PROBLEMS AND SOLUTIONS OF
SCIENTIFIC AND INNOVATIVE RESEARCH
Volume 02, Issue 09, 2025
55 PROBLEMS AND SOLUTIONS OF SCIENTIFIC AND INNOVATIVE RESEARCH uni e salcon e ence.us
OILADA IJTIMOIY TARBIYA
Jalilo Tulqin
Mubo ak umani 8-mak ab psixologi
Anno a siya: Ushbu maqolada oilada a zand a biyasi haqidagi ik mulohazala kel
i ilgan.
Kali so'zla : oila, nikoh, islom, din, e , xo in, a zand a biyasi.
lj imoiy a biyaning asl ma'nosi ham, azi asi ham boladagi ij imoiy aollikni oshi ish
o qali, undagi ijobiy azila la ni kamol op i ishdi . Oda da oilada ij imoiy aollikni os
hi ish bola i odasini chiniq i ish o qali amalga oshi iladi.Chunki ko pincha o a-onala
bolala ining aqlli, a osa li bo`lib ye ishla iga e' ibo be ib,uning uhiya ini hamda jis
moniy qu aa ini oshi ishga, i odasini mus ahkamlashga bee' ibo qoladila .Buning oq
iba ida bola u mush suqmoqla ida ez qoqiladigan, u li ij imoiy aziya la da qiyinch
ilikla ni yenga olmaydigan, uhiya i mo` bo `lib ka a bo`ladi.SHuning uchun ham o
ila iy ij imoiylashu da bolaning ij imoiy bilimdonligi, ij imoiy ko 'nikmala a ula ni
oshi ishga qa a ilgan cho a- adbi la ga alohida u g'u be iladi.Mu axassisla oila iy so
sializa siyaning bosqichla i, unk siyala ini a o u lash bilan bi galikda uning ha bi i
da o`ziga xos ij imoiylashu usulla i us i o bo lishini ham a'kidlaydila .Masalan, us
so siologi N.And eenko a ij imoiylashu ja ayoniniikki ka a bosqichda asa u qila
di. Uning bi inchi bosqichi- indi idning ij imoiy ma judo si a ida shakllanishini a'm
inlo chi hayo bo`lagini o''z ichiga olib, u inson hayo ining qa iyb uchdan bi qismini
ashkil e adi. Bu da da asosan bolaning: das labki ilk so sializa siyasi (bolalik da i);
no ma i xulqning ma ginal jiha la ini o'zlash i ish da i (o''smi lik da iga o`g' i kel
adi); o'`spi iinlikdan balog'a yoshiga o'` ish da ini o'z ichiga olgan ij imoiylashu oq
iba la i yaxli namoyon bo`ladigan bosqich.lkkinchi bosqich-shakllanib bo'lgan shaxs
ning jamiya da aoliya yu i ishi da la ini o'z ichiga olgan hayo bosqichi. Bunda sha
xs das lab mehna ga ya oqli jamiya a'zosi si a ida, so 'ng a naqaqa yoshiga ye gan ins
on si aida o'z o' niga ega bo`ladi. Ij imoiylashu ning das labki yilla ida uning sama a
do ligi ko`p oq yuqo ida a'kidlaganimizdek, oila, undagi ij imoiy-psixologik muhi
a o a-onaning a biyachilik bu chini qanday ado e ganligiga bog'liq bo`lsa,uning keyin
gi bosqichla ida a'lim muassasala i a mehna jamoala ining oli o ib bo adi.
O a-onalikning eng muhim si a la iga a alo-p o ek siya yoki a zandla ini a biyalas
h uchun sa lanadigan kuch, aq a e' ibo ning mezoni, bolaning u li eh iyojla ini qo
PROBLEMS AND SOLUTIONS OF
SCIENTIFIC AND INNOVATIVE RESEARCH
Volume 02, Issue 09, 2025
56 PROBLEMS AND SOLUTIONS OF SCIENTIFIC AND INNOVATIVE RESEARCH uni e salcon e ence.us
ndi ish da ajasi, in izomga chaqi ish bilan bog'liq alabla da ajasi, a'qiqlo la yoki bo
laning xulqini jilo lash uchun ishla iladigan sank siyala izimi ki adi. Ushbu mezonla
asosida u li oilala da o a-onala ning o'z a zandla ini a biyalash uslubla ini a qlas
h mumkin. Oila iy munosaba la ning eng a'si li,jozibali a muhim bo`lagi-bu onabol
a munosaba la idi . Ula ning muhimligi shundaki, ayni das labki muloqo a meh li m
unosaba la bolaning keyingi psixik a aqliy a aqqiyo ini hamda onaning xulq-a o i
ni shakllan i adi.Bola ug'ilishining das labki onla ida ona a bola o'za o hissan a psi
xologik jiha dan bog'langan bo`lib, ikkalasi bi an, bi ujud hisoblanadi. SHu bois ul
a ning munosaba la ida simbio iklik (bi xillik, qo'shilib ke ganlik, yaxli lik) bo`ladi.B
ola ulg'ayib,ka a bo`lgani sa i ula o' asidagi maso a,psixologik dis an siya o ib bo
a e adi, simbioz munosaba la aqliy-kogni i munosaba la shaklidagi psixologik alo
qala ga aylanib ke a e adi. CHaqaloqning jismoniy o'sishi a i ojlanishi abiiyki, on
aning g'amxo` ligiga be osi a bog'liq. SHunisi muhimki,bola uchun ha qanday g'amx
o' a meh ibon inson unga ona o' nini bosishi mumkin (bu isi, o asi, enagasi). Lekin
kimningdi doimiy g'amxo` ligi, ya'ni,meh ibon insonning-“ob'ek ”ning doimiyligi bo
la i ojlanishi uchun o' a muhim hisoblanadi. Bola bi yoshga o 'lIguncha bo`lgan da
i no e bal muloqo da i hisoblanib, undagi ba cha o'zga ishla onasi yoki yaqinla i
bilan bo 'ladigan emo sional, be osi a munosaba la ning na ijasi bo 'ladi a bo a-bo a
muomalaga il a o ushla bilan bog'liq belgila ki ib kela boshlaydi. Onaning ba cha
say'i-ha aka la i bu da da bola psixik i ojlanishining mu a aqiya ini belgilaydi.Ag
a o a a ona omonidan ko ' sa ilayo gan g'amxo` lik doimiy a samimiylik kasb e sa
,bu E.E ikson a'bi i bilan ay ganda,“mu loq ishonch” (bazalsnoe do e ie)ga asos bo 'l
adi.Ya'ni, haqiqiy, g'amxo' ona bolasining ayni pay dagi ba cha eh iyojla ini qalban h
is e ib,o'sha zaho i qondi ishga ha aka qiladi, masalan,chanqasa su , och qolsa - ko`k
ak su i, peshob qis aganda, o`sish kabi ishla ni o'z aq ida baja ib bo adi. Onaning b
ola eh iyojla ini shu kabi aniq bilib, o'z aq ida meh ko' sa ishi ba'zan in ui i a zda
kechsa,ba'zan ona o'zini bola bilan iden i ika siya qiladi, ya'ni, o"zini uning o' niga qo
'yish o qali, uning alab-is akla ini sezganday bo`ladi, “ ujudi bilan his e adi".Bunday
his qilishla oda da ona omonidan aniq anglanmaydi, lekin, abiiiyki, onaning kechin
mala i a sezishla i o'g' i chiqadi.
PROBLEMS AND SOLUTIONS OF
SCIENTIFIC AND INNOVATIVE RESEARCH
Volume 02, Issue 09, 2025
57 PROBLEMS AND SOLUTIONS OF SCIENTIFIC AND INNOVATIVE RESEARCH uni e salcon e ence.us
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1.Inamo a M.O. Oilada bolala ni ma'na iy-axloqiy a biyalashda milliy qad iya la da
n oydalanishning pedagogik asosla i: Diss., ...ped, an,dok o i,-T.,1998-316 b.
2.Imomnaza o M, Eshmuhamedo a S. Milliy ma'na iya imiz asosla i/Tah i hay'a i
X.Ka oma o a boshq. -T.: Toshken Islom uni e si e i,2001.-432 b.
3. Inomo a M. O. Oilada bolala ning ma'na iy-axloqiy a biyasi. -T.: Nizomiy nomid
agi TDPU, 1999.-38-be .
4.Kayko us.Qobusnoma.-T.:Is iqlol,1994.-85-86 b.
