ZAMONAVIY TA'LIMDA FAN VA INNOVATSION TADQIQOTLAR
h p://zam adqiqo .uz/index
3-son 5– o’plam 2025 y. Sahi a: 33
BODIRINGNING SOXTA UN-SHUDRING KASALLIKLARI.
Gulis on Da la Uni e si e i
Musu mono Xasan She qul o’g’li
Axnaza o a Se inch Sha ka qizi
Ano a siya;Bodi ingning sox a un-shud ing kasalligi (Pe onospo a cubensis)
ochiq a yopiq maydonla da ye ish i iladigan bod ingla ning asosiy qo‘ziqo in
kasallikla idan bi i hisoblanadi. Kasallik ba gla da sa iq-yashil dog‘la ning paydo
bo‘lishi a ula ning qu uqshiga olib kelishi bilan namoyon bo‘ladi. Nam a salqin
sha oi la pa ogen i ojlanishi uchun qulay bo‘lib, o‘simlik hosildo ligini sezila li
da ajada kamay i adi. Ushbu ezisda kasallikning e iologiyasi, a qalish mexanizmi,
aloma la i, za a ye kazish da ajasi a sama ali ku ash cho ala i ko‘ ib chiqiladi.
Kasallikni oldini olish uchun ag o exnik adbi la , chidamli na la dan oydalanish
a ungi sidla bilan ishlo be ish muhim ahamiya kasb e adi.
Kali so‘zla : bodi ing, sox a un-shud ing, Pe onospo a cubensis, kasallik
aloma la i, himoya cho ala i.
Ki ish
Bodi ing ko‘pchilik hududla da muhim sabza o ekini bo‘lib, hosildo ligi
kasallikla a’si ida sezila li da ajada kamayishi mumkin. Sox a un-shud ing
kasalligi ayniqsa nam a salqin ob-ha o sha oi la ida keng a qaladi. Ushbu
kasallikni kel i ib chiqa u chi Pe onospo a cubensis obliga pa azi bo‘lib,
bodi ingning ba gla ini za a laydi a o osin ez ja ayonini buzadi.
Kasallikning e iologiyasi a a qalishi.Sox a un-shud ing kasalligi
Pe onospo a cubensis qo‘ziqo ini omonidan chaqi iladi. Pa ogenning spo ala i
ha o o qali a qalib, namlik yuqo i bo‘lgan sha oi la da ez i ojlanadi. Op imal
ha o a 15–22°C bo‘lib, uzoq da om e u chi yomg‘i la a shud ing hosil bo‘lishi
kasallikning a j olishiga sabab bo‘ladi.
ZAMONAVIY TA'LIMDA FAN VA INNOVATSION TADQIQOTLAR
h p://zam adqiqo .uz/index
3-son 5– o’plam 2025 y. Sahi a: 34
Kasallik aloma la i.Das labki bosqichda ba gla ning us ki qismida och sa iq-
yashil dog‘la paydo bo‘ladi.Keyinchalik dog‘la kengayib, jiga ang usga ki adi a
ba gla qu iy boshlaydi.Ba gla ning pas ki omonida bina sha-kul ang qo‘ziqo in
spo a siyasi ko‘ inadi.O‘simlik o osin ez qila olmaydi a hosildo lik sezila li
kamayadi.
Himoya cho ala i: O‘simlikla ni shamolla ish yaxshi bo‘lgan joyla da
ekish,sug‘o ish usulla ini o‘zga i ib, omchila ib sug‘o ishdan oydalanish,ekish
almashlab ekish (side a ekinla i bilan).
Biologik a kimyo iy ku ash: Chidamli na la dan oydalanish, ungi sidla
bilan p o ilak ik ishlo be ish (mis a kibli p epa a la , mankozeb,
p opamoka b),kasallik aniqlangan o‘simlikla ni yo‘q qilish a up oqni dezin eksiya
qilish.
Xulosa
Bodi ingning sox a un-shud ing kasalligi hosildo likni kamay i u chi jiddiy
omilla dan bi i hisoblanadi. Kasallikka qa shi ku ashishda kompleks yondashu –
ag o exnik, biologik a kimyo iy cho ala ning uyg‘un qo‘llanilishi sama ali
na ijala be adi. P o ilak ik adbi la ni amalga oshi ish o qali bodi ing ye ish i ishda
yuqo i hosil olish a iq isodiy za a la ning oldini olish mumkin.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO’YXATI:
1. Zap ome o N.G. Diagnos ika i sos a bolezney s.x. as eniy Uzbekis ana i
S edney Аzii (1950-1973gg.). TashSXI. S . 139-143 sb.: Ma e ialы
yubileynoy espublikanskoy kon . po mik obiologii, alьgologii i mikologii,
pos yaщennoy 50-le iyu UzSSR i KP Uzbekis ana. Tashken : «Fan»,
1974,199 s.
2. Gaponenko N.I., Аxmedo a F.G., Ramazano a S.S., Sagdullae a M.Sh.,
Ki gizbae a X.M. Flo a g ibo Uzbekis ana. Tom 1. Muchnis o- osyanыe
g ibы. Tashken : «Fan», 1983, 362 s.
ZAMONAVIY TA'LIMDA FAN VA INNOVATSION TADQIQOTLAR
h p://zam adqiqo .uz/index
3-son 5– o’plam 2025 y. Sahi a: 35
3. Ki gizbae a X.M., Sagdullae a M.Sh., Ramazano a S.S., Gaponenko N.I.
Flo a g ibo Uzbekis ana. Tom 2. Nizshie g ibы. Tashken : «Fan», 1985, 200
s.
4. Sagdullae a M.Sh., Ramazano a S.S., Ki gizbae a X.M., Gulyamo a M.,
Fayzie a F.X. Flo a g ibo Uzbekis ana. Tom 5. Gi alьnыe g ibы
(Moniliaceae). Tashken : «Fan», 1989, 284 s.
5. Sagdullae a M.Sh., Ki gizbae a X.M., Ramazano a S.S., Gulyamo a M.,
Fayzie a F.X. Flo a g ibo Uzbekis ana. Tom 6. Gi alьnыe g ibы
(Dema iaceae). Tashken : «Fan», 1990, 132 s.
6. Sa a o a R.K., Raximo U.X., Xakimo a N.T. Vi usologiya, bak e iologiya
a mikoplazma. (Talabala uchun maʼ uza ma nla i). Toshken : ToshDАU
nash ah i iya boʼlimi, 2003, 63 b.
7. Boʼ ie H., Joʼ ae R., Аlimo O. Me a-sabza o la ni saqlash a ula ga
das labki ishlo be ish. Toshken : “Mehna ”, 2002, 184 b. Ma lyano O.
Gallo ыe nema odы – opasnыe pa azi ы as eniy. Tashken .
