9
h ps://www.as -con e ence.com/
I SHO‘BA:
Si a li a’lim – ba qa o a aqqiyo ka ola i: xo ijiy aj iba a mahalliy amaliyo
TA’LIM MENEJMENTINI MODERNIZATSIYA QILISH JARAYONIDA
AXBOROT-KOMMUNIKATSIYA TEXNOLOGIYALARINI QO‘LLASHNING
SAMARADORLIGI
Mualli : Abdinabiye a Aziza Raximjon qizi 1
A iliya siya: Xalqa o No dik uni e si e i ayanch dok o an i 1
DOI: h ps://doi.o g/10.5281/zenodo.17310216
ANNOTATSIYA
Mazku ilmiy maqola a’lim menejmen ini mode niza siya qilishda axbo o -kommunika siya
exnologiyala ining (AKT) qo‘llanilishi, uning boshqa u sama ado ligi a iq isodiy na ijala iga
a’si ini ahlil qilishga bag‘ishlangan. Tadqiqo la AKT in eg a siyasini ma ke ing xizma la i a
s a egik boshqa u kabi zamona iy menejmen mexanizmla i o qali amalga oshi ish
sama ado ligini o‘ gangan. Empi ik ma’lumo la ga ko‘ a, ma ke ing xizma la ini jo iy e ish
ahba la ning boshqa u aoliya i sama ado ligini o‘ acha 22.0% ga oshi gan. Ta’lim
muassasasi aqoba ba doshligining iq isodiy ko‘ sa kichla iga axbo o lash i ish da ajasi
hamda bi i u chila ning axbo o exnologiyala ini bilish da ajasi ki i ilgan. Xo ijiy aj ibala da
Mak abni boshqa ish izimi (SMS) a dizayn ik lash exnologiyala i ma’mu iy ja ayonla ni
op imallash i ishda muhimligi ko‘ sa ilgan. Tadqiqo AKTni aqa exnik osi a emas, balki
boshqa u si a ini a iq isodiy na ijala ni (masalan, bi i u chila ning OTMga ki ganla
salmog‘i) oshi ishning s a egik asosi si a ida ko‘ ib chiqadi.
Kali so‘zla : Axbo o -kommunika siya exnologiyala i, a’lim menejmen i, mode niza siya,
boshqa u sama ado ligi, iq isodiy na ijala , axbo o lash i ish da ajasi, s a egik ejalash i ish,
ma ke ing xizma la i.
KIRISH
Ta’lim menejmen ini mode niza siya qilish – jahonda a’lim izimining hozi gi
i ojlanish bosqichidagi muhim s a egik yo‘nalishdi . Iq isodiy i ojlangan
mamlaka la da a’lim muassasala ini ashkiliy jiha dan mu o iqlash i ish a is iqbolli
i ojlan i ishga ka a ahamiya be ilmoqda[Mamanaza o a N.K., 2023]. Xalqa o
aj ibala a’lim izimida boshqa u ning sama ali mexanizmla ini, xususan,
ma ke ing xizma la ini jo iy e ish za u a ini yuzaga kel i moqda.
Bugungi kunda zamona iy mak ab a’limi izimida boshqa u
exnologiyala ini op imallash i ish o qali ma’mu iy ja ayonla ni soddalash i ish, a’lim
si a ini yaxshilash a inson kapi alini i ojlan i ishga ka a ahamiya qa a ilmoqda.
O‘zbekis onda Yangi O‘zbekis on a Uchinchi Renessans poyde o ini ba po e ish
bo asida amalga oshi ilayo gan ub o‘zga ishla a isloho la sama ado ligini
a’minlash “Xalq a’limi izimini boshqa ishning sama ali mexanizmla ini jo iy e ishga
bog‘liq”[E gashe a S.X., 2024].
Respublika iq isodiyo ining ba qa o i ojlanishi xo‘jalik subyek la ining
inno a sion aolligini oshi ishga asoslangan izimli a aqqiyo bosqichiga o‘ ishni
alab e moqda. Bu ja ayon a’lim izimi boshqa u iga ilmiy- adqiqo a inno a sion
aoliya ning zamona iy yu uqla ini jo iy e ishning sama ali mexanizmla ini ya a ishni
“RAQAMLI TRANSFORMATSIYA DAVRIDA
PEDAGOGIK TA’LIMNI RIVOJLANTIRISH
ISTIQBOLLARI”
10
h ps://www.as -con e ence.com/
I SHO‘BA:
Si a li a’lim – ba qa o a aqqiyo ka ola i: xo ijiy aj iba a mahalliy amaliyo
aqozo e adi. Mazku azi ala xalq a’limi izimi boshqa u ida AKTni qo‘llashga
asoslangan ashkiliy-boshqa u mexanizmla ni akomillash i ishni o‘z ichiga oladi.
Ta’lim muassasala i boshqa u i subyek la uchun za u iy sha oi la ni ya a ish,
ula ning aoliya ini ejalash i ish, ashkil e ish, nazo a qilish, ahlil qilish a
sama ado likni baholash, shuningdek, muassasala ni yangi pedagogik a axbo o
exnologiyala i bilan qu ollan i ish kabi qa o azi ala ni ham o‘z ichiga oladi.
Ta’limni boshqa ishning naza iy-me odologik asosla i R.Dju ae , U.Inoya o ,
M.Sha i xo‘jae kabi o‘zbekis onlik olimla omonidan hamda xo ijiy mu axassisla
P.D ucke , H.Fayol (umumiy boshqa u unksiyala i), Ph.Ko le , R.Kaplan, J.Bu ne
kabi olimla omonidan chuqu o‘ ganilgan. Ma ke ing naza iyasi ( a’lim menejmen i
mode niza siyasining asosiy yo‘nalishi) is e’molchining alab a eh iyojla iga
yo‘nal i ilishni asosiy amoyil si a ida belgilaydi. Ma ke ing xizma la i axbo o la
o‘plash a ahlil qilish o qali a’lim si a ini a aqoba ba doshligini oshi ishga xizma
qiladi.
Shuningdek, s a egik menejmen naza iyala i a’lim ashkilo ining ez
o‘zga u chan ashqi muhi sha oi ida aoliya i na ijala ini belgilab be u chi s a egik
ejalash i ishga alohida e’ ibo be ishni alab qiladi. S a egik boshqa u da axbo o la
o‘plash, ahlil qilish a obyek i baholash usulla i a mexanizmla i muhim
hisoblanadi.
Ri ojlangan mamlaka la da a’lim menejmen ini op imallash i ishda AKTga
asoslangan exnologiyala dan keng oydalaniladi.
1. Mak abni boshqa ish izimi (SMS): Bu in eg a siyalashgan pla o ma mak ab
boshqa u ini osonlash i adigan eng sama ali exnologiyala dan bi i hisoblanib,
ma’mu iy ishla ni ezlash i ish a di e gen ik lashni i ojlan i ish uchun
mo‘ljallangan [E gashe a S.X., 2024].
2. Dizayn ik lash: Buyuk B i aniyaning Dizayn bo‘yicha Kengashi (DC) omonidan
o‘ kazilgan so‘ o noma na ijasiga ko‘ a, ahba la ning 85.7 oizi boshqa u
izimini op imallash i ishda «Ikki hissali olmos» nomli izual xa i a
sama ado ligini muhim deb belgilagan. Dizayn ik lashning amoyilla i
nos anda ik lash, oydalanu chini mo‘ljal olish kabila ni o‘z ichiga oladi.
3. Ta’limni boshqa ish axbo o izimla i (EMIS): Si a li ejalash i ish a baholash
uchun muhim sanalgan bu izim axbo o ning si a li, dolza b a o‘liq bo‘lishini
a’minlaydi, bu esa si a li boshqa u qa o la i uchun za u iy sha di .
4. Global majbu iya la : Janubiy Ko eyada o‘ kazilgan Xalqa o a’lim o umida
2030-yilgacha qabul qilingan “Incheon decla a ion” da “bu un hayo da omida
si a li a’lim olish imkoniya la ini ya a ish” masalasi a’kidlangan. Bu maqsadga
e ishish AKTdan keng oydalanishni alab qiladi [Xo‘jaqulo B.A., 2024].
Tadqiqo espublika an a exnologiyala i ojlanishining I. “Axbo o lashgan
jamiya a demok a ik da la ni ij imoiy, huquqiy, iq isodiy, madaniy, ma’na iy-
ma’ i iy i ojlan i ish, inno a sion g‘oyala izimini shakllan i ish a ula ni amalga
oshi ish yo‘lla i” us u o yo‘nalishiga mu o iq baja ilgan.
METODLAR
Tadqiqo ja ayonida a’lim menejmen ini mode niza siya qilishda AKTning
qo‘llanilishi, boshqa u sama ado ligi a iq isodiy na ijala ga a’si ini aniqlashga
qa a ilgan bi qancha ilmiy yondashu la a s a is ik ahlil usulla i qo‘llanilgan.
Tadqiqo ning me odologik asosini izimli yondashu a s a egik yondashu
ashkil e adi. Tizimli yondashu boshqa u obyek ini mu akkab ij imoiy-iq isodiy,
11
h ps://www.as -con e ence.com/
I SHO‘BA:
Si a li a’lim – ba qa o a aqqiyo ka ola i: xo ijiy aj iba a mahalliy amaliyo
o‘zga u chan izim si a ida o‘ ganishni i odalaydi. Bu yondashu boshqa u qa o la i
qabul qilishda ba cha hola a oqiba la ni hisobga olishni, izimning umumiy
maqsadini aniqlashni a ba cha kichik izimla aoliya ini shu maqsadga e ishishga
yo‘nal i ishni alab e adi. S a egik yondashu umumiy o‘ a a’lim mak abla ida
in eg a i abia ga mos i ojlan i u chi s a egiyala ni anlash a ula ni qo‘llashga
asoslanadi. Shuningdek, boshqa u ja ayonla ini akomillash i ishda S uk u a iy
yondashu ( ashkil e u chi qismla o‘ asidagi belgilangan aloqa a munosaba la ni
i odalaydi) a Vaziya li yondashu ning o‘ziga xos jiha la i inoba ga olingan.
Tadqiqo ob’ek i a p edme i:
Tadqiqo obyek i si a ida xalq a’limi izimi
boshqa u ida ma ke ing xizma la ini ashkil e ish ja ayonla i hamda umumiy o‘ a
a’lim mak abla i boshqa u izimini op imallash i ish ja ayoni a s a egik
boshqa u ni akomillash i ish ja ayoni belgilangan. Tadqiqo p edme ini ma ke ing
xizma la ini ashkil e ish qoidala i, amoyilla i, usul a shaklla i, mak ab meneje ining
indi idual-psixologik, yoshga, jinsga, la ozimga oid ij imoiy-psixologik azila la i
hamda s a egik boshqa u ni akomillash i ishning shakli, me odi a osi ala i
ashkil e gan.
Tadqiqo ja ayonida qiyosiy o‘ ganish, pedagogik kuza u , so‘ o noma,
in e yu, modellash i ish, aj iba-sino kabi usulla qo‘llanilgan. AKT qo‘llanilishi bilan
bog‘liq bo‘lgan inno a sion yondashu la da dizayn ik lash exnologiyala ining
sama ado ligi «yuzabili i» usuli o qali asoslangan. Empi ik ma’lumo la ning alidligi
a ishonchliligini aniqlashda ma ema ik-s a is ik qay a ishlash uchun SPSS
das u idan oydalanilgan. Boshqa u sama ado ligini baholashda S yuden ning
anlanma mezoni a Pi sonning mu o iqlik mezoni kabi ma ema ik-s a is ik
me odla qo‘llanilgan.
Tadqiqo bazasi quyidagila dan ibo a :
1. Ma ke ing xizma la i sama ado ligi ahlili uchun: A. A loniy nomidagi N-TMI
inglo chila i, Toshken a Fa g‘ona iloya la i, Toshken shah i XTB hamda 30
dan o iq mak ab ahba la i jalb e ilgan.
2. Boshqa u izimini op imallash i ish ahlili uchun: O‘zbekis on Respublikasi
Mak abgacha a mak ab a’limi azi ligi izim ashkilo la ida aoliya
yu i ayo gan u li da ajali boshqa u xodimla i oi asiga mansub 543 na a
esponden ish i ok e gan.
S a egik boshqa u sama ado ligi ahlili uchun: Toshken shah i, Toshken
iloya i a Si da yo iloya la idan 360 na a ahba a pedagog xodimla i jalb e ilgan
[E gashe a S.X., 2024].
NATIJALAR
Ta’lim menejmen ini mode niza siya qilish ja ayonida AKTning qo‘llanilishi,
asosan, a’lim muassasala ining aqoba ba doshligini oshi ish a boshqa u aoliya i
sama ado ligini a’minlash bilan bog‘liq bo‘lgan quyidagi asosiy ilmiy kuza u a ahlil
na ijala ida aks e gan.
1. Boshqa u sama ado ligining miqdo iy o‘sishi (S a is ika): Olib bo ilgan
pedagogik aj iba-sino ishla i na ijasida yangi mode niza siya mexanizmla i
(ma ke ing xizma la ini ashkil e ish) amaliyo ga a biq e ilganda, xalq a’limi izimi
ahba la ining boshqa u aoliya i sama ado ligi o‘ acha 1,17–1,27 ba oba ga
oshganligi (ya’ni, 22.0% ga yuqo i) ma ema ik s a is ika usulla i o qali isbo landi.
Shunga o‘xshash, umumiy o‘ a a’lim mak abla ini s a egik boshqa ish
sama ado ligi mezonla i bo‘yicha aj iba gu uhla ida o‘ acha sama ado lik 15% ga
12
h ps://www.as -con e ence.com/
I SHO‘BA:
Si a li a’lim – ba qa o a aqqiyo ka ola i: xo ijiy aj iba a mahalliy amaliyo
yuqo iligi isbo langan. Masalan, o‘zi-o‘zini ashxis e ish a baholashga yo‘nal i ilgan
amaliy aoliya na ijasi bo‘yicha anke a so‘ o nomasiga ko‘ a ham sama ado lik 15%
ga oshgan.
2. Iq isodiy a exnologik ko‘ sa kichla ning o‘zga ishi: Mode niza siyaning
asosiy iq isodiy na ijala idan bi i a’lim muassasasi aqoba ba doshligini a si lo chi
ko‘ sa kichla ga AKTga oid mezonla ning ki i ilishi bo‘ldi:
• Muassasaning moddiy- exnik bazasiga egishli bo‘lgan axbo o lash i ish
da ajasi.
• Bi i u chila ning na ijala iga bog‘liq bo‘lgan che illa i a axbo o
exnologiyala ini bilish da ajasi.
Ma ke ing xizma la iga ko‘ a, xususiy a’lim muassasala i uchun so jo iy
qiyma , so da omad, soliq o‘lo la i a en abellik kabi iq isodiy ko‘ sa kichla ham
hisobga olinishi mumkin. Ma ke ing xizma i aoliya ining yakuniy na ijasi
bi i u chila ning OTMga ki ganla salmog‘i oshishi a mus aqil hayo da o‘z o‘ nini
opganligi kabi iq isodiy-ij imoiy na ijala o qali baholanadi.
3. Inno a sion exnologiyala ning a biqi (AKTga asoslangan): Boshqa u
izimini op imallash i ishda AKT bilan bog‘liq bo‘lgan dizayn ik lash exnologiyala i
(masalan, «Ikki hissali olmos», «Empa iya xa i asi») qo‘llanilgan. Ushbu
exnologiyala ning sama ado ligi «yuzabili i» usuli o qali asoslangan. Amaliy misol
si a ida, 2021-yil ey ing ko‘ sa kichla i bo‘yicha «qizil» oi aga ki i ilgan Qamashi
umanidagi 79- a 102-sonli umumiy o‘ a a’lim muassasala ida ma’na iy-ma’ i iy
ishla sama ado ligini oshi ish bo‘yicha cho ala belgilanishi na ijasida, ula 2022-yil
ey ing ko‘ sa gichida «sa iq» oi aga ko‘ a ilishga mu a aq bo‘ldi.
4. AKTni kad la malakasiga in eg a siya qilish: Rahba xodimla ining
malakasini oshi ish a’lim mazmuni axbo o madaniya i, zamona iy pedagogik a
mul imedia exnologiyala idan oydalanish da ajasini oshi ish bo‘yicha uslubiy ishla
bilan akomillash i ilgan. Bundan ashqa i, AKTni boshqa u ga a biq e ish alabla ini
me’yo lash i u chi “Umumiy o‘ a a’lim mak abi di ek o ining kasb s anda i” a
“Pedagog-psixologning kasb s anda i” ishlab chiqilgan.
MUHOKAMA
Ta’lim menejmen ini mode niza siya qilishda AKTning qo‘llanilishi na aqa
ma’mu iy ish yukini kamay i ish, balki s a egik qa o la qabul qilishda obyek i
ma’lumo la a inno a sion ik lash usulla ini jo iy e ish o qali boshqa u
sama ado ligini a mak abla ning iq isodiy-ij imoiy na ijala ini sezila li da ajada
oshi ishga xizma qiladi.
Boshqa u aoliya i sama ado ligining 22.0% a 15% ga oshganligi akli e ilgan
ma ke ing xizma la i modelining a s a egik boshqa u mexanizmla ining ilmiy
asoslanganligi a amaliyo ga a biq e ishga ya oqliligini isbo laydi [Mamanaza o a
N.K., 2023]. Bu modella ning sama ado ligi be osi a AKTga asoslangan axbo o la
o‘plash, ahlil qilish a obyek i baholash ja ayonla i bilan a’minlanadi.
Amaliy jiha dan, ishlab chiqilgan Da la alabla i a Kasb s anda la i AKTni
bilish da ajasini ahba a pedagog kad la ning za u iy kompe ensiyala i qa o iga
ki i adi. Rahba kad la ning malaka oshi ish ku sla iga “Umumiy o‘ a a’lim
muassasala ida ma ke ing xizma la ini ashkil e ish” kabi modulla ning ki i ilishi
zamona iy menejmen da AKTni qo‘llash ko‘nikmala ini shakllan i ishga qa a ilgan.
Xalqa o miqyosda AKTni qo‘llash asosan Mak abni boshqa ish izimi (SMS) kabi
in eg a siyalashgan izimla o qali amalga oshi ilib, bu ma’mu iy ishla ni ezlash i ish
13
h ps://www.as -con e ence.com/
I SHO‘BA:
Si a li a’lim – ba qa o a aqqiyo ka ola i: xo ijiy aj iba a mahalliy amaliyo
a di e gen ik lashni i ojlan i ish uchun ij imoiy-psixologik sha oi ya a adi.
Janubiy Ko eya, AQSh kabi da la la ning aj ibasida a’limni boshqa ish axbo o
izimla i (EMIS) si a li, dolza b a o‘liq axbo o ni a’minlab, s a egik qa o la qabul
qilishda kali ol o‘ynaydi. Finlyandiya aj ibasi esa demok a iza siya a
desen aliza siya (ma kazsizlash i ish) endensiyala i asosida "bilim jamiya i"
konsepsiyasiga mu o iq a’lim mazmunini yangilashga qa a ilgan isloho la ni
amalga oshi gan, bu ja ayonla ham axbo o almashinu ining sama ali bo‘lishini
alab qiladi [Van Wyk, A. 2006].
O‘zbekis onda mode niza siya ma ke ing yondashu i o qali AKTni in eg a siya
qilishga qa a ilgan. Bu be osi a mak abla ning aqoba ba doshligini oshi ishda
axbo o lash i ish da ajasini iq isodiy ko‘ sa kich si a ida belgilashda namoyon bo‘ladi.
Ma ke ing xizma la i yo damida maso a iy a’limni jo iy e ish kabi AKTga asoslangan
a’lim xizma la i u la ini akli qilish o qali mak abla ning da omad olish salohiya i a
bozo dagi ma qei (xususiy TM uchun so da omad kabi) mus ahkamlanadi.
AKTni a’lim menejmen iga keng miqyosda in eg a siya qilishda bi qancha
cheklo la ma jud:
1. Moddiy- exnik a’mino : Ma ke ing xizma la ini ashkil e ish imkoniya la i
ahlili deya li ba cha a’lim muassasala ini moddiy- exnik baza bilan a’minlash
lozimligini ko‘ sa gan. AKTni o‘liq jo iy e ish, xususan, mak abla ni yuqo i
ezlikdagi in e ne a boshqa u izimla i bilan jihozlash uchun jiddiy
sa moyala alab e iladi.
2. Kad la masalasi: Xalq a’limi izimini malakali kad la bilan a’minlashda
muammola ma jud, ayniqsa, AKTni boshqa u da p o essional da ajada qo‘llay
oladigan ahba la ye ishmo chiligi seziladi.
3. An’ana iy boshqa u ning cheklo i: Bixe io is ik yondashu dagi cheklo la
sababli, a’lim menejmen i mode niza siyasida «qu ichadan ashqa ida
ik lash» a dizayn ik lash kabi inno a sion usulla ni jo iy e ish za u .
Kelajakdagi mode niza siya yo‘nalishla i ma jud cheklo la ni AKT o qali
ba a a e ishga qa a ilishi ke ak:
• Boshqa u aoliya iga «Double Diamond», «Empa hy map» kabi dizayn ik lash
exnologiyala ini keng a biq e ish.
• UO‘TM la ining ey ingini aniqlashda Finlyandiya, AQSh, Janubiy Ko eya,
Rossiya kabi da la la ning ilg‘o aj ibasiga mu o iq eal «in a uzilma»ni (shu
jumladan AKT a’mino ini) hisobga olish.
AKTga asoslangan s a egik axbo o la o‘plash, ahlil qilish a obyek i
baholash mexanizmla ini keng qo‘llash [Ka meni, K., Beldi, A., & Saadi, T., 2024].
XULOSA
Ta’lim menejmen ini mode niza siya qilishda axbo o -kommunika siya
exnologiyala ining (AKT) qo‘llanilishi a’lim izimining sama ado ligini a iq isodiy
na ijala ini oshi ishga qa a ilgan s a egik ahamiya ga ega. AKTni in eg a siya qilish,
asosan, a’lim xizma la ining ma ke ing mexanizmini akomillash i ish a s a egik
boshqa u ni kuchay i ish o qali amalga oshi ildi.
Tadqqo dan kelib chiqilgan xulosala quyidagila dan ibo a :
1. Sama ado likning s a is ik o‘sishi: O‘zbekis onda amalga oshi ilgan
mode niza siya adbi la i na ijasida ma ke ing xizma la ini jo iy e ish ahba la ning
boshqa u aoliya i sama ado ligini o‘ acha 22.0% ga, s a egik boshqa u
14
h ps://www.as -con e ence.com/
I SHO‘BA:
Si a li a’lim – ba qa o a aqqiyo ka ola i: xo ijiy aj iba a mahalliy amaliyo
sama ado ligini esa 15% ga oshi ganligi ma ema ik-s a is ik ahlilla asosida
isbo langan.
2. Iq isodiy na ijala ni baholash mezonla i: AKT a’lim muassasasi
aqoba ba doshligini belgilo chi iq isodiy ko‘ sa kichla ning o‘zga ishiga olib keldi.
Bula ga mak abning axbo o lash i ish da ajasi a bi i u chila ning che
illa i/axbo o exnologiyala ini bilish da ajasi ki adi. Shuningdek, ma ke ing
xizma la ining yakuniy ij imoiy-iq isodiy na ijala i bi i u chila ning OTMga ki ganla
salmog‘i a mus aqil hayo da o‘z o‘ nini opganligi kabi na ijala o qali baholanadi.
Xususiy a’lim muassasala i uchun iq isodiy na ijala so a’limni jo iy e ish, dizayn
ik lash exnologiyala ini (masalan, «Ikki hissali olmos») a biq e ish o qali amalga
oshi ilmoqda. Dizayn ik lash ahba la ning di e gen ik lashini i ojlan i ishga
xizma qiladi.
3. Kad la salohiya ining mode niza siyasi: AKT mode niza siyasining
aj almas qismiga asoslangan s a egik ejalash i ish, s a egik qa o la qabul qilish a
ula ning ma’lum bi izchillikda baja ilishini nazo a qilish muhim ahamiya kasb
e adi. Bu ja ayon izimning ba cha komponen la i aoliya i uz iyligini a’minlashga
qa a ilgan [Kona je skiy Yu.A., 2000].
Ta’lim menejmen ini mode niza siya qilishda AKT in eg a siyasining
sama ado ligini yanada oshi ish a iq isodiy na ija yoki SMS kabila ni jo iy e ish lozim.
Bu s a egik axbo o la o‘plash, ahlil qilish a obyek i baholash ja ayonla ining
ezko ligini a ishonchliligini a’minlaydi [E gashe a S.X., 2023]. Ula :
- Iq isodiy na ijala ni baholashda AKTni moni o ing qilish;
- Ta’lim muassasala ining aqoba ba doshligini baholashda
axbo o lash i ish da ajini keng a biq e ish;
- UO‘TM la i boshqa u aoliya iga «Double Diamond», «Empa hy map»,
«Cus ome Jou ney Map», «Poin -o -View», «Six Ha s» dizayn ik lash exnologiyala ini
keng a biq e ish. Bu AKT yo damida mu akkab muammola ni hal qilishda
«qu ichadan ashqa ida ik lash»ni ag‘ba lan i ishga xizma qiladi;
- Kad la malakasini AKT asosida i ojlan i ish;
- Xalq a’limi izimi ahba la ining uzluksiz kasbiy i ojlan i ish ku sla i
ejasiga AKT, axbo o madaniya i a mul imedia exnologiyala idan oydalanishni
qam ab olu chi maxsus modulla ni ki i ish;
- Raqamli boshqa u malakala i bo‘yicha maqsadli o‘qu semina la ini
ashkil e ish;
- UO‘TM la i ey ingini aniqlashda Finlyandiya, AQSh, Janubiy Ko eya,
Rossiya kabi da la la ning ilg‘o aj ibasiga mu o iq eal «in a uzilma»ni (shu
jumladan AKT a’mino ini) inoba ga olish;
- Boshqa u me’yo la ida AKTni qo‘llash alabla ini qa ’iylash i ish;
“Xalq a’limi izimi bo‘yicha a moq malaka amkasi” hamda “Umumiy o‘ a
a’lim mak abi di ek o ining kasb s anda i” kabi me’yo iy hujja la ga AKTni
boshqa u da sama ali qo‘llash bo‘yicha aniq, miqdo iy a si a li alabla ni ki i ishdan
ibo a .
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1.
Mamanaza o a, N.K. (2023). Xalq a’limi izimi boshqa u ida ma ke ing
xizma la ini ashkil e ish mexanizmini akomillash i ish. Pedagogika anla i
dok o i (DSс) disse a siyasi a o e e a i. A.A loniy nomidagi pedagogla ni kasbiy
i ojlan i ish a yangi me odikala ga o‘ ga ish milliy- adqiqo ins i u i.
15
h ps://www.as -con e ence.com/
I SHO‘BA:
Si a li a’lim – ba qa o a aqqiyo ka ola i: xo ijiy aj iba a mahalliy amaliyo
2.
E gashe a, S.X. (2024). Umumiy o‘ a a’lim mak abla i boshqa u izimini
op imallash i ish, alsa a dok o i (PhD) disse a siyasi a o e e a i. A.A loniy
nomidagi pedagogla ni kasbiy i ojlan i ish a yangi me odikala ga o‘ ga ish
milliy- adqiqo ins i u i huzu idagi Ilmiy kengash.
3.
Mamanaza o a, N.K. (2023). Umum a’lim mak abla ida ma ke ing xizma la i
aoliya ining ahlili. Mak ab a hayo , (2), 2–5.
4.
Mamanaza o a, N.K. (2023). Ta’lim muassasa aqoba ba doshligini oshi ishda
a’lim xizma la i si a ining ahamiya i. Ta’lim a inno a sion adqiqo la xalqa o
ilmiy-me odik ju nal, (6), 152–159.
5.
E gashe a, S.X. (2023). Dizayn ik lash – umumiy o‘ a a’lim mak abi boshqa u
izimini op imallash i ish omili si a ida. Инновационные исследования в
современном мире: теория и практика, 2(25), 26–29.
6.
Xo‘jaqulo , B.A. (2024). Umumiy o‘ a a’lim mak abla i boshqa u ida s a egik
menejmen ning o‘ ni. TDPU Ilmiy axbo o la i, (2).
7.
Ka meni, K., Beldi, A., & Saadi, T. (2024). Explo ing he pe o mance e ec s o
digi alisa ion: a measu emen ool based on he sus ainabili y balanced
sco eca d amewo k. Technology Analysis & S a egic Managemen , 1–15.
8.
Van Wyk, A. (2006). De elopmen and use o an in eg a ed educa ion
managemen in o ma ion sys em (EMIS). Diss. PhD hesis in Depa men o
Cu iculum S udies S ellenbosch Uni e si y.
9.
Kona je skiy, Yu.A. (2000). Управление качеством образования: практико-
ориентированная монография и методическое пособие. (M.M.
Po ashnikning ishla i asosida).
10.
E gashe a, S.X. (2023). Mak ab a’lim izimi boshqa u ida «insonni boshqa ish»
konsepsiyasining oli. Педагогика и психология в современном мире:
теоретические и практические исследования, 2(13), 8–10.
