Educa ional Resea ch in Uni e sal Sciences
ISSN: 2181-3515 VOLUME 4 | SPECIAL ISSUE 12 | 2025
h ps:// .me/E us_uz Mul idisciplina y Scien i ic Jou nal Oc obe , 2025
65
DOI: h ps://10.5281/zenodo.17312790
YASSI IGNADONLI TRIKOTAJ MASHINALARINING TORTISH TIZIMINI
TAKOMILLASHTIRISHNING NAZARIY TAHLILI
S.A. P imo ., B. Mi usmano ., K.Ahmedo ., R.T. Qu bono
Tashken ins i u i o ex ile and ligh indus y
ANNOTATSIYA
Yassi ignadonli iko aj o‘qu mashinala mahsulo la ni qism hola da alohida-
alohida qilib o‘qiydi a bu ja ayon ishlab chiqa ishda chiqindila miqdo ini eng kam
chiqa adigan mashinala dan bi i hisoblanadi. Mashinaning imkoniya la i yuqo i
bo‘lishi bilan bi qa o da uning kamchilikla i ham ma jud. Mashinada uch aydigan
muammola dan bi i bu o‘qish izimidan-uning o ish izimigacha bo‘lgan maso ada.
Ushbu maso ada o‘qimala ni eni bo‘yicha qisqa ishi kuza iladi a qisqa gan o‘qima
o ish alla i o qali o ilishi na ijasida o‘qimaning ikki che ignala ga o iqcha kuch
a’si qiladi. To‘qima che idagi halqala ning halqa ipi uzunlikla i oshib, o‘qima
ma kazidagi halqala ninig halqa ipi uzunlikla iga nisba an uzun oq bo‘lishi ma’lum.
Na ijada, mashinaning o ish alla idan yechib olingan iko aj o‘qimasining
o‘ asidagi halqala bilan che dagi halqala ning balandlikla i ha xil hosil
bo‘lganligini ko‘ ish mumkin. To‘qimani bi a qa o idagi halqala balandlikla ini bi
eks o‘qilmasligi si a siz iko aj o‘qima o‘qilishiga sabab bo‘ladi. Bu muammoni
yechish maqsadida mashinaning o ish alla iga ezina qoplama qilindi. Rezina
qoplama alla us iga ma’lum bi bu chak os ida o‘ ash o qali o‘qimala ning o ish
da ida bi ekkis hola da o ilishi a ignala dagi kuch a’si ini bi me’yo ga
kel i ishga e ishildi.
Kali so‘zla . Yassi, ignadon, iko aj mashinasi, iko aj, igna, halqa, o‘qima,
kuch. alla .
ABSTRACT
Fla kni ing machines p oduce indi idual ga men pieces, and his p ocess is
conside ed one o he leas was e ul in p oduc ion. Along wi h he machine’s high
capabili ies, i also has i s d awbacks. One o he p oblems he machine aces is he
dis ance be ween he kni ing sys em and i s ake-down sys em. In his sec ion, ab ic
sh inkage is obse ed along he wid h, and as a esul o s e ching he sh unken ab ic
Educa ional Resea ch in Uni e sal Sciences
ISSN: 2181-3515 VOLUME 4 | SPECIAL ISSUE 12 | 2025
h ps:// .me/E us_uz Mul idisciplina y Scien i ic Jou nal Oc obe , 2025
66
h ough he ake-down olle s, excessi e o ce ac s on he ou e mos needles. I is
known ha he leng hs o he h eads in he loops along he ab ic edges inc ease and
become longe han he leng hs o he h eads in he loops a he cen e o he ab ic.
As a esul , one can obse e ha he loop heigh in he middle o he kni ed ab ic
emo ed om he machine’s ake-down olle s di e s om he loop heigh a he
edges. Une en loop heigh wi hin a single ow o ab ic leads o he o ma ion o poo -
quali y kni ed ma e ial. To add ess his issue, a ubbe coa ing was applied o he
machine’s ac ion sha s. By winding he ubbe coa ing a ound he sha s a a speci ic
angle, i became possible o achie e uni o m ension o he ab ic du ing s e ching and
o equalize he o ce exe ed on he needles.
Keywo ds. Fla bed, pincushion, kni ing machine, kni wea , needle, s i ch, kni ed
ab ic, d i e sha s.
АННОТАЦИЯ
Плосковязальные трикотажные машины вяжут изделия по отдельности в
виде деталей, и этот процесс считается одним из наименее отходных в
производстве. Наряду с высокими возможностями машины, у неё также есть
свои недостатки. Одна из проблем, с которыми сталкивается машина, - это
расстояние от вязальной системы до её оттяжной системы. На этом участке
наблюдается усадка полотна по ширине, и в результате натяжения усаженного
полотна через оттяжные валы на крайние иглы действует избыточная сила.
Известно, что длины нитей в петлях по краям полотна увеличиваются и
становятся длиннее, чем длины нитей в петлях в центре полотна. В результате
можно увидеть, что высота петель в середине трикотажного полотна, снятого с
тяговых валов машины, отличается от высоты петель по краям. Неравномерность
высоты петель в одном ряду полотна приводит к образованию некачественного
трикотажного полотна. Для решения этой проблемы на тяговые валы машины
было нанесено резиновое покрытие. Благодаря намотке резинового покрытия на
валы под определенным углом удалось добиться равномерного натяжения
полотна во время оттяжки и выравнивания силы воздействия на иглы.
Ключевые слова: Плоская, игольница, трикотажная машина, трикотаж,
игла, петля, вязаное полотно, силовые валы.
KIRISH
Hozi gi kunda Respublikamizda o‘qimachilik, iku - iko aj a moqla ini
i ojlan i ish, ishlab chiqa ilayo gan mahsulo u la i a asso imen ini kengay i ish,
Educa ional Resea ch in Uni e sal Sciences
ISSN: 2181-3515 VOLUME 4 | SPECIAL ISSUE 12 | 2025
h ps:// .me/E us_uz Mul idisciplina y Scien i ic Jou nal Oc obe , 2025
67
shuningdek, ko xonala ining in es i siya a ekspo aoliya ini ha omonlama qo‘llab-
qu a lash bo‘yicha sama ali ishla olib bo ilmoqda [1]. Jahon bozo ida iko aj
mahsulo la iga aqoba ning yuqo i da ajaligi, zamona iy akomillashgan
exnologiyala , o‘qima u la inining si a i a miqdo i jiha dan ez o‘zga i ish
imkonini be adigan uskunala ni amaliyo ga jo iy e ishni aqozo e adi. Ushbu
a monla ni ij osini a’minlash maqsadida yuqo i si a li a aqoba ba dosh mahsulo la
olinishining za u ligi hamda iko aj mahsulo la ining si a ini yanada oshi ish muhim
ahamiya ga ega. To‘qimachilikda mu akkab iko aj o‘qimala i uzilishla ini olish
uchun esu s ejamko exnologiyala a exnika osi ala ining yangi ilmiy- exnika iy
yechimla ini ishlab chiqishga yo‘nal i ilgan ilmiy adqiqo ishla i olib bo ilmoqda.
T iko aj o‘qimala ini asso imen ini kengay i ish, iko aj mashinala ining exnologik
imkoniya la idan oydalanib, homashyo sa ini ejash a iko aj o‘qimala ining si a
ko‘ sa kichla ini yaxshilash bugungi kunda o‘qimachilik sohasining olimla i a
mu axasisla i oldidagi dolza b muammola dan bi i bo‘lib kelmoqda.
T iko aj o‘qimala ini si a li a nuqsonsiz chiqa ish uchun ham mashinaning
exnologik imkoniya la i ye a li da ajada bo‘lsa maqsadga mu i iq bo‘ladi. Lekin
mashinaning imkoniya i o‘qimala ning si a li chiqa ishga ye a li da ajada bo‘lamasa,
bu o‘qimala ning ishlab chiqa ishda ka a muammoga olib keladi. Yassi ignadonli
mashinala da asosan mahsulo qism shaklida o‘qiladi a qismla bi lash i ib ikiladi.
Tikish ja ayonida mahsulo qismla i bi -bi iga mos kelmasa ya’ni bi qism ikkinchi
qismdan uzun oq yoki kal a oq chiqsa bi lash i ib ikish aq ida nuqsonli mahsulo la
qa o iga ki ib qoladi.
Naza iy adqiqo la . Bugungi kunda jahonda iko aj mahsulo la i ishlab
chiqa ishda mahsulo la ni si a li a nuqsonsiz chiqa ishga qa a ilgan bi qa o ishla
olib bo ilgan. Qola e sa yassi ignadonli mashinala ning o ish a o‘ ash izimla ini
akomillash i ish bo‘yicha bi qa o olimla ilmiz izlanishla olib bo ishgan. Bula dan
M.M. Muqimo , N.R. Xanxadjaye a, B. Mi usmano , Q.M. Xoliqo , K.Z. Yunuso ,
X.A.Xaz a qulo , M.M. Musaye a, G.X.Gulyaye a, T.K. Allamu a o a, N.M.
Musaye la omonidan ilmiy izlanishla olib bo ilgan[3-6].
Olib bo ilgan ilmiy adqiqo la na ijasida iko aj mahsulo la ini si a li ishlab
chiqa ish uchun mashinaning imkoniya la ini kengay i ish ye a li da ajada olib
bo ilmagan..
Taj iba iy izlanishla . Yassi ignadonli iko aj o‘qu mashinala i mahsulo la ni
qism hola da alohida-alohida qilib o‘qiydi a bu ja ayon ishlab chiqa ishda chiqindila
miqdo ini eng kam chiqa adigan mashinala dan bi i hisoblanadi. Mashinaning
imkoniya la i yuqo i bo‘lishi bilan bi qa o da uning kamchilikla i ham ma jud.
Educa ional Resea ch in Uni e sal Sciences
ISSN: 2181-3515 VOLUME 4 | SPECIAL ISSUE 12 | 2025
h ps:// .me/E us_uz Mul idisciplina y Scien i ic Jou nal Oc obe , 2025
68
Mashinada uch aydigan muammola dan bi i bu o‘qish izimidan-uning o ish
izimigacha bo‘lgan maso ada. Ushbu maso ada o‘qimala ni eni bo‘yicha qisqa ishi
kuza iladi a qisqa gan o‘qima o ish alla i o qali o ilishi na ijasida o‘qimaning
ikki che ignala ga o iqcha kuch a’si qiladi. To‘qima che idagi halqala ning halqa ipi
uzunlikla i oshib, o‘qima ma kazidagi halqala nini halqa ipi uzunlikla iga nisba an
uzun oq bo‘lishi ma’lum. Na ijada, mashinaning o ish alla idan yechib olingan
iko aj o‘qimasining o‘ asidagi halqala bilan che dagi halqala ning balandlikla i ha
xil hosil bo‘lganligini ko‘ ish mumkin (1- asm). Kel i ilgan ma jud ezina qoplamali
alla ni umumiy ko‘ inishi a alla da o‘ u chi ma oning hola i kel i ilgan.
To‘qimani bi a qa o idagi halqala balandlikla ini bi eks o‘qilmasligi si a siz
iko aj o‘qima o‘qilishiga sabab bo‘ladi.
Ushbu muammoni exnologik nuq ai naza dan hal e ish maqsadida o ish
izimidagi alla ning us iga qoplangan ezina qoplamasini akomillash i ib, ya’ni
ezina qoplamani ma’lum bi bu chak os ida qay a dan o‘ ash o qali o‘qima
a kibidagi halqala ni o ilish kuchini englash i ishga e ishish.
Rezina qoplamali alla a’si ida ma oni bi ekisda uza ish masalasi ko‘ ilgan
ezina qoplamala i ekis yoyib uza ish maqsadida qoplamada o‘ְyiqchala 𝛼 bu chak
os ida qilib ishlo be ilgan. Asosiy maqsad kelayo gan ma oni cho‘zilishi na ijasida
ma oning das labki shakli o‘zga adi buning na ijasida bi ekisda o‘ ash imkoniya i
bo‘lmaydi [60; 497-504 b.].
a
b
Educa ional Resea ch in Uni e sal Sciences
ISSN: 2181-3515 VOLUME 4 | SPECIAL ISSUE 12 | 2025
h ps:// .me/E us_uz Mul idisciplina y Scien i ic Jou nal Oc obe , 2025
69
1- asm. Ma jud alla dan o‘ ishdagi mahsulo qismining hola i. a- alla o asidan
o‘ u chi mahsulo qismi, b-mahsulo qismla idagi nuqsonla
Na ijala ahlili. Tahlilla shuni ko‘ sa diki yassi ignadonli mashinala da o ish
izimida muammola mabjud bo‘lib, ula mahsulo qismla ini o ganda ula ning shakli
o‘zga adi na ijada mahsulo qismla i bi bi iga mos kelmay qoladi. Ushbu muammoni
yechish maqsadida yangi akomillash i ilgan ezina qoplamali alla ni ishlab chiqildi
a quyidagi naza iy xisob ki ob ishla i amalga oshi ildi.
Yo‘nal i u chi ezina qoplama si idan o‘ u chi ma oning ha aka ini i odalaymiz.
Rezina qoplama si idagi ma oning α yo‘nalishidagi ha aka i
{Ẋ(𝑠)=Ṡ 𝑐𝑜𝑠𝛼
Ẏ(𝑠)=Ṡ 𝑠𝑖𝑛𝛼 ⇒𝜗𝑥=Ṡ 𝑐𝑜𝑠𝛼
𝜗𝑦=Ṡ 𝑠𝑖𝑛𝛼
Bu ye da S-joylashgan ezinaning uzunligi 𝛼–og‘ish bu chagi.
2- asmda ma oning yo‘nal i u chi o‘yiqchala a’si idagi xa aka sxemasi o qali
𝛼 bu chak os ida ezina qoplamasi o‘zga i ilganda iko aj ma osining hola ini aks
e i ishi kel i ilgan.
2- asm. Ma oning yo‘nal i u chi o‘yiqchala a’si idagi xa aka sxemasi
2- asmda esa akomillash i ilgan ezina qoplamali alla ning umumiy ko‘ inishi
hamda alla o asidan yoyilgan hola da o‘ u chi ma oning hola i ko‘ inishi aks
e i ilgan.
Rezina qoplamasi a bu chak os ida yo‘nal i u chi alla o asidan o‘ u chi
ma oning ha aka di e ensial englamasini uzamiz
𝑚𝑑𝜗
𝑑𝑥=𝑑𝑇
𝑑𝑥−𝑇(𝑥)−𝜇𝑃(𝑥) (1)
(1) Di e ensial englamani sodda ko‘ inishga kel i amiz
Educa ional Resea ch in Uni e sal Sciences
ISSN: 2181-3515 VOLUME 4 | SPECIAL ISSUE 12 | 2025
h ps:// .me/E us_uz Mul idisciplina y Scien i ic Jou nal Oc obe , 2025
70
𝑚𝑑𝜗
𝑑𝑥=𝑑𝑇
𝑑𝑥−𝜇𝑃(𝑥) (2)
(2) Di e ensial i odadan alla o asidan o‘ u chi ma oning massasi 𝑚=𝜌∙
𝐴 ga eng bu ye da 𝜌- ma oning zichligi, A-Kesim yuzasi
𝜌∙𝐴∙𝑑𝜗
𝑑𝑡=𝑑𝑇
𝑑𝑥−𝜇𝑃(𝑥) (3)
(3) Di e ensial englamadan 𝜗=𝜗(𝑥,𝑡) deb qa asak u holda, (3)
di e ensial englamaga oddiy hola da s a siona yechim quyidagicha i odalanadi
𝑑𝑇
𝑑𝑥−𝜇𝑃(𝑥)=0⇒ 𝑑𝑇
𝑑𝑥=𝜇𝑃(𝑥) (4)
(4) I oda ma oning alla o asidan o‘ ishdagi a angligini o‘zga ishini
i odalaydi. Bu (4) englikni in eg allab a anglik kuchini aniqlaymiz
𝑇(𝑥)=𝑇0+𝜇∫𝑃
𝑥
𝑥0(𝑆)𝑑𝑠 (5)
(5) Rezina qoplama o‘yiqla i α bu chak os idagi ma oning di e ensial
i odasini quyidagicha aniqlaymiz
𝜌𝐴𝑑𝜗
𝛼𝑡=𝑑𝑇
𝑑𝑥0−𝜇𝑃(𝑥)𝑐𝑜𝑠𝛼 (6)
(6) I odadagi ma oning a anglik kuchini ishqalanish kuchi o qali bog‘lab
hisoblaymiz
𝐹𝑖𝑠ℎ=𝜇∙𝑃(𝑥) (7)
(7) Aga a anglik kuchi alla o asidan o‘ ishdagi qam ash bu chagi bo‘yicha
o‘zga ishi
𝑇(𝑥)=𝑇0𝑒𝜑𝜇 (8)
(8) Tenglikdan a anglik kuchi bilan bosim kuchini bog‘liqlik i odasini
aniqlaymiz
𝑃(𝑥)=1
𝜇𝜑∙𝑇0𝑒𝜑𝜇 (9)
(9) i odani ezina qoplamali alla oyiqchala i bu chak os idagi ma oning
yo‘qolishini x a y o‘qla i bo‘yicha bosim kuchini aniqlaymiz
{𝑃𝑥=𝑃(𝑥)𝑐𝑜𝑠𝛼
𝑃𝑦=𝑃(𝑥) 𝑠𝑖𝑛𝛼 (10)
(10) englikka (9) i odani qo‘yib xisoblaymiz
{𝑃𝑥=1
𝜇𝜑𝑇0𝑒𝜑𝜇𝑐𝑜𝑠𝛼
𝑃𝑦=1
𝜇𝜑𝑇0𝑒𝜑𝜇𝑠𝑖𝑛𝛼 (11)
(11) englik ya’ni ma oning alla o asidan o‘ ishdagi o‘qla bu chak bosim
kuchini o‘zga ishini (2) i odaga qo‘yib ma oning a anglik kuchini aniqlaymiz.
Educa ional Resea ch in Uni e sal Sciences
ISSN: 2181-3515 VOLUME 4 | SPECIAL ISSUE 12 | 2025
h ps:// .me/E us_uz Mul idisciplina y Scien i ic Jou nal Oc obe , 2025
71
{𝑚𝑑𝜗
𝑑𝑥=𝑑𝑇
𝑑𝑥−𝑇0𝜑𝑒𝜑𝜇𝑐𝑜𝑠𝛼
𝑚𝑑𝜗
𝑑𝑦=𝑑𝑇
𝑑𝑦−𝑇0𝜑𝑒𝜑𝜇𝑠𝑖𝑛𝛼 (12)
𝑚𝑑𝑆
𝑑𝑥𝑐𝑜𝑠𝛼=𝑑𝑇
𝑑𝑥−𝑇0𝜑𝑒𝜑𝜇𝑐𝑜𝑠𝛼
𝑇(𝑥)=𝑚∙ 𝑐𝑜𝑠𝛼 ∙ 𝑆(𝑥)+∫𝑇0∙𝑒𝜑∙𝜇∙𝑐𝑜𝑠𝛼∙𝑑𝑥 (13)
(13) i odadan 𝑆(𝑥)=𝑥 bo‘lsa, u holda
𝑇(𝑥)=𝑚 ∙ 𝑥∙ 𝑐𝑜𝑠𝛼 + 𝑇0∙𝑐𝑜𝑠𝛼
𝜑∙𝑒𝜑∙𝜇+𝐶 (14)
(14) Tenglikdagi C in eg al boshlang‘ich sha dan oydalanib aniqlaymiz
𝑇(0)=0 ⇒ 𝐶1=−𝑇0𝑐𝑜𝑠𝛼
𝜑
𝑇(𝑥)=𝑚∙𝑥∙𝑐𝑜𝑠𝛼+𝑇0∙𝑐𝑜𝑠𝛼
𝜑(𝑒𝜑∙𝜇−1) (15)
𝑇(𝑦)=𝑚∙𝑦∙𝑠𝑖𝑛𝛼+𝑇0∙𝑠𝑖𝑛𝛼
𝜑(𝑒𝜑∙𝜇−1) (16)
(11), (15) a (16) i odala dan yo‘nal i u chi ezina qoplamala dan o‘ u chi
ma oning yo‘nal i u chi a anglik kuchla ini o‘zga ishi a bosim kuchla ini
o‘zga ishini Maple das u i o qali g a ikla da ahlili kel i ilgan.
(2- asmda) kel i ilgan o‘yiqcha uzunligini S deb belgilash ki i ilgan bu uzunlikni
OX a OY o‘qi bo‘yicha p oyeksiyala i quyidagicha i odalanadi
{𝑋=𝑆∙𝑐𝑜𝑠𝛼
𝑌=𝑆∙𝑠𝑖𝑛𝛼 (17)
(17) englikla ni (11), (15) a (16) i odala ga qo‘yib ezina qoplamasi alla dan
ma oning ha aka i na ijasidagi a anglik a bosim kuchla ini aniqlaymiz
{𝑃𝑥=1
𝜇∙𝜑∙𝑇0∙𝑒𝜑∙𝜇∙𝑐𝑜𝑠𝛼
𝑃𝑦=1
𝜇∙𝜑∙𝑇0∙𝑒𝜑∙𝜇∙𝑠𝑖𝑛𝛼 (18)
{𝑇𝑥=𝑚∙𝑆∙𝑐𝑜𝑠𝛼+𝑇0∙𝑐𝑜𝑠𝛼
𝜑(𝑒𝜇∙𝜑−1)
𝑇𝑦=𝑚∙𝑆∙𝑠𝑖𝑛𝛼+𝑇0∙𝑠𝑖𝑛𝛼
𝜑(𝑒𝜇∙𝜑−1) (19)
(18) a (19) i odala dan oydalanib o‘yiqcha uzunligi S bo‘yicha bosim a
a anglik kuchla ini S bo‘yicha bosim a a anglik kuchla ini o‘zga ishini Maple
das u i o qali axlili kel i ilgan. Hisoblashla da quyidagi pa ame la ning qiyma la i
olingan
𝜇=0,3, 𝜑=650, 𝑇0=70𝐻, 𝑆=12 𝑠𝑚, 𝑚=⋯𝑇𝑝
𝜌=250
A=0,079 m2
Educa ional Resea ch in Uni e sal Sciences
ISSN: 2181-3515 VOLUME 4 | SPECIAL ISSUE 12 | 2025
h ps:// .me/E us_uz Mul idisciplina y Scien i ic Jou nal Oc obe , 2025
72
𝛼=150÷350
Takomillashgan ezina qoplamali
alldan o‘ ishdagi ma oning OX o‘qi
bo‘yicha bosim kuchini o‘yiqcha
og‘ish bu chagini u li xil
0
115=
0
225=
0
335=
qiyma la ida
qam ash bu chagiga a’si e ish g a igi
Takomillashgan ezina qoplamali
alldan o‘ ishdagi ma oning OY o‘qi
bo‘yicha bosim kuchini o‘yiqcha
og‘ish bu chagini u li xil
0
115=
0
225=
0
335=
qiyma la ida
qam ash bu chagiga a’si e ish g a igi
Takomillashgan ezina qoplamali
alldan o‘ ishdagi ma oning OX o‘qi
bo‘yicha a anglik kuchini o‘yiqcha
og‘ish bu chagini u li xil
0
115=
0
225=
0
335=
qiyma la ida
qam ash bu chagiga a’si e ish g a igi
Takomillashgan ezina qoplamali
alldan o‘ ishdagi ma oning OY o‘qi
bo‘yicha a anglik kuchini o‘yiqcha
og‘ish bu chagini u li xil
0
115=
0
225=
0
335=
qiyma la ida
qam ash bu chagiga a’si e ish g a igi
3- asm. Ma oni ezina qoplamali alldan o‘ ishda o‘yiqchala ni u li xil og‘ish
bu chakla idagi bosim kuchini o‘zga ish g a ikla i
Yuqo idagi 3- asmla dan shuni a’kidlash ke akki ma oni ezina qoplamali
alldan o‘ ishda o‘yiqchala ni u li xil og‘ish bu chakla idagi bosim kuchini o‘zga ish
Educa ional Resea ch in Uni e sal Sciences
ISSN: 2181-3515 VOLUME 4 | SPECIAL ISSUE 12 | 2025
h ps:// .me/E us_uz Mul idisciplina y Scien i ic Jou nal Oc obe , 2025
73
g a ikla i kel i ilgan. Bunda alla o asidagi qam ash bu chagi bo‘yicha ma oning
bosim kuchini bi ekisda oshib bo ishi uza ilayo gan ma ola ni shaklini saqlash
ja ayoniga xizma qiladi. O‘yiqchaning 𝛼3=350 yo‘nal i ish ma oning alla
o asidan o‘ ishda bosim kuchini ma oni yoyilish a’si ida bi ekisda oshib bo ishi bilan
i odalanadi. 𝛼1=150 𝑣𝑎 𝛼2=250 la da bosim kuchini das lab ma’lum qiyma la da
oshib, keyin kamayishini ko‘ ishimiz mumkin. Bu esa ma oni alla o asida ye a licha
yoyishga a’si qilmasligini i odalaydi.
Kel i ilgan g a ikla da ham alla o asidan o‘ ishdagi ma oning shaklini
saqlashga in ilishda o‘yiqchaning 𝛼3=350 qiyma ida a anglik kuchini bi ekisda
oshishi hisobiga ma oning das labki shaklini saqlashga xizma qilishini i odalaydi.
4- asm. Ma oning yo‘nal i u chi o‘yiqchala a’si ida geome ik xola ini
saqlashda a’si qilu chi kuchla sxemasi
Shu xola ini shaklini saqlash uchun quyidagi englik o‘ inli bo‘lishi za u a
ye a lidi
Q=
A
R
(20)
Bu englikdagi
Q
ma oning o‘qla i bo‘yicha ashkil e u chila ini eng a’si
qilu chisidi
