IZLANUVCHI Vol. 2 No. 1
ILMIY-METODIK JURNALI WWW.PHOENIXPUBLICTAION.NET
71
SUN’IY INTELLEKTNING OLIY TA’LIMDAGI AHAMIYATI
Toshpula o a Dilo om Ziyodullo qizi
Shax isabz da la pedagogika ins i u i Pedagogika akul e i yu o i
Anno a siya: Maqolada sun’iy in ellek (SI) exnologiyala ining a’lim izimidagi
o‘ ni, ula ning o‘qu ja ayonini akomillash i ishdagi imkoniya la i, shuningdek,
o‘qi u chi a o‘qu chi aoliya iga a’si i ahlil qilinadi. Sun’iy in ellek asosida
ya a ilgan pla o mala a’limni indi iduallash i ish, ahlil qilish a in e ak i muhi ni
shakllan i ish imkonini be adi.
Kali so’zla i: sun’iy in ellek , aqamli a’lim, aqlli izimla , o’qi ish sama ado ligi
Ta’limning ba cha bosqichla ida o‘qu - a biya ja ayonini akomillash i ish
omilla idan bi i- anla ni o‘qi ishda anla a o bog‘lanishla ga ka a ahamiya be ishdan
ibo a di . Fanla ni o‘qi ishdagi o‘za o bog‘lanish a bu ishni qanchalik mohi lik bilan
amalga oshi ish, sama ali usul, osi ala dan mu o iq oydalanish ka a a’lim-
a biya iy ahamiya ga egadi .
Fanla a o bog‘lanishdan oydalanish a buni mus ahkamlash an asosla idan
olinadigan bilimla ning o‘liq, chuqu a pux a bo‘lishini a’minlashga yo dam be adi.
Bu anla a o bog‘lanishni o‘qu chiga ye kazish so‘ngi aq la da asosiy
muammola idan bi i bo‘lib qoldi. Buni o‘ a umum a’lim, o‘ a maxsus a’lim a oliy
a’limda izika, ma ema ika, as anomiya a boshqa anla o‘ asidagi anla a o
bog'lanish omonla ini ochish a ula dan o'qi ish ja ayonida aol oydalanish o qali
amalga oshi ish mumkin. O‘ ganayo gan shaxs in eg a siyalash na ijasida be ilayo gan
axbo o la ni ma’lum a ibda joylash i adi, ahlil qiladi, soddalash i adi a
umumlash i ib xulosa chiqa adi. Bu esa o‘z na ba ida ma zuning mus ahkamlanishiga
a xo i ada uzoq aq saqlanishiga sama ali a’si ko‘ sa adi. Fanda in eg a siyaning
ma judligi bo liqning yagonaligi a uning ashkil e u chila ining o‘za o bi – bi i
bilan aj almasligi na ijasida kelib chiqadi.
XXI as da a’lim izimi aqamli exnologiyala asosida jadal i ojlanmoqda. Sun’iy
in ellek bu ja ayonning ma kazida u ib, a’lim ja ayonini shaxsga yo‘nal i ish,
indi idual o‘ ganishni qo‘llab-qu a lash a ahlil asosida qa o qabul qilish imkonini
be moqda. Bugungi kunda sun’iy in ellek na aqa axbo o exnologiyala ida, balki
pedagogik ja ayonning ha bi bosqichida – baholash, ahlil, o‘qi ish a boshqa u da
qo‘llanilmoqda. Ta’lim izimida sun’iy in ellek dan oydalanish o‘qu chila ning
indi idual xususiya la ini aniqlash, o‘qi ish ja ayonini a oma lash i ish a a’lim
si a ini oshi ish imkonini be adi.
1. Sun’iy in ellek ushunchasi a uning a’limdagi o‘ ni
Sun’iy in ellek – bu inson a akku i, o‘ ganish qobiliya i a qa o qabul qilish
ja ayonla ini imi a siya qilu chi izimdi . Ta’lim sohasida sun’iy in ellek o‘qi u chi
IZLANUVCHI Vol. 2 No. 1
ILMIY-METODIK JURNALI WWW.PHOENIXPUBLICTAION.NET
72
a o‘qu chi o‘ asidagi o‘za o a’si ni a oma lash i adi, o‘qi ish ja ayonini
di e ensial a adap i qiladi. Masalan, Cha GPT, Cou se a AI Tu o , Khanmigo kabi
izimla o‘qu chining bilim da ajasini aniqlab, unga mos ma e ialla aqdim e adi. Bu
esa o‘qi ish ja ayonini indi iduallash i ishga xizma qiladi.
2. Sun’iy in ellek ning a’lim ja ayonidagi asosiy yo‘nalishla i
Sun’iy in ellek exnologiyala i a’limda quyidagi yo‘nalishla da keng
qo‘llanilmoqda:
• Indi iduallash i ilgan a’lim – ha bi o‘qu chining bilim da ajasiga mos mashqla
a a siyala ni a oma ik shakllan i ish;
• Vi ual yo damchila – Cha GPT, Khanmigo, Google AI Tu o kabi izimla
o‘qu chila ga eal aq ejimida ushun i ish be adi;
• A oma ik baholash – es na ijala ini ahlil qilish a shaxsiy i ojlanish
dinamikasini kuza ish;
• Ta’lim anali ikasi – ka a hajmdagi ma’lumo la ni qay a ishlash o qali o‘qu
ja ayonini op imallash i ish.
3. O‘qi u chi aoliya ida sun’iy in ellek ning ahamiya i
Sun’iy in ellek o‘qi u chining olini kamay i maydi, aksincha, uning ishini ahliliy
a me odik jiha dan yengillash i adi. O‘qi u chi endilikda aqa bilim manbai emas,
balki sun’iy in ellek na ijala iga ayangan holda a’lim s a egiyasini ishlab
chiqadigan yo‘lboshchiga aylanadi. Masalan, AI yo damida o‘qi u chi alabala kuchli
a zai omonla ini aniqlab, ha bi iga mos uslub anlay oladi. Bu ja ayon
o‘qi u chining yukini kamay i adi a sama ado likni oshi adi.
4. Sun’iy in ellek ning a zallikla i a cheklo la i
Sun’iy in ellek exnologiyala i a’lim ja ayoniga bi qa o ijobiy o‘zga ishla olib
keldi:
•Ta’limning sama ado ligini oshi adi;
•O‘qu chila ning indi idual i ojlanishini kuza ish imkonini be adi;
•Vaq a esu sla ni ejaydi;
• Ta’lim si a ini yaxshilaydi a o‘qi ish ja ayonini shaxsga yo‘nal i adi.
Bi oq, bu ja ayon bilan bog‘liq ay im cheklo la ham ma jud:
•Insoniy omilning qisqa ishi;
•Axloqiy a ma’na iy nazo a muammola i;
•Texnologik sa odxonlik ye ishmasligi.
Shu sababli, sun’iy in ellek dan oydalanishda mu ozana ni saqlash a inson
omilini saqlab qolish muhim ahamiya ga ega.
5. Sun’iy in ellek ning a’limdagi is iqbolla i
Kelajakda sun’iy in ellek asosidagi a’lim izimla i yanada i ojlanib,
o‘qu chila ning bilish aoliya ini chuqu ahlil qilu chi aqlli pla o mala paydo
bo‘ladi. Vi ual labo a o iyala , in e ak i simulya siyala a moslashu chan baholash
IZLANUVCHI Vol. 2 No. 1
ILMIY-METODIK JURNALI WWW.PHOENIXPUBLICTAION.NET
73
izimla i o‘qu ja ayonini yangi bosqichga olib chiqadi. Sun’iy in ellek insonning
o‘ ganish uslubini ushunib, unga mos o‘qu ma e ialla ini a oma ik a ishda anlay
oladigan da ajaga ye adi.
Sun’iy in ellek a’lim izimini yangi bosqichga olib chiqmoqda. U o‘qi u chi a
alabani bi -bi ini o‘ldi u chi, o‘za o hamko likda ishlaydigan izimga aylan i adi.
Kelajakda sun’iy in ellek asosidagi o‘qu ja ayonla i a’lim si a ini oshi ish,
bilimla ni chuqu a ba qa o o‘zlash i ishga xizma qiladi. Sun’iy in ellek yo damida
ya a ilgan aqlli a’lim izimla i pedagogik aoliya ni mode niza siya qiladi, alaba
shaxsini ha omonlama i ojlan i ish uchun yangi imkoniya la ya a adi.
Foydalanilgan adabiyo la
1. Ka imo A. “Sun’iy in ellek a aqamli a’lim exnologiyala i”. – Toshken : Fan,
2023.
2. UNESCO (2022). A i icial In elligence in Educa ion: Guidance o Policy-
make s. Pa is.
3. Rashido a A. “Zamona iy a’limda aqamli inno a siyala ”. – O‘zbekis on
Milliy Uni e si e i, 2023.
4. Alie S. “Pedagogik ja ayonla da sun’iy in ellek dan oydalanishning me odik
asosla i”. – TATU nash iyo i, 2024.
5. OECD (2023). A i icial In elligence in Lea ning En i onmen s: E hical and
P ac ical Pe spec i es. Pa is.
