ISSN: 2582-4686 SJIF 2021-3.261,SJIF 2022-2.889,
2024-6.875 Resea chBib IF: 9.948 / 2024
VOLUME-5, ISSUE-10
75
ТАЪЛИМ ТЕХНОЛОГИЯСИНИНГ ИННОВАЦИОН МОДЕЛИ.
Термиз давлат муҳандислик ва агротехнологиялар университети катта ўқитувчиси
А.Ҳ.Эшқораев
Аннотация. Ушбу мақолада Таълим технологиясининг инновацион модели – бу белгиланган
вақт ва мавжуд шароитда асосий мақсадни амалга ошириш ва башорат қилинган ўқув
натижаларига эришишни кафолатлайдиган таълимнинг энг мақбул шакли, воситаси, усули,
методикаси ва технологиясининг мажмуидир. Охирги йилларда ўқув ишчи дастурларида
талаблар онгининг фикрлашнинг ривожланишга кўпроқ урғу берилмоқда, бу эса ўқув
материалларининг мазмунини ошириш методологик билимлар билан бойитиш натижасида
талаба ўзига номаълум бўлган билимларни мустақил равишда ўрганишга интилади,
ривожлантирувчи олийгоҳларда муаммолар ечимини топишга ўрганилади, қисман
изланувчанлик, тадқиқотли усуллардир. Таълимни шундай такомиллаштириш керакки
қўйилган масалалар талабани бажаришга қийинчилик туғдирмасин. Қийинчилик пайдо
бўлдими талабага қўшимча тушунчалар бериш лозим.
Калит сўзлар. Таълим, технология, инновацион, модели, белгиланган вақт , шароит,
дастурлар, такомиллаштириш, талаб
Abs ac . In his a icle, he inno a i e model o educa ional echnology is a se o he mos op imal
o ms, means, me hods, echniques and echnologies o educa ion ha gua an ee he implemen a ion
o he main goal and he achie emen o he p edic ed lea ning ou comes in a gi en ime and unde
exis ing condi ions. In ecen yea s, mo e emphasis has been placed on he de elopmen o hinking
in educa ional p og ams, which, as a esul o inc easing he con en o educa ional ma e ials and
en iching hem wi h me hodological knowledge, he s uden seeks o independen ly s udy knowledge
unknown o him, is augh o ind solu ions o p oblems in de eloping uni e si ies, pa ly esea ch,
esea ch me hods. Educa ion should be imp o ed in such a way ha he asks se do no cause
di icul ies o he s uden o comple e. I di icul ies a ise, he s uden should be gi en addi ional
explana ions.
Keywo ds: Educa ion, echnology, inno a i e, model, gi en ime, condi ions, p og ams,
imp o emen , equi emen s
Аннотация. В данной статье инновационная модель образовательной технологии
представляет собой совокупность наиболее оптимальных форм, средств, методов, приемов и
технологий обучения, гарантирующих реализацию основной цели и достижение
прогнозируемых результатов обучения в заданные сроки и в существующих условиях. В
последние годы в образовательных программах все больше внимания уделяется развитию
мышления, которое в результате увеличения содержания учебных материалов и обогащения
их методическими знаниями, обучающийся стремится самостоятельно изучать неизвестные
ему знания, учится находить решения проблем в разрабатываемых вузами, частично
исследовательскими, исследовательскими методами. Образование должно
совершенствоваться таким образом, чтобы поставленные задачи не вызывали у обучающегося
затруднений при выполнении. При возникновении затруднений обучающемуся следует давать
дополнительные пояснения. Ключевые слова. Образование, технология, инновационный,
модель, заданное время, условия, программы, совершенствование, требования
ISSN: 2582-4686 SJIF 2021-3.261,SJIF 2022-2.889,
2024-6.875 Resea chBib IF: 9.948 / 2024
VOLUME-5, ISSUE-10
76
Кириш. Педагогик технология ғояси – қўйилган модул мақсадидан келиб чиқиб
кафолатланган натижага таълим субъектлари биргаликда интилишлари учун уларнинг
танлаган интерактив методлари дарс машғулотини ижобий натижага олиб келади. Янги
замонавий методлар – таълим олувчиларининг биргаликда фикрлашидир, ўқитувчининг
талабага таъсир қилиш усули дарс машғулотини олиб боришнинг асосий қисми бўлади.
Интерактив методлар таълим субъектлари (ўқитувчи ва талаба)нинг бирлашган хатти-
ҳаракатида намоён бўлади . Таълимни шундай такомиллаштириш керакки қўйилган масалалар
талабани бажаришга қийинчилик туғдирмасин. Қийинчилик пайдо бўлдими талабага қўшимча
тушунчалар бериш лозим. Бу орқали талаба қўшимча адабиётларга мурожаат қилишни
жамоавий муҳокама қилишни ҳар хил фикр, таклифлар билдиришни кузатиш, изланиш ва
консултациялар муҳимлигини талаб этади.
АБИЁТЛАР ТАҲЛИЛИ ВА МЕТОДОЛОГИЯ. Ривожлантирувчи таълим тўғрисида
Г.В.Репкина, Е.В.Зайка каби педагог ва психологлар таълимни ривожлантириш учун шундай
шарт шароитлар яратиш лозимки, унда талаба ўқув жараёнига интилсин, бу эса талабани
ижобий томонга ўзгаришга мухит яратади ва ўзига эҳтиёжи мажбурият сезади. Талаба учун
билимини бойитиб бориш унинг эҳтиёжига айланади, у энди мажбурий равишда эмас, келажак
учун билим кераклигини, ўз истаги билан ўргана бошлайди.Талабаларнинг махсус
тайёргарлигини кўриш учун тестлар ўтказилади. Тестлар психиологик таҳлилнинг замонавий
усули бўлиб кўп мехнатни талаб қилмайди. Физика ўқитувчиси ҳам ўзининг психиологик
тестларини ўтказиб бериш мақсадга мувофиқдир Jumladan, N.Muslimo [5], Q.T.Olimo [6.],
R.Fayzullae [3], O‘.N.Sul ono a[8.9] la ning adqiqo la ida masalaning didak ik a me odik
jiha la i o‘ ganib chiqilgan. N.A.Muslimo [5] ayanch kompe en lik ushunchasi o‘zida «Indi idning
umumiy jamiya da a xususan kasbiy sohasida aoliya olib bo ishi uchun za u bo‘lgan, a o idagi
ob’ek la a sub’ek la bilan o‘za o xamko lik bo‘yicha ma’lum bi malakala i a kasbiy aj ibala i
shakllanganligining muayyan da ajasi» ekanligi asoslab be ilgan.Tadqiqo chi R.Fayzullae [3]
ik icha, aqamli a’lim «shaxs omonidan mukammal o‘zlash i gan p edme sanaladi a u anlagan
soha aoliya yu i ish uchun ayyo ga lik mezoni azi asini baja ilsa Psixolog B.N.Alimo [2],
«shaxs ba cha bilim, ko‘nikma a aj ibala ning ij imoiy ma qei hamda o‘ziga egishli bo‘lgan ba cha
azi ala ni baja ish, B.S.Abdullae a[1] o‘z adqiqo la ida bo‘lajak o‘qi u chila ning me odik
ayyo ga ligini , a’lim osi ala ini , a akku ni i ojlan i ish bo asida o‘qu chila sa odxonligini
oshi ish masalala iga doi muammola yechimini o’z adqiqo la ida yo i ib be ganla .
M.Mama ajabo ning[6] ik iga ko‘ a da s da omida edio yozu la , g a ikla , anima siyala ni
o‘qu chila da ag’ba lan i u chi o‘qu ma e iali si a ida aqdim e ish bo‘yicha ye a licha aj ibala
ma jud emasligi muammo si a ida o‘ ganilgan.
N.A.Muslimo [5] ilmiy adqiqo ida kompe en lik alohida bilim a malakala ning egallanishi emas,
balki ha bi mus aqil yo‘nalish bo‘yicha in eg a i bilimla a ha aka la ning o‘zlash i ilishi
ekanligini a’kidlaydi, hamda kompe en lik ushunchasi keng qo‘llaniladigan u li sohala uchun
anga ki i ilgan bo‘lishi mumkinligi, shu bilan bi ga, kompe en likning anga ki i ilishi a uning
yaxshi amalga oshi ilishi ishlab chiqilgan da la s anda la i, sohaga oid o‘qu das u la a
o’qu chila uchun a’lim ejala i asosida belgilanishi asoslangan
O‘.N.Sul ono a[8.9] alabala ning aqamli a’limning muhim omonla ini yo i ib be ganla .
НАТИЖАЛАР. Таълим технологиясининг инновацион модели – бу белгиланган вақт ва
мавжуд шароитда асосий мақсадни амалга ошириш ва башорат қилинган ўқув натижаларига
ISSN: 2582-4686 SJIF 2021-3.261,SJIF 2022-2.889,
2024-6.875 Resea chBib IF: 9.948 / 2024
VOLUME-5, ISSUE-10
77
эришишни кафолатлайдиган таълимнинг энг мақбул шакли, воситаси, усули, методикаси ва
технологиясининг мажмуидир.
Таълим технологиясининг инновацион модели қуйидаги элементларни ўз ичига олади:
• ўқитиш мақсадларини аниқ ифодалаш;
• назарий ва амалий материални танлаш ҳамда уни ўқувчиларга етказишнинг йўлларини
аниқлаш;
• мавзунинг таянч тушунча ва ибораларини ажратиш;
• ўқишга қизиқтиришга йўналтирилган усул ва технологияларни белгилаш;
• ўқув жараёнини якка ва жамоа ҳолда ташкил этиш;
• ўқув машғулотлари режасини тузиб чиқиш, унга асосланган ҳолда ўқув фаолиятидан
олдиндан кутилаётган натижаларни аниқлаш;
• кутилаётган натижаларга эришиш учун зарур бўлган ўқитувчи вазифаларни
белгилашдир.
Ўқув фаолиятида олдиндан кутилаётган натижалар – бу ўқитиш натижасида талаба
эгаллаши ва у томонидан бажарилиши зарур ҳаракатлар бўлиб, бу ҳаракатлар орқали ўқитувчи
талабалар томонидан ўзлаштирилган билимларни дарс машғулотида қўйилган ўқув мақсадига
мос эканлигини билиш ва ҳаққоний хулосалаш (баҳолаш) имконига эга бўлади. Бунда:
талабанинг дастлабки билимлари аниқланади. Педагогик технология ғояси – қўйилган модул
мақсадидан келиб чиқиб кафолатланган натижага таълим субъектлари биргаликда
интилишлари учун уларнинг танлаган интерактив методлари дарс машғулотини ижобий
натижага олиб келади. Янги замонавий методлар – таълим олувчиларининг биргаликда
фикрлашидир, ўқитувчининг талабага таъсир қилиш усули дарс машғулотини олиб боришнинг
асосий қисми бўлади. Интерактив методлар таълим субъектлари (ўқитувчи ва талаба)нинг
бирлашган хатти-ҳаракатида намоён бўлади .
Ривожлантирувчи таълим тўғрисида Г.В.Репкина, Е.В.Зайка каби педагог ва психологлар
таълимни ривожлантириш учун шундай шарт шароитлар яратиш лозимки, унда талаба ўқув
жараёнига интилсин, бу эса талабани ижобий томонга ўзгаришга мухит яратади ва ўзига
эҳтиёжи мажбурият сезади. Талаба учун билимини бойитиб бориш унинг эҳтиёжига айланади,
у энди мажбурий равишда эмас, келажак учун билим кераклигини, ўз истаги билан ўргана
бошлайди.Талабаларнинг махсус тайёргарлигини кўриш учун тестлар ўтказилади. Тестлар
психиологик таҳлилнинг замонавий усули бўлиб кўп мехнатни талаб қилмайди. Физика
ўқитувчиси ҳам ўзининг психиологик тестларини ўтказиб бериш мақсадга мувофиқдир.
Жумладан: «Ўқув фаолиятдаги интилиш», «Муваффаққиятга эришиш», «Сен ким», «Сен
қандайсан», «Ўзингни англа», «Ўзингга баҳо бер» каби тестлар талабанинг тафаккури
фикрларини аниқлайдиган энг устувор йўналишдир дейилади. М: Таққослаш тестлари. «Сен
ўз фикрнинг илмий ғоя инновацияларини баён қила оласанми» каби тестлар. Бунинг
натижасида талаба ўзига нима ўзгариш бўлаётганини сезади. Талабани барча руҳий ҳолатлари
ўзгаради. М: Ҳис қилиш, қабул қилиш, диққатни жамлаш, хотирани кучайтириш, таасурот ва
фикрлаш жараёнини ижобий томонга ўзгаришга сабаб бўлади.
Шунингдек талабанинг айрим сифатлари (дунёқараши, жавобгарлик ҳисси, мустақил бўлиш)
ортади, бунда анъанавий ва ривожлантирувчи таълим системасини таҳлили қуйидагича;
ISSN: 2582-4686 SJIF 2021-3.261,SJIF 2022-2.889,
2024-6.875 Resea chBib IF: 9.948 / 2024
VOLUME-5, ISSUE-10
78
3-жадвал
1
Системани тавсифи
Анъанавий
Ривожлантирувчи
Хотиравий мактаб
Фикрлаш мактаби
2
Таълим мақсади
Билим кўникма малака
бериш ва компетенциявий
ёндашув
Инсон қобилиятини
ривожлантириш
(парваришлаш)
3
Педагогикани асосий
шиори
Мендай бажар мен
бошчилигимда
Мен сиз билан биргаман
қандай бажариш хақида
ўйла
4
Ўқитувчи ўрни
Маълумот тарқатувчи
билимни ташвиқот
қилувчи ва сақловчи
Талабалар фаолиятини
такомиллаштирувчи,
уларни ҳамкори, ўқув
жараёнини бошқарувчи
5
Дарс ўтиш услуби
Монологли ўқитувчи
томонидан
Ўқитувчи ва талаба
ҳамкорлиги
6
Таълимдаги устувор услуб
Ахборот ҳабар берувчи
Изланувчан муаммоларни
топувчи
7
Машғулотларни
ташкиллаштириш формаси
Фронтал гуруҳларга
бўлиб
Индивидуал ва гуруҳларга
бўлиб
8
Талабалар фаолиятини
устувор тури
Тинглаш сухбатга
иштирок этиш
Мустақил изланиш турли
хилдаги ижодий ишлар
9
Талабалар мустақил
ишлари учун ажратилган
вақт
Кам ёки оз
Кўпроқ ёки
тенглаштирилган
10
Талабанинг позицияси
Қизиқишнинг йўқлиги
сабабли пассив
Қизиқиш борлиги учун
фаол ташаббускор
11
Билим олишга интилиш
Айрим холда пайдо
бўлади ёки йўқ
Доимий равишда мақсадли
янгиликлар яратишга
қизиқади
12
Дарснинг психологик
мухити
Кам ташкиллаштирилди у
ҳам тўсатдан
Мақсадли равишда доимий
ташкиллаштиради
Бундай ёндашувлар натижасида қуйидагича хулоса қилади. Охирги йилларда ўқув ишчи
дастурларида талаблар онгининг фикрлашнинг ривожланишга кўпроқ урғу берилмоқда, бу эса
ўқув материалларининг мазмунини ошириш методологик билимлар билан бойитиш
натижасида талаба ўзига номаълум бўлган билимларни мустақил равишда ўрганишга
интилади, ривожлантирувчи олийгоҳларда муаммолар ечимини топишга ўрганилади, қисман
изланувчанлик, тадқиқотли усуллардир. Таълимни шундай такомиллаштириш керакки
қўйилган масалалар талабани бажаришга қийинчилик туғдирмасин. Қийинчилик пайдо
бўлдими талабага қўшимча тушунчалар бериш лозим. Бу орқали талаба қўшимча адабиётларга
мурожаат қилишни жамоавий муҳокама қилишни ҳар хил фикр, таклифлар билдиришни
кузатиш, изланиш ва консултациялар муҳимлигини талаб этади.
Анъанавий ўқитишда ўқитувчининг асосий диққат-эътибори талабага ўтилган мавзу асосида
янги билимларни беришга қаратилган бўлиб, бунда турли методларни ишлатади ва ўқитувчи
ISSN: 2582-4686 SJIF 2021-3.261,SJIF 2022-2.889,
2024-6.875 Resea chBib IF: 9.948 / 2024
VOLUME-5, ISSUE-10
79
ўзи кўпроқ маьруза қилади. Анъанавий ўқитишнинг мақсадлари: аудиторияталабалари
томонидан белгиланган билимларнинг қандай ўзлаштирилаётганлигига эътибор қаратади,
ўзлаштирмаган талабалар билан ишлайди, талабаларнинг хатоларини тузатиш ва уларнинг
тартибини доимий кузатишдан иборат. Ҳозирги кунда шиддат билан ривожланаётган
замонавий таълим тизимида ўқитишни ташкил қилишнинг янги шакллари вужудга келди.
Ўқитишни ташкил қилишнинг янги шаклларидан бири анъанавий ўқитишнинг асоси бўлган
шахсга йўналтирилган ёндашув ҳисобланади.
Олий ўқув юртларида “Молекуляр физика ва термодинамика асослари‖ бобидаги суюқлик
ва унинг хоссаларини талабаларга етказишда дастлаб уларнинг дарсларга бўлган ўқув
мотивациясини ошириш муҳим аҳамият касб этади. Бугунги кундаги таълимга
қўйилаётган асосий талаблардан бири ҳам талабаларга улар олган билимларини ҳаётда
қўллай олиш кўникмасини шакллантириш заруратини келтириб чиқаради. Фанни
ўқитишда шартли равишда 6 та таянч ва 3 та физика фанига оид умумий компетенциялар
танлаб олинган. Мазкур компетенцияларни ҳар дарсда шакллантириб бориш талаб этилади
ва унинг самарали омиллари сифатида: ўқитувчининг ҳар бир дарсга ижодий ёндашуви;
фан ўқитувчисининг компетентлиги ҳамда талабаларнинг ўқишга бўлган мотивациясини
(қизиқиш, хохиш, истак, ихлос) ошириш заруратини келтириб ўтиш мумкин.
Айнан мана шу омиллардан бири – талабаларнинг ўқишга бўлган мотивациясини
уйғотишдир. Бугунги ахборот асридаги талаба, кечагидан ўзининг қўяётган талаблари,
дунёқараши, янгиликка бўлган эҳтиёжнинг юқорилиги билан кескин фарқ қилади. Зеро, бу
давр ўзига яраша зарурий замонавий талабларни, яъни, барча соҳаларда
рақобатбардошликни тақозо этади. Рақобатбардош комил инсон тарбияси эса Давлат
томонидан қўйилаётган стандарт талабларидир. Таълимга компетенциявий ёндашув,
талабаларда ўқишга, у ёки бу фанга қизиқишлари, истакларини, яъни, мотивациясини
уйғотиш орқали амалга оширилади.
МУҲОКАМА. Физика фанидан “Суюқлик ва унинг хоссалари” мавзусида талабаларнинг
компетенцияларини шакллантиришда дарс мавзусига оид муаммоли вазиятни вужудга
келтириш орқали талабаларда мотивацияни уйғотишга ҳаракат қиламиз.
1. Стаканнинг қайси биридаги сув шўрроқ?
2. Муз, айниқса қор парчалари ёруғлик нурларини жуда кучли синдиради. Агар нурни камроқ
синдирса, табиатда қандай ҳолатлар юз беради?
“Суюқлик ва унинг хоссалари‘‘ мавзусида талабаларнинг суюқликларнинг асосий
хоссалари, физикавий ва кимёвий хусусиятларини эшитиш, гапириш орқали ўз фикрини
оғзаки аниқ ва тушунарли баён қила олишлари, сувнинг табиатдаги ва инсон организмидаги
аҳамияти, кимёвий формулаларини ёзиш орқали уларнинг ёзма нутқи шаклланади, физик
ҳодисаларнинг фанлар билан алоқадорлигини, мавзуга оид физик терминларнинг бошқа
тилларда номланишини билиши ва ўз билимига асосланган ҳолда бошқалар фикрини
ISSN: 2582-4686 SJIF 2021-3.261,SJIF 2022-2.889,
2024-6.875 Resea chBib IF: 9.948 / 2024
VOLUME-5, ISSUE-10
80
ҳурмат қилган ҳолда қатъий фикрга эга бўлиш, турли муаммоли вазиятларда, ўз билим ва
кўникмаларига таянган ҳолда ҳар бир физик ҳодиса, тушунча ва қонуниятлар асосида
қарор қабул қила олиши орқали талабада ушбу компетенция шаклланади. Масалан,
“Суюқлик ва унинг хоссалари” мавзусини ўрганишда суюқлик ҳақидаги манбаларни топиш,
танлаш ва ундан самарали фойдаланиш, суюқлик хоссалари, хусусан, сувнинг инсон
ҳаётидаги аҳамияти, кундалик турмушдаги қўлланилишини таҳлил қилиш орқали мазкур
компетенция шакллантирилади. Масалан, “Табиатда сувчалик сирли суюқлик мавжуд эмас.
Унинг фақат ўзига тегишли хусусиятлари мавжуд.
• Сув улкан хотирага эга бўлиб, у ахборотларни тўқима ва тана бўйлаб узата олади.
• Ер юзасининг қарийб 75% сув билан қопланган. Иссиқлик сиғимининг юқорилиги
туфайли сув қуёшдан келаётган иссиқлик энергиясининг катта қисмини ютиб қолади ва
ортиқча қизиб кетишдан сақлайди” каби маълумотлар берилади ҳамда талабаларга янги
ахборотларни эслаш ва излаб топиш вазифаси берилади
“Суюқлик ва унинг хоссалари‘‘ мавзусини мустаҳкамлаш учун ер юзидаги сув ва қуруқлик
майдонлари нисбати, шўр ва чучук сув ҳавзалари, ёмғир ва қорнинг ҳосил бўлиши, инсон
организмидаги суюқлик миқдори ва унинг алмашиниш жараёнини тушуниш, қиш ва
ёкунларидаги ичаётган суюқлик (сув) нисбатларини асослай олиш, соғлом турмуш тарзига
амал қилишда суюқликнинг аҳамияти ҳақида ҳаёти давомида ўқиб-ўрганган, билим,
тажрибасига таянган ҳолда масала ечимига мустақил равишда интеллектуал ёндашиш
кўникмалари шакллантирилади.
Хулоса Президентимиз томонидан олий ўқув юртларида таълим жараёнини
замонавийлаштириш соҳасида олиб борилаётган саъй-ҳаракатларга мувофиқ ҳар бир фанни
ўқитишда замонавий педагогик технологияларни коммуникатив ёндашув асосида дарс
машғулотига татбиқ қилишнинг асосий йўли таълим самарадорлигини оширишга тўсқинлик
қилаётган эскича ўқитиш тизимидан воз кечишдан иборатдир.
ISSN: 2582-4686 SJIF 2021-3.261,SJIF 2022-2.889,
2024-6.875 Resea chBib IF: 9.948 / 2024
VOLUME-5, ISSUE-10
81
Шундан келиб чиқиб, олий ўқув юртларида физика фани бўлимига оид ҳар бир дарс
машғулотларининг лойиҳаларини коммуникатив ёндашув соҳасида педагогик технология
тамойиллари асосида ишлаб чиқиш ва таълим жараёнига жорий қилиш бугунги куннинг
талабидир.
, Президентимиз томонидан олий ўқув юртларида таълим жараёнини замонавийлаштириш
соҳасида олиб борилаётган саъй-ҳаракатларга мувофиқ ҳар бир фанни ўқитишда замонавий
педагогик технологияларни коммуникатив ёндашув асосида дарс машғулотига татбиқ
қилишнинг асосий йўли таълим самарадорлигини оширишга тўсқинлик қилаётган эскича
ўқитиш тизимидан воз кечишдан иборатдир.
Шундан келиб чиқиб, олий ўқув юртларида физика фани бўлимига оид ҳар бир дарс
машғулотларининг лойиҳаларини коммуникатив ёндашув соҳасида педагогик технология
тамойиллари асосида ишлаб чиқиш ва таълим жараёнига жорий қилиш бугунги куннинг
талабидир.
ADABIYOTLAR RO‘YXATI
1.Abdullae a B.S. Fanla a o aloqado likning me odologik-didak ik asosla i (Ij imoiy-gumani a
yo‘nalishla dagi akademik li seyla da ma ema ika o‘qi ish misolida:. Ped. an.dok.diss. a o e . –
Toshken , 2006. – 49-230 b.;
2.Alimo B.N. Kompe ensiya iy yondashu - alabala ning ma ema ik sa odxonligi a madaniya ini
oshi ish osi asi si a ida.// “Uzluksiz a’lim ” ilmiy uslubiy ju nali.№1.2015. – 128 b.
3.Fayzullaye j. I. Ma hema ical compe ence de elopmen me hod o s uden s h ough sol ing he
ib a ion p oblem wi h a maple sys em //scien i ic bulle in o namangan s a e uni e si y. – 2020. – .
2. – №. 8. – s. 353-358.
4.Mama ajabo .M.E da la umum a’lim mak abla ining 7-sin i uchun da slik. Qay a ishlangan a
o‘ldi ilgan 2-nash i. O‘zbekis on espublikasi Xalq a’limi azi ligi nash ga a siya
e gan.”O‘qi u chi ” nash iyo –ma baa ijodiy uyi.Toshken -2019, 5-b
5.Muslimo N.A. Kasb a’limi o‘ki u chisini kasbiy shakllan i ishning naza iy-me odik asosla i. Ped.
an. dok. diss. a o e . – Toshken : TDPU, 2007. – 47 b.
6.Olimo Q.T.. Maxsus anla dan o‘qu adabiyo la ining yangi a lodini ya a ishning
naza iy-uslubiy asosla i: Dis. … ped. an. dok . – Toshken : 2005. – 286 b.
7.Sul ano a. O‘.N. Basad on s uden s’ compe ency – based app oach o physics sol e expe imen al and
g aphical p oblems // In e na ional in e disciplina y esea ch. In olume 9, May, 2021. -903-98 pp.
8.Sul ono a O’N. The Dependence o Didac ic Cames on Physics in he P epa a ion o Technical
Enginee s and i s Compe ence App oach” Vol 12 no 1 Jan-Feb-.: 2020 й, 52-57,Б
www.enggjou nals.com/ije // ol12issue1.h ml
9.Sul ano a O‘.N. “Тechnology o imp o e he me hods o eaching physics in highe educa ion based
on a compe ency app oach (on he example o aining
