VIe muise (Chi op e a) gaan by die mees e mense
ongesiens e by alhoewel hulle naas die knaagdie e
(Roden ia) die weede g oo s e g oep soogdie e is.
Die o de be a onge ee 175 gene a en 950 spesies.
Die we enskaplike e m Chi op e a is a gelei an
wee G iekse woo de wa hand- le k be eken.
Die g oep die e is die enigs e soogdie e wa ak ie
kan lieg. Hulle is soogdie e omda hulle onde
ande e
1. klie e besi - die op allends e is melkklie e;
2. bedek is me ha e;
3. lewendba end is me 'n plasen a wa die oeding
an die emb io ydens on wikkeling beha ig.
J.P. Wa son
Liggaamsdele an 'n le muis. Walke , Mammals o he Wo ld.
Die ag e s e ledema e an die die e is gewoonlik
swak on wikkel omda die g oo s e deel an hulle
ak iewe bes aan deu lieg in beslag geneem wo d.
Die ledema e wo d hoo saaklik geb uik om mee e
hang o om as e klou. Die lang naels op die one
wo d geb uik om die pels mee e kam en e e so g.
Vle muis wa klcinijies soog. Walke , M am m als o ihe Wo ld.
Die le k an die le muis is slegs ’n e lenging an
die inge been jies. Ve de he ’n le kmemb aan
on wikkel ussen die inge been jies. Die le k
memb aan s ek ook ana die skoue s o by die
ag e s e ledema e en slui ook soms die hele o 'n
deel an die s e in.
Aangesien die die e baie lieg. wo d 'n g oo
hoe eelheid ene gie ydens lug geb uik. Om dus e
e hoed da die liggaam nie e wa m wo d nie,
unksionee die baie dun le kmemb aan. waa deu
wa m bloed loei, as ’n e koele . Sodoende wo d
die liggaams empe a uu ydens ak iewe pe iodes
binne pe ke gehou.
X-si aal an 'n le muis wa skelei en e lengde inge been jies oon.
Walke . M am m als o he Wo ld.
VIe muise is hoo saaklik naglewend en in die mees e
ge alle ui mun ende liee s. Om in die swak lig e
kan sien, he die die e wee me odes on wikkel om
hulle in hul omgewing e o ien ee en om hulle
oedsel e bekom. Sommiges geb uik hulle oe, wa
goed on wikkel is, e wyl ande geb uik maak an
eggolokasie.
4
Eggolokasie kan me ada e gelyk wo d. Tydens
lug b ing die die e aanhoudend hoe sk eegeluide
ui die keel o neus oo o maak klikgeluide me
die ong. Die klankgolwe wee kaa s an oo we pe
a e ug en sodoende kan hulle e oud aak me
hul omgewing. Die sk eegeluide se ekwensie
( illings) is onge ee 50 000 ib asies pe sekonde,
wa wee en 'n hal maal hoe is as die hoogs e klank
wa die menslike oo kan hoo . Om hie die wee
aanpassings doel e end e maak, he gesigs-
e ande inge plaasge ind. De halwe is daa 'n
e skeidenheid kop-, oog-, neus-, oo - en mond-
o ms.
Vle muise wo d in wee hoo g oepe ingedeel.
Ee s ens is daa die ug e e ende le muis
(Megachi op e a). Hie die die jies is g oo en he
goed on wikkelde oe. Op ’n paa ui sonde ings na
maak hulle dus nie an eggolokasie geb uik nie. Die
g oo s e le muise e we eld behoo aan hie die
g oep, soos die O ien ale- lieende osse (Ple opus)
me ’n liggaamsleng e an o 30 cm en ’n le kspan
an o 1,5 me e .
le muise wo d gewoonlik nou geassosiee me
woude o gebiede me baie bome.
Die ande hoo g oep is die insek e ende le muise
(Mic ochi op e a) wa hoo saaklik an eggolokasie
geb uik maak. Hulle is heelwa kleine en daa is
baie mee soo e as die o ige g oep. Hulle is
mees al goeie liee s. Hie die die e ang insek e
deu hulle soms e ag e olg. Di skep die ind uk da
die die e lomp en ongeo ien ee d ydens lug is.
Die insek e ende le muise wo d o al ge ind
behalwe by die pole. Die die e ee nie ne insek e
nie maa sommige soo e ee ook nek a , is,
muise, akkedisse, klein soogdie jies en sel s
le muise.
To dus e is le muise in die algemeen besp eek. By
’n olgende geleen heid sal die soo e le muise wa
in die V ys aa oo kom, in oenskou geneem wo d.
Va iasie in gesigs o ms. Walke , Mammals o he Wo ld.
Die g oo s e le muis in A ika is die Hame kop-
ug e le m u is ( H yp sign a h u s) me ’n
liggaamsleng e an o 26 cm en 'n le kspan an o
1,2 me e . Hie die die e is hoo saaklik bepe k o
sen aal A ika. In Suid-A ika is daa d ie kleine
ipes ug e e ende le muise wa aan hie die
g oep behoo , naamlik die Wi kol- ug e le muis
(Epomopho us), Geel- ug e le muis (Eidolon) en
die Egip iese- ug e le muis (Rouse us). Hie die
BIBLIOGRAFIE
K1NGDON. J. 1974. Eas A ican Mammals. Vol. II London:
Academic P ess.
LYNCH. C.D. 1975. The dis ibu ion o mammals in he O ange F ee
S a e. Sou h A ica. Na u s. nas. Mus.. Bloem on ein 3: 109-
139.
POTGIETER, D.J., DU PLESS1S P C & SKA1FE S. H 1971. Animal
li e in sou he n A ica. Kaaps ad: Nasionale Op oedkundige
Ui gewe y Bpk.
RAUTENBACH, I.L. 1982. Mammals o he T ans aal. KcopIan
monog aph 1: I -211.
VAUGHN. T.A. 1972. Mammalogy. Philadelphia: W.B. Saunde s
Company. 0
5
