Ok ab , 2025-Yil
41
INTONATSIYA, MIMIK, KINESTIK VOSITALARNING O’ZBEK VA INGLIZ
TILLARIDAGI O‘RNI
Yusupo a Za ina Tux amu odo na
Webs e uni e si e i magis i
h ps://doi.o g/10.5281/zenodo.17310963
Anno a siya. Ushbu maqolada e ik muloqo osi ala ining ling op agma ik izimi
doi asida in ona siya, mimika a kines ik ( ana-ha aka ) osi ala ning o‘zbek a ingliz illa idagi
o‘ ni adqiq e iladi. Maqola naza iy a empi ik jiha dan yondashu ni uyg‘unlash i adi: mualli la
a alo in ona sion a no e bal naza iyala ni (display ules, p oxemics, acial exp ession heo y)
ahlil qiladi, so‘ng a o‘zbek a ingliz ilidagi og‘zaki muloqo ma nla i, sahna dialogla i a
ideoko pus namunala ini ling op agma ik me odla o qali aqqoslaydi. Tadqiqo na ijala i shuni
ko‘ sa adiki, o‘zbek muloqo madaniya i kines ik a mimik osi ala ni duo, hu ma a ij imoiy
ie a xiyani mus ahkamlash osi asi si a ida keng oq ishla adi; ingliz ilida esa yuz i odasi a imo-
isho ala ko‘p oq indi iduallik, aniqlik a ij imoiy maso ani belgilashda xizma qiladi. In ona siya
esa ha ikki illa da e ik mazmunni modulya siya qiladi: il imosla a uz la yumsha iladi,
d ama ik nu qda esa no e bal elemen la seman ik a p agma ik yukni sezila li da ajada
kuchay i adi. Maqola naza iy jiha dan ling op agma ika a no e bal kommunika siya
adqiqo la ini boyi adi hamda amaliy jiha dan il o‘qi ish, a jima, madaniya la a o
kommunika siya a sahna amaliyo la i uchun a siyala be adi.
Kali so‘zla : in ona siya, mimika, kines ika, no e bal kommunika siya, ling op agma ika,
e ik muloqo , p oxemika, yuz i odasi, d ama ik nu q, madaniya la a o a o u .
Abs ac . This a icle examines he ole o in ona ion, acial exp essions (mimics), and
kinesic signals wi hin he linguop agma ic sys em o poli eness and e hical communica ion in
Uzbek and English. Combining heo e ical e iew and empi ical analysis, he s udy i s ou lines
key amewo ks (display ules, p oxemics, acial exp ession uni e sals) and hen conduc s
compa a i e analyses o spoken in e ac ion samples, hea ical dialogues, and ideo-co pus
exce p s om bo h languages. Findings indica e ha in Uzbek communica i e p ac ice kinesic
and acial signals a e ex ensi ely used o con ey communal alues — blessing, espec , and
de e ence — whe eas in English-speaking con ex s such signals mo e o en index indi iduali y,
in e pe sonal dis ance, and in o ma ion cla i y. In ona ion sys ema ically modula es p agma ic
meanings in bo h languages: i so ens impe a i es and eques s, ma ks apology s a egies, and—
oge he wi h acial and bodily cues—subs an ially enhances he p agma ic o ce o d ama ic
u e ances. The s udy con ibu es heo e ically o linguop agma ics and non e bal communica ion
esea ch and o e s p ac ical implica ions o language eaching, ansla ion, in e cul u al
communica ion, and pe o mance p ac ice
Keywo ds: in ona ion; acial exp ession; kinesics; non e bal communica ion;
linguop agma ics; poli eness; p oxemics; acial cues; d ama ic speech; c oss-cul u al a ia ion.
Ki ish
Insonla o‘ asidagi madaniy, ij imoiy a uhiy aloqala ni a ibga solu chi mu akkab
ja ayon e ik muloqo di . Bu ja ayon il osi ala i bilan bi qa o da, in ona siya, mimika, kines ika,
ya’ni ana ha aka la i kabi no e bal unsu la o qali ham amalga oshadi. Tilshunoslikda bunday
Ok ab , 2025-Yil
42
osi ala ling op agma ik izimning aj almas qismi si a ida qa aladi, chunki ula so‘zlo chining
maqsadini, hissiyo ini, munosaba ini a muloqo dagi e ika me’yo la ini aniqlash i adi. O‘zbek
madaniya ida e ik muloqo aqa “so‘z” bilan emas, balki “ohang” a “ha aka ” o qali ham
baholanadi. Shu bois e ik muloqo ni aqa e bal sa hda emas, balki in ona sion a no e bal
sa hla da o‘ ganish zamona iy ling op agma ikaning dolza b yo‘nalishla idan bi idi .
E ik muloqo ning ling op agma ik mohiya i — bu nu qiy aoliya da axloqiy me’yo la ga
amal qilgan holda muloqo o‘ na ish a uni saqlash ja ayonidi . Uning ling op agma ik mohiya i
quyidagi omilla o qali belgilanadi: P agma ik maqsad: suhba doshga hu ma , samimiya , yoki uz
i odalash; kommunika i kon eks : ij imoiy maqom, yosh, jins, muhi ; no e bal isho ala : o oz
ohangi, mimika, ana ha aka i kabila hisoblanadi. Masalan, “Kechi asiz” so‘zi inch ohangda
ay ilsa — samimiy, keskin ohangda ay ilsa — majbu iy yoki so uq a zda qabul qilinadi. Demak,
ohangning ling op agma ik azi asi mazmunni o‘liq shakllan i adi.
Asosiy qism
In ona siyaning e ik muloqo dagi oli bu - nu qning melodiya, u g‘u, emp a pauza o qali
shakllanadigan akus ik a ma’no uza u chi izimidi . E ik muloqo da in ona siya quyidagi
unksiyala ni baja adi: emo sional- unksional azi a – suhba doshga nisba an samimiylik, hu ma ,
eh i om, achinish yoki il i o ni i odalaydi. Masalan: “Rahma ” so‘zi baland ohangda –
qu onchni,pas ohangda – muloyimlikni bildi adi. Ij imoiy-p agma ik azi a – muloqo
ish i okchila i o‘ asidagi maqom a qini ko‘ sa adi.Masalan, o‘qi u chi bilan suhba da baland
ohang noo‘ in; sokin, inch ohang esa odob belgisi si a ida qabul qilinadi.Es e ik azi a – nu q
madaniya i a so‘zlashu ohangidagi chi oy, e’ ibo , madaniya da ajasini belgilaydi. Shunday
qilib, in ona siya so‘zlo chining axloqiy pozi siyasini aks e i u chi ling op agma ik belgi
hisoblanadi.
Mimika – bu yuz mushakla i o qali hissiy hola ni i odalo chi osi a.
E ik muloqo da mimika so‘z ma’nosini o‘ldi adi yoki yumsha adi. O‘zbek xalqining milliy e ikasi
abassumni hu ma , iliqlik a mehmondo‘s lik belgisi si a ida qad laydi. Ingliz ilidagi “smile
cul u e” bilan o‘xshash jiha la i bo‘lsa-da,o‘zbek madaniya ida abassum ko‘p oq axloqiy qad iya
bilan bog‘liq. Mimika a kines ik osi ala ning kommunika i unksiyasining nu qqa a’si i:
seman ika, p agma ika, pe s azi e ek kabila yo damida so‘zla qa lamiga qo‘shimcha kon eks
qo‘shiladi: masalan, “Rahma ” so‘zining yuz i odasi (samimiy abassum s majbu iy jilmayish)
xaba ning since i y (samimiylik) da ajasini belgilaydi. Ingliz ilida “Thank you” ning yengil,
yuzga su gan abassumi bilan ay ilishi — asmiy emas, do‘s ona — deb o‘qiladi. P agma ik
unk siyala quyidagi hola la ni i odalaydi: xushmuomalalik (poli eness): yuz i odasi yo damida
hu ma yoki kam a lik signalla i be iladi (bosh egish + muloyim abassum);
kinoya(i oniya),yolg‘onni oshko e ish: gapning yuz i odasi bilan mos kelmasligi i oniyani yoki
noaniqlikni ochib be adi (“I’m ine” — ammo yuzda qayg‘u), so’z amaliyo i (speech ac
suppo )ni (il imos, uz , buy uq) kuchay i adi yoki yumsha adi.Pe s azi (ishon i ish) a’si ida
adqiqo la yuz i odasining samimiy ko‘ inishi nu qning ishon i ish kuchini oshi ishini ko‘ sa adi
(Ekman; Meh abian). Masalan, dalilni aqdim e ayo gan nu qchining yuz i odasi ishonchli bo‘lsa,
audi o iya ik ini o‘zga i ish oson oq, deb hisoblashadi.
O’zbek a ingliz illa ida o‘xshash a a qli mimikala — aniq misolla kuza iladi.
Quyidagi aniq, amaliyo asosidagi misolla ni kel i amiz. Ha bi misolda e bal ma n → ipik
Ok ab , 2025-Yil
43
mimika → p agma ik o‘qish hola i i odalangan. Masalan, minna do chilik: o‘zbek ilida: “Rahma
sizga.” → yumshoq abassum + boshni bi oz egish → samimiy hu ma , chuqu minna do chilikni
i odalasa, ingliz ilida: “Thank you e y much.” → ochiq abassum + ko‘z bilan o‘g‘ i aloqa →
do‘s ona a asmiy a ishda qalbiy minna do chilikni ko’ sa adi.Ula o asidagi a o u : o‘zbekcha
i odasida duo, il ijo, pas on bilan, ingliz i odasi esa ko‘p oq egalikdagi minna do chilikni
bildi adi. Uz so‘ ash o‘zbek ilida: “Kechi asiz, men kech qoldim.” → pas ga qa ash + bosh egish
+ qo‘lni ko‘ksiga qo‘yish → aybni qabul qilish a hu ma ni i oda qilsa, ingliz ilida: “I’m so y
I’m la e.” → ko‘z bilan qisqa aloqa + yengil abassum yoki og‘i yuz → aniq xa osini a’kidlash
yoki oman ik i odala ni angla adi. O‘zbek ilida kines ik elemen la (bosh egish, qo‘l ko‘ksga)
aybni an olishni kuchay i adi; inglizda e bal a ishda ko‘p oq izoh be ish kabi oda iy ma’nola ni
i oda e adi. Hay a a e’ i oz ma’nola i i odalangan hola la ga ham duch kelish mumkin. O‘zbek
ilida: “Voy, nima gap?” → ko‘zla ini keng ochish + qo‘lni peshonaga qo‘yish → d ama ik
hay a , a sus mazmunini i odalaydi. Ingliz ilida: “Oh my goodness!” → ko‘zla ni keng ochish +
qo‘l yengil ochilishi → hay a a aniqlik kabila ni bildi adi.Ta o u ni kuza adigan bo’lsak, ikkala
madaniya da ham yuz i odasi keng ochish (hands- o- ace) ishla iladi; ammo o‘zbek d ama ik
hola la da qo‘lni peshonaga qo‘yish — an’ana iy, d ama ik e ek ni oshi u chi elemen
hisoblanadi. Il imos , yumsha ish mazmuni o‘zbek ilida: “Su ilib o‘ i olmaysizmi?” → ko‘zda
muloyimlik + boshni bi oz egish + ka ni oldinga siqish → buy uqni yumsha ish, eh i omni
angla sa, ingliz: “Could you please mo e a li le?” → il imos bilan abassum + bosh bilan nodding
(balkaning) → indi ec eques , ya’ni bil osi a il imos mazmunini i odalaydi. Ikkala ilda ham
mimika il imosni yumsha adi; o‘zbekda bosh egish a qo‘l ha aka i madaniy jiha dan ko‘p oq
e’ ibo alab qiladi.
D ama ik nu qdagi (sahna/ ea ) mimikaning o‘ ni eng kuchli osi ala dan bi idi : sahna
ijodida yuz i odasi qah amonning ichki hola ini so‘zsiz ochib be adi. Masalan, o‘zbekcha
d ama ik misolla da o’ a eksp essi lik ko’zga ashlanadi. “Men seni kechi mayman!” Mimika esa
bunday o’ inla da qa iq ko‘z qa ashi, ishla ni siqish, jag‘ni oldinga chiqa ish, badanni
himoyalo chi pozi siya (qo‘lni ko‘k akka yaqinlash i ish kabila bilan i odalanadi.Ta’si i shundan
ibo a ki, so‘zning ajo uzko ligi kuchayadi; inglo chi qah amonning qa ’iya liligi a ichki
qizg‘inligini sezadi — bu i oda o‘zbek sahna an’anala ida kuchli d ama ik e ek be adi. Inglizcha
d ama ik misol kel i adigan bo’lsak, “I will ne e o gi e you.” (Men seni hech qachon
kechi mayman!) Mimikada ixed s a e (bi nuq aga ikilib qa ash, qo ib qolgan nigoh, odam uzoq
aq ko’zini uzmay qa aydi- bu g’azab, diqqa , yoki ajo uz belgisi bo’lishi mumkin), igh ened
lips (qa iq qisilgan labla – bu oda da g’azab, no ozilik a sab ni yo’qo maslikka u inish belgisi),
o wa d-leaning pos u e (ga daning oldinga egilgan hola i- bu ananing oldinga engashishida
hujumko lik, qiziqish yoki ayyo ga likni bildi adi), minimal blinking, ya,ni ko’z qa oqla ining
qo ib qolgan hola i,ko’zni deya li pi pi a maslik, kip ik qoqmaslik, bu ha aka da kuchli diqqa ,
s ess yoki nao a ni yo’qo maslik belgisidi ), demak, kel i ilgan misolla dagi ana ilini
yuqo idagicha izohlash mumkin. Bunday nu q shaklla ida so’z o qali inko e ish(leksik inko )dan
ashqa i mimikaning qo’shilishi qa ’iylik a so uqqonlokni i odalaydi. Yuzda hissiy i odala ni
so uq ko’ sa ish o qali kulmasdan, qosh-qo oq, ko’z ha aka sizligi kabila qa ’iylik a
so uqqonlik belgila ini ko’ sa adi. G’a b madaniy sahna san’a ida bu kombina siya – hissiy
be a qlik (emo ional de achmen ) a qasos olish, in iqom ( e ibu i e in en )ni ko‘ sa adi.
Ok ab , 2025-Yil
44
O‘zbek sahnada kines ik elemen la (qo‘lni ko‘k akka qo‘yish, peshonaga qo‘yish) ham
madaniy an’anaga asoslangan d ama ik signalla — omoshabinning empa iyasini uyg‘o adi.
Ingliz sahnada yuzning “holding” (emo ional es ain ) usuli — minimal mimika + ka ’iy labla —
ko‘p oq “con ol” a “coldness”ni i odalaydi.Ikkala madaniya da ham mimika d ama ik xaba ni
kuchay i adi, lekin madaniy display- ules (qoidala ) a o u la i u ayli omoshabin
in e p e a siyasi a q qiladi. Mimika uni e salla ni o‘z ichiga olsa ham, uning madaniy display-
qoidala i o‘zbek a ingliz illa ida aniq a q qiladi. Mimika nu q mazmunini seman ik a
p agma ik jiha dan boyi adi: samimiylik, aybni an olish, qa iqlik, yumshoqlik kabi ishla ni yuz
i odasi yo damida ye kazish mumkin. D ama ik nu qda mimika — d ama ik e ek (pa hos, e hos)
ya a ishda ma kaziy o‘ in u adi; lekin sahna in e p e a siyasi madaniy kon eks ga mos bo‘lishi
za u .
Kines ika - il o qali muloqo ja ayonida aqa so‘zla ning o‘zi ye a li bo‘lmaydi. Insonning
ana ha aka i, mimika, ko‘z qa ashi, qo‘l isho asi kabi no e bal belgila mazmunni o‘ldi u chi,
kuchay i u chi yoki yumsha u chi osi ala si a ida aol ishlaydi. Shunday belgila kines ik
osi ala deb a aladi. Ula il izimi bilan bi ga ishlo chi, lekin undan mus aqil bo‘lgan
kommunika i kod bo‘lib, ha bi madaniya da o‘ziga xos shakl a ma’no oladi.Kines ik belgila
ling op agma ik izimning aj almas qismi hisoblanadi, chunki ula so‘zlo chining niya ini,
hissiyo ini, ij imoiy ma qeini a muloqo dagi pozi siyasini no e bal a zda bildi adi. Shu jiha dan,
ula ning ahlili madaniya la a o kommunika siyada ham ka a ahamiya ga ega. Kines ika — bu
ana, qo‘l, bosh yoki ga da ha aka la i o qali ma’no i odalash izimi.O‘zbek ilida “boshi bilan
asdiqlash”, “qo‘lni yu akka qo‘yish”, “bosh egish” kabi ha aka la eh i om, minna do chilik yoki
uz ma’nosini be adi.Masalan: qo‘lni yu akka qo‘yish – chuqu hu ma i odasi; bosh egish – uz
yoki eh i om belgisi;qo‘l silki ish – samimiy salomlashu ; qo‘lni o qaga qo‘yish – kam a lik,
o‘zini iyish belgisi.Bu kines ik belgila milliy muloqo e ikasining madaniy semio ikasini ashkil
e adi. Ula so‘zsiz axbo o uza ish osi asi si a ida il bi likla iga eng keladi.
O‘zbek a ingliz illa ida kines ik osi ala ning mazmunga a’si i sezila li bo’lib, bu
illa da kines ik osi ala e bal nu qning mazmunini o‘ldi u chi unksiyani baja adi.
Masalan:o‘zbek ilida “Xush kelibsiz!” deyilganda qo‘lni ko‘ksiga qo‘yish a boshni egish
so‘zning seman ik doi asini kengay i ib, samimiylik a hu ma ohangini hosil qiladi.Ingliz ilida
esa “Welcome!” deganda abassum, boshni qimi la ish, yoki qo‘l siqish o qali samimiy kay iya
bildi iladi, ammo bu ha aka la indi idual a shaxsiy e kinlik doi asida bo‘ladi. Bu a q
jamoa iyik (O‘zbekis on) a indi idualis ik (Angliya, AQSh) madaniya u la ining
kommunika i madaniya iga be osi a bog‘liqdi . Mazmunni yumsha ish yoki kuchay i ishdan
ashqa i kines ik osi ala ko‘pincha so‘zning keskinlik da ajasini o‘zga i adi. O‘zbek ilida
“Su ilib o‘ i ishingiz mumkinmi?” deganda, bu buy uqning yumsha ilgan shaklidi . Gap
ay ilayo ganda bosh egish, abassum, ka bilan joy ko‘ sa ish mazmunni yumsha adi. Ingliz ilida
“Could you please mo e a li le?” deganda so‘zlo chi yumshoq in ona siya a abassum bilan
il imos ohangini kuchay i adi.Bu o‘ inda kines ik osi a so‘zning p agma ik qiyma ini o‘zga i ib,
nu qni e ik chega ada ushlab u adi.
Kines ik belgila , ayniqsa, emo i nu qda mazmunni chuqu lash i adi: o‘zbek ili nu qida
qo‘lni peshonaga qo‘yish — a sus yoki cha choq belgisi (“Voy, unu ibman!”). Ingliz ilida esa
boshni o qaga ashlab “Oh no!” deyish – hay a yoki pushaymonlik i odasi. Bu belgila so‘zning
Ok ab , 2025-Yil
45
emo sional yukini ikki madaniya da u licha i odalaydi.Uslubla kesimida kines ik osi ala ning
qo‘llanishi ham alohida il hodisasi hisoblanadi, jumladan, og‘zaki so‘zlashu uslubida kines ik
osi ala eng aol qo‘llanadi. O‘zbek suhba la ida bosh, qo‘l, yelkala o qali emo sional
munosaba bildi ish abiiy hol. Masalan,“Ha, bo‘ladi”, “Mayli” so‘zla i boshni qimi la ish, ko‘z
bilan asdiqlash bilan bi ga kechadi. Ingliz ilida “Su e”, “Okay” so‘zla i bilan bosh ba moqni
yuqo iga ko’ a ish ( humbs up), bosh i g’ash (nodding) yoki yengil ya im abassum (hal smile)
bi ga ishla iladi. Bu osi ala muloqo ning abiiyligini a’minlaydi, lekin ula ning ko‘lam a
in ensi ligi madaniya ga bog‘liq. Badiiy ma nla da kines ik osi ala ob azlilikni kuchay i adi.
Masalan: Abdulla Qodi iyning “O‘ kan kunla ” asa ida “Kumush yuzini ye ga solib suku saqladi”
jumlasi kines ik i oda o qali hayo a muloyimlikni bildi adi. Ingliz adabiyo ida esa J. Aus en “She
olded he hands quie ly” (u qo‘lla ini inchgina u di) i odasi sokinlik a kam a likni aks e i adi.
Bu hola da kines ik belgila ma nning psixologik onini ya a adi. Ilmiy nu qda kines ik osi ala
cheklangan a zda ishla iladi. Lek o yoki ma’ uzachi qo‘l isho asi yoki bosh ha aka i o qali u g‘u
be adi, lekin hissiy i odala dan qochadi.
Ingliz akademik nu qida esa hand ges u es o emphasis (qo‘l ha aka i o qali u g‘u be ish) a eye
con ac wi h audience (ko‘z bilan aloqa) — inglo chini diqqa da ushlab u u chi osi a si a ida
muhim sanaladi.
Sahna uslubida, ea a kino ma nla ida kines ik belgila seman ik og‘i likka ega. O‘zbek
sahna ilida qo‘lni ko‘ksiga qo‘yish, bosh egish — milliy imsol; ingliz ea ida esa acial
exp ession (mimika) asosiy yukni baja adi. Qiyosiy misolla ahlili uchun quyidagi jad alga naza
ashlaymiz:
Hola
O‘zbek ilida i oda
Ingliz ilida i oda
Fa q a mazmuniy a’si
Hu ma
Qo‘lni ko‘ksiga qo‘yish
bilan “Rahma ”
Tabassum bilan
“Thank you”
O‘zbekcha i oda samimiy, ana iy,
diniy ohangda; inglizcha ney al,
so sial a zda
Uz
Bosh egish, qo‘lni
ko‘ksiga qo‘yish — “Uz
so‘ ayman”
Ko‘z bilan aloqa, qo‘l
ha aka i bilan “I’m
so y”
O‘zbekcha o‘zini pas qo‘yish;
inglizcha ushun i ish yoki
pushaymonlik i odasi
Vidolashu
“Xay , sog‘ bo‘ling” –
bosh egish, qo‘l silkish
“Goodbye”, “See you”
– qo‘l silki ish,
abassum
O‘zbek madaniya ida asmiy a
hissiy ohang; ingliz madaniya ida
engil, ijobiy ohang
Hay a
Qo‘lni peshonaga u ish:
“Voy, bu nima!”
Ko‘zla ni ka alash,
“Oh my God!”
O‘zbekcha d ama ik, inglizcha
emo sional, lekin nazo a os ida
Kines ik osi ala ling op agma ik izimning uni e sal, lekin madaniy jiha dan
a qlanu chi elemen i hisoblanadi. Ula mazmunni boyi adi, emo siyani kuchay i adi a
so‘zlo chi-in en ni i odalaydi.O‘zbek madaniya ida kines ik belgila sokinlik, hu ma , samimiya
bilan uyg‘un bo‘lsa, ingliz madaniya ida ula ochiqlik, mus aqillik a eksp essi lik bilan
a si lanadi. Ha ikki ilda ula e ik muloqo madaniya ining poyde o ini ashkil e adi a ula ni
o‘g‘ i alqin e ish madaniya la a o aloqa sama ado ligini oshi adi.Bu kines ik belgila milliy
muloqo e ikasining madaniy semio ikasini ashkil e adi. Ula so‘zsiz axbo o uza ish osi asi
si a ida il bi likla iga eng keladi.
Ok ab , 2025-Yil
46
In ona siya, mimika a kines ikaning ling op agma ik uyg‘unligi e ik muloqo izimida
e bal (so‘z) a no e bal (in ona siya, mimika, kines ika) osi ala o‘za o seman ik uyg‘unlikda
ishlaydi.Masalan, “Kechi asiz” ibo asini: yumshoq ohangda + abassum bilan + bosh egib ay ilsa
— samimiy uz ; baland ohangda + jiddiy yuz bilan ay ilsa — asmiy yoki so uq kechi im.
Demak, ling op agma ik ma’no aqa so‘z o qali emas, balki in ona sion a kines ik kon eks
o qali ham belgilanadi. Shu sababli, e ik muloqo madaniya ini o‘ ganishda no e bal
komponen la ni alohida ahlil qilish za u . E ik muloqo osi ala ining ling op agma ik izimida
in ona siya, mimika a kines ika nu qning emo sional, axloqiy a es e ik qi ala ini i odalo chi
asosiy unsu la di .
O‘zbek ilida bu osi ala milliy qad iya la — mehmondo‘s lik, kam a lik, eh i om, samimiya
bilan chamba chas bog‘langan. Ula yo damida so‘zlo chi suhba doshga bo‘lgan munosaba ini,
axloqiy pozi siyasini a madaniy da ajasini namoyon e adi.
Demak, e ik muloqo ni o‘liq anglash uchun e bal a no e bal izimla ni bi galikda o‘ ganish
za u .
Foydalanilgan adabiyo la :
1. Ekman, P. (1992). Emo ions Re ealed: Recognizing Faces and Feelings o Imp o e
Communica ion. Times Books.
2. Bi dwhis ell, R. L. (1970). Kinesics and Con ex : Essays on Body Mo ion Communica ion.
Uni e si y o Pennsyl ania P ess.
3. Kendon, A. (2004). Ges u e: Visible Ac ion as U e ance. Camb idge Uni e si y P ess.
4. Go man, E. (1967). In e ac ion Ri ual: Essays on Face- o-Face Beha io . Ancho Books.
5. Hall, E. T. (1966). The Hidden Dimension. Ancho Books.
6. Leech, G. (2014). The P agma ics o Poli eness. Ox o d Uni e si y P ess.
7. Mahmudo , N. (2004). Til a nu q madaniya i. Toshken : Fan.
8. Xudoybe gano a, Z. (2015). No e bal muloqo ning ling op agma iK xususiya la i.
Toshken : TDPU nash iyo i.
9. Abdu ahmono , G‘. (1998). Nu q madaniya i asosla i. Toshken : O‘qi u chi
10. Ka imo , N. (2010). O‘zbek madaniya ida non e bal muloqo osi ala i. Sama qand:
SamDU.
11. Jo‘ ae , M. (2018). Kommunika i kompe ensiya a no e bal i oda. Sama qand: SamDU
nash iyo i.
