2025 –OKTABR
8
INNOVATSION YONDASHUVLAR ASOSIDA XIZMAT
KO‘RSATISH SOHASIDA KICHIK BIZNESNI RIVOJLANTIRISH
Sama qand shaha Ko‘l mahallasi adbi ko likni
i ojlan i ish, aholi bandligini aʻminlash a
kambagʻallikni qisqa i ish masalala i bo‘yicha
hokim yo damchisi Nizomo Bekzod Nizom oʻg‘li
Anno a siya: Maqolada xizma ko‘ sa ish sohasida kichik biznesni i ojlan i ishda
inno a sion yondashu la ning ahamiya i ahlil qilinadi. Taʻkidlanishicha, ushbu a moqdagi
ba cha xo‘jalik yu i u chi subyek la ning qa iyb 90 oizini ashkil e u chi mik o biznesning
inno a sion salohiya i hali ye a li da ajada o‘ ganilmagan. Tadqiqo da kichik biznes
subyek la i hajmi, ula ning inno a sion aoliya i a unumdo lik o‘ asidagi o‘za o bog‘liqlikka
alohida eʻ ibo qa a ilgan. Xo ijiy a mahalliy adqiqo la ahlili shuni ko‘ sa adiki,
inno a siyala na aqa xizma la si a ini oshi adi, balki kichik biznesning ba qa o o‘sishi a
aqoba ba doshligini a‘minlo chi muhim omil hisoblanadi.
Kali so‘zla : inno a siya, kichik biznes, xizma ko‘ sa ish sohasi, mik o i mala ,
unumdo lik, ba qa o i ojlanish.
Аннотация: В статье анализируется значение инновационных подходов в развитии
малого бизнеса в сфере услуг. Отмечается, что инновационный потенциал
микробизнеса, который составляет около 90 процентов всех хозяйствующих субъектов
данного сектора, пока недостаточно изучен. В исследовании особое внимание уделяется
взаимосвязи между масштабом малых предпринимательских субъектов, их
инновационной деятельностью и производительностью. Анализ зарубежных и
отечественных исследований показывает, что инновации не только повышают качество
услуг, но и становятся важным фактором устойчивого роста и конкурентоспособности
малого бизнеса.
Ключевые слова: инновации, малый бизнес, сфера услуг, микропред приятия,
производительность, устойчивое развитие.
Abs ac : The a icle analyzes he impo ance o inno a i e app oaches in he
de elopmen o small business in he se ice sec o . I is emphasized ha he inno a i e
2025 –OKTABR
9
po en ial o mic o-businesses, which accoun o abou 90 pe cen o all economic en i ies in
his sec o , has no ye been su icien ly s udied. The s udy pays special a en ion o he
in e ela ion be ween he size o small business en i ies, hei inno a i e ac i i ies, and
p oduc i i y. The analysis o o eign and domes ic esea ch shows ha inno a ions no only
imp o e he quali y o se ices bu also se e as a c ucial ac o o he sus ainable g ow h and
compe i i eness o small businesses.
Keywo ds: inno a ion, small business, se ice sec o , mic o i ms, p oduc i i y,
sus ainable de elopmen .
Bugungi kunda xizma ko‘ sa ish sohasi zamona iy iq isodiyo ning eng ez
i ojlanayo gan yo‘nalishla idan bi i si a ida alohida ahamiya ga ega. O‘zbekis on sha oi ida
kichik biznes a xususiy adbi ko lik milliy iq isodiyo ning ba qa o o‘sishini aminlo chi,
bandlik da ajasini oshi u chi hamda aholining a o onligini yuksal i u chi asosiy omilla dan
bi i hisoblanadi. Xizma ko‘ sa ish sohasida inno a sion yondashu la ni keng jo iy e ish esa
kichik biznesni yangi i ojlanish bosqichiga olib chiqib, uning sama ado ligi a
aqoba ba doshligini kuchay i adi hamda jahon bozo ida mus ahkam o‘ nini opishiga xizma
qiladi.
Xizma ko‘ sa ish sohasida kichik biznesni sama ali i ojlan i ish zamona iy inno a sion
yechimla ni keng jo iy e ishni alab e adi. Chunki aqoba kuchayib bo ayo gan bozo
sha oi ida an‘ana iy usulla bilan yuqo i na ijaga e ishish qiyinlashmoqda. Shu bois, kichik
biznes subyek la i aoliya ida exnologik yangilikla ni qo‘llash, boshqa u izimini
mode niza siya qilish a xizma ko‘ sa ish ja ayonla ini aqamlash i ish za u di . Inno a sion
yondashu la na aqa xizma ko‘ sa ish si a i a ezko ligini oshi adi, balki mijozla ning
eh iyojla ini chuqu o‘ ganib, ula ga moslashu chan yechimla ni akli e ish imkonini
be adi.[5]
Mazku ja ayonda bi necha yo‘nalishla alohida ahamiya kasb e adi. Bi inchidan,
aqamli exnologiyala ni a biq e ish onlayn xizma la , elek on o‘lo izimla i, mobil
ilo ala a sunʻiy in ellek asosida ishlo chi das u la ni qo‘llash o qali mijozla bilan in e ak i
aloqani kuchay i ish mumkin. Ikkinchidan, exnologik mode niza siya o qali zamona iy
uskunala , a oma lash i ilgan izimla a “aqlli” xizma la a mog‘ini i ojlan i ish o qali
2025 –OKTABR
10
sama ado likni oshi ish imkoniya i ma jud. Uchinchidan, kad la salohiya ini oshi ish
o qali xizma ko‘ sa ish sohasida malakali mu axassisla ni ayyo lash, eningla , mas e -
klassla a xalqa o aj ibani jo iy e ish kichik biznesning ba qa o i ojlanishini a‘minlaydi.
To‘ inchidan, ma ke ing a inno a sion boshqa u usulla ini qo‘llash o qali xizma la ni
di e si ika siya qilish, mijozla ga indi idual yondashu a yangi xizma u la ini jo iy e ish
o qali bozo aqoba ida us unlikka e ishiladi.
Xizma ko‘ sa ish sohasida kichik biznesning inno a sion i ojlanishi bo‘yicha olib
bo ilgan xalqa o adqiqo la da ko‘p oq yi ik oq i mala ga eʻ ibo qa a ilgan. Masalan, Loo
a Heshma ining o‘z ishla ida kamida 10 - 20 na a xodimga ega bo‘lgan i mala ning
inno a sion aoliya ini ahlil qilganla . Bi oq xizma ko‘ sa ish a moqla ida ba cha
i mala ning 90 oizini ashkil e u chi mik o i mala ning inno a sion imkoniya la i bo‘yicha
hali ye a li na ijala olinmagan. Bu esa kichik biznes subyek la ining inno a sion
ja ayonla dagi o‘ nini chuqu oq adqiq qilish za u ligini ko‘ sa adi. [3. 75–82]
Ilmiy adabiyo la da kichik biznes subyek la i hajmi bilan inno a sion aoliya o‘ asida
be osi a bog‘liqlik ma judligi aʻkidlanadi. Shu asosda, ko‘pincha mik o i mala
inno a siyadan che da qoladimi, degan sa ol ug‘iladi. Shuningdek, inno a sion aoliya bilan
i ma unumdo ligi o‘ asidagi sabab-oqiba masalasi ham dolza bdi . K epon a hamko la i
hamda Zal adqiqo la ida inno a sion mahsulo yoki xizma la ni jo iy e ish na ijasida
unumdo lik oshishi ku iladi, degan g‘oya ilga i su ilgan. Ammo, Aspa a a boshqala olib
bo gan adqiqo la eska i ja ayon ham ma judligini ko‘ sa adi. Ya‘ni yuqo i unumdo likka
ega bo‘lgan i mala ko‘p oq inno a sion aoliya olib bo adi. Mazku yondashu la shuni
angla adiki, xizma ko‘ sa ish sohasida kichik biznesning inno a sion aoliya ini sama ali
i ojlan i ish uchun na aqa exnologik yechimla ni, balki mik o i mala ning o‘ziga xos
imkoniya la i a esu sla ini ham hisobga olish lozim. Chunki inno a sion ja ayonla na aqa
xizma si a ini oshi adi, balki kichik biznesning unumdo ligi a ba qa o o‘sishini
a’minlo chi omilga ham aylanadi.[1.997–1018]
Shu nuq ai naza dan, kichik biznes a ayniqsa mik o i mala ning inno a sion i ojlanishi
masalasi na aqa iq isodiy sama ado lik, balki ula ning ij imoiy ahamiya i bilan ham
dolza bdi . Chunki mik o i mala ko‘plab mamlaka la da aholining keng qa lamla i uchun
2025 –OKTABR
11
bandlik manbai hisoblanadi a ula ning aoliya ida inno a sion yondashu la ni jo iy e ish
yangi ish o‘ inla i ya a ish, xizma ko‘ sa ish si a i a ezko ligini oshi ish, bozo alabla iga
ez moslashish imkonini be adi.[4. 317–344]
Xalqa o aj iba shuni ko‘ sa adiki, kichik biznes inno a siyala ni ko‘p oq
moslashu chanlik a ijodko lik o qali amalga oshi adi. Aud e sch, K i ikos a Schie sch
a‘kidlaganidek, mik o i mala ko‘pincha ka a moliya iy esu sla ga ega bo‘lmagan bo‘lsala -
da, ula mijozla ga yaqinligi a bozo eh iyojla iga ezko ja ob be ish qobiliya i u ayli
inno a sion ja ayonla da muhim ol o‘ynaydi. Shu bois, xizma ko‘ sa ish sohasida kichik
biznesning inno a sion imkoniya la ini aollash i ish uchun maxsus qo‘llab-qu a lash
mexanizmla ini ishlab chiqish za u .
Bi inchidan, aqamli ans o ma siyani kengay i ish mik o i mala uchun onlayn
pla o mala , elek on o‘lo izimla i a aqamli ma ke ing osi ala idan oydalanish
imkoniya la ini oshi ish muhimdi . Ikkinchidan, da la a noda la ins i u la omonidan
inno a sion g an la , exnologik inkuba o la a biznes-aksele a o la ni i ojlan i ish o qali
kichik biznes subyek la ining yangi g‘oyala ini amalga oshi ishiga sha oi ya a ish lozim.
Uchinchidan, mik o i mala ning kad la salohiya ini oshi ish, ula ni yangi exnologiyala ni
qo‘llashga ayyo lash a xalqa o aj ibani jo iy e ish inno a sion aoliya sama ado ligini
oshi adi.[2. 115–158]
Xulosa qilib ay ganda, xizma ko‘ sa ish sohasida kichik biznesning inno a sion
i ojlanishi aqa exnologik yangilikla bilan emas, balki ij imoiy-iq isodiy muhi , qo‘llab-
qu a lash mexanizmla i a esu sla dan oqilona oydalanish bilan ham chamba chas
bog‘liqdi . Demak, kichik biznesning inno a sion aoliya ini kuchay i ish mamlaka
iq isodiyo ining aqoba ba doshligini oshi ish, xizma ko‘ sa ish sohasida yangi imkoniya la
ya a ish a iq isodiy ba qa o likni mus ahkamlashning muhim omilla idan bi i hisoblanadi.
Foydalanilgan adabiyo la o‘yxa i:
1. Aud e sch, D. B., K i ikos, A. S., Schie sch, A. Mic o i ms and inno a ion in he
se ice sec o . Small Business Economics, 55(4), 2020. 997–1018.
h ps://doi.o g/10.1007/s11187-019-00178-6
2025 –OKTABR
12
2. C epon, B., Dugue , E., Mai esse, J. Resea ch, inno a ion and p oduc i i y: An
econome ic analysis a he i m le el. Economics o Inno a ion and New Technology, 7(2),
1998. 115–158
3. Глазьев С.Ю. Теория долгосрочного технико-экономического развития. Москва.:
1993
4. Löö , H., Heshma i, A. On he ela ionship be ween inno a ion and pe o mance: A
sensi i i y analysis. Economics o Inno a ion and New Technology, 15(4-5), 2006. 317–344
5. Musaye B.Sh. Kichik biznesni boshqa ish. o‘qu qoʻllanma. “Fan bulog‘i” nash iyo i.
Sama qand.: 2021
