Familia-etxebizitza erabiltzeko eskubidearen esleipena ezkontzaren edo izatezko bikotearen krisi-egoeretan

G adu Amaie ako Lana
2024/2025 Ikas u ea
Familia-e xebizi za e abil zeko eskubidea en
esleipena ezkon za en edo iza ezko biko ea en
k isi-egoe e an
Enp esen Adminis azioa e a Zuzenda i za e a
Zuzenbidea G adu Bikoi za
Egilea:
Na alia La o e Hidalgo
Zuzenda ia:
I an zu Be iain Flo es
Bilbo, 2025eko o saila.
AURKIBIDEA
1. SARRERA .................................................................................................................................... 1
2. FAMILIA-ETXEBIZITZA ERABILTZEKO ESKUBIDEA: KONTZEPTUA ETA
IZAERA JURIDIKOA........................................................................................................................ 3
2.1. Familia e xebizi za en kon zep ua ............................................................................................... 3
2.1.1. Biziga i asuna ............................................................................................................................................................. 4
2.1.2. Ohiko asuna e a i aunko asuna............................................................................................................................ 5
2.2. Familia-e xebizi za e abil zeko eskubidea en izae a ju idikoa............................................ 6
2.2.1. Eskubide amilia a .................................................................................................................................................... 7
2.2.2. Eskubide pe sonala.................................................................................................................................................... 8
2.2.3. Eskubide e eala ........................................................................................................................................................12
3. BIKOTEKIDE BATENA EDO BIENA DEN FAMILIA ETXEBIZITZAREN
ERABILERAREN ESLEIPENA ................................................................................................... 15
3.1. Adingabea en in e es go ena .......................................................................................................15
3.2. 7/2015 Legea, ekaina en 30ekoa, gu asoen banan ze edo haus u a ge a zen dene ako
amilia-ha emanei bu uzkoa ..................................................................................................................17
3.2.1. Legea en iza ea en a azoia e a es uingu ua ...............................................................................................17
3.2.2. Legea en aplikazio-e emua (2. a ikulua)........................................................................................................18
3.2.3. Familia-e xebizi za e abil zeko eskubidea en esleipena ............................................................................21
a) Gu asoen a eko ako dioa e a epailea en onespena ............................................................................................21
b) Epailea en xedapena: esleipen-i izpideak ..............................................................................................................23
i) Zain za e a jagole za esklusiboa denean...........................................................................................................23
ii) Zain za e a jagole za pa eka ua denean. .........................................................................................................24
3.2.4. Eskubidea en i aupena: adinez nagusiak di en seme-alabei aipamen be ezia .................................27
3.2.5. Desgai asunen ba du en seme-alaba adindunei aipamen be ezia.........................................................30
I. 8/2021 Legea inda ean sa u au eko egoe a: New Yo keko 2006ko Hi za mena. ............................30
II. 8/2021 Legea inda ean sa u ondo engo e e o ma en gakoak. ................................................................32
III. Familia-e xebizi za en e abile a-eskubidea en esleipena desgai asuna du en seme-alaba
adindunak daudenean ...............................................................................................................................................................34
3.3. Kode Zibila .......................................................................................................................................35
3.3.1. Familia-e xebizi za en e abile a eslei zea gu aso baka eko zain zan ................................................36
3.3.2. Familia-e xebizi za en e abile a eslei zea zain za e a jagole za pa eka ua denean: in e p e azio
ju isp uden ziala ..............................................................................................................................................................................41
A) Ezkon ideen a eko ako dioa amilia-e xebizi za en e abile a eslei zea i bu uz ...................................41
B) Gu asoek amilia-e xebizi za xandaka e abil zea..............................................................................................42
C) Bizi egi-p emia ik handiena duen gu aso en aldeko esleipena...............................................................43
3.3.3. Familia-e xebizi za en e abile a eslei zea desgai asun-egoe an dauden seme-alabekin ..............44
3.3.4. Familia-e xebizi za en e abile a eslei zea seme-alaba ik ez dagoenean ............................................47
4. HIRUGARREN BATEN ETXEBIZITZAREN ERABILERA-ESKUBIDEAREN
AITORPENA: PREKARIOA EDO KOMODATUA................................................................... 48
4.1. Komoda u-kon a ua .....................................................................................................................49
4.2. P eka ioa ..........................................................................................................................................51
4.3. Ju isp uden zia en in e p e azioa e a kali ikazioa ...............................................................52
A) Auzi egi Go ena en 2005eko abendua en 26ko Epaia .....................................................................................53
B) Auzi egi Go ena en 2008ko u iak 2ko Epaia .....................................................................................................54
C) Auzi egi Go ena en 2008ko u iak 29ko Epaia...................................................................................................55
5. ONDORIOAK ............................................................................................................................ 57
BIBLIOGRAFIA ............................................................................................................................... 60
ARAUDIA ........................................................................................................................................... 65
JURISPRUDENTZIA ...................................................................................................................... 66
LABURDURAK
AGE: Auzi egi Go ena en Epaia.
A .: a ikulua.
Ci .: ci ado/ci ada.
DPEH: Desgai asuna du en Pe sonen Eskubideei bu uzko Hi za mena.
EAEJANE: Euskal Au onomia E kidegoko Jus izia Auzi egi Nagusia en Epaia.
EK: Espainiako Kons i uzioa.
E a hu .: e a hu engoak.
GJH: Ga apen Jasanga iko Helbu uak.
KAE: Kons i uzio Auzi egia en Epaia.
KZ: Kode Zibila.
O ./o .: o ialdea/o ialdeak.
PAE: P obin zia Auzi egia en Epaia.
SJFPZOE: Segu asun Ju idikoa en e a Fede Publikoa en Zuzenda i za O oko a en Ebazpena.
Zk.: zenbakia.
1
1. SARRERA
Familia-e xebizi za, egoe a gehiene an, biko e ba ek amilia ba osa zen has en denean egi en
duen inbe sio adie azga iena da e a ho i izan ohi da, hain zuzen e e, ezkon za-k isi
1
ba
ge a zen denean, bi aldeen a eko liska ak so zea en a azoi nagusia.
Gai honen abiapun u bezala Kode Zibila en bi a ikulu ha u beha di a: ezkon ideak elka ekin
bizi di ela dioen p esun zioa eza zen duen 69. a ikulua
2
; e a ezkon ideek egoi za elka ekin
inka uko du ela adie az en duen 70. a ikulua
3
. Ho az, ezkon za-k isia ge a u e a
deusez asun-, banan ze- edo dibo zio-demanda au kez u ondo en, ezkon ideek elka ekin
bizi zeko du en be ebeha a amai uko da, e a Kode Zibila en 69. a ikuluko p esun zioak
e ikazia galduko du. Une ho e an, behin-behineko neu i ba zuk ha uko di a, p ozedu a
izapide zen den bi a ean biko ea en e a seme-alaben in e esak babes eko; e a, ho ien a ean,
amilia-e xebizi za e abil zeko eskubidea eslei zea egongo da, Kode Zibila en 103.2.
a ikulua ekin
4
ba e o iz. Ge oago, epaia i is en denean, behin be iko neu iak ha uko di a,
behin-behinekoak bezalakoak, alda uak edo e aba be iak izan dai ezkeenak, e a amilia-
e xebizi za en e abile a no en alde ai o uko den adie aziko du enak, adingabea en in e es
go ena lehen asunezko i izpidea izanik.
Ho e a ako, aipa zekoa da amilia-e xebizi za e abil zeko eskubidea en esleipen-i izpideak
Kode Zibileko 96. a ikuluak eza zen badi u e e, Euskal Au onomia E kidegoan ego eak duen
be ezi asuna zalan za ik gabekoa dela. Izan e e, Eusko Legebil za ak ona u ako ekaina en
30eko 7/2015 Legea dugu, gu asoen banan ze edo haus u a kasue a ako amilia-ha emanak
a au zen di uena. Ho az, ho ek amilia-e xebizi za e abil zeko eskubidea en esleipena bi a au
1
SILLERO CROVETTO, Blanca, Las c isis ma imoniales. Nulidad, sepa ación y di o cio, Ju uá,
Po ugal, 2016, 10. o . Au o e honen a abe a, ezkon za-k isi za ha zen da a azoi ba enga ik edo
bes eaga ik ezkon za e aginik gabe ge a zen den kasuen mul zoa, hasie a ba ean be ekin daka en
bizi za- e a bizikide za-uni a ea haus en duena: deusez asuna, banan zea e a dibo zioa.
2
KZeko 69. a .: “Se p esume, sal o p ueba en con a io, que los cónyuges i en jun os.”
3
KZeko 70. a .: “Los cónyuges ija án de común acue do el domicilio conyugal y, en caso de
disc epancia, esol e á el Juez, eniendo en cuen a el in e és de la amilia.”
4
KZeko 103.2. a .: “Admi ida la demanda, el Juez, a al a de acue do de ambos cónyuges ap obado
judicialmen e, adop a á, con audiencia de és os, las medidas siguien es: (…) 2.ª De e mina , eniendo
en cuen a el in e és amilia más necesi ado de p o ección, cuál de los cónyuges ha de con inua en el
uso de la i ienda amilia y asimismo, p e io in en a io, los bienes y obje os del ajua que con inúan
en és a y los que se ha de lle a el o o cónyuge, así como ambién las medidas cau ela es con enien es
pa a conse a el de echo de cada uno.”

2
desbe din ja ai uz egi eko auke a zabal zen du, kasu bakoi za en be ezi asunak ain za ha u a:
seme-alaba ik dagoen ala ez; adingabeak di en ala ez; adingabeak izanez ge o zain za-
e egimen esklusiboa edo pa eka ua dagoen; edo adinez nagusiak izanik desgai asunen ba
du en. Azken ho ekin lo u a, duela u e gu xi ba zuk, desgai asunen ba du en pe sonen
a amendua alda u duen 8/2021 Legea
5
inda ean sa u zen e a ho ega ik, ho ek eka i ako
aldake ak e e lan honen ike ke a en xede izango di a.
Hala e e, amilia-e xebizi za i ai o zen zaion babes be ezia ez zen Espainiako o denamenduan
ge a u 1981. u e a a e, Kode Zibila en 96. a ikuluan amilia-e xebizi za en e abile a
eslei zeko a aubidea sa u zuen uz aila en 7ko 30/1981 Legea ekin. Hala e e, ukaezina da gau
egun a e amilia-kon zep ua i e agi en dio en aldake a sozial naba menak ge a u di ela e a
ho en ondo ioz, manua ez da o ela ba zain za pa eka ua en edo iza ezko biko een moduko
egoe ekin, bes eak bes e
6
. Lehenengoa i dagokionez e a 7/2015 Euskal Legea ekin alde a u a,
Kode Zibila en 96. a ikuluan ez dago legezko e an zunik gu asoen alde zain za pa eka ua
eza zen den kasu ako e a, ho ega ik, ju isp uden zia izan da konponbideak eskain zeko a du a
be egana u duena. Biga ena en ingu uan, azpima a u beha da Espainian ezkon za es a uko
legeek a au zen du en igu a ju idikoa den bi a ean, iza ezko biko eak au onomia-e kidego
bakoi zeko lege ia en a abe a a au zen di ela
7
. Be az, lan hone an ezkon za en k isi-egoe e a a
bide a u ako az e ke a ba egingo bada e e, aldi be ean, iza ezko biko een haus u a ge a zen
denean, ho ien aldeko analogia zein kasu an aplika u ahal izango den e e zehaz uko da.
Ike lan hone an az e uko den gaia e aba a au u a ez ego eak, p ak ikan, ga azka-egoe ak
so zen di u. Ho i ge a zen da, adibidez, amilia-e xebizi za hi uga en ba en jabe zakoa
denean. Gaine a, aipa u ako lege- es ue an amilia-e xebizi za i e e e en zia egi en bazaio e e,
ez da be a iaz de ini zen ho en kon zep ua e a be e gainean eslei zen den e abile a-
eskubidea en izae a ju idikoa zein den e e ez da a gi ge a zen. Ondo ioz, legegileak au e a
e amandako e egulazio osa ugabeak bul za u a, alde di ba zuk dok inak e a ju isp uden ziak
osa u beha izan di uz e.
5
8/2021 Legea, ekaina en 2koa, zeina en bidez lege ia zibila e a p ozesala e e o ma zen di en
desgai asunen ba du en pe sonei be en gai asun ju idikoa balia zen lagun zeko. Lege ho ek e aba
alda u du pe sona en ezgai zean (edo gai asuna en e aldake an) oina i u a zegoen au eko sis ema.
Gau egun, ezin da ino ezgai u e a, o ain, Legeak lagun za-sis ema ba eza zen du.
6
GARCÍA MAYO, Manuel, Vi ienda amilia y c isis de pa eja: égimen ju ídico, Reus, Mad il, 2019,
26. o .
7
Euskal Au onomia E kidegoan, iza ezko biko eak a au zen di uen maia za en 7ko 2/2003 Legea.
3
2. FAMILIA-ETXEBIZITZA ERABILTZEKO ESKUBIDEA:
KONTZEPTUA ETA IZAERA JURIDIKOA
2.1. Familia e xebizi za en kon zep ua
Gu asoen banan ze edo haus u a ge a zen denean, ezinbes ekoa da amilia-e xebizi za en
e abile a-eskubidea no en alde e a nola eslei uko den e abaki zea, halako ik iza eko an. Baina
ezinezkoa da esleipen hu a egi eko ja ai u beha di en i izpideak jo a zea, aldez au e ik
azaldu gabe amilia e xebizi za kon zep ua i aipamena egi en zaionean, zehazki, ze i bu uz hi z
egi en den. Izan e e, e xebizi za o o, inolako baldin za edo ezauga i be ezi ik be e zen ez
di uena, ezin da modali a e ho e ako e xebizi za ba kon side a u.
Egun, ez gu asoen banan ze edo haus u a kasue a ako amilia-ha emanak a au zeaz a du a zen
den ekaina en 30eko 7/2015 Euskal Legeak, ez e a Kode Zibilak e e, ez du e hu a de ini zen.
Be az, gabezia ho i dok inak e a ju isp uden ziak be e beha izan du e.
Gauzak ho ela, alde ba e ik, Auzi egi Go enak emandako epai desbe din asko en a ean,
bes eak bes e, 2012ko maia zak 31ko Epaia
8
dugu. Be e eduki ik ondo ioz a zen den bezala,
e xebizi za ba ek amilia-izae a eduki zeko ezinbes ekoa da bi baldin za be e zea: amilia-
uni a ea en ohiko bizilekua iza ea e a amiliak be e ho e an bizi izan den lekuan i au eko
bo onda ea iza ea. Familia-e xebizi za en kon zep ua a e gehiago inka zeko, ga an zi
handikoa da Auzi egi Go ena en 1994ko abendua en 31ko Epaia
9
; izan e e, be e adie azpenei
eske , gau egun, e xebizi za hu a amilia en ze bi zu a dagoen ondasun ba da, ho en i ula a
edozein dela ik e e
10
.
Be e alde ik, dok inak, kon zep ua eza ze akoan, Auzi egi Go ena en de inizioa ha u izan du
oina i za
11
e a, be az, amilia-e xebizi za izango da: e emu ba non amiliako kideek, modu
8
AGE 340/2012, 2012ko maia zak 31 (ECLI:ES:TS:2012:3850).
9
AGE 1994ko abenduak 31 (ECLI:ES:TS:1994:20231).
10
Hi zez hi z, honela dio Auzi egi Go enak: “bien amilia , no pa imonial, al se icio del g upo o en e
plu ipe sonal que en ella se asien a, quien quie a que sea el p opie a io”.
11
GOÑI RODRÍGUEZ DE ALMEIDA, Ma ia “La i ienda amilia en caso de cus odia compa ida.
Sus implicaciones en el de echo de cosas”, Re is a C í ica de De echo Inmobilia io, 736. zk., 2013,
1133-1150 o . Honela dio au o eak: “el luga donde se desa olla la ida amilia , el luga de
esidencia habi ual de los miemb os de la unidad amilia en la que se eje cen las unciones y de echos
y debe es p opios e inhe en es a la amilia”.
GONZÁLEZ COLOMA, Gemma, Es udio p ác ico y ju isp udencial de la a ibución del uso de
i ienda amilia , Dykinson, Mad il, 2019, 108. o . Hi zez hi z, honela de ini zen du amilia-
4
i aunko ean, be e bizi za ga a zen du en, amilia en in e es ekonomiko e a ju idikoen
adie azlea dena.
Labu bilduz e a azaldu ako ik ondo ioz a dai ekeen bezala, e xebizi za ba i amilia-izae a
ai o zeko, bai dok ina zein ju isp uden zia age zen di a hi u baldin za be eizga i hauek
be e zea eska zea en alde: biziga i asuna, ohiko asuna e a i aunko asuna.
2.1.1. Biziga i asuna
Biziga i asuna en be ekizuna e xebizi za en duin asuna ekin modu es u ba ean lo u a dago e a,
ho en ingu uan, dok ina e a ju isp uden zia mailan bi i i zi ezbe din man endu izan di a.
Ba e ik
12
, ezinbes eko za ha zen da amilia-e xebizi zak gu xieneko biziga i asun-baldin zak
be e zea. Ho en oina ian Espainiako Kons i uzioa en 47. a ikulua dago, zeina en a abe a
e xebizi za za ha u ahal iza eko duina e a egokia iza eko baldin zak be e beha di uen, hain
zuzen e e, be an giza-bizi za modu zin zoan ga a u ahal iza ea. Ho ega ik au o eek baz e zen
di uz e o ubeak, e xolak, xabolak, kanpadendak, ga ajeak, au i-egoe an dauden e aikinak,
ukuiluak e a bil egiak bezalakoak, ho iek duinak edo a egokiak ez iza ega ik gizakiei os a u
ema eko. Aldiz, bes e bizileku ba zuk sa u beha ko li a ekeela adie az en du e, hala nola,
mo o dun e xebizi zak ( oulo eak, ya eak...), hain ohikoak ez di enak, baina duinak e a
egokiak iza eko be ekizunak e espe a zen di uz enak. E a be ean, Auzi egi Go enak
13
dok ina-ko on e honen alde egi en du e a modu a gi ba ean eza zen du amilia-e xebizi za en
biziga i asuna un sezko ak o ea dela ho en gaineko e abile a eslei u beha denean. Ho az,
e xebizi za ho ek, gu xieneko biziga i asun-es anda ak be e zen ez di uenean, auke a ba
izango da ho en esleipena ezes ea e a bes e auke a ba zuk bila zea
14
.
e xebizi za: “que se u iliza de o ma pe manen e y que se e ige como cen o de los in e eses económicos
y ju ídicos de la amilia y en la que se desa olla la con i encia ma i al, de pa eja y/o amilia ”
12
CHAPARRO MATAMOROS, Ped o, De echo de uso y i ienda amilia : su a ibución judicial en
los supues os de c isis amilia es, Ti an lo Blanch, Valen zia, 2018, 67. o .
13
AGE 262/2013, 2013ko api ilak 30 (ECLI:ES:TS:2012:3056).
14
Auzi egi Go ena en a abe a, amilia-e xebizi za en e abile a-eskubidea eslei zeko i izpideak eza zen
di uen Kode Zibila en 96. a ikulua be e zeko egokiena denean, higiezin ba en za ike a ma e iala egin
dai eke. Ho e a ako, be ma u beha da helbu ua adingabea en in e esa babes ea dela e a ho i soilik
posiblea izango da, za ike a ho en ondo ioz “so uko” di en e xebizi zek biziga i asun-baldin zak
be e zen di uz enean.
5
Bes e dok ina en alde di ba en i i ziz
15
, o dea, amilia-e xebizi zak ez du biziga i asun-
baldin za minimo, egoki e a duinik be e beha , e a, ho az, xabola, e xola, ukuilu, honda u ako
e xebizi za edo lokal ba jo dai eke halako za .
Labu bilduz, dok ina en gehiengoak e a ju isp uden ziak a gi u zi du en bezala, biziga i asun-
baldin za baiez a zea beha ezkoa da, e xebizi za delako amilia-bizikide za gauza uko den
okia. Ho ega ik, ho i soilik be e za jo dai eke gu xieneko baldin za ba zuk be e zen di enean,
be an amiliak inka u e a oina izko p emiak be e ahal iza eko.
2.1.2. Ohiko asuna e a i aunko asuna
Halabe , e xebizi za ba i amilia-izae a ai o zeko, ju isp uden ziak
16
zenbai epai an
naba mendu du ohiko asuna en be ekizuna egiaz a u beha dela
17
. Ho az, egun, amiliak
e xebizi za egoi za za duela adie az eko ohiko asun minimo ba eska zen da: amiliako kideek
dagozkien un zioe a ako modu egonko ean e abil zea; bes eak bes e, amilia i logela ema en
dion leku gisa, kideen elka bizi za ako espazio egoki gisa, elika zeko e a aisialdi ako gela
egoki gisa balio dezan.
Egile ba zuen esane an
18
, ohiko asunak eska zen du e xebizi za iza ea amilia-bizikide za
no mal asunez e a luza oan ga a zen den okia. Hala e e, ona zen du e, nahiz e a kidee ako
ba ek aldi ba e ako ez be e, laneko edo ikaske a-a loko a azoiak a eko, ohiko asuna ema en
dela kon side a zen ja ai zea. Helbu u ho i begi a, be eizi egi en di uz e co pus-a edo
elemen u objek iboa (kokagune i aunko ba en baliokidea) e a animus-a edo elemen u
subjek iboa (kokagune ho i i aunko asun-izae a ekin eza zeko asmo gisa ule u a), e a
ondo ioak asko a ikoak izan ohi di a. Adibidez, Auzi egi Go enak
19
, epai desbe dinen bi a ez,
dok ina ho i ja ai u izan dio, e a animus-a e a co pus-a eska zen di u ohiko bizilekua dela
ondo ioz a zeko. Hala e e, ez di u bi elemen uak be eiz az e zen, baizik e a elemen u
15
GARCÍA MAYO, Manuel, Vi ienda amilia y…, ci ., 55. o .
16
AGE 726/2013, 2013ko aza oak 19 (ECLI:ES:TS:2013:5509). Ho en ha i a, Auzi egi Go enak: “que
cons i uya la esidencia habi ual de la unidad amilia ”.
17
TOFIÑO PADRINO, Alejand o, “La i ienda amilia : p ecisiones e minológicas”. Jus izia
Minis e i za en Bole ina, 2.262 zk., 2023, 45. o . Logikoa denez, ohiko asuna soilik az e uko da
amiliak e xebizi za ba baino gehiago di uenean; izan e e, amiliak higiezin baka a badu, ez da
zalan zan ja iko ha en ohiko asuna.
18
GARCÍA MAYO, Manuel, Vi ienda amilia y…, ci ., 49. o .
19
Honen ingu uan a i zen da, adibidez: AGE 145/95, 1995eko o sailak 20 (ECLI:ES:TS:1995:892).
12
e a eskubide e ealei bu uzko publizi a ea en oina izko esna kon side a u den
44
,
halako izae a ik ez du en zenbai onda e-eskubideek e e E egis o ako sa bidea izan
dezake e. Ho i ge a zen da, hain zuzen e e, e en amendu-eskubidea ekin
45
.
Labu bilduz, eskubide ba ek izae a e eala badu, be ez, e ga omnes e ikazia dauka e a
au kaga ia da. Gaine a, ho i Jabe za E egis oa en insk ipzioa gehi zen bazaio, i ula a
be a ik ondo ioz a zen den publizi a eaz balia u ahal izango da. Hala e e, salbuespenez,
eskubide ba zuk izae a e eala ez badu e e e, Jabe za E egis oa en insk ipzioa en bidez,
publizi a ea en babesaz balia u dai ezke. Gaine a, auke a ba da e e, e e en zio-eskubidea ekin
ge a zen den bezala, eskubide hu a e eala ez izanda e e e a Jabe za E egis oa en a eak i xi a
izan a en, hi uga enen au ean au kaga ia iza ea eskubidea en babesa en za e a
egika i za en za ezinbes ekoa jo zen bada
46
.
2.2.3. Eskubide e eala
Dok ina ju idikoan, adizionalki, ez abaida u izan da gu e zuzenbide posi iboak eskubide
e ealen au ean nume us clausus edo nume us ape us sis ema ba eza zen duen e a, labu
bada e e, ho ek aipamen ba me ezi du. Nume us clausus sis ema en a abe a, eskubide
e ealak, gu e sis ema ju idikoan, be a iaz ipi ika u a e a au eikusi a daude. Ho az, ez da
ona uko e a, be az, ezinezkoa da, pa ikula ba ek legeak modu jakin ba ean eza zen edo
ipi ika zen di uenak baino eskubide e eal gehiago e a zea. Aldiz, nume us ape us sis ema en
aldean, ule zen da pa ikula ek eskubide e ealak so di zake ela, legeak eza i akoez edo
ipi ika u akoez bes elakoak. Ho i oina i zen du en a azoi nagusiak honako hauek di a: ez
dago auke a ho i be a iaz baz e zen duen a au ik; e a Hipo eka Legeko 2.2. a ikuluak hu a
44
DÍEZ-PICAZO Y PONCE DE LEÓN, Luis, Fundamen os del De echo ci il pa imonial III …, ci .,
337. o .
45
DÍEZ-PICAZO Y PONCE DE LEÓN, Luis, Fundamen os del De echo ci il pa imonial III …, ci .,
340. o . Dok ina adizionala en a abe a, e en amendu-kon a ue a ik e en a ien za e a o zen zi en
eskubideak izae a pe sonal soil za ha u izan di a be i, e a, ho ega ik, ule zen zen in e pa es edo
alde dien a eko e aginko asuna baino ez zu ela. Be az, e en amenduak eskubide e ealik so zen ez
zuenez, hu a ezin zen Jabe za E egis oan insk iba u. Baina, pa adigma 1994ko aza oa en 24ko Hi i
E en amenduen Legea en ondo en alda u zen, e a, o ain, e en amenduak Jabe za E egis oan insk iba
dai ezke. Gaine a, landa- e a hi i- e en amenduen lege ia be eziak aldake a naba mena ba eka i zuen,
eza iz: lege ia ho iek be eziki babes u ako e en amenduak e aginga iak di a ondasun higiezinen
gaineko jaba ia edo eskubide e ealak esku a zen di uz en hi uga enen au ean, Jabe za E egis oan
insk iba zea beha ezkoa izan gabe.
46
DÍEZ-PICAZO Y PONCE DE LEÓN, Luis, Fundamen os del De echo ci il pa imonial III …, ci .
119. o .

13
baimen zen du bes e edozein eskubide e eal esamoldea e abil zen duenean
47
. Hala e e,
Segu asun Ju idikoa en e a Fede Publikoa en Zuzenda i za O oko ak, ha u ako e abaki
asko an
48
, eza i du eskubide e eal a ipikoak (edo nume us ape us sis eman sa zen di enak)
so zeko baldin za jakin ba zuk be e beha di ela be i, bes eak bes e: eskubide ho en e ake a
jus i ika zen du en a azoi nahikoa ego ea; so u ako eskubide e eala en mugak zehaz u a
ego ea; e a a iko-aska asuna en p in zipioa en bo xaezin asuna be ma zea.
Familia-e xebizi za e abil zeko eskubidea i bu uzko zenbai aspek uen ingu uan Auzi egi
Go enak eman zi uen lehen epaiek eskubide ho i e eal za jo zu en. Auzi egi Go ena en
1992ko abendua en 11ko Epaian
49
, eskubidea en izae a be a iaz kali ika zen ez bada e e,
Auzi egia en a abe a, badi udi eskubide ho e a ik e a o zen di en ondo ioak gehiago
hu bil zen zaizkiola eskubide e eal ba i bes e edozein mo a ako eskubide ba i baino. Ondo en,
Auzi egi Go ena en 1993ko maia za en 20ko Epaiak
50
honela kali ika u zuen: e abil zeko e a
biz an zeko eskubidea, gozamen muga uko eskubide e eala, edukia i zein i aupena i
dagokienez.
Bes alde, do ina-ko on e zabala dago, amilia-e xebizi za en e abile a eslei zeak eskubide
e eal ba so zen duela de enda zen duena. Eskubide e eala en izae a ema en dio en egileen
abiapun ua be i da eslei u ako e abile a-eskubideak eskubide e eal ba duela ja o ian
51
. Hala
e e, a gudio ho i be an behe a ge a zen da biko ekideei amilia-e xebizi za osa zen du en
ondasunak e abil zeko auke a ema en zien eskubidea izae a pe sonalekoa zenean. Bes eak
bes e, ho i ge a dai eke oso ohikoa den e en amendua en kasuan. Izan e e, supos u ho e an,
ezin da baiez a u eslei u ako e abile a-eskubideak izae a e eala duenik, gu e egungo Kode
Zibilak e en amendua eskubide pe sonal gisa au eikus en duelako. Ho i azal zeko, kon uan
47
DÍEZ-PICAZO Y PONCE DE LEÓN, Luis, Fundamen os del De echo ci il pa imonial III …, ci .,
133. o .
48
Bes eak bes e: 1939ko ma xoak 1, 1984ko maia zak 14, 1986ko o sailak 5 e a 1987ko maia zak 13
49
AGE 1149/1992, 1992ko abenduak 11 (ECLI:ES:TS:1992:9004).
50
AGE 17554/1993, 1993ko maia zak 20 (ECLI:ES:TS:1993:17554).
51
O’CALLAGHAN MUÑOZ, Xa ie , “El de echo de ocupación de la i ienda amilia en las c isis
amilia es”, Ac ualidad Ci il, 1986, 1333. o .
O’CALLAGHAN MUÑOZ, Xa ie , “La i ienda amilia du an e el a amien o de las c isis
ma imoniales”, El hoga y el ajua de la amilia en las c isis ma imoniales: bases concep uales y
c i e ios judiciales, Koo dina zailea, VILADRICH BATALLER, Ped o Juan, EUNSA, Na a oa, 1986,
175-210. o .
14
ha u beha da amilia-e xebizi za e abil zeko eskubidea ja o izko eskubidea en mendekoa
dela, e a, be az, eskubide ho ek ezin duela izan au ekoak ema en zi uen ahalmenak baino
handiagoak
52
. Ho ela, soilik ezkon ideen hasie ako e abile a-eskubidea en oina ia eskubide
e eal ba bada epaileak ema en duen e abile a-eskubidea eskubide e eal gisa e a uko da
53
.
Hala, eskubideak izae a e eala duela de enda zeko a gudio ho ek eskain zen duen auke a
eza en au ean, egile ba zuek e abaki du e amilia-e xebizi za e abil zeko eskubidea egun
exis i zen di en eskubide e ealen ka ego ie an (e abile a- edo biz an ze-eskubideak, un sean)
sa zea e a, ho ela, eskubideak izae a ju idiko e eala duela jus i ika zea
54
. Ho az, dok inan,
nagusiki, bi i i zi desbe din age zen di a: ba zuk e abile a-eskubide e eala dela de i zo e; e a,
bes e ba zuk, aldiz, biz an ze-eskubide e eala en alde egi en du e. Lehenengoen a ean, hau
da, so zen dena e abile a-eskubide e eal ba dela de enda zen du enen a ean, au o e ba
55
naba mendu dai eke. Be e esane an, Kode Zibila en 96. a ikulu honek insk iba zeko moduko
eskubide e eal p opio ba en esleipena jaso zen du, Kode Zibilean a au u ako e abile a-
eskubide e eala en an zekoa, baina legezko edo nahi aezko ja o ia duena. Uga iagoak di a
amilia en e xebizi za en gainean ai o u ako e abile a biz an ze-eskubide e eala dela
de enda zen du enak. Ho ie ako ba en kasuan
56
, adibidez, eskubide ho i kali ikazio ju idiko
zailekoa dela ai o u a en, bizia ekoa ez den aldi ba e ako biz an ze-eskubide za ha
dai ekeela ona zen du. Gaine a, bes e au o e ba en us ez
57
, ju idikoki ezin da jus i ika u, bes e
52
CAMY SÁNCHEZ-CAÑETE, Buena en u a: “P o ección legal de la i ienda amilia ”, Re is a
C í ica de De echo Inmobilia io, 588. zk., 1988, 1609. o . Hain zuzen e e, ho i ge a uko li za eke
e abile a-eskubidea en izae a e eala ona uz ge o i ula ak ja o ian e xebizi za okupa zen duenean
eskubide pe sonal ba en ondo ioz, be eziki e en amendu-kon a u ba en ondo ioz.
53
DE VERDA Y BEAMONTE, Jose Ramón, CARAPEZZA FIGLIA, Gab iele, “El de echo de uso de
la i ienda amilia en las c isis amilia es: compa ación en e las expe iencias ju ídicas española e
i aliana”, Re is a C í ica de De echo Inmobilia io, 752. zk., 2015, 3387-3466. o .
54
CERVILLA GARZÓN, Ma ía Dolo es, “Na u aleza ju ídica del…, ci ., 3. o .
55
GÓMEZ GÁLLIGO, F ancisco Ja ie , “Las p ohibiciones de dispone en el De echo español”,
Cen o de Es udios Regis ales, Mad il, 1992, 129.o .
Aldiz, VILLAGRASA ALCAIDE en us ez eskubide e eala da, baina ezin da o o ha e abil zeko
eskubidea ekin pa eka u, adibidez, ezin delako e abil zailea e en a zaile bihu u (VILLAGRASA
ALCAIDE, Ca los, “La a ibución del uso de la i ienda amilia ”, Anales VII (2004-2005): Cen o
pa a la In es igación y Desa ollo del De echo Regis al e Inmobilia io y Me can il, G upo Di usión,
Ba zelona, 2005, 32. o .
56
LUNA SERRANO, Agus in, El nue o égimen de la amilia, Ci i as, Mad il, 1982, 358. o .
57
LUQUE JIMÉNEZ, Ma ía del Ca men, La a ibución del de echo de uso de la i ienda amilia en
si uaciones de c isis ma imonial, Dykinson, Mad il, 2012, 119.o .
15
kali ikazio ba egi ea, eskubide subjek ibo ba delako, pe sona ba ek gauza ba en gainean duen
in e esa e aba babes en duena, e a hi uga enekiko e aginko asun o oko a ema en diona.
Au o e desbe dinen a gudioak az e u ondo en, ez da zalan zan ja zen ezinezkoa dela i i zi
ba e a u ba lo zea e a ho en e uduna Es a uko legegilea da. Izan e e, amilia-e xebizi za
e abil zeko eskubideak Kode Zibilean gau egun duen e egulazioa ez da nahikoa e a,
ho ega ik, auzi honek legegileak ema en ez dion e a bene an me ezi duen a e a beha du.
3. BIKOTEKIDE BATENA EDO BIENA DEN FAMILIA ETXEBIZITZAREN
ERABILERAREN ESLEIPENA
3.1. Adingabea en in e es go ena
Familia-e xebizi za e abil zeko eskubidea eslei zen denean, epailea i dagokio dok inak zein
ju isp uden ziak eza i ako i izpideen a abe a ja du ea; nolanahi e e, i izpide ho iek
adingabea en in e es go ena en lehen asunezko i izpidea ekin haz a u beha ko di uela ik.
Tes uingu u hone an, adingabea en in e es go enak hainbes eko ga an zia dauka pisu
handikoa den a azoi ba enga ik: amilia-ga azke an edo biko e-ga azke an, zo i xa ez,
gu asoek adingabeak e abili ohi di uz e, bes e gu asoa en au kako kon ole ako e a a u
xa e a ako bi a eko gisa, e a, ba zue an, imajina dai ezkeen mu u ik gogo ene a a e a
ule ezinene a a i is en di a.
Be az, zalan za ik gabe, adingabeak eskubideen subjek u za ha zeak lo zen gai u, ez soilik
ba ne-a aue an xeda u akoaga ik bai e a Nazioa eko Zuzenbidea aplika zeaga ik e e, lo eslea
dena Espainiako es a ua en za . Ho ela, alde ba e ik, Hau en Eskubideei bu uzko
Konben zio ik abia u beha a dago, Nazio Ba uen Ba za Nagusiak ona u akoa, e a Espainiak
1989. u ean be e si akoa. Bes eak bes e, ho ek, oina izko p in zipio bezala, adingabea en
in e esa eza zen du (3. a ikulua). Bes e alde ba e ik, Hau en Eskubideak Gauza zea i bu uzko
Eu opako Hi za mena
58
e e aipa zekoa da, Es asbu gon egindakoa 1996. u eko u a ila en
25ean e a Espainiak be e si akoa 2015eko api ila en 1ean. Hi za men ho en a abe a, hau ek
be en eskubideak balia zeko auke a izan beha du e e agi en die en amilia-p ozedu a guz ie an
(1.2. e a 1.3. a ikuluak)
59
. Gaine a, Eu opa Ba asuna en espa uan, 2000. u eko Oina izko
Eskubideen Gu una au ki zen da e a be e 24. a ikuluak, agin a i za publikoek edo e akunde
58
MÚRTULA LAFUENTE, Vi ginia, El in e és supe io del meno y las medidas ci iles a adop a en
supues os de iolencia de géne o, Dykinson, Mad il, 2016, 80. o .
59
MÚRTULA LAFUENTE, Vi ginia, El in e és supe io …, ci ., 80. o .
16
p iba uek gauza u ako egin za guz ie an adingabea en in e esa i lehen asuna ema ea
de igo ezko za eza zen du
60
.
Espainiako Es a ua i dagokionez, hau en e a ne abeen babesa a au zen duen espa u nagusia,
Kode Zibile ik be eiz, Adingabea en Babes Ju idikoa i bu uzko u a ila en 15eko 1/1996 Lege
O ganikoan dago. Lege ho en ja o izko idazke an, p in zipio o oko gisa adingabeen in e es
go ena lehenes ea (2. a ikulua) eza i zen; baina, uz aila en 22ko 8/2015 Lege O ganikoak,
hau ak e a ne abeak babes eko sis ema alda u zuenak, a ikulu ho i zehaz u zuen. Ho az,
egun, a ikuluak hau ak be e in e es go ena un sezko kon side azioa iza eko duen eskubidea
a au zen du
61
. Ho ik ondo ioz a zen da adingabeak eskubidea duela be a i dagokion neu i ba
ha zen denean be e in e es go ena balioz a u e a un sezko za jo dadin, be a i dagozkion
ekin za e a e abaki guz ie an, espa u publikoan zein p iba uan. Gaine a, adingabea en
in e esa ekin ba e a bes e in e es ba zuk ego eko an, Legea en 2.4. a ikulua en a abe a, ho iek
e e haz a uko di a konponbide ba e a i is eko; e a jokoan dauden in e es legi imo guz iak ezin
badi a e espe a u, adingabea en in e es go ena lehene si beha ko da.
Lan hone an zeha , asko an aipa u izango da adingabea en in e es go ena, edo, bes e modu
ba e a esanda, a o ilii delakoa. Izan e e, ju isp uden zian asko an azpima a zen da seme-
alabei bu uzko neu iak a au zen di uen legezko a audi o o un sezko i izpide ho en a abe a
in o ma u a egon beha duela
62
. Zehazki, Auzi egi Go enak amilia-k isiko egoe e an
adingabea en in e es go ena honela de ini u du
63
: hainba ak o e desbe dinen ba u a da, ez
baka ik gu asoen ingu uaba pe sonalekin e a haus u a en os eko seme-alaben p emia
a ek iboekin ze ikusia du enak baizik e a, bes e ingu uaba pe sonal, amilia , ma e ial, sozial
e a kul u al ba zuekin e e lo u a du enak.
Labu bilduz, az e zen a i ga en gaia i aplika u a, p in zipio ho i adingabea en biz an ze-
eskubidea be ma zean da za, gu asoak banandu edo dibo zia u au e ik zuen egonko asunaz
goza zen ja ai zeko auke a emango dion amilia-, hezkun za-, ha eman- e a a ek ibi a e-
ingu unea auke a uz. Ho az, a o ilii delakoan oina i u a, adingabea en amilia-egoe a
60
MÚRTULA LAFUENTE, Vi ginia, El in e és supe io …, ci ., 80. o .
61
MÚRTULA LAFUENTE, Vi ginia, El in e és supe io …, ci ., 83. o .
62
AGE 1307/1983, 1983ko maia zak 2 (ECLI:ES:TS:1983:1307).
63
AGE 530/2015, 2015eko i ailak 25 (ECLI:ES:TS:2015:3890).
17
be ia en ondo ioz ezinbes ean ge a uko di en aldake a be iek ezin izango du e e agin
nega ibo ik izan adingabea en ga apen pe sonal, sozial e a emozional egokian
64
.
3.2. 7/2015 Legea, ekaina en 30ekoa, gu asoen banan ze edo haus u a
ge a zen dene ako amilia-ha emanei bu uzkoa
3.2.1. Legea en iza ea en a azoia e a es uingu ua
Gu asoen banan ze edo haus u a ge a zen denean, amilia-e xebizi za izan dena e abil zeko
eskubidea nola eslei u beha den e abaki beha da. Gau egun, Euskal Au onomia E kidegoan
bi a au desbe din ja ai uz egin dai eke, egoe a bakoi za en be ezi asunak ain za ha u a: Kode
Zibileko 96. a ikulua en bidez edo Eusko Legebil za ak ona u ako ekaina en 30eko 7/2015
Legea en bi a ez. Azken ho en ona pena Kons i uzioa en 149.1.8. a ikuluan
65
e a
Au onomia Es a u ua en 10.5. a ikuluan
66
oina i u a, bes eak bes e, gu e Au onomia
E kidegoa i ai o zen zaion eskudun zan oina i uz egin da.
7/2015 Legea en helbu u nagusiene a iko ba zain za pa eka ua a au zea da, biko ea en
k isie a ik e a o i ako egoe e a ako a aubide egokiago gisa. Hala e e, e egulazioa bes e gai
ba zue a a heda zen da, zehazki, amilia-e xebizi za e abil zeko eskubidea en esleipene a. Izan
e e, gai en ba Familia Zuzenbidean be eziki ga azka sua bada, hu a biko ea en k isie an
amilia-e xebizi za izan dena en e abile a no en alde e a nola eslei u beha den zehaz ea da.
Ho i ez da ha i zekoa kon uan ha zen bada, gehiene an, ondasun ho ek osa zen duela
amilia en onda ea en ak ibo ekonomiko nagusia, e a, gaine a, e abile a eslei zen ez
zaiona en za e xebizi za ba bila zeak zail asunak daka zala.
64
BERROCAL LANZAROT, Ana Isabel, “C i e ios pa a la a ibución del uso de la i ienda amilia ”,
Re is a C í ica de De echo Inmobilia io, 743. zk., 2014, 1353. o
65
EK 149.1.8.a .: “1. El Es ado iene compe encia exclusi a sob e las siguien es ma e ias: … 8.ª
Legislación ci il, sin pe juicio de la conse ación, modi icación y desa ollo po las Comunidades
Au ónomas de los de echos ci iles, o ales o especiales, allí donde exis an. En odo caso, las eglas
ela i as a la aplicación y e icacia de las no mas ju ídicas, elaciones ju ídico-ci iles ela i as a las
o mas de ma imonio, o denación de los egis os e ins umen os públicos, bases de las obligaciones
con ac uales, no mas pa a esol e los con lic os de leyes y de e minación de las uen es del De echo,
con espe o, en es e úl imo caso, a las no mas de de echo o al o especial”
66
Euskal He iko Au onomia Es a u ua, 10.5. a .: “La Comunidad Au ónoma del País Vasco iene
compe encia exclusi a en las siguien es ma e ias: 5. Conse ación, modi icación y desa ollo del
De echo Ci il Fo al y especial, esc i o o consue udina io p opio de los Te i o ios His ó icos que
in eg an el País Vasco y la ijación del ámbi o e i o ial de su igencia.”

18
Gauzak ho ela, Euskal Au onomia E kidegoko Legegileak, gai ho i a au zean, e a
adingabea en in e ese ik abia u a, 7/2015 Legea en bi a ez honako helbu u hauek lo u nahi
di u: i) amilia-e xebizi za en e abile a eslei zea i dagokionez, gu asoen a eko ako dioa
sus a zea; ii) ados asunik ezean epaileak haz a u beha di uen elemen uen espek oa zabal zea,
esleipena zain za-e egimena i ezinbes ean lo u a ge a ez dadin; e a iii) haus u a en ondo en,
biko eko kideen au onomia ahalik e a denbo a labu enean e az ea
67
.
Halabe , gaia az e zen hasi baino lehen, ezinbes ekoa da a gi zea 7/2015 Legea aplika uko
dela bai gu asoak ezkon ideak di enean zein iza ezko biko eak di enean. Izan e e, Legeko 1.1.a)
a ikuluak
68
adie az en du be e xedee a iko ba deusez asun-, banan ze- edo dibo zio-
p ozedu e a ik zein iza ezko biko een azken ze-p ozedu e a ik e a o zen di en amilia-
ha emanak a au zea izango dela.
Azkenik, ain za izan beha da, hala e a guz iz e e, a au au onomikoa alda ika zeak ez duela
gu e lu aldean Kode Zibila en aplikazioa e aba alda azi; izan e e, honda ekoa edo osaga ia
iza e ik u un, nahiko p esen e ego en ja ai zen du. Ho en a azoia da Euskal Au onomia
E kidegoko Legea en aplikazio-e emua muga ua dela: ikuspegi objek ibo ik, ezkon zako edo
ezkon zaz kanpoko p ozedu a mo a guz ie a a zabal zen bada e e; e emu subjek iboa i
dagokionez, eska zen di en baldin zak zo o zagoak di a.
3.2.2. Legea en aplikazio-e emua (2. a ikulua)
Au eko a alean a gi u zi den moduan, 7/2015 Legea ezin da au oma ikoki aplika u Euskal
Au onomia E kidegoan ge a zen di en haus u a- edo banan ze-p ozedu a guz ie an e a, be az,
badi udi, soilik eza ga ia izango dela 2. a ikuluko hipo esi en ba ge a zen denean.
Ho az, 7/2015 Legeko 2.1. a ikuluak ebaz en duen lehenengo gauza da Legea Euskal
Au onomia E kidegoa en lu alde-e emu osoan aplika uko dela. Hala e e, ho ekin lo u a,
biko ekideei bi ezinbes eko baldin za be e zea eska zen zaie: seme-alabengan gu aso-agin ea
iza ea e a gu asoek auzo asun zibila iza ea.
67
CASTELLANOS CAMARA, Sand a, “La a ibución del de echo de uso de la i ienda amilia en el
País Vasco”, La i ienda en las c isis amilia es, Koo dina zailea, CHAPARRO MATAMOROS,
Ped o, Ti an lo Blanch, Valen zia, 2021, 141-170. o .
68
7/2015 ekainak 30eko Legeko 1.1.a) a .: “1. La p esen e Ley iene po obje o egula las elaciones
amilia es de i adas de los p ocedimien os siguien es: a) Los de nulidad, sepa ación o di o cio y
ex inción de las pa ejas de hecho.”
19
1) Lehenengo baldin za: gu aso-ahala iza ea.
Lehenengo baldin za i dagokionez, Legeak eska zen du gu asoek seme-alabengan gu aso-
agin ea iza ea. Hala e e, Euskal Au onomia E kidegoko Jus izia Auzi egi Nagusiak, 2017ko
i ailak 18ko 9/2017 Epaia en
69
bidez, bes eak bes e, a gi u zi zuen hu a gu aso-ahala en
baliokidea den gu aso-agin ea bezala ule u beha dela.
Egun, gu aso-ahala ai a en e a ama en eginkizun duala da, o denamendu ju idikoak ai o u e a
gu aso-e an zukizun za jo zen duena, zenbai ahalmen emanez e a hainba be ebeha e a
eginkizun be e ze a beha uz
70
. Seme-alaba asuna en ondo ioa da, e a, Kode Zibila en 154.
a ikulua ekin ba e o iz, seme-alaben mesede ako e abili beha da be i, haien no asuna ekin
ba e o iz e a haien eskubideak e a oso asun isiko zein men ala e espe a uz. Halabe , igu a
ho ek izan duen bilakae a naba mendu beha da: 1889ko Kode Zibila en ja o izko idazke an,
ai a i ema en zi zaion bo e e absolu ua zen, ama i modu subsidia ioan baka ik ema en
zi zaiona. E a gau egun, bi gu asoei ai o zen zaizkien ahalmenak legez eza i ako
be ebeha ak e a eginkizunak be e ze a bide a u a daude
71
. Hain zuzen e e, gu aso-ahala honela
de ini u dai eke: gu asoek haien eman zipa u gabeko umeekiko du en u ziezinezko eskubide
e a be ebeha en mul zoa
72
. Ho ela, po es as gisa pen sa u ako gu aso-ahale ik o icium gisa
ule u ako gu aso-ahale a iga o da, Auzi egi Go ena en o saila en 10eko Epaiak
73
adie az en
duen moduan. Hau da, gau egun, gu aso-ahala, adingabea en in e es go ena en a abe a,
gu asoei eslei zen zaien ka gu za edo posizio za ha zen da.
Labu bilduz, bes eak bes e, gu aso-ahala en ezauga i nagusiak bi di a. Alde ba e ik, bi
gu asoei eslei zen zaie, gizonen e a emakumeen a eko be din asuna en ondo io logiko gisa.
69
EAEJANE 9/2017, 2017ko i ailak 18 (ECLI:ES:TSJPV:2017:2787). Hi zez hi z, Auzi egiak honela
dio: “Y, el a ículo 2.1 LRF al es ablece el ámbi o de aplicación pe sonal y e i o ial, se e ie e al
"p ogeni o o p ogeni o es que engan la au o idad pa en al sob e sus hijos o hijas", en endiendo
au o idad pa en al como equi alen e a pa ia po es ad (…).”
70
MARTÍN GARCIA DE LEONARDO, Ma ía Te esa, “Las elaciones pa e no- iliales: la pa ia
po es ad”, De echo ci il IV: De echo de amilia, Zuzenda ia, DE VERDA Y BEAMONTE, José
Ramón, Ti an Lo Blanch, Valen zia, 2022, 333. o .
71
MARTÍN GARCIA DE LEONARDO, Ma ía Te esa, “Las elaciones pa e no-…, ci ., 334. o .
72
BERIAIN FLORES, I an zu, “11. ikasgaia. Adingabea e a babes-e akundeak”, Zuzenbide Zibila.
Sa e a, Eskubide Subjek iboa e a Pe sona en Zuzenbidea, Zuzenda ia, IMAZ ZUBIAUR, Lei e,
EHU/UPV, 2023, 258. o
73
AGE 43/2012, 2012ko o sailak 10 (ECLI:ES:TS:2012:625). O icium delakoa en ideia Auzi egi
Go enak naba men zen du, adie aziz gu aso-ahala gu asoei eslei zen zaien o icium ba dela,
adingabea en in e esa be e dadin lo zeko.
20
Bes e alde ba e ik, gu aso-ahala i da xezkion eginbeha ak be e zeko neu ia adingabea en
onu a- edo in e es-p in zipioek eza zen du e, ha en no asuna ekin ba e o iz e a ha en
eskubideak e a oso asun isiko e a men ala e espe a uz. Adingabea en in e esa babes ea o dena
publikoko kon ua da e a ho en helbu ua hau a en oina izko eskubideak babes ea e a ho i
gaine ako gauzen au e ik lehen asunez ge a zea da, adingabeak be e in e esen de en san
a i zeko duen gai asun ezaga ik
74
.
2) Biga en baldin za: euskal auzo asun zibila
Biga en baldin za i dagokionez, 7/2015 Legean eza i ako i izpideen a abe a amilia-
e xebizi za e abil zeko eskubidea ai o zeko, gu asoei eska zen zaie euskal auzo asun zibila
75
iza ea. Baina honen ba uan bi auke a desbe din au eikus en di a: bi gu asoek euskal
auzo asun zibila iza ea edo baka ik ho ie ako ba ek eduki zea.
Be az, alde ba e ik, Legeko 2.1. a ikulua i ja ai uz, gu asoek haien seme-alabengan gu aso-
ahala badu e e a, aldi be ean, biek euskal auzo asun zibila badu e, 7/2015 Legea aplika uko da
e a, ho az, ho en a abe a amilia-e xebizi za en e abile a eslei uko da. Bes e alde ba e ik,
ge a dai eke, nahiz e a gu asoek seme-alabengan gu aso-agin ea izan, ba ek euskal auzo asun
zibila iza ea e a bes eak ez. Tes uingu u ho e an, 7/2015 Legea aplika zeko, 2.2. a ikulua en
a abe a, nahi aezkoa izango da bi gu asoek euskal auzo asun zibila auke a u izana ezkondu edo
iza ezko biko ea e a u au e ik emandako dokumen uan.
Azkenik, ezin da aipa u gabe u zi, au eko pa ag a oa ekin lo u a eman dai ekeen bes e egoe a
ba , hain zuzen e e, Legeko 2.2. a ikulua en salbuespena dena: gu asoek auzo asun zibilik
hau a u ez izana. Kasu ho e an, Legeko 2.3. a ikuluak eza zen du bizileku a joko dela,
ezkon ideak zein iza ezko biko ekideak izanda. Ho az, gu asoek bizileku komuna Euskal
Au onomia E kidegoa en ba uan inka u a badu e, 7/2015 Legea aplika uko da e e.
74
AGE 258/2011, 2011ko api ilak 25 (ECLI:ES:TS:2011:2666).
75
Hau da, 7/2015 Legea ba da o Euskal Zuzenbide Zibila i bu uzko ekaina en 25eko 5/2015
Legea ekin, hain zuzen e e, kon zep u be i hau so zea lo u zuen legea ekin: euskal auzo asun zibila.
Ho i ze bai be ia izan zen, e a a au zibila en ba -egi ea eka i zuen, ez e aba ekoa, baina bai oso
naba mena, au onomia-e kidegoko lu alde oso ako.
21
3.2.3. Familia-e xebizi za e abil zeko eskubidea en esleipena
7/2015 Legeak, be e 12. a ikulu zabal e a luzea en bidez, amilia-e xebizi za e abil zeko
eskubidea eslei zeko i izpide desbe dinak au eikus en di u, hu engo pa ag a oe an modu luze
e a sakon ba ean az e uko di enak.
a) Gu asoen a eko ako dioa e a epailea en onespena
7/2015 Legeko 12.1. a ikulua en
76
lehen aipamenak adi ze a ema en du a ikulu hau soilik
aplikaga ia izango dela ezkon ide edo biko ekideen a ean ako dio ik egon ez denean edo
ego eko an, epaileak hu a ona u ez duenean. Ho az, lehen asuna ados u akoak izango du.
Lege honek bi modu au eikus en di u au eko pa ag a oan aipa u ako gu asoen a eko
ako dioa au e a e ama eko e a ho i da, Kode Zibila ekin alde a u a, 7/2015 Legeak eskain zen
duen be ezi asun ba . Alde ba e ik, ako dioa lo dai eke Legeko 5. a ikuluan a au u a dagoen
hi za men a auemailea en bidez e a esna hu a au e a e ama ea bide aga ia izango da
banan zea edo haus u a bien ados asunez edo ba ek bes ea en ados asuna ekin eska zen
du enean. Bes e alde ba e ik, hu a ge a u au e ik lo u dai ekeen e a 7/2015 Legeko 4.
a ikuluak a au zen duen au eikuspen-ako dioa en bidez e e egin dai eke. Ho ela, Euskal
Au onomia E kidegoko legegileak gu asoen esku a ja zen du, hi za men a auemaileaz gain,
bes e bi a eko ba : elka bizi za haus en dene ako i un ba . Izan e e, ako dio ho en bidez,
biko ea en balizko k isia i au ea ha uz, aldeek di uz en amilia-ha emanen baldin zak
a au zeko auke a izango du e
77
. Labu bilduz, azken ba ean, amilia-e xebizi za en e abile a en
xedea i bu uzko e abakia gu asoek elka ekin ados u a ha dezake e, haus u a zein bana zea
ge a u au e ik (au eikuspen-ako dioa) edo ge a u ondo en (hi za men a auemailea).
7/2015 Legeak a au zen di uen hi za men a auemailea e a au eikuspen-ako dioa Kode
Zibila en 1255. a ikuluak au eikus en duen bo onda ea en au onomia en isla a giak di a
78
.
Hala e e, nahiz e a, o o ha , bo onda ea en au onomia un sezko elemen ua den lo u ak so u
76
7/2015 ekainak 30eko Legeko 12.1. a .: “1. En de ec o de acue do o de su ap obación judicial, el
juez a ibui á el uso de la i ienda amilia , y de los ense es y el ajua exis en e en ella, en a ención a
lo que sea más con enien e pa a el in e és supe io de los hijos e hijas, a c i e ios de necesidad de los
miemb os de la pa eja y a la i ula idad de la i ienda.”
77
CASTELLANOS CAMARA, Sand a, “La a ibución del…, ci ., 145-147. o .
78
FERRER GUARDIOLA, Joan And eu, “La au onomía de la olun ad como p esupues os de
admisibilidad de los pac os en p e isión de up u a ma imonial y los p oblemas de i ados de su e icacia
di e ida”, Los nue os e os del de echo de amilia, Zuzenda iak, HINOJAL, Sil ia, SEBASTIÁN,
Valen ín, Ti an lo Blanch, Valen zia, 2020, 261.o .
28
e xebizi za en esleipena zain za e a jagole za en a abe a egi en den kasue a ako, aipa u ako
a ikulua en a al zeha z ho en bukae an honako adie azpen ga an zi su ba au eikus en du:
“...dispond á del uso solo mien as du e la obligación de p es a les alimen os”. Be az, kasu
hone an, amilia-e xebizi za e abil zeko eskubidea eslei u zaion gu asoak e abile a ho i aldi
ba e ako baka ik izango du, e a, zehazkiago, man enua ema eko be ebeha ak i au en duen
bi a ean. Hala e e, dok inak oso desegoki za jo zen du man enua ema eko be ebeha a i
egi en zaion aipamen hu a, hainba a azoi enga ik. Alde ba e ik, man enua ema eko
be ebeha ak au eikusi ezin den denbo a-muga duelako; e a, bes e alde ba e ik, 7/2015
Legea en 10.4. a ikulua en a abe a (Kode Zibila en 93.2. a ikulua ekin lo u a), adin
nagusikoek man enua jaso zeko eskubidea iza en ja ai zen du elako. Ho az, e xebizi za en
e abile a en esleipenak, adin nagusiko semea i man enua ema eko be ebeha a amai u a e
i aungo al du? Galde a ho i e an zun ba eman baino lehen, man enu-be ebeha a en
kon zep ua en ingu uan az e ke a sakonago ba egi ea beha ezkoa sue a zen da, egungo
egoe a zein den beha bezala de ini zeko.
Gu asoek biko e iza ea i uz ea e abaki zen du enean e a k isia en ondo en bakoi zak seme-
alaba komunei emango dien lagun za zein neu i an gauza uko den inka zeko, man enu-
pen sioak leku ga an zi sua be e zen du. Hain zuzen e e, Kode Zibila en 93.I. a ikuluak
100
be ak xeda zen du epaileak e abakiko duela, nolanahi e e, gu aso bakoi zak zein eka pen egin
beha duen man enu-be ebeha ho e an. Be ebeha ho i baldin za ik gabekoa da, ez bai ago
obligazioduna en gai asuna i edo onu aduna en beha a i bu uzko inolako baldin za en mende.
Gaine a, ez da hu a azken zeko kausa ik au eikus en, nahiz e a, us ez, adin-nagusi asune a
i i si a e i aungo duen
101
. Baina pen sioa ez da adin-nagusi asune a i is ean i aungi zen; izan
e e, Auzi egi Go enak inka u a duen bezala, man enu-be ebeha ak be e ho e an di au
102
.
Ge a zen dena da ho en oina ia e a a aubidea alda zen di ela, Kode Zibila en 142. a ikuluan
e a hu engoe an xeda u akoa en a abe a a au u a ego e a iga o zen dela ik. Hau da, amilia-
e xebizi zan seme-alaba adindunak edo eman zipa uak bizi badi a e a ez badu e independen zia
100
Kode Zibileko 93.I. a .: “El Juez, en odo caso, de e mina á la con ibución de cada p ogeni o
pa a sa is ace los alimen os y adop a á las medidas con enien es pa a asegu a la e ec i idad y
acomodación de las p es aciones a las ci cuns ancias económicas y necesidades de los hijos en cada
momen o.”
101
AGE 55/2015, 2015eko o sailak 12 (ECLI:ES:TS:2015:439).
102
AGE 1135/2003, 2003ko aza oak 28 (ECLI:ES:TS:2003:7562).

29
ekonomiko ik
103
lo u, epaileak Kode Zibila en 142. a ikulua en e a hu engoen a abe a zo
den man enua inka uko du. Ho az, independen zia ekonomiko ik ez iza ea e a seme edo alaba
nagusia gu asoe ako ba ekin bizi zea sine qua non baldin zak izango di a epaileak ha en aldeko
man enu-pen sioa en ja o ia balioes eko. Ondo ioz, seme-alabek adin-nagusi asuna
esku a zeak ez du nahi aez eka i beha man enu-be ebeha a i aungi zea
104
.
Be az, momen u hone an, hasie an plan ea u ako galde a i
105
heldu beha a dago. Ho en
ingu uan dok inak
106
ja e a a gi ba be egana u du adie aziz egindako amilia-e xebizi za en
e abile a en esleipena ezin dela seme-alaba adingabeen adin-nagusi asuna baino ha a ago joan.
Ho az, nahiz e a badi udien, 12.5. a ikulua en biga en pa ag a oa en lehen i aku aldian,
legea en asmoa e abile a ho i man enua ema eko be ebeha ak i au en duen bi a ean
man en zea dela (e a ez, adin-nagusi asuna lo ze hu saga ik), 12. a ikulua en 11.e) a alean
107
egi en den aipamenak a gibide ba eskain zen du. Izan e e, eza zen du esleipena zain za e a
jagole za en a abe a egi en denean, hu a amai zeaga ik azkenduko dela, hain zuzen e e, adin-
nagusi asuna ekin. Ho ega ik, amilia-e xebizi za en e abile a eslei zeak ez du inoiz
103
ORDÁS ALONSO, Ma a, “La a ibución del uso de la i ienda amilia en la nue a edacción del
a . 96 CC u o de la Ley 8/2021 po la que se e o ma la legislación ci il y p ocesal pa a el apoyo de
las pe sonas con discapacidad en el eje cicio de su capacidad ju ídica”, La i ienda en las c isis
amilia es, Koo dina zailea, CHAPARRO MATAMOROS, Ped o, Ti an Lo Blanch, Valen zia, 2021,
297. o . Independen zia ekonomikoa en kon zep uak aipamen be ezia me ezi du; izan e e, badi udi hu a
ezin dela lan-me ka uan sa zea ekin pa eka u e a, o dea, no be a en sos engua en au o-gai asun gisa
ule u beha dela. Baina, noiz kon side a dai eke man enu-ha zaileak au osu izien zia ako baliabide
nahikoak di uela? Dok ina en a abe a, ho i ge a uko da di u-sa e ek be en p emiei e an zu eko
modukoak di enean amilia-e xebizi zan man en zen den bizi-maila en a abe a. Nolanahi e e,
independen zia ekonomikoa ezin da p esumi u e a, ho az, man enua e eklama zen duenak oga u
beha ko du; izan e e, seme-alaba adingabeen us ezko beha izana en p esun zioa ezin da seme-alaba
nagusiengana heda u.
104
BERIAIN FLORES, I an zu, IMAZ ZUBIAUR, Lei e, “La al a de elación en e el p ogeni o
alimen an e y sus hijos mayo es de edad como causa de ex inción de la obligación de alimen os”,
Re is a Boli iana de De echo, 34. zk., 2022, 126. o .
105
Familia-e xebizi za e abil zeko eskubidea en esleipenak, adin nagusiko semea i man enua ema eko
be ebeha a amai u a e i aungo al du?
106
PUEYO PUENTE, Gonzalo, “Ley 7/2015 de 30 de junio, de elaciones amilia es en supues os de
sepa ación o up u a de los p ogeni o es: Pensión de alimen os, pensión compensa o ia, compensación
del 1438 CC, y i ienda amilia ”, Ponencia impa ida en las Jo nadas Ap oximación a las ecien es
e o mas de la LEC, el CP, el CC, desde la óp ica del de echo de Familia, o ganizadas po el Ilus e
Colegio de Abogados del Seño ío de Bizkaia y la AEAFA, celeb adas en Bilbao, el 19 y 20 de no iemb e
de 2015.
107
7/2015 ekainak 30eko Legeko 12.11.e) a .: “Son causas de ex inción del de echo de uso: … e) Si se
hubie a a ibuido judicialmen e po azón de la gua da, se ex ingui á po la inalización o cese de és a
o de la obligación de p es a alimen os”.
30
gaindi uko seme-alaben adin-nagusi asuna; izan e e, zain za e a jagole za amai zen denean
ai o pen ho i i aungiko da.
Honen ingu uan A abako P obin zia Auzi egia en 2017ko uz ailak 11ko Epaia
108
a i u da, ho i
bu uz Auzi egi Go enak duen dok ina i helduz, non baiez a zen den seme-alaba adingabeek
jaso zen du en lege- a amendua desbe dina dela. Hala, seme-alaba adingabeei zo zaien
babesa e a lagun za baldin za ik gabekoa da e a Kons i uzioa en agindu ik e a o zen da
zuzenean; baina ez da be din ge a zen adinez nagusikoen kasuan. Ho az, ho ega ik,
zen zuzkoa da e xebizi za e abil zeko eskubidea azkendu za jo zea seme-alabek adin-
nagusi asuna esku a zen du enean. Ondo ioz, man enua ema eko be ebeha ak i au en duen
bi a ean baino ez zaio eslei uko aipamenak ez dio, li e alki, e e e en zia egi en adin-nagusiko
seme-alaba en independen zia ekonomikoa i, baizik e a adinez nagusi iza ea i.
3.2.5. Desgai asunen ba du en seme-alaba adindunei aipamen be ezia
Desgai asunen ba du en seme-alaba adindunei ema en zaien a amendua naba men alda u da
8/2021 Legea, ekaina en 2koa, lege ia zibila e a p ozesala e e o ma zen di uena desgai asuna
du en pe sonei be en gai asun ju idikoa balia zen lagun zeko, inda ean sa u zene ik.
Ho ega ik, ule u ahal iza eko, zein den ema en zaien a amendua e a, zehazki, amilia-k isiko
egoe e an nola eslei u beha den amilia-e xebizi za en e abile a, ezinbes ekoa da Legea
inda ean sa u au e iko pa adigma az e zea.
I. 8/2021 Legea inda ean sa u au eko egoe a: New Yo keko 2006ko Hi za mena.
Duela u e ba zue a ik hona, desgai asuna i dagokionez, e edu adizionale ik e edu sozial
ba e an z jo da, desgai asuna du en pe sonak giza ean e aba in eg a zeko, haien duin asuna
babes eko e a oina izko eskubideak be din asunez balia zea lo zeko asmoz.
Azkenean, hama kada ba baino gehiagoko a ze apena ekin bada e e, e a zenbai
au ep oiek uen ondo en, aldake a hu a 8/2021 Legean gauza u da. Hala e e, ho i ez da
espainia legegilea i bu u a u zaion ideia be i ba ; izan e e, oina ia Desgai asuna du en
Pe sonen Eskubideei bu uzko Hi za mena en 12. a ikuluan dago. Hi za mena, 2006. u eko
abendua en 13an New Yo keko Nazio Ba uen egoi zan ona u akoak, his o ian zeha
desgai uek jasan di uz en e a, ba zue an, o aindik e e pai a zen di uz en isolamendu- e a
ma jinazio-egoe en au ean Nazioa eko Komuni a eak emandako e an zuna adie azi zuen.
108
PAE A aba 337/2017, 2017ko uz ailak 11 (ECLI:ES:APVI:2017:522)
31
Hu a 2008ko maia zean inda ean ja i zen, e a Espainiako Es a uak be e si zuen; lege- esna
ho en helbu ua be e zeko, ba ne-lege ia egoki zeko konp omisoa ha uz.
Desgai asuna du en Pe sonen Eskubideei bu uzko Hi za menak pa adigma-aldake a ba
be ma u zuen desgai asuna en a amenduan, e a giza eskubideen ikuspegian koka zen du.
Ikuspegi ho en a abe a, desgai asuna du en pe sonek gaine ako he i a en eskubide be be ak
di uz e, e a be din asuna e a disk iminazio ik eza be ma zen di a i ula asuna i, gozamena i,
babesa i e a egika i zea i dagokienez. Ho enbes ez, DPEH- en helbu ua honela labu bildu
dai eke
109
: desgai asunen ba du en pe sonen oina izko eskubide e a aska asun guz iak e aba
e a be din asunez goza u, babes u e a ziu a zea, bai e a pe sona ho ien duin asuna e espe a
dadin sus a zea e e.
Zehazki, Hi za mena en 12. a ikulua un sezkoa da 8/2021 Legeak e agin duen e e o ma en
ze ga ia e a helbu uak ule zeko. Ho az, labu bilduz, es a u pa aideei honako be ebeha hauek
eza zen dizkie:
a) Desgai asuna du en pe sonek gai asun ju idikoa du ela ai o zea, gaine akoen baldin za
be be e an e a bizi za en alde di guz ie an (12.2. a ikulua), dimen sio es a ikoan
(eskubideen i ula asuna) zein dinamikoan (eskubide ho iek egika i zeko auke a).
b) Lege-espa u ho en babesean, desgai asuna du en pe sonek e abakiak ha zeko e edu
be i ba age zen da: sis ema adizionalak o dezkapen edo o dezka i za e edu
ba e an z jo zen zuen bi a ean; eskubideen e a aska asunen de en san oina i u ako
sis ema be iak, aldiz, pe sona be e e abakien bene ako egile iza e a o ien a uko duen
lagun za-neu ien e edu ba babes en du
110
(12.3. e a 12.5. a ikuluak).
c) Gai asun ju idikoa balia zea i bu uzko neu iek, bes eak bes e, honako hau ziu a u
beha ko du e: pe sona en eskubideak, bo onda ea e a lehen asunak e espe a zen
di uz ela; in e es-ga azka ik e a bidegabeko e aginik ez dagoela; p opo zionalak e a
pe sona en ingu uaba ei egoki uak di ela; ahalik e a epe ik labu enean aplika zen
109
SANCHEZ HERNANDEZ, Angel, “Las pe sonas con discapacidad in elec ual en el eje cicio de su
capacidad ju ídica: de la incapaci ación al apoyo”, La e o ma en a o de las pe sonas con
discapacidad, Koo dina zaileak, LASARTE ÁLVAREZ, Ca los, JIMÉNEZ MUÑOZ, F ancisco
Ja ie , Dykinson, Mad il, 2023, 23. o .
110
Adibide moduan, Auzi egi Go ena en 2009ko api ila en 29ko 282/2009 Epaiak
(ECLI:ES:TS:2009:2362), auzi konk e u ba ean, ikuspegi ju idiko be i ho i islada zen du, honako hau
eza iz: babes-sis ema ba eman beha zaio, ez baz e ke a-sis ema ba .
32
di ela; e a agin a i za edo o gano judizial eskudun, independen e e a inpa zial ba ek
aldian behin az e ke ak egi en di uela (12.4. a ikulua).
II. 8/2021 Legea inda ean sa u ondo engo e e o ma en gakoak.
a. Ezgai ze judiziala ezaba zea.
E e o ma osoa en oina i den eskubidea e a p in zipioa, 2006. u eko Hi za mena ekin ba
e o iz, desgai asuna duen pe sona en bo onda ea e a lehen asunak babes ea da, bai e a gizaki
iza ea i da xekion gai asuna ezin dela alda u e e. Ho ega ik, 8/2021 Legeak e agin duen
e e o ma ekin, desgai asuna duen pe sona i ema en zaion a e a ju idikoa ez da gehiago
oina i zen ha en gai asuna e aba edo pa zialki muga zean, e a, ondo ioz, ezgai ze judizialean
e a zain za-e akunde ba en mende ego ean. Baizik e a, pa adigma be ia a gia da: gai asuna
pe sona iza ean da za, e a, ho ega ik, ezin da mu iz u ez a alda u e e
111
. Ondo ioz, 8/2021
Legeak lo u du desgai asuna du en pe sonak ezgai zeko edo gai asuna judizialki e alda zeko
p ozedu ak ezaba zea.
b. Lagun za-sis ema ba eza zea.
Hi za mena en p in zipioak e a pos ula uak be ez, a au o oko gisa, desgai asuna duen pe sona
be a a du a uko da be e e abakiak ha zeaz, e a lagun za-neu ie an oina i u ako sis ema ba
emango zaio hala beha duen kasue an. Be az, 8/2021 Legea ona zean, lagun za edo babeseko
e eduak okia ha u zion inda ean zegoen o dezkapen-e edua i e a, ho ela, o ain, lagun za-
neu ien bidez, lehen asunezko posizio ba ean ja zen da desgai asuna duen pe sona. Izan e e,
pe sona o o i da xekion duin asun pe sonala dela e a, be e gai asun ju idikoa gaine ako
pe sonen baldin za be be e an gauza zeko auke a izan beha du
112
.
O o ha , lagun za-neu i guz ien helbu ua izango da desgai asuna duen pe sona en
no asuna en ga apen osoa ahalbide zea, be din asun-baldin ze an; ha i lagun zea, p emia- e a
p opo zional asun-p in zipioen a abe a e a soilik beha ezkoa den e emue an; ha en
111
GARCÍA GARNICA, Ma ía del Ca men, “Conside aciones gene ales sob e la Ley 8/2021: de la
incapaci ación a la sal agua da de la au onomía de la pe sona con discapacidad”, Re o mas legisla i as
pa a el apoyo a las pe sonas con discapacidad. Es udio sis emá ico de la Ley 8/2021, de 2 de junio, al
año de su en ada en igo , Zuzenda iak, LLEDÓ YAGÜE, F ancisco, FERRER VANRELL, Ma ía
Pila , EGUSQUIZA BALMASEDA, Ma ía Ángeles, LÓPEZ SIMÓ, F ancisco, Dykinson, Mad il,
2022, 80. o .
112
PALACIOS BARREIROS, Agus ina, El modelo social de discapacidad: o ígenes, ca ac e ización
y plasmación en la Con ención In e nacional sob e los De echos de las pe sonas con discapacidad,
Colección CERMI, 36. zk., CINCA, Mad il, 2008.
33
bo onda ea, nahiak e a lehen asunak e espe a zea; e a pe sona en duin asuna ekiko
e espe uan e a ha en oina izko eskubideen babesean oina i uko di a
113
.
c. Bo onda ezko lagun za-neu iek du en lehen asuna.
O ain, 8/2021 Legeak e agindako e e o ma i eske , Kode Zibila en 250. a ikuluan
114
lagun za-neu ien sis ema a au zen da. A ikulu ho e an adie az en den bezala, pe sona ba ek
be e gai asun ju idikoa gauza zeko lagun za-neu iak beha di uenean, bo onda ezkoak ez ezik,
ku ado e za
115
, de enda zaile judiziala
116
e a iza ezko zain za
117
e e izan dai ezke. Ho az,
lagun za judizialeko neu ien gaine ik, lehen asuna bo onda ezko izae a du enek izango du e,
hau da, desgai asuna duen adin nagusiko pe sonak be ak be e bo onda ez egoki za jo zen
di uenak e a Kode Zibileko 254-262. a ikulu bi a ean a au u a daudenak. Ondo ioz,
zalan za ik gabe, e e o ma en be i asun naba mene ako ba , desgai asuna du en adin
nagusikoei dagokienez, zain za- igu a adie azga iak ken zea izan da
118
. Ho enbes ez, gu aso-
ahala (luza zeko edo bi gai zeko auke a desage u a) e a u o e za eman zipa u gabeko
adingabeen zain za ako soilik go de di a.
Be az, 8/2021 Legea inda ean sa u baino lehen, ezgai zeko p ozedu en bidez, posiblea zen
seme-alaben gaineko gu asoa-ahala luza zea edo bi gai zea e a, ondo ioz, desgai asunen ba
113
GARCÍA GARNICA, Ma ía del Ca men, “Conside aciones gene ales sob e…, ci ., 81. o .
114
KZeko 250.I. a .: “Las medidas de apoyo pa a el eje cicio de la capacidad ju ídica de las pe sonas
que lo p ecisen son, además de las de na u aleza olun a ia, la gua da de hecho, la cu a ela y el
de enso judicial”
115
RODRÍGUEZ ELORRIETA, Naia a, “12. ikasgaia. Desgai asuna e a babes-e akundeak”,
Zuzenbide Zibila. Sa e a, Eskubide Subjek iboa e a Pe sona en Zuzenbidea, Zuzzenda ia, IMAZ
ZUBIAUR, Lei e, EHU/UPV, 2023, 282. o . Au o eak eza zen du 8/2021 Legeak au eikus en duen
babes-e akunde osoena dela, lagun za ako edo asis en zia ako au eikusi a dagoena. Ho az, ku ado eak
be e ku ado e zapekoa lagun zen du a lo pe sonalean zein onda ezkoan, nahiz e a ho ek ez duen esan
nahi, salbuespen gisa bada e e, ku ado eak o dezka i za un zioak be e ezin di zakeenik.
116
De enda zaile judizialak duen be ezi asun ba da behin-behineko ka gua dela; be ez, bes e babes-
e akundeek kale egi en du enean uz en du en hu sunea be e zeko e abil zen delako (adibidez, lagun za
eman beha duen pe sona en e a desgai asuna duena en a ean in e es-ga azka ba so zen denean).
117
Egi a ezko zain za konplexu asun xikiena daukan igu a ba da; izan e e, izendapen o malen ba
egi eko beha ik gabe, pe sona ba ek desgai asuna duen pe sona en a du a ha zen badu, egi a ezko
zain zaile ba ean bilaka uko da, agin a i judiziala en e abaki ik egon gabe
118
DE AMUNÁTEGUI RODRÍGUEZ, C is ina, “El p o agonismo de la pe sona con discapacidad en
el diseño y ges ión del sis ema de apoyo”, Cla es pa a la adap ación del o denamien o ju ídico p i ado
a la Con ención de Naciones Unidas en ma e ia de discapacidad”, Zuzenda iak, DE SALAS
MURILLO, So ía, MAYOR DEL HOYO, Ma ía Vic o ia, Ti an lo Blanch, Valen zia, 2019, 125. o .

34
zu en seme-alaba adin nagusiak gu aso-ahala en pean ja ai zea. Gu aso-ahala en luzapena
legea en aginduz ge a zen zen semea edo alaba adin-nagusi asune a i is en zenean e a
lehenago epai ba en bidez ezgai ua izan bazen, Kode Zibileko 200. a ikulu zaha ean
adie azi ako a azoienga ik
119
. Bes alde, gu aso-ahala bi gai zen zen, seme-alaba adinduna e a
ezkongabea gu asoekin edo gu asoe ako edozeinekin bizi zen ja ai zen bazuen e a, momen u
ho e an, judizialki ezgai ua bazen
120
. Ho az, Kode Zibila en 171. a ikulua en e edakzioak
a gi uz en zuen, seme-alabak, gu aso-ahal luza ua en edo bi gai ua en mende ge a zi ezen, adin
nagusikoak izan beha zi ela e a judizialki ezgai u a egon beha zu ela, hemezo zi u e be e
au e ik (gu aso-ahal luza ua) edo ondo en (bi gai u ako gu aso-ahala). Gaine a, zehazki,
gu aso-ahala bi gai zeko, bi be ekizun gehiga i eska zen zi en: seme-alabak ezkongabea iza ea
e a gu asoekin edo gu asoe ako edozeinekin bizi zea.
Ho az, 8/2021 Legea inda ean sa u baino lehen, desgai asunen ba zu en seme-alaba
adindunen alde gu aso-ahala luza zea edo bi gai zea posiblea zen; baina e e o ma en ondo ioz
ezgai zeko p ozedu ak ezaba u di enez, bi igu a ho iek desage u di a. O ain, desgai asunen
ba du en seme-alaba adin nagusien alde lagun za-neu iak eza dai ezke baina ez, aldiz,
gu aso-ahala. Ho en ingu uan, be iki min za u da Auzi egi Go ena
121
, 2024ko i ailak 18ko
1143/2024 Epaia en bidez, a gi u ziz neu iek lagun za beha duen pe sona en p emien
a abe akoak izan beha du ela, pe sona ho ek be e gai asun ju idikoa balia zean duen ahalik
e a au onomia handiena e espe a uz, e a, nolanahi e e, ha en bo onda ea i, nahiei e a
lehen asunei e an zunez.
III. Familia-e xebizi za en e abile a-eskubidea en esleipena desgai asuna du en seme-
alaba adindunak daudenean
Azaldu ako guz iak ondo io naba menak daka za 7/2015 Legea en aplikaga i asuna i
dagokionez. Izan e e, 7/2015 Euskal Legea en 2. a ikulua en lehenengo a alean a au zen den
legea en aplikazio-e emua eza zean, baldin ze a iko ba gu asoek haien seme-alabengan
gu aso-ahala iza ea da.
119
PAE Mad il 1017/2001, 2001eko u a ilak 26 (ES:APM:2001:1017).
120
QUESADA GONZÁLEZ, Ma ía Co ona, La u ela y o as ins i uciones de p o ección de la pe sona
(Un es udio de sen encias, au os y esoluciones), A elie , Ba zelona, 2004, 169. o .
121
AGE 1143/2024, 2024ko i ailak 18 (ECLI:ES:TS:2024:4400).
35
Gau egun, 8/2021 Legea inda ean sa zea en ondo ioz, gu aso-ahala eman zipa u gabeko
adingabeen zain za ako e ese ba u da, e a, ondo ioz, ezaba u da desgai asunen ba du en seme-
alaba adindunen gaineko gu aso-ahala (be e ga aian, luza ua edo bi gai ua zena). Ho az,
supos u ho e an, jada ez da 2.1. a ikuluak eska zen duen baldin ze a iko ba be e zen e a,
be az, ezin izango da 7/2015 Legea aplika u amilia-e xebizi za e abil zeko eskubidea
eslei zeko. Ho en o dez, Kode Zibila aplika zea egokiena li za eke. Baiez apen ho i babes eko,
8/2021 Legea inda ean sa u baino lehen dok ina-i i zi oina idun ba ek
122
egindako
adie azpen ba e abil zea egokia izan dai eke. Ho en a abe a, 7/2015 Legea en edukia Kode
Zibilak e a P ozedu a Zibila en Legeak p ozedu a ho iei dagokienez eza zen di uz en
a ikuluekin koo dina u beha da. Zehazki, dok inak dioen moduan, Legea ez da i is en
edozein ezkon za-p ozedu e a a edo iza ezko biko eak azken zeko p ozedu e a a, baizik e a
soilik seme-alaba adingabeak inplika u a egon dai ezkeene a a. Izan e e, nahiz e a manu
ba zuek judizialki gai asuna e alda u a du en seme-alabak e e aipa zen di uz en, 7/2015
Legeak, ziu enik, e e e en zia egin nahi die gu aso-ahala en luzapena en edo bi gai zea en
mende daudenei. Ho az, dok ina en esane an, halako seme-alabak egon ezean, Euskal
Au onomia E kidegoan e aba aplikaga iak di a Espainiako Kode Zibilean e a P ozedu a
Zibila en Legean p ozedu a ho iei bu uz jaso ako xedapenak
123
.
3.3. Kode Zibila
Es a u mailan, amilia-e xebizi za e abil zeko eskubidea en esleipena Kode Zibileko 96.
a ikuluan a au zen da, be iki alda u dena e e ekaina en 2ko 8/2021 Legea en bidez.
Ho ega ik, Kode Zibila en 96. a ikulua en idazke a be iak lan honen xede den eskubidea
eslei zeko hi uga en i izpide ba ai o zen du: komunak di en seme-alaba adingabeen
122
SEISDEDOS MUIÑO, Ana, “La copa en alidad y la cus odia…, ci ., 104. o .
123
Hi zez hi z honela dio dok inak: “Las p e isiones con enida en la LRF han de coo dina se con las
que, con elación a dicho p ocedimien os, es ablecen el CC y la LEC. Pa ece e iden e que (…) la
no ma i a asca, (...) no esul a aplicable a odos los p ocesos ma imoniales o de ex inción de pa ejas
de hecho, sino únicamen e a aquellos en los que se encuen en implicados hijos o hijas meno es de
edad, aunque en algunos de sus a ículos se menciona ambién a los hijos incapaci ados, pensando
p obablemen e en los some idos a p ó oga o ehabili ación de la pa ia po es ad; al ando es os,
segui án siendo plenamen e aplicables las disposiciones del CC y de la LEC”.
36
in e esa ekin e a babes handiena beha duen ezkon idea en
124
in e esa ekin ba e a, o ain
desgai asun-egoe an dauden seme-alaba komunen in e esa e e babes en da
125
.
Ho az, a al honen bidez, Kode Zibila en 96. a ikuluak a au zen di uen e a ju isp uden ziak
zehaz u di uen amilia-e xebizi za en e abile a eslei zeko i izpideak azalduko di a, ahaz u gabe
seme-alabak di uz en
126
e a ez di uz en
127
biko ekideen egoe ei e aen za desbe dina aplika zen
zaiela. Gaine a, azpi-a al be ezi ba bide a uko da 8/2021 Lege be iak, espa u hone an e e,
e agin di uen aldake a naba menak azala az e a.
3.3.1. Familia-e xebizi za en e abile a eslei zea gu aso baka eko zain zan
Has eko, azpima a u beha da, 7/2015 Legea ekin alde a u a, Kode Zibileko 96. a ikuluak
soilik egi en diola aipamena gu aso baka eko zain za e a jagole za i. Ho az, hu a pa eka ua
denean, ez dago ja ai u dai ekeen a ikulu ik e abile a-eskubidea en esleipena en ingu uan
e abaki judizial ba ha u ahal iza eko. Ho en ondo ioa honako hau izan da: ju isp uden ziak
lo u beha izan du esleipen-i izpideak eza zea, ge oago azalduko den bezala.
124
Kode Zibila en 96. a ikulua en hi zez-hi zezko asune ik zein be e kokapen sis ema ikoaga ik
(Lehenengo Libu uko IV. Ti uluko IX. Kapi uluan) ondo ioz a dai eke, oke bada e e, ezkon za-lo u a
au esuposa zen dela. Hala e e, Auzi egi Go ena en e abakia a gia da: a ikulu honen ondo ioak
iza ezko biko een haus u a-egoe e a a e e heda zen di a (AGE 5/2015, u a ilak 16
(ECLI:ES:TS:2015:190)).
125
OTERO CRESPO, Ma a, “Modi icación del Código Ci il. A ículo 96”, Comen a io a iculado a
la e o ma ci il y p ocesal en ma e ia de discapacidad, Zuzenda iak, GARCÍA RUBIO, Ma ía Paz,
MORO ALMARAZ, Ma ía Jesús, A anzadi, Zizu Txikia, 2022, 135. o .
126
Supos u ho i Kode Zibileko 96.1. a ikuluan a au zen denez e a Espainiako Kons i uzioa en 14.
a ikuluak jaio zaga iko seme-alaba asuna en disk iminazio-eza eza zen duenez, iza ezko biko eei
analogiaz aplika zen zaie ho en edukia. Ho ela, k isialdia en ondo ioz, iza ezko biko ekideek
komunak di en seme-alaba adingabeak edo desgai asun-egoe an daudenak di uz enean, amilia-
e xebizi za en xedea be an jaso ako a auen a abe a a au uko da. Ho i da, hain zuzen, dok ina en
gehiengoak e a Auzi egi Go enak ule zen du ena. Ildo ho e an, oso in e esga ia da api ila en 1eko
Epaia (AGE 221/2011, 2011ko api ilak 1 (ECLI:ES:TS:2011:2053)), be e adie azpenen
a gi asunaga ik: ezkondu gabeko biko een edo ezkon ideen egoe en a eko an zeko asuna ez da
alda ika u beha gu asoen ha emane a ik (ezkonduak e a ezkondu gabeak), baizik e a seme-alaben
babese ik, be dina izan beha dena bi kasue an. Gaine a, seme-alabak di uz en iza ezko biko een aldeko
aplikazio analogikoa ez da baka ik muga uko Kode Zibila en 96.1. a ikulua en eduki a e a, be az,
zain za-esklusiboa eza zen den kasue a a; baizik e a zain za pa eka ua ai o zen den supos ua en
ingu uan ju isp uden ziak esandako a e e.
127
Supos u hau Kode Zibileko 96.2. a ikuluan a au zen da e a, hau, seme-alaba ik ez di uz en iza ezko
biko een egoe a i ezin zaio analogiaz aplika u. Ho en a azoia, dok ina en a abe a (CHAPARRO
MATAMOROS, Ped o, “La a ibución del…, ci ., 62. o .), modu labu e a a gi ba ean, honako hau da:
seme-alaba ik ez daudenean, ezkon za e a iza ezko elka zeak ez di a e eali a e baliokideak.
37
Gu aso baka eko zain za ekin lo u a, azpima a zekoa da Es a is ikako Ins i u u Nazionalak
a gi a a u ako ike ke a
128
. Izan e e, ho ek a gi uz en du a al hone an az e uko den Kode
Zibila en 96. a ikulua en lehen le okadak
129
duen ga an zia. Zehazki, ike lanak adie az en
du, nahiz e a zain za pa eka ua ge o e a ga an zi suagoa den seme-alaben zain za eslei zeko
p ozesue an; o aindik e e joe a nagusia zain za ho i gu aso baka ba i ema ea dela.
A ikulu ho en edukia modu sakon ba ean az e u baino lehen e a, be az, gu aso baka eko
zain zan amilia-e xebizi za e abil zeko eskubidea en esleipena nola a au zen duen azaldu
au e ik, komeniga ia da be e e edakzioa i dagokionez, bi aipamen ga an zi su egi ea.
Ho e a ako, ju isp uden ziaz balia zea bide ik egokiena da, zehazki, Kons i uzio Auzi egiko
Biga en Sala en ma xoak 6ko 12/2023 Epaiaz
130
. Alde ba e ik, Kode Zibila en 96.1.
a ikuluan amilia-e xebizi za en e abile a eslei zea i dagokionez aipa zen di uen seme-alabak
komunak di ela eza zen du. Gai ho i, Kons i uzio Auzi egia en a abe a, ez da hu sala; izan e e,
haus u a en au eko edo ondo engo ha emanen ondo ioz ezkon idee a ik edozeinen seme-
alabak badaude, nahiz e a adingabeak izan, ez dagokie amilia-e xebizi za e abil zea. Bes e
alde ba e ik, a ikuluak dio ezkon ideen a ean one si ako ako dio ik ezean, agin a i za
judizialak e abile a komunak di en seme-alaba adingabeei e a haiekin dagoen ezkon idea i
ai o u beha diela
131
. Ho ek, Kons i uzio Auzi egia en esane an, lo u a zuzena du Kode
Zibila en 96.1. a ikulua en lehen esaldian aipa zen den egoki uko zaie e minoak duen
aginduzko izae a ekin. Izan e e, ho ek aipamen be ezia me ezi du; a gi uz en duelako
legegilea en asmoa ez dela egoki u ahal izango zaio edo epaileak e abaki ahal izango du
adie az ea; baizik e a egoki uko zaio eza zea e abaki zen du. Ho ek duen ondo io zuzena,
Kons i uzio Auzi egia en esane an, honako hau da: e mino ho i aginduzkoa da e a, be az,
ezkon ideen a ean one si ako ako dio ik lo u ezean, ez da epailea en eskumena izango
e abaki zea no en alde eslei uko den amilia-e xebizi za en e abile a. Ho az, Kons i uzio
128
Es a is ikako Ins i u u Nazionala. (2024, uz aila en 11). Deusez asunen, banan zeen e a dibo zioen
es a is ika, 2023. u ea [P en sa-oha a]. h ps://www.ine.es/uc/AMc Eu d
129
KZeko 96.1.I. a .: “1. En de ec o de acue do de los cónyuges ap obado po la au o idad judicial,
el uso de la i ienda amilia y de los obje os de uso o dina io de ella co esponde á a los hijos
comunes meno es de edad y al cónyuge en cuya compañía queden, has a que odos aquellos alcancen
la mayo ía de edad”
130
KAE 12/2023, ma xoak 6koa, BOE 89. zenbakia, 2023ko api ilak 12koa.
131
SANTOS MORÓN, Ma ía José: “La a ibución del uso de la i ienda amilia en caso de cus odia
exclusi a de un cónyuge: E olución ju isp udencial y an ep oyec o de e o ma”. Re is a de De echo
Ci il, 3. zk., 2014, 1-36. o .
44
ingu unez, ba ez e e gu asoen e xebizi zen a ean dis an zia handia dagoenean. Hala e e, aba
ho i e az konpon dai eke, nahikoa delako gu asoen higiezinak hu bil ego ea ekin e a gu aso
bakoi za ekin ego eko aldiak beha bezain luzeak iza ea ekin, adingabeen egonko asuna
a iskuan ja ez dadin.
E abaki zeko ze i izpide en a abe a amilia-e xebizi za ezkon ide ba i eslei uko zaion, hau da,
bie ako zeinek ja ai u beha duen hu a e abil zen, Auzi egi Go ena en 2017ko i aila en 22ko
Epaiak
149
honako hau eza zen du: zain za pa eka uko kasue an, a azoi objek iboak di ela
medio e xebizi za ba esku a zeko zail asun handienak di uen gu asoa i eslei u ahalko zaio
e xebizi za en e abile a. Ho ela, elka bizi za gauza u ahal izango da gu aso bakoi za i seme-
alabekin ego ea dagokion aldie an.
3.3.3. Familia-e xebizi za en e abile a eslei zea desgai asun-egoe an
dauden seme-alabekin
Hasie a ik au e a u den bezala, ekaina en 2ko 8/2021 Legea en bidez, Kode Zibila en 96.
a ikulua en edukia be iki alda u da. Hain zuzen e e, asmo handiko aldake a ba eka i du;
desgai asuna du en pe sonei haien kons i uzio-eskubideak (e xebizi za ako eskubidea ba ne)
balia zen lagun zeko neu iak a au zeko mekanismoak au eikus en di uelako. Ho i eske ,
gau egun, Kode Zibila en 96. a ikulua en ba uan desgai asun-egoe an dauden seme-alaben
babesa e e ba ne a zen da.
Lege be ia inda ean sa u baino lehen, i i si zen une ba non Kode Zibila en 96. a ikulu
zaha ak age ian u zi zi uen ha en gabeziak; hain zuzen e e, Auzi egi Go ena en 2012ko
maia za en 30eko Epaia en e a, be eziki, 2017ko u a ila en 19ko Epaia en ondo ioz.
Ho ie an, i xu az an zekoak zi en baina un sean desbe dinak zi en bi kasu az e u zi en, e a,
ho ega ik, be az, bi modu desbe dine an eba zi zi en. Labu bilduz, alde ba e ik, Auzi egi
Go ena en 2012ko maia za en 30eko Epaiak
150
e abaki zuen epe mugagabean, amilia-
e xebizi za en e abile a judizialki ezgai u a zegoen seme edo alaba adinez nagusia en alde
man en zea. Izan e e, ha en za logikoa zenez, babes-e ek ue a ako, seme-alaba adingabeak e a
seme-alaba adinez nagusi ezgai uak pa eka u beha zi en. Bes e alde ba e ik, Auzi egi
Go ena en 2017ko u a ila en 19ko Epaiak
151
ezagu u zuen auzian, desgai asuna judizialki
149
AGE 517/2017, 2017ko i ailak 22 (ECLI:ES:TS:2017:3348).
150
AGE 325/2012, 2012ko maia zak 30 (ECLI:ES:TS:2012:3791).
151
AGE 31/2017, 2017ko u a ilak 19 (ECLI:ES:TS:2017:113).

45
ai o u a ez zeukan adin nagusiko seme-alaba ba bizi zen amilia-e xebizi zan. Kasu hone an,
e a au ekoan ez bezala, auzi egiak e abaki zuen desbe dina izan beha zuela seme-alaba
adingabeek e a desgai asuna zu en (baina judizialki ai o u a ez zu en) seme-alaba adindunek
me ezi zu en babesa. Gauzak ho ela, Auzi egi Go enak epai za eman zuen, desgai asuna
judizialki ai o u a ez zeukan seme-alaba adinduna en alde amilia-e xebizi za en e abile a
ai o uz, baina soilik hi u u eko epe ako.
Ondo ioz, 8/2021 Legea inda ean sa u zene ik, judizialki gai asuna e alda u a du en pe sonen
e a desgai asuna du en pe sonen a eko be eizke a ho ek zen zua galdu du. Izan e e, Legea en
hi zau ean a gi asunez adie az en den bezala, e egulazio be ia en a da za ez da izango ez
beha adina gai za jo zen ez dena en ezgai zea, ez giza-izae a i da xekion gai asuna en
aldake a. Ho ega ik, gau egun, Kode Zibila en 96.1. a ikulu be iak o oko ean aipa zen di u
desgai asun-egoe an dauden seme-alabak.
Lehenik e a behin, au ekoa ekin lo u a, Kode Zibila en 96.1.I. a ikulua en biga en
esaldiak
152
, duen i ismena zehaz u beha da. Izan e e, ho ek eza zen duena da seme-alaba
adingabeen a ean desgai asunen ba duen ba badago e a, ho en ondo ioz, e o kizunean adin
nagusi asune a i is en dene ako amilia-e xebizi za e abil zen ja ai zea komeniga ia bada,
agin a i za judizialak zehaz uko duela eskubide ho en i aupen-epea zenba ekoa izango den,
kasuan kasuko ingu uaba en a abe a. Ho az, desgai asuna eduki zea beha ezkoa izango da,
baina ez nahikoa. Ho ek adi ze a ema en duena da ge a dai ekeela desgai asuna duen seme
edo alaba ba egonda e e, be e alde amilia-e xebizi za eslei zen ja ai zeko neu i ho i ez
ha zea, hu a komeniga ia ez iza eaga ik
153
. Ho i ho ela da hainba desgai asun-a azoi e a
maila desbe din egon dai ezkeelako, e a, be az, epailea i dagokiolako kasu bakoi za zuhu ziaz
e a zehaz asunez balioz a zea. Gaine a, dok inak
154
, komeniga i asun ho i bi zen zu an ule
dai ekeela adie az en du:
- Alde ba e ik, komeniga i asun ho ek e e e en zia egin diezaioke ba ez e e
ekonomikoa den babes ba i. Adibidez, amilia en baliabide al aga ik komeniga ia
152
KZeko 96.1. a ikulua en biga en esaldia: “Si en e los hijos meno es hubie a alguno en una
si uación de discapacidad que hicie a con enien e la con inuación en el uso de la i ienda amilia
después de su mayo ía de edad, la au o idad judicial de e mina á el plazo de du ación de ese de echo,
en unción de las ci cuns ancias concu en es.”
153
ARNAU MOLLA, Fede ico, “La inacabada e o ma de la a ibución de la i ienda amilia ex a .
96 CC”, Re is a Ac ualidad Ju ídica Ibe oame icana, 17 bis. zk., 2022, 98-143. o .
154
CHAPARRO MATAMOROS, Ped o, “La a ibución del…, ci ., 55-56. o .
46
iza ea desgai asun-egoe an dagoen seme-alaba amilia en e xebizi zan bizi zen
ja ai zea, be e os a u-p emia be e zeko bes e modu ik ez dagoelako.
- Bes alde, komeniga i asuna e e balo a u beha da, be eziki, amilia-e xebizi zak
eskain zen di uen i isga i asun- e a egoki asun-baldin zen ikuspun u ik, desgai asuna
duen semea en p emiak ase zeko. Gauzak ho ela, komeniga ia izan li eke
desgai asuna duen seme edo alaba ba ek e xebizi zan bizi zen ja ai zea, adibidez,
gu pil-aulkian mugi u beha duenean e a inkak a a ian a apala ba duenean, igogailua
aulkia ja zeko bezain zabala denean, e xebizi zak bainugela egoki u ba duenean, e a
aba . Ho ega ik, ho elako egoe a ba ean, kon uan izan beha da bali ekeela, ezauga i
ho iek di uen bes e e xebizi za ba lo zea, be e ezauga ien espezi iko asuna dela e a,
zaila iza ea amilia en k isia ge a u e a be ehala.
Be az, ho ek a gi uz en du legegileak aldi ba e akoa zein pa ziala den babesa baino
au eikus en ez duela. Izan e e, haien alde amilia-e xebizi za eslei zen ja ai zeko, au e ik
azaldu ako komeniga i asuna en baldin za e espe a u beha iza eaz gain, gaine a, esleipen
ho ek denbo a-muga ba izan beha ko du. Hain zuzen e e, amiliako za kali ika u ako
e xebizi za en i ula asune ik e a o i ako eskubideen e a desgai asuna duen seme edo alaba
ba ek izan di zakeen beha izan be ezien a eko o eka lo zeko, a p io i i aupen epe ba
eza zea i bu uz eba zi beha da, momen u bakoi zeko ingu uaba ak ain za ha u a
155
.
Biga enik, Kode Zibila en 96.1.II. a ikulua en
156
a abe a, au eko pa ag a oa en
e ek ue a ako (Kode Zibileko 96.1.I. a .), seme-alaba komun adindunak, deusez asuna en,
banan zea en edo dibo zioa en ga aian amilia-e xebizi za en e abile an ja ai zea
komeniga i egi en duen desgai asun-egoe an badaude, an zeko egoe an dauden seme-alaba
adingabeekin pa eka uko di a. Hala e e, ho ek ez du esan nahi desgai asun-egoe an dauden
seme-alaba adin nagusien egoe a seme-alaba adingabeen egoe a ekin pa eka dai ekeenik. A e
gehiago, xedapena en in e p e azio sis ema ikoago ba ek eza zen du, ule u beha dela
pa eka zea ez dela ge a uko au eko pa ag a oa en ondo ioe a ako (a ikuluak dioen bezala),
baizik e a au eko pa ag a oko azken esaldia en ondo ioe a ako. Ho az, kasu hone an e e
155
OTERO CRESPO, Ma a, “Modi icación del Código…, ci ., 135. o .
156
KZeko 96.1.II. a .: “A los e ec os del pá a o an e io , los hijos comunes mayo es de edad que al
iempo de la nulidad, sepa ación o di o cio es u ie an en una si uación de discapacidad que hicie a
con enien e la con inuación en el uso de la i ienda amilia , se equipa an a los hijos meno es que se
hallen en simila si uación”
47
eza iko li za eke agin a i eskudunak eskubidea en i aupena i bu uzko i i zia ema eko beha a,
momen u bakoi zean ge a zen di en ingu uaba ak kon uan ha u a
157
. Labu bilduz,
desgai asun-egoe a ba ean dagoen seme–alaba ho i adin xikikoa zein adin nagusikoa izanik,
komeniga i asuna en baldin za e espe a u beha iza eaz gain, amilia-e xebizi za e abil zeko
eskubidea en esleipen ho ek denbo a-muga ba izan beha ko du.
3.3.4. Familia-e xebizi za en e abile a eslei zea seme-alaba ik ez dagoenean
O ain a e, seme-alaba adingabeak edo desgai asun-egoe an dauden seme-alabak exis i zen
di en kasuak az e u di a, hain zuzen e e, Kode Zibila en 96.1. a ikuluak a au zen duena
ain za ha u a. Hala e a guz iz e e, e a logikoa den bezala, ge a dai eke, ezkon za-k isia
ge a zen denean, e xean ez bizi zea seme-alaba adingabeak edo desgai asun-egoe an
daudenak, bai ezkon zan ondo engo ik izan ez delako, bai seme-alabak izanda, ho iek
independiza u di elako.
Aipa u ako egoe a ho i Kode Zibila en 96.2. a ikulu
158
be ian jaso zen da (96.III a ikulu
zaha a), e a be ia da zenbakiaga ik, baina ez idazke aga ik, ia ez duelako aldake a handi ik
izan. A ikulu ho en a abe a, seme-alaba ik ez badago, e abaki ahal izango da amilia-
e xebizi za izan dena en e abile a i ula a ez den ezkon idea i ai o zea, zuhu ziaz inka zen
den denbo a ako. Ho i posible izango da, be ie e, ingu uaba ak kon uan ha u a,
komeniga i za jo zen bada e a ezkon ide ho en in e esa bada babes handiena beha duena.
Be az, modu ho e an lo uko da e xebizi za ba be ma zea amilia-e xebizi za okupa zeko
p emia handiena duen ezkon idea i, bizileku-p emia i au e egi eko baliabide ekonomiko
gu xiago iza eaga ik
159
.
Gau egungo Kode Zibileko 96. a ikulua en e edakzioa i eske , ez da zalan zan ja zen 96.2.
a ikulu be iak au eikus en duen seme-alaba ik ez dagoenean adie azpena ekin zein
mo a ako egoe a i aipamen egi en dion. Izan e e, nahiz e a Kode Zibila en 96.2. a ikuluak
157
OTERO CRESPO, Ma a, “Modi icación del Código…, ci ., 136. o .
158
KZeko 96.2.a .: “2. No habiendo hijos, pod á aco da se que el uso de ales bienes co esponda al
cónyuge no i ula po el iempo que p udencialmen e se ije siemp e que, a endidas las ci cuns ancias,
lo hicie an aconsejable y su in e és ue a el más necesi ado de p o ección.”
159
Hala e e, Ped o Chapa o Ma amo osen esane an, a ikulua aplika zeko, beha ezkoa da, ba e ik,
i ula ez den ezkon idea en in e esa babes gehien beha duena iza ea, e a, bes e ik, kasuan kasuko
ingu uaba ak di ela-e a, komeniga ia iza ea ezkon ide ho i e xebizi za en e abile a eslei zea. Babes-
p emia a azoi ekonomikoe a ik ez ezik, a azoi pe sonale a ik e e e o dai eke, adibidez mugiko asun
u ia iza ea.
48
ja ai zen duen izenda u gabe ze seme-alaba mo a ez ego ea i e e e en zia egi en dion, ho i
jada ez da beha ezkoa Kode Zibila en 96.1. a ikuluak be a iaz babes en di uelako seme-alaba
komun adingabeak e a desgai asun-egoe an dauden seme-alabak e a, be az, kanpoan uz en
di uelako ekonomikoki mendekoak di en adin nagusiko seme-alabak. Ho ega ik, Kode
Zibila en 96.1. e a 96.2. a ikuluak lo uz, ondo ioz a zen da azken ho i aplika uko dela k isia
ge a zen den momen uan amilia-e xebizi zan seme-alaba komun adingabe ik ez a
desgai asun-egoe an dagoen seme-alaba ik ez dagoenean (bai ezkon zan ondo engo ik izan ez
delako, bai seme-alabak izanda, ho iek independiza u di elako)
160
e a zuhu ziaz inka zen den
denbo a ako
161
.
4. HIRUGARREN BATEN ETXEBIZITZAREN ERABILERA-ESKUBIDEAREN
AITORPENA: PREKARIOA EDO KOMODATUA
Au e ik ga a u ako pun ue an azaldu den bezala, Kode Zibilak e a 7/2015 Legeak,
ju isp uden ziaz lagundu a, hainba i izpide eza zen di uz e amilia-e xebizi za e abil zeko
eskubidea en ai o pena egi eko, hu a biko ekide ba ena edo biena denean.
Hala e e, p ak ikan, sa i an, a azoak so zen di a amilia-e xebizi za en e abile a eslei zean
hu a biko ekidee ako ba en ahaide ba en i ula asunekoa denean. Hain zuzen e e, gehien
e epika zen den egoe a honako hau iza en da: biko eko (ezkon zakoa izanda zein ez) kide
ba en gu asoek biko ekideei e xebizi za laga zen die e, no malean, baimena emanez e xebizi za
ho i e abil zeko, dohainik e a ohiko e xebizi za be an inka zeko asmoz. Baina a azoak so zen
di a, be eziki, banake a edo haus u a ge a zen denean e a, ondo ioz, amilia-e xebizi za izan
dena en e abile a i ula a en ahaide ez den ezkon idea i edo iza ezko biko ekidea i eslei zen
zaionean. Bada, e xebizi za ho i kidee ako ba en ahaidea en jabe zakoa iza eak ez du esan nahi,
nahi aez, biko ekide ho i eslei u beha zaionik ha en e abile a, baldin e a us e bada in e es
babesga iago ba dagoela
162
.
Kasu ho ie ako asko an, hi uga en ba en e xebizi za en e abile a-eskubidea ai o u os ean,
nahiko ohikoa iza en da a azoak so zea e xebizi za p eka io-egoe a edo komoda u-kon a u
ba en a abe a e abil zen den zehaz e akoan. Izan e e, ho en a abe a posiblea izango da
160
CHAPARRO MATAMOROS, Ped o, “La a ibución del…, ci ., 57. o .
161
AGE 315/2015, 2015eko maia zak 29 (ECLI:ES:TS:2015:2220).
162
BERROCAL LANZAROT, Ana Isabel, “La a ibución del uso de la i ienda pe enecien e a un
e ce o: p eca io o comoda o”. Re is a C í ica de De echo Inmobilia io, 790. zk., 2022, 1100. o .
49
laga zaileek e xebizi za en i zulpena edozein une an eska zea edo soilik p emia la ia
dagoenean, hu enez hu en
163
.
An zeko asun handiak di uz en igu ak di udi en a en, naba men desbe dinak di a. Hain zuzen
e e, p eka ioa en e a komoda ua en a eko alde nagusia da komoda ua ondasun higiezin ba
doan e abil zeko mailegua dela, baina epe jakin ba e ako edo e abilpen zeha z ba au e a
e ama eko eza zen dena. Be az, soilik hu a amai zen denean komoda ugileak ho en e abile a
be esku a u ahal izango du, e a ezin izango du au e ik maileguan u zi ako gauza e eklama u,
be ie e ez badu p emia la i en ba a gudia zen
164
. Baina, p eka ioa en kasuan, aldiz, ez da
denbo a ik inka zen, ez da kon a u ba , ole an zia-egin za ba baizik, e a e xebizi za en
laga zaileek edozein une an eska dezake, inolako a azoi ik alega u beha ik gabe, be e
e xebizi za be esku a zea
165
. Ho az, eze baino lehen, egokiena bi igu a ho ien ezauga i
nagusiak izenda zea da.
4.1. Komoda u-kon a ua
Komoda u-kon a ua Kode Zibila en 1740. a ikulu ik au e a a au zen da, e a honela
de ini zen da: pe sona ba ek (komoda ugileak) bes e ba i (komoda uduna i) gauza ba
en ega zea hi za zen duen kon a ua, dohainik e abil dezan e a kon a ugileek i undu ako
166
edo komoda uan emandako gauza en e abile a au e a e ama eko beha den denbo a iga o
ondo en i zul dezan
167
.
Komoda udunak gauza en e abile a esku a zen du, baina ez ho en ui uak, e a be e gain
ha zen di u be ebeha gisa: gauza man en zea amiliako ai a on gisa
168
; gauza lehengo a zea
163
BERROCAL LANZAROT, Ana Isabel, “La a ibución del…, ci ., 1101. o .
164
KZeko 1749. a .: “El comodan e no puede eclama la cosa p es ada sino después de concluido el
uso pa a que la p es ó. Sin emba go, si an es de es os plazos u ie e el comodan e u gen e necesidad
de ella, pod á eclama la es i ución.”
165
BERROCAL LANZAROT, Ana Isabel, “La a ibución del…, ci ., 1109. o .
166
ALBALADEJO GARCÍA, Manuel, De echo Ci il II: De echo de Obligaciones, Ediso e , Mad il,
2011, 802. o .
167
GARCÍA PEREZ, Rosa Ma ía, “El con a o de p és amo”, Cu so de De echo Ci il II: De echo de
obligaciones, con a os y esponsabilidad po hechos ilíci os, Koo dina zailea, SÁNCHEZ CALERO,
F ancisco Ja ie , Ti an lo Blanch, Valen zia, 2021, 402. o .
168
“Familiako ai a on gisa” esamoldeak balio du e ua en kon zep ua aplika zean kon uan ha zen den
a e a edo a du a egokia iden i ika zeko. Ho en ingu uko aipamena Kode Zibileko 1094. a ikuluan
au eikus en da: “El obligado a da alguna cosa lo es á ambién a conse a la con la diligencia p opia
de un buen pad e de amilia.”

50
i undu ako epea edo e abile a iga o ondo en (Kode Zibileko 1749. a ikulua)
169
; mailegupeko
gauza e abili e a kon se ba zeko beha ezkoak di en gas u a un ak o dain zea (Kode Zibileko
1743. a ikulua); e a gauza i i undu ako xedea ema ea (Kode Zibileko 1744. a ikulua)
170
.
Ho enbes ez, komoda u-kon a ua alde baka eko kon a ua da, e a, ho ega ik, soilik so zen
dizkio be ebeha ak komoda uduna i, e a ez komoda ugilea i. Hain zuzen e e, azken ho ek,
Kode Zibileko 1741. a ikulua en a abe a, gauza en jabe za i eus en dio e a ui uak jaso zeko
eskubidea du
171
. Hala e e, komoda ugilea en kon u ako zenbai be ebeha e an siz hi z egin
dai eke, nahiz e a ho iek ez du en kon a ua bihu zen aldebiko izae adun kon a u ba ean. Izan
e e, be ebeha ho iek ez di a komoda udunak kon a ua en un sezko be ebeha gisa be e gain
ha zen di uenen kon apa idak. Bes eak bes e
172
, komoda ugilea i dagokio kon a uak i aun
bi a ean gauza en kon se bazio ako so zen di en apa eko gas uak o dain zea (Kode Zibileko
1751. a ikulua); komoda udunak gauza e abil zea ez e agoz ea i undu ako i aupen-epean
zeha , salbu e a p esako beha izanaga ik gauza be esku a u beha duenean (Kode Zibileko
1749. a ikulua); e a komoda uduna i e agindako kal eei e an zu ea, baldin e a maileguan
emandako gauza en aka sen be i izanik, ho ien be i eman ez badu (Kode Zibileko 1752.
a ikulua).
Azkenik, kon a ua hainba a azoi en ondo ioz azkendu dai eke, e a honako hauek di a
ohikoenak: eza i ako epea iga o zea edo e abile a zeha za amai zea (Kode Zibileko 1749. e a
1750. a ikuluak); p esazko beha izanaga ik gauza e eklama zea (Kode Zibileko 1749.
a ikulua); gauza gal zea; e a komoda uduna hil zea (Kode Zibileko 1742. a ikulua)
173
.
169
AGE 474/2009, 2009ko ekainak 30 (ECLI:ES:TS:2009:3899). Honela dio Auzi egi Go enak: “... el
comodan e sólo puede eclama la es i ución de la cosa cuando haya e minado el plazo o el uso
pac ado, sal o que an es el comodan e eje cie e la acul ad de esolución unila e al lo que exige como
p esupues o que concu a una u gen e necesidad de u iliza la cosa.”
170
LACRUZ BERDEJO, Jose Luis, Elemen os de De echo Ci il. Tomo II. De echo de Obligaciones.
Volumen 2. Con a os y Cuasicon a os, Dykinson, Mad il, 2013, 164. o .
171
BERROCAL LANZAROT, Ana Isabel, “La a ibución del…, ci ., 1106. o .
172
LOPEZ MAZA, Sebas ián, “Comen a io a los a ículos 1741 a 1752 del Código Ci il”, Comen a ios
al Código Ci il, Zuzenda ia, BERCOVITZ RODRÍGUEZ-CANO, Rod igo, 5. Edizioa, A anzadi, Zizu
Txikia, 2021, 2171. o .
173
GARCÍA PEREZ, Rosa Ma ía, “El con a o de p és amo”..., ci ., 466. o .
51
4.2. P eka ioa
P eka ioa en ins i uzioa Kode Zibilean esp esuki a au u a ez dagoen igu a ba da. Be az, bi
ja e a plan ea zen di a ha en izae a ju idikoa en ingu uan: gauza ba e abil zeko auke a
ema en duen nolabai eko komoda u za ha dai eke, nahiz e a komoda ugileak nahi duenean
i zul zea eska u ahal duen
174
; edo kon a uz kanpoko eduki za-egoe a za kon side a dai eke.
Hala e e, Auzi egi Go ena en esane an
175
, p eka ioa egi a ezko egoe a ba da, zeina en bidez
pe sona isiko edo ju idiko ba ek hi uga en ba en jabe zako higiezin ba en eduki za duen. Hau
da, i ulu en ba izango balu bezala e abil zen du. Gaine a, doan gauza zen da, inolako
kon ap es azio ik eskaini gabe e a egoe a ho i higiezina en jabeak ona zen duenez, azken
ho en esku dago, egoki za jo zen duenean, amaie a ema eko auke a.
Ju isp uden zia be iago ba ek, hain zuzen e e, Auzi egi Go ena en 2021eko aza oak 3ko
Epaiak
176
hau eza zen du: hi uga en ba ek e xebizi za ba en e abile a doan laga zen duenean
be e e abile a gene ikoa izan dezan, amilia-uni a e ho en bizi oki-p emia es al zeko, epe jakin
ba edo e abile a espezi iko ba inka u gabe, ez dago komoda u ik, p eka ioa baizik. Ho i
eske , e xebizi za be esku a dai eke okupa zaileen eduki za jus i ika zen duen i ulu baka a
amai zen denean, hau da, e abile a laga zuena en bo onda ea desage zen denean
177
.
Ho az, p eka ioa egoe a desbe dinek so a azi dezake e. Adibidez, jabea en baimena ekin
gauza en eduki zan sa u izana, baina inolako kon a u ik gabe. Ho i ge a dai eke, jabeak
e xebizi za ba eko gil zak ema en dizkionean lagun ba i be an opo ak iga o di zan. Bes eak
bes e, higiezina en eduki za jus i ika zen duen kon a ua edo i ulua azkendu izanak e e
p eka ioa eka dezake. Ho i eman dai eke, alokai u-kon a ua hi za u ako denbo a iga o
174
AGE 474/2009, 2009ko ekainak 30 (ECLI:ES:TS:2009:3899).
175
AGE 178/2011, 2011ko ma xoak 18 (ECLI:ES:TS:2011:1801).
176
AGE 755/2021, 2021eko aza oak 3 (ECLI:ES:TS:2021:3973).
177
Hi zez hi z, honela dio Auzi egi Go enak: “... cuando un e ce o ( ecuen emen e en la p ác ica los
pad es de uno de los miemb os de una pa eja, casada o no) cede g a ui amen e el uso de una i ienda
pa a que si a a su uso gené ico de i ienda, pa a cub i la necesidad de alojamien o de esa unidad
amilia , sin ija un plazo de e minado ni un uso especí ico al que deba des ina se, no hay comoda o
(…) sino p eca io, lo que pe mi e ecupe a la i ienda cuando cesa el único í ulo que jus i icaba la
posesión de sus ocupan es, la olun ad de quien cedió el uso (…)”
52
delako, baina maiz e ak ez duenean e xebizi za i zul zen, jabeak egun ba zuk ema en
dizkiolako e xe-aldake a egi eko
178
.
Azaldu ako guz iaga ik, p eka ioak, komoda u-kon a ua ekin alde a u a, duen
desbe din asunik naba menena honako hau da: edozein une an eska dai eke e xebizi za
i zul zea e a p eka io-ha zaileak ez badu hu a i zul zen, adie azpen-judizio espezi iko ba i ekin
ahal izango dio u zi ako gauza be esku a zeko (p eka ioko u za azpen-akzioa). Izapide ho iek
sus a zeko legi imazio ak iboa landa- edo hi i- inka ba en eduki za osoa be esku a u nahi
du enek izango du e, bai jabeak zein gozamendunak bai e a inka eduki zeko eskubidea duen
bes e edozein pe sonak p eka ioan u zi duelako
179
.
4.3. Ju isp uden zia en in e p e azioa e a kali ikazioa
E emu hone an dagoen lege-hu sunea ukaezina da; izan e e, banan zea edo haus u a ge a zen
denean e a, ho az, amilia-e xebizi za en e abile a eslei u beha denean, Kode Zibila en 96.
a ikuluak au esuposa zen du hu a, gu xienez, biko ekide ba en jabe zakoa dela, a azo
posibleak alde ba e a u zi a. Be az, egoe a hone an non e xebizi za hi uga en ba ena den,
konponbidea guz iz ju isp uden ziala izan beha du.
Au e a u den bezala, amilia izae a izan duen e a hi uga en ba ena den e xebizi za en
e abile a eslei zen denean oso ga an zi sua da egoe a kali ika zea, kasu bakoi zean
e abil zailea i emango zaion babesa naba men desbe dina izango delako. Izan e e, p eka io za
jo zen bada, e xebizi za en jabeak, edozein une an, p eka ioko u za azpen-akzioa egika i u ahal
izango du, e a e abile a eslei u zaion ezkon idea babesgabezia-egoe an ge a uko da. Ai zi ik,
komoda u-kon a u gisa kali ika zen bada, egiaz a u beha ko da kon a u ho i amai zeko
baldin zak be e zen di ela, ezkon ideak e xebizi za u zi baino lehen.
Hain zuzen e e, Auzi egi Go enak, ja e a desbe dinak ikusi a, ba e a u egin beha izan di u,
e a, azkenean, ju isp uden zia inka zea lo u du. Egoe a hobe o ule zeko asmoz, be e
momen uan e abakiga iak izan zi en epai hauen edukia az e uko da, bakoi za en hausna ke a
e a ondo io nagusiak azpima a uz: Auzi egi Go ena en 2005eko abendua en 26ko Epaia,
2008ko u iak 2ko Epaia e a 2008ko u iak 29ko Epaia. Hu engo pa ag a oe an zeha
178
BERROCAL LANZAROT, Ana Isabel, “La a ibución del…, ci ., 1110. o .
179
BERROCAL LANZAROT, Ana Isabel, “La a ibución del…, ci ., 1110. o .
53
jo a uko dena en au e apen gisa, a gi dago ju isp uden zia en gehiengoak p eka io-
egoe a en alde egi en duela.
A) Auzi egi Go ena en 2005eko abendua en 26ko Epaia
Epai honen bidez
180
, Auzi egi Go enak p eka ioa en alde egi en du e a, ho az, komoda u-
kon a ua en auke a e aba baz e zen du. Gaian koka zeko, auzi zeha za honako hau da: sena
ohia en ai ak alega zen du, be e semea ezkondu zenean, be e jabe zako pisu ba en eduki za laga
ziela. Baina ezkon za-k isia en ondo ioz, hi za men a auemailean emaz ea i e xebizi za ho en
e abile a eslei u zi zaion, e a zegokion epaiak ho i ona u zuen. Ho ega ik, e xebizi za en
jabe za be eku a u nahian, gizonak p eka ioko u za azpen-akzio ba balia u zuen, e a eze si
egin zio en. Ho en ondo ioz, demanda au kez en du, Auzi egi Go ena i eska uz emakumea i
esklusiboki eslei u zi zaion e xebizi za en inka en gaineko jaba ia ai o zeko e a demanda ua
e xebizi za lib e uz e a kondena zeko.
Auzia p eka io-egoe a en alde ebaz eko, Auzi egi Go enak naba men zekoak di en adie azpen
ba zuk egi en di u, modu hone an ze enda u dai ezkeenak:
- Alde ba e ik, be e esane an, az e u beha den lehenengo gauza da amiliak e xebizi za
okupa zea legi ima zen duen e a higiezina en jabea e a e xebizi za en e abile a ai o u a
daukan ezkon idea lo uko di uen kon a u ik dagoen ala ez.
- Bes e alde ba e ik, kon a ua badela oga uz ge o, egoe a komoda u-kon a ua ena
iza eko an, ho en lege-au eikuspenen a abe a a au uko da, komoda ugileak di uen
mugak kon uan ha u a. Izan e e, Kode Zibila en 1749. a ikulua ekin ba e o iz, ezin
izango du higiezina e eklama u ha ik e a kon a ua en xedea amai u a e, be ie e epe
ho iek baino lehen komoda ugileak p esako beha izana ez badu. Hala e e, Auzi egi
Go ena en a abe a, komoda ua izan a en, jabeak ez badu e xebizi za i zul zeko
eska zen, ezkon ide e abil zailea p eka io-egoe an dagoela ule uko da
181
.
- Gaine a, kon a u ik ez dagoenean edo oga zea lo u ez denean, Auzi egi Go ena en
a abe a, a gi dago p eka ioan okupa u ako e xebizi za ba izango dela; izan e e,
jabea en ados asunak edo onespenak soilik ona zen duen eduki za ba en au ean
180
AGE 1022/2005, 2005eko abenduak 26 (ECLI:ES:TS:2005:7530)
181
Honela adie az en du a gi e a ga bi Auzi egi Go enak: “Pe o si cuando cesa es e uso, el conceden e
no eclama la de olución del inmueble dado en comoda o, la si uación del usua io es la de un
p eca is a.”
60
BIBLIOGRAFIA
ALBALADEJO GARCÍA, Manuel: De echo Ci il II: De echo de Obligaciones, Ediso e ,
Mad il, 2011.
ARNAU MOLLA, Fede ico: “La inacabada e o ma de la a ibución de la i ienda amilia ex
a . 96 CC”, Re is a Ac ualidad Ju ídica Ibe oame icana, 17 bis. zk., 2022, 98-143. o .
AYERRA MICHELENA, Kepa: De echo Ci il Vasco de Familia. Comen a io c í ico a la Ley
7/2015, de 30 de junio, de elaciones amilia es en supues os de sepa ación o up u a de los
p ogeni o es, A anzadi, Zizu Txikia, 2016.
BARRIO GALLARDO, Au elio: “Pensiones de alimen os y con enio egulado ”, Re is a pa a
el Análisis del De echo, 3. zk., 2017.
BERIAIN FLORES, I an zu, IMAZ ZUBIAUR, Lei e: “La al a de elación en e el p ogeni o
alimen an e y sus hijos mayo es de edad como causa de ex inción de la obligación de
alimen os”, Re is a Boli iana de De echo, 34. zk., 2022, 118-155. o .
BERIAIN FLORES, I an zu: “11. ikasgaia. Adingabea e a babes-e akundeak”, Zuzenbide
Zibila. Sa e a, Eskubide Subjek iboa e a Pe sona en Zuzenbidea, Zuzenda ia, IMAZ
ZUBIAUR, Lei e, EHU/UPV, 2023.
BERROCAL LANZAROT, Ana Isabel: “C i e ios pa a la a ibución del uso de la i ienda
amilia ”, Re is a C í ica de De echo Inmobilia io, 743. zk., 2014, 1347-1375. o .
BERROCAL LANZAROT, Ana Isabel: “La a ibución del uso de la i ienda pe enecien e a
un e ce o: p eca io o comoda o”. Re is a C í ica de De echo Inmobilia io, 790. zk., 2022,
1082-1153. o .
CAMY SÁNCHEZ-CAÑETE, Buena en u a: “P o ección legal de la i ienda amilia ”,
Re is a C í ica de De echo Inmobilia io, 588. zk., 1988, 1583-1626. o .
CASTELLANOS CAMARA, Sand a: “La a ibución del de echo de uso de la i ienda amilia
en el País Vasco”, La i ienda en las c isis amilia es, Koo dina zailea, CHAPARRO
MATAMOROS, Ped o, Ti an lo Blanch, Valen zia, 2021, 141-170. o .

61
CERVILLA GARZÓN, Ma ía Dolo es: “Algunas consecuencias ju ídicas de i adas de la
a ibución del uso del domicilio conyugal p opiedad del o o cónyuge”, Re is a Ju ídica de la
Región de Mu cia, 34. zk., 2003, 13-52. o .
CERVILLA GARZÓN, Ma ía Dolo es: “Na u aleza ju ídica del de echo a usa la i ienda
amilia . Re isión y pues a al día”, InD e , 4, 2017.
CERVILLA GARZÓN, Ma ía Dolo es: “Na u aleza ju ídica de uso de la i ienda amilia y
e icacia en e a e ce os”, Meno es y c isis de pa eja: la a ibución del uso de la i ienda
amilia , Zuzenda ia, CERDEIRA BRAVO DE MANSILLA, Guille mo, Reus, Mad il, 2017.
CHAPARRO MATAMOROS, Ped o: De echo de uso y i ienda amilia : su a ibución
judicial en los supues os de c isis amilia es, Ti an lo Blanch, Valen zia, 2018.
CHAPARRO MATAMOROS, Ped o, “Na u aleza y e ec os ju ídicos del de echo de uso de la
i ienda amilia en España”, Re is a A anzadi de De echo Pa imonial, 50. zk., 2019.
CHAPARRO MATAMOROS, Ped o: “La a ibución del de echo de uso de la i ienda amilia
en España”, La i ienda en las c isis amilia es, Koo dina zailea, CHAPARRO
MATAMOROS, Ped o, Ti an Lo Blanch, Valen zia, 2021, 36-63. o .
DE AMUNÁTEGUI RODRÍGUEZ, C is ina: “El p o agonismo de la pe sona con
discapacidad en el diseño y ges ión del sis ema de apoyo”, Cla es pa a la adap ación del
o denamien o ju ídico p i ado a la Con ención de Naciones Unidas en ma e ia de
discapacidad, Zuzenda iak, DE SALAS MURILLO, So ía, MAYOR DEL HOYO, Ma ía
Vic o ia, Ti an lo Blanch, Valen zia, 2019, 125-163. o .
DE VERDA Y BEAMONTE, Jose Ramón, CARAPEZZA FIGLIA, Gab iele: “El de echo de
uso de la i ienda amilia en las c isis amilia es: compa ación en e las expe iencias ju ídicas
española e i aliana”, Re is a C í ica de De echo Inmobilia io, 752. zk., 2015, 3387- 3466. o .
DIÉZ-PICAZO Y PONCE DE LEÓN, Luis, Fundamen os del De echo ci il pa imonial I:
In oducción. Teo ía del con a o, 6. Edizioa, A anzadi, Zizu Txikia, 2007.
DÍEZ-PICAZO Y PONCE DE LEÓN, Luis, Fundamen os del De echo ci il pa imonial III:
Las elaciones ju ídico- eales, el Regis o de la P opiedad, la posesión, 5. Edizioa, A anzadi,
Zizu Txikia, 2008.
62
FERRER GUARDIOLA, Joan And eu: “La au onomía de la olun ad como p esupues os de
admisibilidad de los pac os en p e isión de up u a ma imonial y los p oblemas de i ados de
su e icacia di e ida”, Los nue os e os del de echo de amilia, Zuzenda iak, HINOJAL, Sil ia,
SEBASTIÁN, Valen ín, Ti an lo Blanch, Valen zia, 2020, 261-276. o .
GARCÍA GARNICA, Ma ía del Ca men, “Conside aciones gene ales sob e la Ley 8/2021: de
la incapaci ación a la sal agua da de la au onomía de la pe sona con discapacidad”, Re o mas
legisla i as pa a el apoyo a las pe sonas con discapacidad. Es udio sis emá ico de la Ley
8/2021, de 2 de junio, al año de su en ada en igo , Zuzenda iak, LLEDÓ YAGÜE, F ancisco,
FERRER VANRELL, Ma ía Pila , EGUSQUIZA BALMASEDA, Ma ía Ángeles, LÓPEZ
SIMÓ, F ancisco, Dykinson, Mad il, 2022, 77-90. o .
GARCÍA MAYO, Manuel: Vi ienda amilia y c isis de pa eja: égimen ju ídico, Reus,
Mad il, 2019.
GARCÍA PEREZ, Rosa Ma ía: “El con a o de p és amo”, Cu so de De echo Ci il II: De echo
de obligaciones, con a os y esponsabilidad po hechos ilíci os, Koo dina zailea, SÁNCHEZ
CALERO, F ancisco Ja ie , Ti an lo Blanch, Valen zia, 2021, 399-426. o .
GARCÍA PRESAS, Inmaculada: “El De echo de Familia en España desde las úl imas e o mas
del Código Ci il”, Ac as del I Cong eso Ibe o-Asiá ico de Hispanis as Siglo de O o e
Hispanismo gene al, Na a oa, 2011, 237-265. o .
GÓMEZ GÁLLIGO, F ancisco Ja ie : “Las p ohibiciones de dispone en el De echo español”,
Cen o de Es udios Regis ales, Mad il, 1992.
GONZÁLEZ COLOMA, Gemma: Es udio p ác ico y ju isp udencial de la a ibución del uso
de i ienda amilia , Dykinson, Mad il, 2019.
GONZALEZ DEL POZO, Juan Pablo: “El de echo de uso de la i ienda amilia en los
supues os de gua da y cus odia compa ida”, Dia io La Ley, 60. zk., 2011.
GOÑI RODRÍGUEZ DE ALMEIDA, Ma ia: “La i ienda amilia en caso de cus odia
compa ida. Sus implicaciones en el de echo de cosas”, Re is a C í ica de De echo
Inmobilia io, 736. zk., 2013, 1133-1150. o .
LACRUZ BERDEJO, José Luis: De echo de amilia. El ma imonio y su economía, A anzadi,
Zizu Txikia, 2011.
63
LACRUZ BERDEJO, Jose Luis: Elemen os de De echo Ci il. Tomo II. De echo de
Obligaciones. Volumen 2. Con a os y Cuasicon a os, Mad il, Dykinson, 2013, 164. o .
LOPEZ MAZA, Sebas ián: “Comen a io a los a ículos 1741 a 1752 del Código Ci il”,
Comen a ios al Código Ci il, 5ª Edición, Zuzenda ia, BERCOVITZ RODRÍGUEZ-CANO,
Rod igo, A anzadi, Zizu Txikia, 2021.
LUNA SERRANO, Agus in: El nue o égimen de la amilia, Ci i as, Mad il, 1982.
LUQUE JIMÉNEZ, Ma ía del Ca men: La a ibución del de echo de uso de la i ienda
amilia en si uaciones de c isis ma imonial, Dykinson, Mad il, 2012.
MARTÍN GARCIA DE LEONARDO, Ma ía Te esa: “Las elaciones pa e no- iliales: la pa ia
po es ad”, De echo ci il IV: De echo de amilia, Zuzenda ia, DE VERDA Y BEAMONTE,
José Ramón, Ti an Lo Blanch, Valen zia, 2022, 333-353. o .
MARTÍN MELÉNDEZ, Ma ía Te esa: “Re lexiones en o no a la na u aleza del uso de la
i ienda amilia a ibuido en sen encia de nulidad, sepa ación o di o cio y sus consecuencias,
en especial, espec o a los ac os de disposición”, Ac ualidad Ci il, 19. zk., 2005, 2309-2356.
o .
MÚRTULA LAFUENTE, Vi ginia: El in e és supe io del meno y las medidas ci iles a
adop a en supues os de iolencia de géne o, Dykinson, Mad il, 2016.
NASARRE AZNAR, Se gio: “Comen a io de la Sen encia del T ibunal Sup emo 8 oc ub e
2010”, Cuade nos Ci i as de Ju isp udencia Ci il, 87. zk., 2011
O’CALLAGHAN MUÑOZ, Xa ie , “El de echo de ocupación de la i ienda amilia en las
c isis amilia es”, Ac ualidad Ci il, 1986, 1329 e a hu .
O’CALLAGHAN MUÑOZ, Xa ie : “La i ienda amilia du an e el a amien o de las c isis
ma imoniales”, El hoga y el ajua de la amilia en las c isis ma imoniales: bases
concep uales y c i e ios judiciales, Koo dina zailea, VILADRICH BATALLER, Ped o Juan,
EUNSA, Na a oa, 1986, 175-210. o .
OCAÑA GÁMIZ, Ja ie : La e icacia en e a e ce os de los de echos eales y de c édi o,
Coma es, G anada, 2016.
64
ORDÁS ALONSO, Ma a: La a ibución del uso de la i ienda amilia y la ponde ación de
las ci cuns ancias concu en es, Wol e s Kluwe , Mad il, 2018.
ORDÁS ALONSO, Ma a: “La a ibución del uso de la i ienda amilia en la nue a edacción
del a . 96 CC u o de la Ley 8/2021 po la que se e o ma la legislación ci il y p ocesal pa a
el apoyo de las pe sonas con discapacidad en el eje cicio de su capacidad ju ídica”, La i ienda
en las c isis amilia es, Koo dina zailea, CHAPARRO MATAMOROS, Ped o, Ti an Lo
Blanch, Valen zia, 2021, 283-314. o .
OTERO CRESPO, Ma a: “Modi icación del Código Ci il. A ículo 96”, Comen a io
a iculado a la e o ma ci il y p ocesal en ma e ia de discapacidad, Zuzenda iak, GARCÍA
RUBIO, Ma ía Paz, MORO ALMARAZ, Ma ía Jesús, A anzadi, Zizu Txikia, 2022.
PALACIOS BARREIROS, Agus ina: El modelo social de discapacidad: o ígenes,
ca ac e ización y plasmación en la Con ención In e nacional sob e los De echos de las
pe sonas con discapacidad, Colección CERMI, 36. zk., CINCA, Mad il, 2008.
PUEYO PUENTE, Gonzalo: “Ley 7/2015 de 30 de junio, de elaciones amilia es en supues os
de sepa ación o up u a de los p ogeni o es: Pensión de alimen os, pensión compensa o ia,
compensación del 1438 CC, y i ienda amilia ”, Ponencia impa ida en las Jo nadas
Ap oximación a las ecien es e o mas de la LEC, el CP, el CC, desde la óp ica del de echo
de Familia, o ganizadas po el Ilus e Colegio de Abogados del Seño ío de Bizkaia y la
AEAFA, celeb adas en Bilbao, el 19 y 20 de no iemb e de 2015.
QUESADA GONZÁLEZ, Ma ía Co ona: La u ela y o as ins i uciones de p o ección de la
pe sona (Un es udio de sen encias, au os y esoluciones), A elie , Ba zelona, 2004.
RODRÍGUEZ ELORRIETA, Naia a, “12. ikasgaia. Desgai asuna e a babes-e akundeak”,
Zuzenbide Zibila. Sa e a, Eskubide Subjek iboa e a Pe sona en Zuzenbidea, Zuzenda ia,
IMAZ ZUBIAUR, Lei e, EHU/UPV, 2023.
SÁNCHEZ HERNÁNDEZ, Ángel, “Las pe sonas con discapacidad in elec ual en el eje cicio
de su capacidad ju ídica: de la incapaci ación al apoyo”, La e o ma en a o de las pe sonas
con discapacidad, Koo dina zaileak, LASARTE ÁLVAREZ, Ca los, JIMÉNEZ MUÑOZ,
F ancisco Ja ie , Dykinson, Mad il, 2023, 17-48. o .
65
SANTOS MORÓN, Ma ía José: “La a ibución del uso de la i ienda amilia en caso de
cus odia exclusi a de un cónyuge: E olución ju isp udencial y an ep oyec o de e o ma”.
Re is a de De echo Ci il, 3. zk., 2014, 1-36. o .
SEISDEDOS MUIÑO, Ana: “La copa en alidad y la cus odia de meno es”, Manual de
De echo Ci il Vasco, Zuzenda iak, GIL RODRÍGUEZ, Jacin o, GALICIA AIZPURUA,
Go ka, A elie , Ba zelona, 2023.
SILLERO CROVETTO, Blanca: Las c isis ma imoniales. Nulidad, sepa ación y di o cio,
Ju uá, Po ugal, 2016.
TOFIÑO PADRINO, Alejand o: “La i ienda amilia : p ecisiones e minológicas”. Jus izia
Minis e i za en Bole ina, 2.262 zk., 2023, 45. o .
VILLAGRASA ALCAIDE, Ca los, “La a ibución del uso de la i ienda amilia ”, Anales VII
(2004-2005): Cen o pa a la In es igación y Desa ollo del De echo Regis al e Inmobilia io
y Me can il, G upo Di usión, Ba zelona, 2005, 31-34. o .
ARAUDIA
Espainia. 1889ko E ege Dek e ua, 1889ko uz ailak 24koa, Kode Zibila i bu uzkoa. Es a uko
Aldizka i O iziala, 1889ko uz aila en 25a, 206. zk.
Espainia. 1946ko Dek e ua, 1946ko o sailak 8koa, Hipo eka Legea i bu uzkoa. Es a uko
Aldizka i O iziala, 1946ko o saila en 27a, 58. zk.
Espainia. 1947ko Dek e ua, 1947ko o sailak 14koa, Hipo eka E egelamendua i bu uzkoa.
Es a uko Aldizka i O iziala, 1947ko api ilak 16a, 106. zk.
Espainia. 1978ko Espainiako Kons i uzioa. Es a uko Aldizka i O iziala, 1978ko abenduak 29a,
311. zk.
Espainia. 8/2021 Legea, 2021eko ekainak 2koa, desgai asuna du en pe sonei be en gai asun
ju idikoa balia zen lagun zeko lege ia zibila e a p ozesala e e o ma zen di uena. Es a uko
Aldizka i O iziala, 2021eko ekainak 6a, 132.zk.

66
Euskal Au onomia E kidegoa. 3/1979 Lege O ganikoa, 1979ko abenduak 18koa, Euskal
Au onomia E kidegoko Au onomia Es a u ua i bu uzkoa. Es a uko Aldizka i O iziala, 1979ko
abenduak 22a, 306. zk.
Euskal Au onomia E kidegoa. 7/2015 Legea, 2015eko ekainak 30koa, gu asoen banan ze edo
haus u a kasue ako amilia-ha emanei bu uzkoa. Es a uko Aldizka i O iziala, 2015eko
uz aila en 24a, 176. zk.
Nazio Ba uen E akundea. 2006ko Desgai asuna du en Pe sonen Eskubideei bu uzko
Hi za mena, 2006ko abenduak 13.
JURISPRUDENTZIA
Kons i uzio Auzi egia en Epaia:
KAE 12/2023, ma xoak 6koa, BOE 89. zenbakia, 2023ko api ilak 12koa.
Auzi egi Go ena en Epaiak:
AGE 1307/1983, 1983ko maia zak 2ko Epaia (ECLI:ES:TS:1983:1307).
AGE 1149/1992, 1992ko abenduak 11 (ECLI:ES:TS:1992:9004).
AGE 17554/1993, 1993ko maia zak 20 (ECLI:ES:TS:1993:17554).
AGE 1994ko abenduak 31 (ECLI:ES:TS:1994:20231).
AGE 145/95, 1995eko o sailak 20 (ECLI:ES:TS:1995:892).
AGE 1135/2003, 2003ko aza oak 28 (ECLI:ES:TS:2003:7562).
AGE 1022/2005, 2005eko abenduak 26 (ECLI:ES:TS:2005:7530).
AGE 910/2008, 2008ko u iak 2 (ECLI:ES:TS:2008:4872).
AGE 1025/2008, 2008ko u iak 29 (ECLI:ES:TS:2008:5636).
AGE 282/2009, 2009ko api ila en 29 (ECLI:ES:TS:2009:2362).
67
AGE 474/2009, 2009ko ekainak 30 (ECLI:ES:TS:2009:3899).
AGE 178/2011, 2011ko ma xoak 18 (ECLI:ES:TS:2011:1801).
AGE 191/2011, 2011ko ma xoak 29 (ECLI:ES:TS:2011:1657).
AGE 221/2011, 2011ko api ilak 1 (ECLI:ES:TS:2011:2053)
AGE 258/2011, 2011ko api ilak 25 (ECLI:ES:TS:2011:2666).
AGE 43/2012, 2012ko o saila en 10 (ECLI:ES:TS:2012:625).
AGE 262/2012, 2012ko api ilak 30 (ECLI:ES:TS:2012:3056).
AGE 325/2012, 2012ko maia zak 30 (ECLI:ES:TS:2012:3791).
AGE 340/2012, 2012ko maia zak 31 (ECLI:ES:TS:2012:3850).
AGE 671/2012, 2012ko aza oak 5 (ECLI:ES:TS:2012:10135).
AGE 262/2013, 2013ko api ilak 30 (ECLI:ES:TS:2012:3056).
AGE 726/2013, 2013ko aza oak 19 (ECLI:ES:TS:2013:5509).
AGE 4249/2014, 2014ko u iak 24 (ECLI:ES:TS:2014:4249).
AGE 5/2015, u a ilak 16 (ECLI:ES:TS:2015:190)
AGE 55/2015, 2015eko o sailak 12 (ECLI:ES:TS:2015:439).
AGE 315/2015, 2015eko maia zak 29 (ECLI:ES:TS:2015:2220).
AGE 530/2015, 2015eko i ailak 25eko Epaia (ECLI:ES:TS:2015:3890).
AGE 31/2017, 2017ko u a ilak 19. (ECLI:ES:TS:2017:113)
AGE 517/2017, 2017ko i ailak 22 (ECLI:ES:TS:2017:3348).
AGE 343/2018, 2018ko ekainak 7 (ECLI:ES:TS:2018:2104).
AGE 15/2020, 2020ko u a ilak 16. (ECLI:ES:TS:2020:61).
AGE 755/2021, 2021eko aza oak 3 (ECLI:ES:TS:2021:3973).
AGE 1143/2024, 2024ko i ailak 18 (ECLI:ES:TS:2024:4400).
68
AGE 1312/2024, 2024ko u iak 14 (ECLI:ES:TS:2024:4917).
Euskal Au onomia E kidegoko Jus izia Auzi egi Nagusia en Epaia:
EAEJANE 9/2017, 2017ko i ailak 18 (ECLI:ES:TSJPV:2017:2787).
P obin zia Auzi egien Epaiak:
PAE A aba 337/2017, 2017ko uz ailak 11 (ECLI:ES:APVI:2017:522)
PAE Bizkaia 584/2015, 2015eko aza oak 11 (ECLI:ES:APBI:2015:2112).
PAE Bizkaia 18/2016 Epaia, 2016ko u a ila en 19 (ECLI: ES:APBI:2016:117).
PAE G anada 292/2003, 2003ko api ilak 1 (ECLI:ES:APGR:2003:840).
PAE Mad il 1017/2001, 2001eko u a ilak 26 (ES:APM:2001:1017).
Segu asun Ju idikoa en e a Fede Publikoa en Zuzenda i za O oko a en Ebazpenak:
SJFPZOE 1999ko u iak 25.
SJFPZOE 2007ko i ailak 19.
SJFPZO 2024ko ma xoak 11.