54
Resea chBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 10
BUXORO – MAVOROUNNAHR YURAGIDA QADIMIY SIVILIZATSIYA MARKAZI
Sa a o a Adola
E gashe a Nilu a
Dadaxono Xusniddin
Salimo a Ma luba
h ps://doi.o g/10.5281/zenodo.17281414
Anno a siya. Mazku maqolada Buxo o shah ining qadimiyligi, Ma o ounnah
hududidagi siyosiy, iq isodiy, diniy a madaniy ma kaz si a idagi o‘ ni ilmiy asosda yo i iladi.
A xeologik a a ixiy manbala , buyuk allomala hayo i hamda xalq og‘zaki ijodi
misolida Buxo oning Sha q a G‘a b amaddunla i cho ahasidagi ahamiya i ko‘ sa ib be iladi.
Shuningdek, shaha ning bugungi kunda ham jahon miqyosida a ixiy-madaniy me os
ma kazi si a ida qad lanishi alohida a’kidlanadi.
Kali so‘zla : Buxo o, Ma o ounnah , qadimiy si iliza siya, ilm- an, madaniya , islom,
asa u , a ixiy me os.
BUKHARA – THE CENTER OF AN ANCIENT CIVILIZATION IN THE HEART OF
MAVORUNNAHR
Abs ac . In his a icle, he an iqui y o he ci y o Bukha a and i s ole as a poli ical,
economic, eligious, and cul u al cen e in he e i o y o Mawa annah a e highligh ed on a
schola ly basis. Th ough a chaeological and his o ical sou ces, he li es o g ea schola s, and
examples om o al olklo e, he signi icance o Bukha a a he c oss oads o Eas e n and
Wes e n ci iliza ions is demons a ed. Mo eo e , he a icle emphasizes ha he ci y is s ill
alued oday as a cen e o his o ical and cul u al he i age on a global scale.
Keywo ds: Bukha a, Mawa annah , ancien ci iliza ion, science, cul u e, Islam, Su ism,
his o ical he i age.
БУХАРА – ЦЕНТР ДРЕВНЕЙ ЦИВИЛИЗАЦИИ В САМОМ СЕРДЦЕ
МАВОРУННАХРА
Аннотация. В статье рассматривается древность города Бухары, его место как
политического, экономического, религиозного и культурного центра в регионе
Маворуннахр с научной точки зрения. Археологические и исторические источники,
жизнеописания великих учёных и народный фольклор свидетельствуют о важности
Бухары на стыке восточной и западной цивилизаций. Также подчёркивается, что город и
сегодня ценится как центр историко-культурного наследия мирового масштаба.
Ключевые слова: Бухара, Маворуннахр, древняя цивилизация, наука, культура,
ислам, мистицизм, историческое наследие.
Insoniya si iliza siyasining eng muhim xususiya la idan bi i – a ixiy shaha la ning
shakllanishi a ula o qali ilm, madaniya , iq isodiyo hamda siyosa ning i oj opishidi . Ana
shunday a ixiy shaha la o asida Buxo o alohida o‘ in u adi. U na aqa O‘zbekis on, balki
bu un Ma kaziy Osiyo, ha oki Sha q a G‘a b si iliza siyasi i ojida ka a ahamiya kasb e gan.
Ma o ounnah – Amuda yo a Si da yo o alig‘idagi keng hudud bo‘lib, qadimda
dunyoning eng yi ik madaniy ma kazla idan bi i hisoblangan. Uning ma kazida joylashgan
Buxo o esa ko‘hna shaha si a ida o‘zining boy a ixiy me osi, ilmiy-ma’ i iy muhi a ma’na iy
hayo i bilan aj alib u adi.A xeologik adqiqo la Buxo oning a ixi e amizdan a algi da la ga
bo ib aqalishini asdiqlaydi. Qadimiy Buxo o Sug‘diyona iloya ining muhim shaha la idan bi i
si a ida shakllanib, uzoq aq da omida iq isodiy a madaniy a aqqiyo ma kazi bo‘lib kelgan.
55
Resea chBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 10
Qadimgi manbala da Buxo o u li nomla bilan ilga olinadi: “Numijka ”, “Bumiska ”,
“Fag‘onka ”. Bu nomla ning o‘zi ham shaha ning qadimiy a ixiy ildizla ini ko‘ sa adi.
Shaha sozlik an’anala iga ko‘ a, qadimiy Buxo o mus ahkam de o la , qo‘ g‘onla a mino ala
bilan o‘ algan. A xeologla opgan “A k” qal’asi, “Va axsha” sa oyi, “Paykend” shaha chasi
kabi yodgo likla Buxo oning i ojlangan shaha madaniya i ma jud bo‘lganidan dalola be adi.
Buxo o – qu a ma kazi. Buxo oning si iliza siya ma kazi si a idagi shuh a i na aqa
uning qadimiyligi, balki aynan Islom madaniya ining ol in da i (IX–XIII as la ) bilan
bog‘liqdi . Bu da da shaha na aqa Mo a ounnah ning siyosiy poy ax i, balki Ma kaziy
Osiyodagi ilm- an, adabiyo a diniy a’limning so‘nmas mayoqiga aylandi.Somoniyla da la i
(IX–X as la ) hukm onligi Buxo oning a ixiy i ojlanishidagi cho‘qqi da i hisoblanadi. Bu
sulola da ida Buxo o Abbosiyla xali aligidan mus aqil bo‘lgan ka a impe iyaning ma kaziga
aylandi. Somoniyla me'mo chilikka, ayniqsa, olimla ga a ula ning homiyligiga ka a e' ibo
qa a di. Ushbu da da ya a ilgan Ismoil Somoniy maqba asi (X as ) Islom me'mo chiligining
engsiz du donasi bo‘lib, o‘zining g‘ish in bezakla i bilan bu un dunyoga mashhu . Bu yodgo lik
na aqa me’mo iy go‘zallik, balki Somoniyla da ida huna mandchilik a san'a ning yuksak
da ajada i ojlanganining yo qin imsolidi .Buxo o o‘zining boy ku ubxonala i a ko‘plab
mad asala i u ayli "Qubba al-Islom" (Islom gumbazi) nomini olgan. Bu ye da aniq a ij imoiy
anla ning ba cha yo‘nalishla i jadal i ojlandi. Buxo oning eng ulug‘ allomala idan bi i Abu Ali
ibn Sino (980–1037) aynan Somoniyla hukm onligi da ida oyaga ye di. Uning Buxo o
sa oyidagi aoliya i a shaha ku ubxonala ida olgan bilimla i uning undamen al asa la i – "Tib
qonunla i" a "Shi o ki obi"ning ya a ilishiga poyde o bo‘ldi. Bu asa la as la da omida dunyo
ibbiyo iga da slik azi asini o‘ adi.Shaha hadis a iqh (Islom huquqshunosligi) ilmining
ma kaziga aylandi. Imom al-Buxo iy nomli buyuk muhaddisning aoliya i Mo a ounnah ilm-
anining dunyoga a’si ini isbo ladi. Somoniyla a ula dan keyingi Qo axoniyla da ida shaha
o‘zining hozi gi a ixiy qiyo asini oldi. Po‘yi Kalon majmuasi (XII as dagi Kalon mino asi –
mino ai kalon a keyingi da la ga oid masjidi a Mi A ab mad asasi) Islom si iliza siyasining
qud a ini namoyon e u chi eng yi ik me'mo iy ansamblla dan bi iga aylandi. Mino a o‘sha
da ning shaha sozlik, muhandislik a na is g‘ish in bezakla bo asidagi yu uqla ini o‘zida
mujassam e gan.Buxo o ushbu da da shunchaki bi shaha emas, balki Islom madaniya i
oqimining beqiyos manbai, Ma kaziy Osiyo a akku ining yu agi bo‘lib xizma qildi. U ye dan
yoyilgan bilim a san’a keyingi as la da bu un Sha q si iliza siyasining i ojlanishiga be osi a
a’si ko‘ sa di.
Buxo o Ma o ounnah a ixida siyosiy ma kaz azi asini u li da la da baja gan.
Sosoniyla da idan boshlab a ab xali aligi, keyinchalik Somoniyla , Qo axoniyla ,
Temu iyla a Shayboniyla da ida shaha da la ma kaziga aylangan.
Somoniyla da ida (IX–X as la ) Buxo o poy ax bo‘lib, na aqa siyosiy ma kaz, balki
Sha qning eng yi ik iq isodiy a ilmiy-ma’ i iy ma kazla idan bi i si a ida anilgan. Buxo oda
ka onsa oyla , bozo la , abo la ba po e ilgan, shaha Buyuk Ipak yo‘lining muhim bo‘g‘iniga
aylangan.Sa do-so iq ja ayonida Hindis on, E on, Xi oy, Vizan iya a Ye opa mamlaka la i
bilan aloqala kuchaygan. Huna mandchilik – gilamdo‘zlik, za ga lik, kulolchilik a ipakchilik
i oj opib, Buxo o mahsulo la i uzoq mamlaka la ga ekspo qilingan.
Buxo o – ilm- an a madaniya ma kazi. Buxo o qadimdan “Qubba ul-islom” – “Islom
qubbasi” deb a algan. Bu nom shaha ning ilm-ma’ i a ma kaziga aylanganini angla adi.
Shaha da o‘nlab mad asa, yuzlab mak ab a ku ubxonala aoliya yu i gan. Buxo o
ku ubxonala ida minglab qo‘lyozmala saqlangan.
56
Resea chBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 10
Buyuk allomala a mu a akki la – Imom Buxo iy, Abu Abdulloh Rudakiy, Abu Ali ibn
Sino, Fo obiy, Bu honiddin Ma ginoniy kabi siymola ilm- an i ojiga ulkan hissa qo‘shdila .
Imom Buxo iy – hadis ilmining eng buyuk namoyandasi bo‘lib, uning “Al-Jome’ as-
Sahih” asa i bu un islom olamida eng ishonchli hadis o‘plami si a ida qabul qilingan. Abu
Abdulloh Rudakiy – o s- ojik adabiyo ining o asi, Buxo o sa oyida yashab ijod qilgan. Abu Ali
ibn Sino – Buxo oda a’lim olib, ibbiyo , alsa a a abiiy anla da buyuk me os qoldi gan.
Bu honiddin Ma ginoniy – iqh ilmining yi ik olimi, “Al-Hidoya” asa i musulmon
dunyosida huquqshunoslikning asosiy manbala idan bi i si a ida anilgan. Buxo oning ilm- an
ma kazi si a idagi o' ni beqiyosdi . As la da omida bu shaha na aqa sa do cho ahasi, balki
bu un Islom olamining eng yi ik ma'na iy, ilmiy a in ellek ual o'choqla idan bi i bo'lib kelgan.
Bu da ni bejizga "Sha q Uyg'onishi" deb a ashmaydi.
Buyuk Allomala Maskani.Buxo oning ilm- an ma kazi si a idagi ahamiya ini u ye dan
chiqqan yoki u ye da a'lim olgan buyuk mu a akki la ning nomla i isbo laydi. Buxo o yaqinida
ug‘ilgan Ibn Sino o‘zining ilmiy aoliya ini aynan Buxo oda Somoniyla sa oyida boshlagan. U
ye dagi Somoniyla ku ubxonasiga ki ish imkoniya i uning bilimla ini shakllan i gan. Uning
"Tib qonunla i" (Al-Qonun i -Tibb) asa i G'a b a Sha q ibbiyo ida yuzlab yilla da omida
asosiy da slik bo‘lib xizma qilgan. Uning "Ki ob ash-Shi o" asa i esa alsa a, man iq, me a izika
a boshqa aniq anla ni o‘z ichiga olgan undamen al ensiklopediya hisoblanadi.Hadis ilmining
eng ulug‘ namoyandasi Imom al-Buxo iy (Muhammad ibn Ismoil al-Buxo iy) ham Buxo oda
ug‘ilib, u ye da das labki a’limni olgan. Uning "Al-Jomi' as-Sahih" (Sahih al-Buxo iy) o'plami
Qu 'ondan keyingi ikkinchi asosiy manba hisoblanadi. Hana iy iqhining Mo a ounnah
bo‘yicha asoschisi a a qa u chisi. Na shaxiyning X as da Buxo o a ixi haqida o s ilida
undamen al asa ("Buxo o a ixi") yozgan. Buxo oning ilm ma kazi bo'lishi be osi a uning
i ojlangan a'lim in as uk u asiga bog'liq.O‘ a as la da Buxo oda 100 dan o iq mad asala
aoliya yu i gan. Ula Islom diniy a’limidan ashqa i, ma ema ika, as onomiya, man iq, a ix a
adabiyo kabi dunyo iy anla ni ham o‘qi gan. Mi A ab mad asasi, Ko‘kaldosh mad asasi kabi
inshoo la bu a’lim izimining yo qin namunasidi .Somoniyla ku ubxonasi o‘z da ining
dunyodagi eng boy ku ubxonala idan bi i bo‘lgan. Undagi qo‘lyozma asa la dunyoning u li
bu chakla idan olimla ni jalb qilgan. Shaha dagi masjidla , ayniqsa, Kalon masjidi da s halqala i
a ilmiy munoza ala ma kazi bo'lib xizma qilgan.
Buxo o aqa gina ilm- an ma kazi emas, balki bu un Ma kaziy Osiyo si iliza siyasining
in ellek ual poyde o i bo‘lgan desak, mubolag‘a bo‘lmaydi. U as la da omida o'zining yo qin
aqliy a madaniy me osi bilan bu un dunyoga nu a a gan. Buxo o – diniy a ma’na iy ma kaz.
Buxo o a ixan musulmon olamining muhim diniy ma kazi hisoblangan. Shaha da yuzlab
masjid, mad asala a maqba ala qu ilgan. Kalon masjidi, Mino ayi Kalon, Mi A ab mad asasi,
Ismoil Somoniy maqba asi kabi obidala Buxo oning diniy-ma’na iy hayo idagi beqiyos o‘ nini
asdiqlaydi.Tasa u a’limo ining yi ik akili Bahouddin Naqshband Buxo odan ye ishib
chiqqan. Naqshbandiya a iqa i bu un musulmon olamida keng a qalib, uhiy-ma’na iy hayo da
muhim a’si ko‘ sa di.Buxo o shah i haqida "Si iliza siyala ma kazi" deb ay ish mu laqo
o‘g‘ i a asoslidi . Chunki bu shaha o‘zining 2500 yildan o iq a ixi da omida bi necha yi ik
madaniy a si iliza sion oqimla ning cho ahasi, sin ezi a i ojlanish o‘chog‘i bo‘lib kelgan.
Buxo oning si iliza siyala ma kazi si a idagi ahamiya ini bi necha a ixiy bosqichla
misolida ko‘ ish mumkin.
Qadimiy Madaniya la Cho ahasi.Buxo o si iliza siyasining poyde o i Islomdan ancha
oldin, ya’ni ilk da la la shakllanishi da ida qo‘yilgan.
57
Resea chBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 10
Mi A ab is ilosiga qada Buxo o ohasi Za dush iylik dinining muhim o‘choqla idan bi i
bo‘lgan. Shaha da ka a o ashkadala (olo iboda xonala i) ma judligi a mahalliy hukmdo la –
Buxo o Xudo la ining hukm onligi bu madaniya ning chuqu ildiz o ganini ko‘ sa adi. Bu,
Buxo oning E on madaniya i bilan chamba chas bog‘liq bo‘lgan qadimiy si iliza siyaning bi
qismi ekanligini angla adi.
Ahamoniyla a Hellenis ik Ta’si : Buxo o bi necha yuz yil da omida Ahamoniyla
impe iyasi a’si ida bo‘lgan. Keyinchalik Aleksand Makedonskiy bosib olgach, bu ye ga
Hellenis ik madaniya (yunon a’si i) ham ki ib kelgan. Bu a’si la Buxo o san'a i a
shaha sozligida o‘z aksini opgan.Shaha ning s a egik joylashu i u ayli u si iliza siyala ning
be osi a aloqa nuq asi bo‘lgan. Bu ye da Xi oy, Hindis on, E on a Gʻa b (Ye opa)
si iliza siyala ining sa do a madaniy an’anala i uyg‘unlashgan. Ka onsa oyla , sa do
gumbazla i ( oqila ) xalqa o muloqo a madaniy almashinu maskani bo‘lib xizma qilgan.
Islom Si iliza siyasining Ol in Ma kazi.Buxo o shah ining eng yo qin si iliza sion
yuksalishi IX–XIII as la ga o‘g‘ i keladi. Bu da da u Mo a ounnah (Ikkida yo o aliq) ning,
qola e sa, bu un Islom Sha qining in ellek ual poy ax iga aylangan.
Me’mo iy Du donala : Si iliza siya da ajasining ko‘ sa kichla idan bi i – bu
me’mo chilik. Ismoil Somoniy maqba asi (X as ) a Po‘yi Kalon majmuasi (XII as mino a)
kabi inshoo la na aqa me’mo iy san’a , balki o‘sha da ning muhandislik a es e ik
a akku ining yuksakligini ko‘ sa u chi noyob namunala hisoblanadi.Buxo oning si iliza sion
xa ak e i uning noyob shaha uzilmasida ham aks e adi, bu uzilma o‘ a as la dan deya li
o‘zga may saqlanib qolgan. Buxo o yi ik shaha a sa do ma kazi bo‘lishiga qa amay, o‘zining
kichik mahallala izimini saqlab qolgan. Mahalla — ij imoiy a diniy hayo ning asosiy bi ligi
bo‘lib, bu ye dagi jamoa iy madaniya ni mus ahkamlagan.Labi Ho uz Ansambli: Bu majmua
shaha ma kazidagi jamoa hayo ining amzi bo‘lgan. Ho uz a o ida joylashgan mad asa,
xonaqoh a sa do maydonining uyg‘unligi Buxo oning diniy, iq isodiy a ij imoiy hayo ining
bi -bi iga bog‘liqligini ko‘ sa adi.Buxo o oddiy shaha emas, balki bi -bi ini almashib a o‘za o
boyi ib kelgan u li si iliza siyala ning muzeyi a labo a o iyasi hisoblanadi. Uning boy a ixi
YUNESKOning Bu unjahon Me osi si a ida himoya qilinishi ham Buxo oning jahon
si iliza siyasidagi o‘chmas o‘ nini asdiqlaydi.
Si iliza siyala cho ahasi si a ida Buxo o. Buxo o geog a ik joylashu i u ayli Sha q a
G‘a b si iliza siyala ining u ashgan nuq asida joylashgan. Buyuk Ipak yo‘li o qali Buxo o o qali
Xi oy ipakla i, Hindis on zi a o la i, Ye opa me all buyumla i a E on ipak ma ola i sa doga
chiqa ilgan. Buxo oda ko‘pmilla li muhi shakllangan. Tu li din, madaniya a u -oda akilla i
yashab, o‘za o muloqo qilgan. Bu esa shaha madaniya ining boyib, si iliza siyala cho ahasi
si a ida a aqqiy e ishiga xizma qilgan.
Xulosa
Buxo o – Ma o ounnah ning yu agida qadimdan shakllangan si iliza siya ma kazi
si a ida na aqa O‘zbekis on, balki bu un dunyo a ixida muhim o‘ in u adi. Uning siyosiy
ma kaz si a idagi ahamiya i, Buyuk Ipak yo‘lidagi s a egik ma qei, ilm- an a madaniya dagi
buyuk me osi, diniy a ma’na iy nu uzi Buxo oni insoniya si iliza siyasining bebaho
du donasiga aylan i gan.
Bugungi kunda Buxo o YuNESKOning Bu unjahon me osi o‘yxa iga ki i ilgani ham bu
shaha na aqa o‘zbek xalqi, balki bu un insoniya uchun qad lanishi ke ak bo‘lgan madaniy
ma kaz ekanidan dalola be adi.
58
Resea chBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 10
Buxo o qadimdan ilm- an a madaniya ma kazi bo‘lib kelgan; uning mad asa-ku ubxona
izimi, me’mo iy ansamblla i, allomala mak abla i a asa u iy an’anala ining o‘za o a’si i
Buxo oni Ma o ounnah si iliza siyasining ma kaziy komponen iga aylan i gan. Zamona iy
adqiqo la bu ja ayonla ni ko‘p oq manba-asoslangan a kon eks ual ahlil qiladi, shuningdek,
me’mo iy obidala ni saqlash a ula ning ilmiy-madaniy po en sialini global miqyosda a g‘ib
e ish bo‘yicha yangi yondashu la ni akli e adi. Buxo o qadimdan na aqa Ma kaziy Osiyo,
balki bu un musulmon Sha qining yi ik ilmiy-ma’na iy a madaniy ma kazla idan bi i si a ida
a ixda muhim o‘ in egallaydi. Shaha IX–X as la da Somoniyla da ida Mo a ounnah ning
siyosiy poy ax iga aylangan bo‘lsa, ez o ada ilm- an, adabiyo , alsa a a me’mo chilikning
ma kaziy maskaniga ham aylandi. Bu da da shakllangan mad asa-ku ubxona izimi, ilmiy
majlisla a olimla aoliya i keyingi as la da ham ilmiy a aqqiyo ning uzluksiz da om e ishiga
zamin ya a di. Buxo oning ilmiy hayo i bi nech a omilla bilan belgilanadi. Bi inchidan, bu
ye da iqh, hadis, a si kabi diniy ilmla bilan bi qa o da ibbiyo , alsa a, man iq, ma ema ika
a as onomiya kabi dunyo iy anla ham i oj opdi. Abu Ali ibn Sino, Bu honiddin
Ma g‘inoniy, Abu Ha s Kabi singa i allomala Buxo o muhi ida shakllanib, o‘z ilmiy me osi
o qali bu un musulmon dunyosiga, ha o Ye opa ilmiy a akku iga ham a’si ko‘ sa dila .
Ikkinchidan, Buxo o ilmiy mak abi ko‘p illilik (a ab, o s a u kiy) muhi ida i ojlangani
u ayli u li madaniya la ning sin ezi yuzaga keldi. Bu hola shaha ilm- an ma kazi si a ida
xalqa o ahamiya kasb e ishiga sabab bo‘ldi.
Shuningdek, Buxo o madaniy hayo ida asa u , xususan, Naqshbandiya a iqa i alohida
o‘ in u di. Bu oqim diniy-axloqiy hayo ni ilmiy-madaniy aoliya bilan uyg‘unlash i ib,
jamiya da ma’na iy muhi ning mus ahkamlanishiga yo dam be di. Zamona iy adqiqo la
ko‘ sa adiki, Buxo oda ilmiy a asa u iy mak abla bi -bi ini o‘ldi ib, shaha ni na aqa diniy
ma kaz, balki ij imoiy-siyosiy ba qa o likning ayanchi si a ida ham ko‘ sa gan.Buxo oning ilm-
an ma kazi si a idagi ma qeini moddiy-madaniy yodgo likla ham asdiqlaydi. Ismoil Somoniy
maqba asi, Mag‘oki A o masjidi, Mino ayi Kalon, Mi A ab mad asasi, A k qal’asi kabi
obidala na aqa me’mo iy es e ik qad iya , balki ilmiy-ma’ i iy hayo ning ham gu ohidi . Bu
yodgo likla zamona iy UNESCO hisobo la ida ham Buxo o ilmiy-madaniy ma kaz si a ida
alohida qayd e iladi. Bugungi kunda Buxo o ilmiy-madaniy me osi xalqa o miqyosda ham
o‘ ganilmoqda. Zamona iy monog a iyala a a xeologik adqiqo la Buxo o ilmiy
mak abla ining uyg‘onish da idagi o‘ nini qay a ochib be moqda. Bu esa na aqa a ixiy xo i a,
balki bugungi ilmiy hamjamiya uchun ham muhim aj iba bo‘lib xizma qilmoqda.Buxo o ilm-
an a madaniya ma kazi si a ida,Sha q uyg‘onish da ida – ilmiy mak abla a allomala
aoliya i o qali. Tasa u iy an’anala o qali – ma’na iy-axloqiy muhi ni shakllan i ishda.
Me’mo iy a moddiy me os o qali – ilmiy hayo ning es e ik-madaniy i odasida.
Zamona iy da da esa – xalqa o ilmiy- adqiqo la ning ma kaziy ob’ek i si a ida o‘z
o‘ nini saqlab qolmoqda.Demak, Buxo o a ixiy si iliza siya ma kazi bo‘lishi bilan bi ga,
bugungi ilm- an uchun ham dolza b aj iba a ilhom manbai bo‘lib qolmoqda.
Ki obla a monog a iyala
Na shakhi, Abu Bak Muhammad, The His o y o Bukha a (English ansla ion ed.), a j.
a ah i i ma jud — klassik manba a uning zamona iy ahlili.
Flo ian Schwa z, Unse Weg: Naqshbandiya and he Sac ed Landscape o Bukha a (B ill,
monog aph chap e / ecen s udies) — Naqshbandiya a ixi a Buxo odagi oliga oid zamona iy
adqiqo la .
59
Resea chBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 10
A min Vambe y, His o y o Bokha a ( u li nash la ) — XIX as ye opalik adqiqo chila
nuq ai naza i, a ixiy manba si a ida. Maqolala , in e ne - esu sla a hujja la
UNESCO, His o ic Cen e o Bukha a — asmiy a si a me osni himoya qilish
hujja la i (insc ip ion documen s, epo s).
Foydalanilgan adabiyo la :
1. Ka imo I.A. Ta ixiy xo i asiz kelajak yo‘q. – Toshken : Sha q, 1998.
2. Ba old V.V. Tu kis on madaniya i a ixi. – Toshken : Fan, 1993.
3. Na shaxiy. Buxo o a ixi. – Toshken : Fan, 1966.
4. Bol aye X. Buxo o – Sha q uyg‘onish da i madaniya ma kazi. – Toshken : Fan a
exnologiya, 2007.
5. Boymu odo Q. Ma o ounnah si iliza siyasi: a ix a bugun. – Sama qand: SamDU
nash iyo i, 2015.
6. G‘a u o B. Tojikla : qadim zamonla dan hozi gi da gacha. – Dushanbe: I on, 1989.
7. Abdug‘a u o A. Ma kaziy Osiyoda islom a asa u . – Toshken : Ma’na iya , 2001.
8. Ba hold V.V. Tu kes an Down o he Mongol In asion. – London: Luzac & Co, 1928.
9. F ye R.N. Bukha a: The Medie al Achie emen . – No man: Uni e si y o Oklahoma
P ess, 1965.
10. De in DeWeese. Islamiza ion and Na i e Religion in he Golden Ho de: Baba Tukles and
Con e sion o Islam in His o ical and Epic T adi ion. – Pennsyl ania: Penn S a e
Uni e si y P ess, 1994.
11. Hodgson M.G.S. The Ven u e o Islam. Vol. II. – Chicago: Uni e si y o Chicago P ess,
1974.
12. Boswo h C.E. The Ghazna ids: Thei Empi e in A ghanis an and Eas e n I an 994–1040.
– Edinbu gh: Edinbu gh Uni e si y P ess, 1963.
13. Allwo h E. Cen al Asia: A Cen u y o Russian Rule. – New Yo k: Columbia Uni e si y
P ess, 1967.
14. B egel Y. An His o ical A las o Cen al Asia. – Leiden: B ill, 2003.
15. UNESCO. The Silk Roads: Bukha a as a Cul u al C oss oad. – Pa is: UNESCO
Publishing, 2010.
