scieee Science in your language
[eu] (orig)

Gorputzetik gorputzera. Artxiboak erakusketa aretoetan

Author: Ansa Arbelaiz, Garazi,Barcenilla García, Haizea
Publisher: Universidad del País Vasco. Departamento de Historia del Arte y Música
Year: 2021
Source: https://addi.ehu.eus/bitstream/10810/51654/1/ARS%20BILDUMA%201617017538.pdf
217
GARAZI ANSA ARBELAIZ
Uni e sidad del País Vasco (UPV/EHU)
[email p o ec ed]
h ps://o cid.o g/0000--0003-0592-0511
Di ec o a de la esis: Haizea Ba cenilla Ga cía
Uni e sidad del País Vasco (UPV/EHU)
Fecha de lec u a: 30/10/2020
Link de la esis en ADDI: no disponible
ARSBILDUMA
h ps://doi.o g/10.1387/a s-bilduma.22265
BIBLID [(2021), 11; 217-218]
ARS BILDUMA
ISSN 1989-9262
UPV/EHU P ess
(CC BY-NC-ND 4.0)
TESIS DOCTORAL
GORPUTZETIK GORPUTZERA. ARTXIBOAK ERAKUSKETA ARETOETAN
A ea en espa uan saiake a asko bu u u di a posizionamendu eminis e aik habia u a
o izial za jo ako na azio hegemoniko zein pa ia kalak zalan zan ipin zeko. Azken
hama kade an joe a honi komisa io za en espa u ik bu u u ako ekimenak gehi u zaizkio,
maiz gaine a, a xiboa en modus ope andia e akuske a me odo gisa a e abili izan dela ik.
E a hain zuzen e e, ike ke a hone an azken joe a hau az e u du . Tipologia honen gako e a
ezauga ie an e epa a u naiz, baina be eziki gu e pen sae a egi u a zen du en ideologia e a
disku soak desa ia zeko es a egia gisa a izan dezakeen e aginko asunean. Ho e a ako,
ike ke a en oku nagusia Euskal Au onomi E kidegoa en es uingu uan ipini du , be ako
e akuske en ins alazioak e a hauek bisi a iekiko so u iko ha emanak e a elka e aginak
ike uaz.
Lehenik, lan bibliog a ikoen az e ke a k i ikoa en bidez, komisa ioek be en p ak ika
bu u zeko oina i za ha u ako eo ia e a a xiboen ule mena en nolako asunak az e u
di u , bai a a xibo e a museoen a eko ha eman his o ikoan sakondu e e, ike ke a hone an
az e gai dudan komisa io za joe a, k onologikoki e a a ea en espa ua i dagokionez
es uingu u zeha zago ba ean koka zeko beha a i e an zunaz.
Honela, ma ko eo ikoa osa u os ean e a ike lana en helbu uak be e zeko asmoz, euskal
es uingu uan gauza u ako kasu zeha zen az e ke a bu u u du , haien bidez e a be ean
e akuske a ipologia honen genealogia posible ba au kez uaz. Behin e edu hauen ike ke a
eginda o dea, komisa ioek e akuske ak axu zeko izandako nahien e a azken emai zen
a eko alkak age ian geldi u di a, bai a be eziki a xibo e a eminismoe a ik hain ge u
El ámbi o a ís ico ha sido p olí ico en cuan o a las en a i as ealizadas desde los
posicionamien os eminis as pa a cues iona las na aciones hegemónicas y pa ia cales.
Du an e los úl imos decenios, la p ác ica cu a o ial se ha sumado a dicha endencia, en especial
u ilizando el modus ope andi del a chi o como mé odo exposi i o. Es es a endencia la que
analizo en es a in es igación, poniendo el oco en las cla es y ca ac e ís icas de es a ipología, y
en la e icacia que pueda ene pa a desa ia los discu sos e ideologias que es uc u an nues o
pensamien o cen ándome en el caso especí ico de la Comunidad Au ónoma del País Vasco.
P ime o, he analizado median e el es udio c í ico de abajos bibliog á icos las eo ías sob e
el a chi o que más han sido u ilizados po los comisa ios; y po o a pa e, la elación
his ó ica que incula el a chi o con el museo, como espues a a la necesidad de ubica la
endencia a in es ia en un con ex o c onológico y a ís ico especí icos.
Una ez desa ollado el ma co eó ico, he analizado casos de es udio conc e os del con ex o
asco y p esen ado una posible genealogía de es a ipología exposi i a inculada a dicho
e i o io. No obs an e, una ez ealizado el análisis, se han cons a ado a ias incong uencias
en las exposiciones en e los obje i os iniciales de los comisa ios y los esul ados; y se ha
e idenciado la al a de la p esencia del cue po, un elemen o es echamen e inculado an o
a los eminismos como al a chi o. Así, comienza su búsqueda a a és de dos ías: po
medio de un caso p ác ico pa adigmá ico: Museum o A e Ú il; y po o a pa e, median e
eo ías que a pesa de no habe enido g an epe cusión en el ámbi o a ís ico inculan el
a chi o con el cue po.
218
ARSBILDUMA
GORPUTZETIK GORPUTZERA. ARTXIBOAK ERAKUSKETA ARETOETAN
TESIS DOCTORAL
dagoen elemen u ba en al a suma u e e: go pu za ena. Honela bada, go pu za en
bilake a i ekin zaio, ba e ik eminismoa ekin lo u a ik gabeko kasu pa adigma iko ba en
az e ke a en bidez: Museum o A e Ú il e akuske a ena, e a bes e ik, a xiboa e a go pu za
uz a zen di uz en bes elako ideia e a eo ien bi a ez, nahiz e a a ea en espa uan hain
heda u akoak ez izan.
Ike ke a en za i hone a ako a gi geldi u di a ba e ik, a xiboak e akuske e an e abil zeak
hainba auke a eskain zen dizkiela eminismoei (kon a-his o ioen na azioak plaza a zea
haiei egian zeko asuna e a legi imazioa a xikiaz, ezagu za k i ikoa ahalbide a zea e a bai a
ikusga i asun pa ziala eskain zea e e), baina aldiz bes e ik, hainba a azo e e so zen
di uela. Izan e e, a xiboak un zional iza eko, ikusleak e abil zaile bilaka u beha di a,
e a pa adigma aldake a hau bu u zeak konplexu asun maila handia du, ho e an zuzen-
zuenean ins alazioak e agi en du ela ik. Ikusleen go pu za i e epa a u beha a zaio, honi
ga an zi be ezia a xikiaz gaine a, e a ho e a ako disku so eo iko e a ins alazio logika
be iak beha ezkoak di a.
Ho i dela e a, B acha L. E inge en Teo ia Ma iziala oina i za ha uaz eka pen eo iko
be i ba p oposa u du eminismoe a ik a xiboen e akuske ak komisa ia ze ako ga aian
aplikaga ia dena, zeina p ak ika a e e e aman den bi e akuske en bidez. P oposamen
eo ikoa 3 kon zep u en bai an bil zen da: kon ian za, zau ga i asuna e a sos engua/
zain za, e a aplikazio p ak iko ik emai zak lo u ahal iza eko soziologiako espa ua i
dagozkien me odoen e abile az jabe u naiz, bes eak bes e bisi a iei eginiko inkes a e a
behake ez.
Azken az e ke a honek, ikuslea en pa adigma aldake a e a ins alazioen e aba eko
egoki asuna lo zea en konplexu asun al ua age ian uz eaz gain, Teo ia Ma izialak
a xiboa i aplika u a eskain zen di uen auke ak e e plaza a u di u. Ba e ik, museoe ako
e egulazio sis emak zalan zan ja zeko auke a eskain zen du bisi a ien pa adigma
alda zea ekin ba e a. E a bes e ik, ezagu za be iak go pu ze ik go pu ze a ba ne a zeko
a ea i eki zen du, bai a museoe an go pu z maskulinoek izandako p o agonismoa
kolokan ja zekoa e e. Honela, Teo ia Ma izialean oina i u ako p oposamen eo ikoa,
dokumen azio e a bisi a ien go pu zen a eko e lazioak bi o mula zeko lan esna be i
e a e aginko gisa a au kez en da. Ike lan honek, ondo ioz, komisa ioen za a giga iak
izan dai ezkeen hainba aspek u azpima a u e a iden i ika zeko auke a eskain zen duela
esan dai eke, komisa io za en espa uan a xiboa en o mulazio, kon zep ualizazio e a
hu bilke e an ildo be i ba i ekiaz.
Llegados a es e pun o, queda pa en e que el uso del a chi o en las exposiciones gene a
a ias opo unidades pa a los eminismos (gene a con a-his o ias e aces y legi imadas,
posibili a un conocimien o c í ico y e i a la isibilidad o al), pe o a la ez c ea a ios
p oblemas. Po que pa a que el a chi o p oduzca dichas opo unidades, el sis ema iene
que se uncional, y po ende, los isi an es ienen que con e i se en usua ios. Realiza
es e cambio de pa adigma, sin emba go, no es una a ea sencilla. Hay que pone el oco en
el cue po de los isi an es, y pa a ello son necesa ios nue os discu sos eó icos y nue as
lógicas de ins alación.
Así, p opongo una nue a eo ía basándome en la Teo ía Ma icial de B acha L. E inge que
se basa en es concep os p incipales: la con ianza, la ulne abilidad y el sos én/cuidado; y
que además la he podido lle a a la p ác ica g acias a dos exposiciones. Los esul ados de la
misma los he ob enido po medio de encues as y de la obse ación.
Es a expe imen ación p ác ica, apa e de deja cla o cuán complejo es cambia el
pa adigma de los isi an es y log a la idoneidad o al de las ins alaciones, ha se ido
ambién pa a acla a las posibilidades que o ece Teo ía Ma icial aplicadas al a chi o. Po
una pa e, posibili a cues iona los sis emas de egulación de los museos, así como cambia
el pa adigma de isi an e. Y po o a pa e, acili a in e io iza nue os conocimien os a
a és del cue po, y cues iona el p o agonismo que han enido los cue pos masculinos en
es os espacios his ó icamen e. De es a mane a, la p opues a basada en la Teo ía Ma icial
se p esen a como una nue a he amien a e icaz pa a e o mula las elaciones en e los
documen os y los cue pos de los isi an es. En consecuencia, se puede a i ma que es e
abajo de in es igación o ece la posibilidad de sub aya e iden i ica a ios aspec os
que pueden se e elado es en lo cu a o ial, ab iendo una nue a ía en la o mulación,
concep ualización y ace camien o del a chi o en el á ea del comisa iado.
ARS BILDUMA, n.º 11 (2021), pp. 217-218 • ISSN 1989-9262 • UPV/EHU P ess • h ps://doi.o g/10.1387/a s-bilduma.22265