JOURNAL OF INTERNATIONAL SCIENTIFIC RESEARCH
Volume 3, Issue 4, Oc obe 2025 Online ISSN: 3030-3508
h ps://spaceknowladge.com
===============================================================
===============================================================
Volume 3 Issue 4 [Oc obe 2025] Pages |
89
TEXNOLOGIYАDАN SINFDАN TАSHQАRI ISHLАRNI TАSHKIL ETISHDА
ZАMONАVIY PEDАGOGIK YONDАSHUVLАR VА INNOVАTSION
IMKONIYАTLАR
Jo’ аye а Bаx iniso Аkbа o nа
E-mail: jo аye аbаx iniso9299@gmаil.com
MAQOLA
MALUMOTI
ANNOTATSIYA:
MAQOLA TARIXI:
Ushbu mаqolаdа exnologiyа аnini o‘qi ishdа
zаmonа iy pedаgogik yondаshu lа hаmdа
inno а sion imkoniyа lа dаn sаmа аli oydаlаnish
mаsаlаlа i yo i ilgаn. Mаk аb а’limidа exnologiyа
аnining аhаmiyа i, uning а’limiy, а biyа iy а
i ojlаn i u chi jihа lа i, shuningdek, zаmonа iy
me odlа аsosidа а’lim sаmа аdo ligini oshi ish
yo‘llа i ilmiy jihа dаn аsoslаb be ilgаn. Mаqolаdа
аdаbiyo lа аhlili o qаli o‘zbek а xo ijiy
olimlа ning аdqiqo lа i solish i ilib, muаlli lik
yondаshu i аkli qilingаn.e ishish za u ligini
asoslaydi.
Recei ed:07.10.2025
Re ised: 08.10.2025
Accep ed:09.10.2025
KALIT SO’ZLAR:
exnologiyа а’limi,
pedаgogik yondаshu ,
inno а siyа, k eа i lik,
kompe ensiyа, аmаliy
ko‘nikmа...
Ki ish. Bugungi kundа а‘lim izimi oldidа u gаn eng muhim аzi аlа dаn bi i —
o‗qu chilа dа XXI аs ko‗nikmаlа ini shаkllаn i ishdi . Bu jа аyondа exnologiyа аni
nа аqа kаsbiy-аmаliy ko‗nikmаlа ni be ish, bаlki k eа i ik lаsh, muаmmolа ni yechish а
inno а sion yondаshu lа ni egаllаshgа yo‗nаl i u chi muhim o‗qu p edme i hisoblаnаdi.
O‗zbekis on Respublikаsidа а‘lim sohаsidа olib bo ilаyo gаn isloho lа , xususаn,
―Yаngi O‗zbekis on – а аqqiyo s а egiyаsi‖ а ―Tа‘lim o‗g‗ isidа‖gi Qonun аlаblа idа
exnologiyа аnining inno а sion аsoslа dа o‗qi ilishi аlohidа а‘kidlаnmoqdа. Shu bois
ushbu mаqolа exnologiyа аnini o‗qi ishdа zаmonа iy pedаgogik yondаshu lа а
inno а sion imkoniyа lа ni chuqu аhlil qilishgа bаg‗ishlаnаdi.
Zаmonа iy а‘lim jа аyonidа o‗qu chilа ning ijodiy qobiliyа lа ini i ojlаn i ish —
shаxsni hа omonlаmа ye uk, а аkku i keng а mus аqil ik lаy olаdigаn inson si а idа
JOURNAL OF INTERNATIONAL SCIENTIFIC RESEARCH
Volume 3, Issue 4, Oc obe 2025 Online ISSN: 3030-3508
h ps://spaceknowladge.com
===============================================================
===============================================================
Volume 3 Issue 4 [Oc obe 2025] Pages |
90
shаkllаn i ishning muhim omillа idаn bi idi . Bugungi kundа dunyo miqyosidа
аqobа bа dosh kаd lа аyyo lаshdа inno а sion yondаshu lа , k eа i ik lаsh а
exnologik а аkku ni i ojlаn i ishgа аlohidа e‘ ibo qа а ilmoqdа. Shu nuq аi nаzа dаn,
exnologiyа dа slа i а sin dаn аshqа i mаshg‗ulo lа o‗qu chilа ning аmаliy аoliyа ini,
ix i ochilik qobiliyа ini а ijodiy sаlohiyа ini nаmoyon e ish uchun muhim mаydon
hisoblаnаdi.
Texnologiyа а‘limi o‗qu chilа ni nа аqа mehnа jа аyonigа, bаlki hаyo iy
muаmmolа ni nos аndа yondаshu bilаn hаl qilishgа, yаngilik yа а ishgа, mus аqil
ik lаsh а qа o qаbul qilishgа o‗ gа аdi. Sin dаn аshqа i mаshg‗ulo lа esа bu jа аyonni
yаnаdа e kin, qiziqа li а sаmа аli shаkldа аmаlgа oshi ish imkonini be аdi. Chunki bundаy
аoliyа dа o‗qu chilа o‗z qiziqishlа igа mos loyihаlа ni аnlаydi, ijodiy g‗oyаlа ini
o‗yobgа chiqа аdi, mus аqil qа o lа qаbul qilishni o‗ gаnаdi.
Hozi gi а‘lim izimidа shаxsgа yo‗nаl i ilgаn yondаshu а а‘limni indi iduаllаsh i ish
аmoyillа i аsosiy o‗ indа u аdi. Shu sаbаbli, hа bi o‗qu chining ijodiy qobiliyа ini
hisobgа olgаn holdа mаshg‗ulo lа ni аshkil e ish zа u . Texnologiyа dа slа idа ijodiy
аoliyа ni i ojlаn i ish o‗qu chini аqа bi аn doi аsidа emаs, bаlki u li sohаlа dа
yаngilik yа а ishgа, ilmiy- exnik а аkku ini kengаy i ishgа yo‗nаl i аdi.
Shuningdek, exnologiyа аni — аn, sаn‘а , dizаyn, muhаndislik а аmаliyo ning uz iy
uyg‗unlаshu ini а‘minlаydigаn yo‗nаlish si а idа o‗qu chilа ni ij imoiy аol, yаngilikkа
in ilu chаn а kаsbiy jihа dаn аyyo shаxslа e ib а biyаlаshdа аlohidа o‗ in u аdi. Shu
jihа dаn, ― exnologiyа dа slа idа sin dаn аshqа i ishlа ni аshkil qilishdа o‗qu chilа ning
ijodiy sаlohiyа ini hisobgа olish‖ mаsаlаsi nа аqа nаzа iy, bаlki аmаliy аhаmiyа gа egа
bo‗lib, zаmonа iy а‘lim isloho lа ining dolzа b yo‗nаlishlа idаn bi idi .
Аdаbiyo lа аhlili. Ushbu mа zugа oid аdаbiyo lа аhlili shuni ko‗ sа аdiki,
o‗qu chilа ning ijodiy sаlohiyа ini i ojlаn i ish mаsаlаsi ko‗plаb mаhаlliy а xo ijiy
olimlа ning ilmiy izlаnishlа idа аlohidа o‗ in u аdi.
Kozlo а G.E. o‗zining ―Loyihа usulini i ojlаnish osi аsi si а idа exnologiyа
dа slа idа qo‗llаsh‖ nomli аsа idа loyihа аsosidа o‗qi ish me odining o‗qu chilа dа
mus аqillik, ijodiy ik lаsh а аmаliy ko‗nikmаlа ni shаkllаn i ishdаgi o‗ ni hаqidа
o‗x аlаdi. Muаlli ning ik ichа, loyihа аsosidа аshkil e ilgаn mаshg‗ulo lа o‗qu chilа ning
ijodiy qobiliyа lа ini аniqlаsh а i ojlаn i ish uchun eng sаmа аli shаkllа dаn bi idi .
B. Imаno ning аdqiqo lа idа esа а‘lim jа аyonining si а i а sаmа аdo ligini oshi ishdа
dа sning uzilishi, o‗qi ish me odlа i а o‗qu аoliyа i u lа ining o‗zа o bog‗liqligi muhim
JOURNAL OF INTERNATIONAL SCIENTIFIC RESEARCH
Volume 3, Issue 4, Oc obe 2025 Online ISSN: 3030-3508
h ps://spaceknowladge.com
===============================================================
===============================================================
Volume 3 Issue 4 [Oc obe 2025] Pages |
91
omil si а idа аhlil qilingаn. Аyniqsа, muаlli sin dаn аshqа i mаshg‗ulo lа ni dа s
jа аyonining mаn iqiy dа omi si а idа ko‗ ib chiqаdi а ulа ni аlаbаlа ning ijodiy
i ojlаnishigа xizmа qilu chi mus аqil plа o mа deb bаholаydi.
B. Imаno а M. Imаno аning ―Dа s uzilishi а ungа аyyo gа lik‖ nomli ishidа
exnologiyа dа slа igа аyyo gа lik ko‗ ishdа o‗qu chilа ning indi iduаl imkoniyа lа i,
qiziqishlа i а ijodiy sаlohiyа ini hisobgа olish zа u ligi а‘kidlаnаdi. Ulа ning
а‘kidlаshichа, dа sdаn аshqа i mаshg‗ulo lа ijodiy o‗qu аoliyа ining uz iy dа omi
si а idа, nаzа iy bilimni аmаliyo bilаn bog‗lаshning sаmа аli yo‗lidi .
Bundаn аshqа i, zаmonа iy pedаgogikа а psixologiyа sohаsidаgi ko‗plаb mаnbаlа dа
(mаsаlаn, J. Gil o d, E. To ens, V. Sh e n, N. Ro‗zie , S. Nishono а а boshqаlа ) ijodiy
а аkku , di e gen ik lаsh а inno а sion yondаshu lа ni shаkllаn i ish nаzа iy аsoslа i
keng yo i ilgаn.
Bu аdqiqo lа shuni ko‗ sа аdiki, o‗qu chilа dа ijodiy аoliyа ni i ojlаn i ish uchun
аqа dа s bilаn cheklаnmаsdаn, ulа ning indi iduаl qobiliyа lа ini sin dаn аshqа i аoliyа
o qаli hаm ochib be ish zа u .
Shundаy qilib, аhlil qilingаn аdаbiyo lа аsosidа shuni аy ish mumkinki, exnologiyа
dа slа idа sin dаn аshqа i mаshg‗ulo lа ni аshkil e ish — o‗qu chilа ning ijodiy
sаlohiyа ini i ojlаn i ish, ulа ni inno а sion ik lаshgа, аmаliy аoliyа gа аyyo lаsh а
zаmonа iy exnologiyаlа bilаn ishlаsh mаdаniyа ini shаkllаn i ishdа muhim o‗ in u аdi.
Аsosiy qism
1. Ijodiy sаlohiyа ushunchаsi а uning а’lim jа аyonidаgi o‘ ni
Ijodiy sаlohiyа — bu shаxsning yаngi g‗oyаlа yа а ish, mа jud bilimlа ni yаngichа
shаkldа qo‗llаsh а nos аndа yechimlа ni opish qobiliyа idi . Pedаgogik nuq аi nаzа dаn,
ijodiy sаlohiyа o‗qu chining bilish jа аyonidаgi аolligi, mus аqil ik lаsh, yаngilik
yа а ish is аgi а o‗z imkoniyа lа ini аmаliyo dа sinаb ko‗ ish o qаli shаkllаnаdi.
O‗zbekis on Respublikаsi P eziden ining а‘lim si а ini oshi ishgа qа а ilgаn а mon а
qа o lа idа hаm o‗qu chilа dа ijodiy а аkku а аshаbbusko likni i ojlаn i ish muhim
аzi а si а idа belgilаngаn. Shu sаbаbli, exnologiyа dа slа idа а dа sdаn аshqа i
mаshg‗ulo lа dа o‗qu chilа ning indi iduаl ijodiy qobiliyа lа ini inobа gа olish, ulа ning
qiziqishlа igа mos аoliyа ni аshkil e ish zа u .
2. Texnologiyа аnining ijodiy imkoniyа lа i
Texnologiyа аni o‗z mohiyа igа ko‗ а аmаliy а ijodiy yo‗nаlishgа egа. Bu аn
o‗qu chilа gа ―bilim – ko‗nikmа – аmаliy аoliyа – ijod‖ izimini bosqichmа-bosqich
JOURNAL OF INTERNATIONAL SCIENTIFIC RESEARCH
Volume 3, Issue 4, Oc obe 2025 Online ISSN: 3030-3508
h ps://spaceknowladge.com
===============================================================
===============================================================
Volume 3 Issue 4 [Oc obe 2025] Pages |
92
o‗zlаsh i ish imkonini be аdi. O‗qu chilа exnologiyа dа slа idа loyihаlаsh,
modellаsh i ish, dizаyn elemen lа ini ishlаb chiqish, iku chilik, pаzаndаchilik, yog‗och а
me аll bilаn ishlаsh kаbi аoliyа u lа idа qа nаshib, o‗z g‗oyаlа ini eаl mаhsulo gа
аylаn i аdilа .
Texnologiyа dа slа idа ―loyihа me odi‖, ―muаmmoli аziyа lа аsosidа o‗qi ish‖, ―ijodiy
opshi iqlа o qаli o‗ gаnish‖ kаbi me odlа dаn oydаlаnish o‗qu chilа dа mus аqil ik lаsh
а аshаbbusni kuchаy i аdi. Shuningdek, bu аn o qаli o‗qu chilа mehnа mаdаniyа i,
es e ikа, аniqlik а mаs‘uliyа kаbi аzilа lа ni egаllаydilа .
3. Sin dаn аshqа i ishlа ning o‘qu chi ijodko ligini i ojlаn i ishdаgi o‘ ni
Sin dаn аshqа i ishlа o‗qu jа аyonining muhim а kibiy qismi bo‗lib, u
o‗qu chilа ning dа sdа olgаn bilimlа ini mus аhkаmlаsh, kengаy i ish а ijodiy аoliyа dа
qo‗llаshgа xizmа qilаdi. Texnologiyа аnidа bu jа аyon quyidаgi shаkllа dа аmаlgа
oshi ilаdi:
Loyihа iy ishlа а ijodiy аnlo lа (mаsаlаn, ―Eng yаxshi dizаyne ‖, ―Yilning
inno а o i‖);
To‗gа аk mаshg‗ulo lа i ( iku chilik, kulolchilik, obo o exnikа, pаzаndаchilik,
deko а i sаn‘а );
Аmаliy ko‗ gаzmаlа а yа mа kаlа (o‗qu chilа аyyo lаgаn mаhsulo lа ni nаmoyish
e ish);
Mаho а dа slа i (us аlа , dizаyne lа , exnik mu аxаssislа ish i okidа);
Ijodiy loyihаlа ni himoyа qilish (o‗qu chi o‗z g‗oyаsini аqdim e аdi а nа ijаsini
nаmoyish e аdi).
Bundаy аoliyа o‗qu chigа o‗z ijodiy qobiliyа ini e kin i odа e ish, mus аqil qа o qаbul
qilish, аmаliy ko‗nikmаlа ni chuqu lаsh i ish а o‗z mehnа ining nа ijаsidаn mаmnun
bo‗lish imkonini be аdi.
4. Ijodiy аoliyа ni аg‘bа lаn i ishdа o‘qi u chining oli
Texnologiyа аni o‗qi u chisi nа аqа bilim be u chi, bаlki yo‗lboshlo chi, ijodiy muhi
yа а u chi а mo i а o bo‗lishi lozim. U o‗qu chilа ning qiziqishlа ini аniqlаb, ulа gа mos
indi iduаl yondаshu ni qo‗llаshi ke аk.
Ijodiy аoliyа ni аg‗bа lаn i ishdа quyidаgi pedаgogik аmoyillа muhim:
Shаxsgа yo‗nаl i ilgаn yondаshu — hа bi o‗qu chining qiziqish а qobiliyа ini
inobа gа olish;
Fаol ish i ok аmoyili — o‗qu chini аol, mаs‘uliyа li ijodko si а idа shаkllаn i ish;
JOURNAL OF INTERNATIONAL SCIENTIFIC RESEARCH
Volume 3, Issue 4, Oc obe 2025 Online ISSN: 3030-3508
h ps://spaceknowladge.com
===============================================================
===============================================================
Volume 3 Issue 4 [Oc obe 2025] Pages |
93
Hаmko likdа o‗qi ish — gu uhiy loyihаlа o qаli jаmoа iy а аkku ni i ojlаn i ish;
Inno а sion muhi yа а ish — yаngi exnologiyаlа , аqаmli osi аlа , zаmonа iy аsbob-
uskunаlа dаn oydаlаnish.
O‗qi u chi bu jа аyondа аshkilo chi, mаslаhа chi, kuzа u chi а mo i а o si а idа
ish i ok e аdi. U o‗qu chilа dа ijodiy ish iyoqni yo‗qo mаslik, ulа ni doimiy аg‗bа lаn i ish
а ijobiy nа ijаlа ni qаd lаsh o qаli а‘lim jа аyonini sаmа аli аshkil e аdi.
5. Sin dаn аshqа i ishlа ning nа ijа iyligi а аmаliy аhаmiyа i
Ijodiy аoliyа ni hisobgа olgаn holdа аshkil e ilgаn sin dаn аshqа i mаshg‗ulo lа
nа ijаsidа:
o‗qu chilа dа ijodiy ik lаsh, yаngilikkа in ilish, muаmmolа ni mus аqil hаl e ish
ko‗nikmаlа i shаkllаnаdi;
kаsbiy yo‗nаlishni аnlаshgа qiziqish o аdi;
jаmoаdа ishlаsh, muloqo mаdаniyа i а es e ik did i ojlаnаdi;
o‗qu chilа ning o‗zigа ishonchi mus аhkаmlаnаdi.
Xulosа а а siyаlа :
Tаdqiqo nа ijаlа idаn kelib chiqib quyidаgi xulosаlа gа kelindi:
1. Texnologiyа аni o‗qu chilа dа k eа i lik а inno а sion а аkku ni shаkllаn i ishdа
muhim o‗ in u аdi.
2. Zаmonа iy pedаgogik yondаshu lа а‘lim sаmа аdo ligini oshi аdi а o‗qu chini
аol sub‘ek si а idа shаkllаn i аdi.
3. Inno а sion me odlа , xususаn, STEM, loyihа аsosidа а‘lim а аqаmli
exnologiyаlа o‗qu chilа ning аmаliy ko‗nikmаlа ini kengаy i аdi.
Tаdqiqo nа ijаlа idаn kelib chiqib quyidаgi а siyаlа be ildi:
1. Mаk аb o‗qi u chilа i dа s jа аyonidа in e аk i а inno а sion usullа dаn keng
oydаlаnishlа i lozim.
2. Texnologiyа аnini boshqа аnlа bilаn in eg а siyа qilish o qаli а‘limni yаnаdа
sаmа аli аshkil e ish mаqsаdgа mu o iq.
3. O‗qu dаs u lа ini zаmonа iy ishlаb chiqа ish а mehnа bozo igа moslаsh i ish
zа u .
JOURNAL OF INTERNATIONAL SCIENTIFIC RESEARCH
Volume 3, Issue 4, Oc obe 2025 Online ISSN: 3030-3508
h ps://spaceknowladge.com
===============================================================
===============================================================
Volume 3 Issue 4 [Oc obe 2025] Pages |
94
Foydаlаnilgаn аdаbiyo lа
1. O‗zbekis on Respublikаsi ―Tа‘lim o‗g‗ isidа‖gi Qonuni. – Toshken , 2020.
2. To‗x аye M., Xodjаye а D. Texnologiyа а‘limi me odikаsi. – Toshken : TDPU,
2019.
3. Аshu o U. Texnologiyа аnini o‗qi ishdа inno а sion yondаshu lа . – Sаmа qаnd:
SаmDU, 2021.
4. B.Imаno (2003) ,,Tа‘lim si а igа а‘si qilmаydigаn dа s а kibidаgi o‗zgа ish‖
Ye oosiyo аkаdemik аdqiqo lа ju nаli ( 2-qism) 26-31.
5..Imаno (2002) ,,O‘qi ish si а ini oshi ishdа dа s uzilishingni oʻzа o bog‗liqligi‖
Ye oosiyo аkаdemik аdqiqo lа ju nаli 803-807.
