2025
JoSES: Jou nal o Sha ia Economics Schola
Vol. 3 No. 2 Penga uh Pene apan Sel (ALdellal Yuldaln i, e , al) | 27-36
JoSES: Jou nal o Sha ia Economics Schola
Volume 3, Nomo 3, Sep embe 2025, P. 27-36
Licenced by CC BY-SA 4.0
ISSN: 2302-6219
DOI: h ps://doi.o g/10.5281/zenodo.17315643
Penga uh Pene apan Sel Assessmen Sys em, Sanksi Pajak, Dan Pelayanan
Fiskus Te hadap Kepa uhan Wajib Pajak O ang P ibadi Di Kpp P a ama
Depok Sawangan
ALdellal Yuldaln i, Sulhal ono, Ni Nengalh Ci al Dwi ALngg aleni
Uni e si as Bina Sa ana In o ma ika
Emalil: ellaldaln [email protected]
Abs ak
Peneli ialn ini be uljulaln uln ulk mengalnallisis pengal ulh pene alpaln Sel A
L
ssessmen Sys em,
salnksi paljalk, daln pelalyalnaln iskuls e haldalp kepal ulhaln waljib paljalk o alng p ibaldi di KPP
P al almal Depok Salwalngaln. Lal al belalkalng peneli ialn ini didalsal kaln paldal endalhnyal ingkal
kepal ulhaln pembalyal aln paljalk oleh waljib paljalk o alng p ibaldi meskipuln ingkal kepal ulhaln
pelalpo aln cende ulng meningkal selalmal pe iode 2020–2024. Peneli ialn ini menggulnalkaln
pendekal aln kulaln i al i dengaln jenis peneli ialn eksplalnal i . Dal al p ime dikulmpullkaln melalluli
penyebal aln kulesione kepaldal waljib paljalk o alng p ibaldi yalng e dal al di KPP P al almal Depok
Salwalngaln. ALnallisis dal al dilalkulkaln menggulnalkaln eg esi linie be galndal dengaln baln ulaln
pe alngkal lulnalk IBM SPSS 25. Halsil peneli ialn menulnjulkkaln balhwal secal al pal siall malulpuln
simull aln, Sel A
L
ssessmen Sys em, salnksi paljalk, daln pelalyalnaln iskuls be pengal ulh signi ikaln
e haldalp kepal ulhaln waljib paljalk o alng p ibaldi. Temulaln ini mengindikalsikaln balhwal
peningkal aln kesaldal aln daln pemalhalmaln waljib paljalk melalluli pene alpaln sis em yalng alnspal aln,
pembe ialn salnksi yalng egals, se al pelalyalnaln iskuls yalng be kulalli als dalpal mendo ong
kepal ulhaln pe paljalkaln. Peneli ialn ini dihal alpkaln dalpal menjaldi alculaln balgi o o i als paljalk dallalm
meningkal kaln kulalli als lalyalnaln daln s al egi kepal ulhaln di malsal mendal alng.
Kal al Kulnci: Sel A
L
ssessmen Sys em, Salnksi Paljalk, Pelalyalnaln Fiskuls, Kepal ulhaln Waljib Paljalk.
Abs ac
This s u
l
dy a
l
ims o a
l
na
l
lyze he e ec o he implemen a
l
ion o he Sel A
L
ssessmen Sys em, a
l
x
sa
l
nc ions, a
l
nd a
l
x a
l
u
l
ho i ies se ices on he complia
l
nce o indi idu
l
a
l
l a
l
xpa
l
ye s a
l
he Depok
Sa
l
wa
l
nga
l
n P a
l
a
l
ma
l
Ta
l
x O ice. The ba
l
ckg ou
l
nd o his s u
l
dy is ba
l
sed on he low le el o a
l
x
pa
l
ymen complia
l
nce by indi idu
l
a
l
l a
l
xpa
l
ye s e en hou
l
gh he le el o epo ing complia
l
nce
ends o inc ea
l
se du
l
ing he 2020–2024 pe iod. This s u
l
dy u
l
ses a
l
qu
l
a
l
n i a
l
i e a
l
pp oa
l
ch wi h
a
l
n expla
l
na
l
o y esea
l
ch ype. P ima
l
y da
l
a
l
we e collec ed by dis ibu
l
ing qu
l
es ionna
l
i es o
indi idu
l
a
l
l a
l
xpa
l
ye s egis e ed a
l
he Depok Sa
l
wa
l
nga
l
n P a
l
a
l
ma
l
Ta
l
x O ice. Da
l
a
l
a
l
na
l
lysis
wa
l
s ca
l
ied ou
l
u
l
sing mu
l
l iple linea
l
eg ession wi h he help o IBM SPSS 25 so wa
l
e. The
esu
l
l s o he s u
l
dy indica
l
e ha
l
pa
l
ia
l
lly a
l
nd simu
l
l a
l
neou
l
sly, he Sel A
L
ssessmen Sys em, a
l
x
sa
l
nc ions, a
l
nd a
l
x a
l
u
l
ho i ies se ices ha
l
e a
l
signi ica
l
n e ec on indi idu
l
a
l
l a
l
xpa
l
ye
complia
l
nce. This inding indica
l
es ha
l
inc ea
l
sing a
l
xpa
l
ye a
l
wa
l
eness a
l
nd u
l
nde s a
l
nding
h ou
l
gh he implemen a
l
ion o a
l
a
l
nspa
l
en sys em, imposing s ic sa
l
nc ions, a
l
nd qu
l
a
l
li y a
l
x
a
l
u
l
ho i ies se ices ca
l
n encou
l
a
l
ge a
l
x complia
l
nce. This s u
l
dy is expec ed o be a
l
e e ence o
a
l
x a
l
u
l
ho i ies in imp o ing he qu
l
a
l
li y o se ices a
l
nd complia
l
nce s a
l
egies in he u
l
u
l
e.
Keywo ds: Sel A
L
ssessmen Sys em, Ta
l
x Sa
l
nc ions, Ta
l
x A
L
u
l
ho i ies Se ices, Ta
l
xpa
l
ye
Complia
l
nce.
A icle In o
Recei ed da e: 29 Agus us 2025 Re ised da e: 30 Agus us 2025 Accep ed da e: 07 Ok obe 2025
2025
JoSES: Jou nal o Sha ia Economics Schola
Vol. 3 No. 2 Penga uh Pene apan Sel (ALdellal Yuldaln i, e , al) | 27-36
PENDAHULUAN
Sallalh sal ul uljulaln ulndalmen all negal al Indonesial sebalgalimalnal e malk ulb dallalm
Pembulkalaln ULULD 1945 aldallalh meningkal kaln al al hidulp se al menyejalh e alkaln alkyal . ULn ulk
mencalpali uljulaln e sebul , negal al membul ulhkaln sulmbe pembialyalaln yalng s albil daln
be kelalnjul aln. Paljalk menjaldi sallalh sal ul pilal ul almal pene imalaln negal al kal enal kon ibulsinyal
yalng signi ikaln e haldalp ALnggal aln Pendalpal aln daln Belalnjal Negal al (ALPBN). Dal al
Kemen e ialn Keulalngaln mencal al balhwal hinggal alkhi Julli 2023, pene imalaln paljalk mencalpali
Rp1.109,1 iliuln al alul seki al 64,6% dal i al ge ALPBN 2023. ALngkal e sebul menegalskaln
balhwal paljalk be pe aln i all sebalgali sulmbe pendalnalaln pembalngulnaln, mullali dal i in als ulk ul ,
pendidikaln, kesehal aln, hinggal p og alm-p og alm kesejalh e alaln sosiall. Dengaln demikialn,
ingkal kepal ulhaln waljib paljalk menjaldi sallalh sal ul alk o penen ul kebe halsilaln pencalpalialn al ge
pene imalaln paljalk (AL yaln i, 2020). Dallalm pe spek i hulkulm, paljalk dide inisikaln dallalm Palsall
1 ALyal 1 ULndalng-ULndalng Nomo 16 Talhuln 2009 sebalgali kon ibulsi waljib kepaldal negal al yalng
e ul alng oleh o alng p ibaldi al alul baldaln be dalsal kaln ulndalng-ulndalng, alnpal mempe oleh
imballaln lalngsulng, daln digulnalkaln sebesal -besal nyal uln ulk kemalkmul aln alkyal . Pemulngul aln
paljalk memiliki dalsal kons i ulsionall yalng kulal , yalkni Palsall 23 ALyal 2 ULULD 1945, sehinggal
se ialp wal gal negal al be kewaljibaln menalal i egullalsi pe paljalkaln. Kepal ulhaln waljib paljalk bulkaln
halnyal sekaldal pemenulhaln kewaljibaln o mall, melalinkaln julgal wuljuld kon ibulsi nyal al dallalm
pembalngulnaln nalsionall.
Nalmuln demikialn, pe malsallalhaln kepal ulhaln waljib paljalk malsih menjaldi aln alngaln se iuls
di Indonesial. Dal al Kaln o Pelalyalnaln Paljalk (KPP) P al almal Depok Salwalngaln menulnjulkkaln
balhwal meskipuln julmlalh Waljib Paljalk O alng P ibaldi (WPOP) e ek i e uls meningkal dal i
54.874 paldal alhuln 2020 menjaldi 60.000 paldal alhuln 2024, ingkal kepal ulhaln balyal malsih
be aldal paldal kisal aln 15–18% saljal. Semen al al i ul, kepal ulhaln lalpo memalng menulnjulkkaln en
posi i dengaln peningkal aln dal i 74,75% paldal alhuln 2020 menjaldi 83,33% paldal 2024
(Kemen e ialn Keulalngaln Repulblik Indonesial, 2023). Kondisi ini mengindikalsikaln aldalnyal
kesenjalngaln aln al al kepal ulhaln dallalm melalpo kaln SPT daln kepal ulhaln dallalm membalyal
kewaljibaln paljalk. Dengaln kal al lalin, meskipuln kesaldal aln aldminis al i meningkal , kepal ulhaln
sulbs aln i dallalm ben ulk pembalyal aln paljalk malsih e golong endalh. Fenomenal ini
mempe lihal kaln aldalnyal pe soallaln yalng pe lul di elalalh lebih lalnjul , e ul almal e kali alk o -
alk o yalng memengal ulhi pe ilalkul kepal ulhaln waljib paljalk.
Sallalh sal ul ins ulmen pen ing dallalm sis em pe paljalkaln Indonesial aldallalh pene alpaln Sel
A
L
ssessmen Sys em sejalk e o malsi paljalk alhuln 1983. Melalluli sis em ini, waljib paljalk dibe ikaln
kepe calyalaln penulh uln ulk menghi ulng, menye o , daln melalpo kaln sendi i kewaljibaln
pe paljalkalnnyal, sedalngkaln o o i als paljalk halnyal be indalk sebalgali pengalwals. Keulnggullaln
sis em ini aldallalh membe ikaln o onomi daln alnggulng jalwalb penulh kepaldal waljib paljalk,
sehinggal dihal alpkaln dalpal meningkal kaln kesaldal aln daln kepal ulhaln. ALkaln e alpi,
kelemalhalnnyal e le alk paldal po ensi penyallalhgulnalaln kebebalsaln e sebul , sepe i penghindal aln
paljalk al alul pelalpo aln yalng idalk sesulali dengaln kondisi sebenal nyal. Halsil peneli ialn e dalhullul
julgal menulnjulkkaln emulaln yalng be algalm: aldal yalng menyal alkaln balhwal Sel A
L
ssessmen Sys em
meningkal kaln kepal ulhaln (Kul nialwaln, 2022; Sal jaln, 2020), semen al al peneli ialn lalin
menemulkaln balhwal sis em ini idalk be pengal ulh signi ikaln (Balhi , 2022). Inkonis ensi ini
menalndalkaln pe lulnyal kaljialn ullalng, khulsulsnyal paldal kon eks KPP P al almal Depok Salwalngaln.
Selalin i ul, alk o salnksi paljalk julgal memalinkaln pe aln pen ing dallalm memben ulk
kepal ulhaln. Salnksi paljalk be ulngsi sebalgali jalminaln algal waljib paljalk memal ulhi ke en ulaln
pe al ul aln pe ulndalng-ulndalngaln pe paljalkaln. Be dalsal kaln ULndalng-ULndalng Ke en ulaln ULmulm
daln Tal al Cal al Pe paljalkaln (KULP), salnksi dalpal be ulpal dendal, bulngal, malulpuln pidalnal. Teo i
kepal ulhaln menjelalskaln balhwal indi idul cende ulng alal jikal e dalpal konsekulensi hulkulm yalng
jelals e haldalp pelalnggal aln. Nalmuln, halsil peneli ialn e kali e ek i i als salnksi julgal
menulnjulkkaln pe bedalaln. Halsil peneli ialn yalng be bedal e kali pengal ulh salnksi paljalk e haldalp
2025
JoSES: Jou nal o Sha ia Economics Schola
Vol. 3 No. 2 Penga uh Pene apan Sel (ALdellal Yuldaln i, e , al) | 27-36
kepal ulhaln, di malnal ALguls ini menemulkaln pengal ulh posi i , sedalngkaln Khodijalh
menyimpullkaln idalk be pengal ulh, daln Yogal balhkaln menyal alkaln be dalmpalk negal i (ALguls ini,
2024; Khodijalh, 2021; Yogal, 2022). Oleh kal enal i ul, peneli ialn lebih lalnjul dipe lulkaln uln ulk
mengulji balgalimalnal pe aln salnksi paljalk dallalm kon eks WPOP di Depok Salwalngaln.
Di sisi lalin, pelalyalnaln iskuls julgal idalk kallalh pen ing dallalm mendo ong kepal ulhaln.
Pelalyalnaln yalng cepal , almalh, alnspal aln, daln p o esionall dalpal meningkal kaln kepe calyalaln
malsyal alkal e haldalp o o i als paljalk. Kepulalsaln waljib paljalk al als lalyalnaln iskuls se ing kalli
menjaldi alk o pendo ong kepal ulhaln sulkal elal. Bebe alpal peneli ialn, menemulkaln aldalnyal
pengal ulh posi i aln al al mul ul pelalyalnaln iskuls dengaln kepal ulhaln waljib paljalk (Sulsaln i, 2020).
Nalmuln, peneli ialn lalin menulnjulkkaln idalk aldalnyal pengal ulh signi ikaln (Fal id, 2022).
Pe bedalaln halsil peneli ialn ini menegalskaln aldalnyal eseal ch galp yalng ele aln uln ulk dikalji
kemballi, khulsulsnyal di KPP P al almal Depok Salwalngaln yalng memiliki kal alk e is ik waljib paljalk
be algalm.
Fenomenal endalhnyal kepal ulhaln balyal WPOP, pe bedalaln halsil peneli ialn sebelulmnyal,
se al aldalnyal pengal ulh palndemi COVID-19 e haldalp kondisi ekonomi malsyal alkal menalmbalh
ul gensi peneli ialn ini. Paldal malsal palndemi, balnyalk waljib paljalk mengallalmi penul ulnaln
pendalpal aln yalng be dalmpalk paldal kemalmpulaln memenulhi kewaljibaln paljalknyal. Nalmuln, se elalh
kondisi ekonomi be alngsul pullih, kepal ulhaln lalpo kemballi meningkal , semen al al kepal ulhaln
balyal malsih s algnaln. Si ulalsi ini mempe lihal kaln balhwal alk o pe ilalkul, kebijalkaln iskuls, se al
kondisi eks e nall pe lul dikalji secal al komp ehensi .
Dengaln demikialn, peneli ialn mengenali “Pengal ulh Pene alpaln Sel A
L
ssessmen Sys em,
Salnksi Paljalk, daln Pelalyalnaln Fiskuls e haldalp Kepal ulhaln Waljib Paljalk O alng P ibaldi di KPP
P al almal Depok Salwalngaln” menjaldi ele aln daln pen ing. Peneli ialn ini dihal alpkaln dalpal
membe ikaln kon ibulsi dallalm pengembalngaln ilmul penge alhulaln, khulsulsnyal di bidalng
pe paljalkaln, se al membe ikaln ekomendalsi p alk is balgi KPP P al almal Depok Salwalngaln dallalm
me ulmulskaln s al egi peningkal aln kepal ulhaln waljib paljalk. Selalin i ul, halsil peneli ialn ini julgal
dalpal menjaldi uljulkaln balgi pembulal kebijalkaln dallalm menyulsuln p og alm e o malsi pe paljalkaln
yalng lebih e ek i , be kealdilaln, daln be o ien alsi paldal peningkal aln kepal ulhaln sulkal elal
malsyal alkal .
METODE PENELITIAN
Me ode peneli ialn yalng digulnalkaln dallalm sk ipsi ini aldallalh peneli ialn kulaln i al i
dengaln pendekal aln expla
l
na
l
o y esea
l
ch, yali ul peneli ialn yalng be uljulaln menjelalskaln
hulbulngaln kalulsall aln al al al ialbel independen daln al ialbel dependen melalluli penguljialn
hipo esis secal al empi is. Objek peneli ialn di okulskaln paldal Waljib Paljalk O alng P ibaldi (WPOP)
yalng e dal al di Kaln o Pelalyalnaln Paljalk (KPP) P al almal Depok Salwalngaln, dengaln lokalsi
peneli ialn di wilalyalh aldminis al i KPP e sebul (Sulgiyono, 2020). Pengulmpullaln dal al
dilalkulkaln melalluli penyebal aln kulesione kepaldal salmpel waljib paljalk yalng dipilih menggulnalkaln
eknik pul posi e salmpling, sehinggal esponden yalng dialmbil benal -benal sesulali dengaln
k i e ial peneli ialn. Dal al yalng dipe oleh kemuldialn diolalh dengaln baln ulaln alplikalsi IBM SPSS
25, melalluli se alngkalialn ulji ins ulmen ( allidi als daln elialbili als), ulji alsulmsi klalsik (no malli als,
mull ikolineal i als, daln he e oskedals isi als), se al alnallisis eg esi linie be galndal. Selalnjul nyal,
uln ulk mengulji hipo esis digulnalkaln ulji pal siall (ulji ), ulji simull aln (ulji F), se al koe isien
de e minalsi (R²) gulnal menge alhuli sebe alpal besal pengal ulh pene alpaln Sel A
L
ssessmen Sys em,
salnksi paljalk, daln pelalyalnaln iskuls e haldalp kepal ulhaln waljib paljalk o alng p ibaldi di KPP
P al almal Depok Salwalngaln.
2025
JoSES: Jou nal o Sha ia Economics Schola
Vol. 3 No. 2 Penga uh Pene apan Sel (ALdellal Yuldaln i, e , al) | 27-36
HASIL DAN PEMBAHASAN
Be dalsal kaln halsil pengolalhaln dal al yalng dilalkulkaln e haldalp esponden Waljib Paljalk
O alng P ibaldi (WPOP) di KPP P al almal Depok Salwalngaln, peneli ialn ini menghalsilkaln
bebe alpal emulaln pen ing.
Talbel 4.1 Halsil Olalh Dal al ULji S al is ik Desk ip i
Halsil ulji s al is ik desk ip i menulnjulkkaln balhwal al al- al al jalwalbaln esponden e haldalp
al ialbel Sel A
L
ssessmen Sys em, salnksi paljalk, pelalyalnaln iskuls, daln kepal ulhaln waljib paljalk
be aldal paldal kal ego i inggi. Hall ini mengindikalsikaln balhwal sebalgialn besal waljib paljalk
memiliki pe sepsi yalng balik e haldalp sis em pe paljalkaln yalng be lalkul, me alsalkaln kebe aldalaln
salnksi sebalgali kon ol pe ilalkul, se al menilali pelalyalnaln iskuls suldalh culkulp memaldali.
Talbel 4.2 Halsil Olalh Dal al ULji Vallidi als
No
Val ialbel
I em
Pe alnyalaln
hi ul
ng
al
bel
Nilali
Sig.
Ke
1
Sel
A
L
ssessmen
Sys em (X1)
X1.1
0,622
0.196
0.000
Vallid
X1.2
0,688
0.196
0.000
Vallid
X1.3
0,626
0.196
0.000
Vallid
X1.4
0,659
0.196
0.000
Vallid
X1.5
0,616
0.196
0.000
Vallid
2
Salnksi
Paljalk (X2)
X2.1
0,666
0.196
0.000
Vallid
X2.2
0,737
0.196
0.000
Vallid
X2.3
0,672
0.196
0.000
Vallid
X2.4
0,645
0.196
0.000
Vallid
3
Pelalyalnaln
Fiskuls (X3)
X3.1
0,689
0.196
0.000
Vallid
X3.2
0,705
0.196
0.000
Vallid
X3.3
0,688
0.196
0.000
Vallid
X3.4
0,687
0.196
0.000
Vallid
X3.5
0,635
0.196
0.000
Vallid
4
Kepal ulhaln
Waljib Paljalk
(Y)
Y.1
0,670
0.196
0.000
Vallid
Y.2
0,638
0.196
0.000
Vallid
Y.3
0,679
0.196
0.000
Vallid
Y.4
0,631
0.196
0.000
Vallid
Y.5
0,685
0.196
0.000
Vallid
Y.6
0,687
0.196
0.000
Vallid
Y.7
0,633
0.196
0.000
Vallid
Be dalsal kaln halsil ulji allidi als, selul ulh i em pe alnyalaln paldal al ialbel peneli ialn
dinyal alkaln allid kal enal nilali hi ul
ng lebih besal dal i al
bel (0,196) dengaln signi ikalnsi 0,000.
2025
JoSES: Jou nal o Sha ia Economics Schola
Vol. 3 No. 2 Penga uh Pene apan Sel (ALdellal Yuldaln i, e , al) | 27-36
Val ialbel Sel A
L
ssessmen Sys em (X1) dengaln limal i em memiliki hi ul
ng 0,616–0,688, al ialbel
Salnksi Paljalk (X2) dengaln empal i em 0,645–0,737, al ialbel Pelalyalnaln Fiskuls (X3) dengaln
limal i em 0,635–0,705, se al al ialbel Kepal ulhaln Waljib Paljalk (Y) dengaln uljulh i em 0,631–
0,687; selul ulhnyal signi ikaln paldal ingkal 0,000. Dengaln demikialn, ins ulmen kulesione yalng
digulnalkaln dallalm peneli ialn ini memenulhi k i e ial allidi als daln lalyalk uln ulk dialnallisis lebih
lalnjul .
Talbel 4.3 Halsil Olalh Dal al ULji Relialbili als
No
Val ialbel
Co nba
l
ch
'A
L
lpha
l
Bal als
Reallibili als
Ke e alngaln
1
Sel A
L
ssessmen Sys em
(X1)
0,646
0,6
Relialbel
2
Salnksi Paljalk (X2)
0,616
0,6
Relialbel
3
Pelalyalnaln Fiskuls (X3)
0,712
0,6
Relialbel
4
Kepal ulhaln Waljib Paljalk
(Y)
0,786
0,6
Relialbel
Be dalsal kaln halsil ulji elialbili als, selul ulh al ialbel peneli ialn dinyal alkaln elialbel kal enal
memiliki nilali C onbalch’s ALlphal di al als 0,6 sebalgali bal als minimall. Val ialbel Sel A
L
ssessmen
Sys em (X1) mempe oleh nilali 0,646, al ialbel Salnksi Paljalk (X2) sebesal 0,616, al ialbel
Pelalyalnaln Fiskuls (X3) sebesal 0,712, se al al ialbel Kepal ulhaln Waljib Paljalk (Y) memiliki nilali
e inggi yali ul 0,786. Halsil ini menulnjulkkaln balhwal ins ulmen yalng digulnalkaln memiliki
konsis ensi in e nall yalng balik dallalm mengulkul malsing-malsing konsep, sehinggal lalyalk
digulnalkaln dallalm pengulmpullaln dal al daln alnallisis peneli ialn lebih lalnjul .
Galmbal 4.1 Halsil ULji No malli als (G al ik His og alm)
Be dalsal kaln Galmbal 4.1, halsil ulji no malli als melalluli g al ik his og alm menulnjulkkaln
balhwal esidulall model eg esi e konsen alsi di seki al nilali nol daln memben ulk polal
menye ulpali kul al no mall, sehinggal dalpal disimpullkaln balhwal dal al be dis ibulsi no mall.
Kondisi ini memenulhi sallalh sal ul p alsyal al ulji eg esi klalsik, meskipuln in e p e alsi dalpal
dipe kulal dengaln melihal g al ik no mall p obalbili y plo (P-P Plo ) uln ulk memals ikaln
penyebal aln esidulall mengikul i gal is dialgonall.
2025
JoSES: Jou nal o Sha ia Economics Schola
Vol. 3 No. 2 Penga uh Pene apan Sel (ALdellal Yuldaln i, e , al) | 27-36
Talbel 4.4 Halsil Olalh Dal al ULji Mull ikolineal i als
Be dalsal kaln Talbel 4.4, halsil ulji mull ikolineal i als menulnjulkkaln balhwal selul ulh al ialbel
independen memiliki nilali Tole alnce di al als 0,1 daln VIF di balwalh 10, yali ul Sel A
L
ssessmen
Sys em (Tole alnce 0,906; VIF 1,104), Salnksi Paljalk (Tole alnce 0,996; VIF 1,004), daln
Pelalyalnaln Fiskuls (Tole alnce 0,903; VIF 1,107). Dengaln demikialn, dalpal disimpullkaln balhwal
idalk e dalpal gejallal mull ikolineal i als, sehinggal malsing-malsing al ialbel independen lalyalk
diin e p e alsikaln secal al indi idulall e haldalp Kepal ulhaln Waljib Paljalk.
Galmbal 4.2 Halsil ULji He e oskedalsi als (G al ik Scal e plo )
Be dalsal kaln Galmbal 4.2, halsil ulji he e oskedals isi als menulnjulkkaln balhwal i ik- i ik
scal e plo menyebal alnpal polal e en ul sehinggal al ialns esidulall be si al kons aln,
menalndalkaln idalk e jaldi he e oskedals isi als. Hall ini dipe kulal dengaln ulji Glejse yalng
menghalsilkaln nilali signi ikalnsi di al als 0,05, sehinggal dalpal disimpullkaln balhwal model eg esi
bebals dal i malsallalh he e oskedals isi als.
Talbel 4.5 Halsil Olalh Dal al ULji Reg esi Linie Be galndal
2025
JoSES: Jou nal o Sha ia Economics Schola
Vol. 3 No. 2 Penga uh Pene apan Sel (ALdellal Yuldaln i, e , al) | 27-36
Be dalsal kaln Talbel 4.5, halsil ulji eg esi linie be galndal menulnjulkkaln pe salmalaln KPW
= 21,656 + 0,234SALS + 0,134SP + 0,088PF, di malnal KPW aldallalh Kepal ulhaln Waljib Paljalk,
SALS aldallalh Sel A
L
ssessmen Sys em, SP aldallalh Salnksi Paljalk, daln PF aldallalh Pelalyalnaln Fiskuls.
Kons aln al sebesal 21,656 menulnjulkkaln nilali kepal ulhaln waljib paljalk ke ikal semulal al ialbel
independen be nilali nol. Koe isien eg esi malsing-malsing al ialbel be nilali posi i , yali ul 0,234
uln ulk Sel A
L
ssessmen Sys em, 0,134 uln ulk Salnksi Paljalk, daln 0,088 uln ulk Pelalyalnaln Fiskuls,
yalng be al i se ialp peningkal aln sal ul sal ulaln paldal ke igal al ialbel e sebul alkaln meningkal kaln
Kepal ulhaln Waljib Paljalk sebesal 23,4%, 13,4%, daln 8,8% secal al be ul ul aln, dengaln alsulmsi
al ialbel lalinnyal kons aln. Halsil ini menulnjulkkaln balhwal ke igal al ialbel independen
be kon ibulsi posi i e haldalp peningkal aln kepal ulhaln waljib paljalk.
Talbel 4.6 Halsil Olalh Dal al ULji T
Be dalsal kaln Talbel 4.6, halsil ulji pal siall (ulji ) menulnjulkkaln balhwal al ialbel Sel
A
L
ssessmen Sys em memiliki nilali hi ulng 0,398 dengaln signi ikalnsi 0,691 (>0,05), sehinggal
idalk be pengal ulh signi ikaln e haldalp kepal ulhaln waljib paljalk. Seballiknyal, al ialbel Salnksi
Paljalk dengaln hi ulng 3,456 daln signi ikalnsi 0,001 (<0,05), se al al ialbel Pelalyalnaln Fiskuls
dengaln hi ulng 2,994 daln signi ikalnsi 0,003 (<0,05), e bulk i be pengal ulh posi i signi ikaln
e haldalp kepal ulhaln. Temulaln ini mengindikalsikaln balhwal pene alpaln Sel A
L
ssessmen Sys em
belulm op imall dallalm meningkal kaln kepal ulhaln, sedalngkaln salnksi yalng egals daln pelalyalnaln
iskuls yalng balik e bulk i e ek i mendo ong waljib paljalk uln ulk lebih pal ulh.
Talbel 4.7 Halsil Olalh Dal al ULji F
Be dalsal kaln Talbel 4.7, halsil ulji simull aln menulnjulkkaln nilali Fhi ulng sebesal 15,017
dengaln signi ikalnsi 0,000, lebih besal dal i F albel 2,69 daln lebih kecil dal i α 0,05, sehinggal Hₐ₄
di e imal. AL inyal, al ialbel Sel A
L
ssessmen Sys em, Salnksi Paljalk, daln Pelalyalnaln Fiskuls secal al
be salmal-salmal be pengal ulh signi ikaln e haldalp Kepal ulhaln Pelalpo aln Waljib Paljalk. Temulaln ini
mengindikalsikaln balhwal kombinalsi sis em aldminis alsi paljalk, pene alpaln salnksi, daln kulalli als
pelalyalnaln iskuls malmpul meningkal kaln kepal ulhaln, di malnal kepal ulhaln waljib paljalk dipengal ulhi
oleh alk o in e nall sepe i kesaldal aln se al alk o eks e nall be ulpal al ul aln daln lalyalnaln o o i als
paljalk.
2025
JoSES: Jou nal o Sha ia Economics Schola
Vol. 3 No. 2 Penga uh Pene apan Sel (ALdellal Yuldaln i, e , al) | 27-36
Talbel 4.8 Halsil Olalh Dal al ULji Koe isien De e minalsi
Be dalsal kaln Talbel 4.8, nilali R Squlal e sebesal 0,319 menulnjulkkaln balhwal al ialbel Sel
A
L
ssessmen Sys em, Salnksi Paljalk, daln Pelalyalnaln Fiskuls malmpul menjelalskaln Kepal ulhaln
Pelalpo aln Waljib Paljalk sebesal 31,9%, sedalngkaln 68,1% sisalnyal dipengal ulhi alk o lalin di lulal
model. Nilali ALdjuls ed R Squlal e sebesal 0,298 mengindikalsikaln balhwal se elalh disesulalikaln
dengaln julmlalh al ialbel daln salmpel, model malsih memiliki kemalmpulaln penjelalsaln yalng culkulp
balik meskipuln idalk e lallul besal .
Pembahasan
Halsil peneli ialn menulnjulkkaln balhwal pene alpaln Sel A
L
ssessmen Sys em be pengal ulh
posi i signi ikaln e haldalp kepal ulhaln Waljib Paljalk O alng P ibaldi (WPOP) di KPP P al almal
Depok Salwalngaln. Temulaln ini mengulal kaln eo i balhwal sis em yalng membe ikaln kewenalngaln
kepaldal waljib paljalk uln ulk menghi ulng, membalyal , daln melalpo kaln sendi i kewaljibaln paljalknyal
malmpul mendo ong kesaldal aln daln alnggulng jalwalb. Dengaln aldalnyal kepe calyalaln penulh dal i
peme in alh, waljib paljalk e do ong uln ulk lebih malndi i sekalliguls be hal i-hal i dallalm
melalksalnalkaln kewaljibaln pe paljalkaln. Halsil ini konsis en dengaln peneli ialn Kul nialwaln (2022)
daln Sal jaln (2020) yalng menemulkaln balhwal Sel A
L
ssessmen Sys em meningkal kaln kepal ulhaln,
meskipuln be bedal dengaln peneli ialn Balhi (2022) yalng menyal alkaln idalk be pengal ulh. Hall ini
menulnjulkkaln balhwal e ek i i als sis em salngal be galn ulng paldal ingkal pemalhalmaln daln
kesaldal aln paljalk malsyal alkal .
Selalnjul nyal, al ialbel salnksi paljalk e bulk i be pengal ulh posi i signi ikaln e haldalp
kepal ulhaln waljib paljalk. AL inyal, semalkin egals salnksi di e alpkaln, semalkin inggi pullal
do ongaln waljib paljalk uln ulk pal ulh. Temulaln ini sesulali dengaln eo i kepal ulhaln yalng
menjelalskaln balhwal indi idul cende ulng menalal i al ul aln alpalbilal e dalpal konsekulensi hulkulm
yalng jelals al als pelalnggal aln. Halsil peneli ialn ini sejallaln dengaln emulaln ALguls ini (2024) yalng
menyal alkaln balhwal salnksi be ulngsi sebalgali allal kon ol e ek i uln ulk meningkal kaln
kepal ulhaln. Nalmuln, halsil ini be bedal dengaln peneli ialn Khodijalh (2021) daln Yogal (2022) yalng
menyebul kaln balhwal salnksi idalk selallul be dalmpalk posi i . Pe bedalaln ini dalpal dijelalskaln oleh
kon eks peneli ialn, di malnal paldal KPP P al almal Depok Salwalngaln, sosiallisalsi mengenali salnksi
culkulp gencal dilalkulkaln sehinggal membe ikaln e ek je al balgi waljib paljalk.
Val ialbel pelalyalnaln iskuls julgal menulnjulkkaln pengal ulh posi i signi ikaln e haldalp
kepal ulhaln WPOP. Kulalli als pelalyalnaln iskuls yalng mencalkulp alspek kealndallaln, kecepal aln,
ke epal aln, ke almalhaln, daln alnspal alnsi e bulk i meningkal kaln kepe calyalaln se al kepulalsaln
waljib paljalk. Hall ini sejallaln dengaln emulaln Sulsaln i (2020) yalng menyal alkaln balhwal pelalyalnaln
iskuls yalng balik dalpal menulmbulhkaln kepal ulhaln sulkal elal. Nalmuln, emulaln ini be bedal dengaln
peneli ialn Fal id (2022) yalng menyal alkaln balhwal pelalyalnaln iskuls idalk be pengal ulh
signi ikaln. Pe bedalaln e sebul menulnjulkkaln balhwal kulalli als pelalyalnaln salngal be galn ulng paldal
kondisi malsing-malsing kaln o paljalk. Di KPP P al almal Depok Salwalngaln, peningkal aln sal alnal
digi all daln lalyalnaln al alp mulkal yalng almalh almpalknyal menjaldi alk o kulnci dallalm mendo ong
kepal ulhaln waljib paljalk.
Secal al simull aln, halsil peneli ialn membulk ikaln balhwal Sel A
L
ssessmen Sys em, salnksi
paljalk, daln pelalyalnaln iskuls be salmal-salmal be pengal ulh signi ikaln e haldalp kepal ulhaln WPOP.
Hall ini menegalskaln balhwal kepal ulhaln idalk halnyal dipengal ulhi oleh sal ul alk o ulnggall,
melalinkaln halsil dal i sine gi aln al al kebijalkaln, egullalsi, se al kulalli als pelalyalnaln. Dengaln
demikialn, s al egi peningkal aln kepal ulhaln paljalk hal uls dilalkulkaln secal al menyelul ulh, balik
2025
JoSES: Jou nal o Sha ia Economics Schola
Vol. 3 No. 2 Penga uh Pene apan Sel (ALdellal Yuldaln i, e , al) | 27-36
melalluli pengulal aln egullalsi, pembe ialn lalyalnaln be kulalli als, malulpuln pengembalngaln sis em
pe paljalkaln yalng lebih sede halnal daln muldalh dipalhalmi oleh waljib paljalk.
Secal al ulmulm, emulaln peneli ialn ini memiliki implikalsi p alk is balgi KPP P al almal
Depok Salwalngaln malulpuln Di ek o al Jende all Paljalk. Pe almal, pen ing uln ulk e uls
meningkal kaln pemalhalmaln waljib paljalk melalluli sosiallisalsi Sel A
L
ssessmen Sys em algal me ekal
idalk halnyal pal ulh secal al aldminis al i , e alpi julgal sulbs aln i . Kedulal, salnksi paljalk pe lul
di e alpkaln secal al konsis en daln aldil uln ulk menjalgal kepe calyalaln pulblik. Ke igal, kulalli als
pelalyalnaln iskuls hal uls e uls di ingkal kaln dengaln memaldulkaln lalyalnaln digi all daln al alp mulkal,
sehinggal membe ikaln kemuldalhaln sekalliguls kenyalmalnaln balgi waljib paljalk. Dengaln lalngkalh-
lalngkalh e sebul , dihal alpkaln ingkal kepal ulhaln paljalk dalpal semalkin op imall sehinggal
mendulkulng pencalpalialn al ge pene imalaln negal al daln pembalngulnaln nalsionall.
SIMPULAN
Be dalsal kaln halsil peneli ialn yalng dilalkulkaln paldal Waljib Paljalk O alng P ibaldi di KPP
P al almal Depok Salwalngaln, dalpal disimpullkaln balhwal al ialbel Sel A
L
ssessmen Sys em idalk
be pengal ulh signi ikaln e haldalp kepal ulhaln pelalpo aln waljib paljalk, sedalngkaln al ialbel Salnksi
Paljalk daln Pelalyalnaln Fiskuls e bulk i be pengal ulh posi i signi ikaln balik secal al pal siall malulpuln
simull aln. Secal al be salmal-salmal ke igal al ialbel e sebul malmpul menjelalskaln kepal ulhaln
pelalpo aln waljib paljalk sebesal 31,9%, semen al al sisalnyal dipengal ulhi alk o lalin di lulal model
peneli ialn. Temulaln ini menegalskaln balhwal peningkal aln kepal ulhaln waljib paljalk lebih balnyalk
di en ulkaln oleh e ek i i als salnksi daln kulalli als pelalyalnaln iskuls, sehinggal pe balikaln sis em
aldminis alsi paljalk pe lul diimbalngi dengaln konsis ensi penegalkaln al ul aln se al peningkal aln
mul ul pelalyalnaln kepaldal malsyal alkal .
REFERENSI
ALguls ini. (2024). Dalmpalk Pemalhalmaln Paljalk, Ke en ulaln Paljalk, daln Salnksi Pe paljalkaln
e haldalp Kepal ulhaln Waljib Paljalk O alng P ibaldi: S uldi Kalsuls KPP P al almal Depok
Salwalngaln. INOVA
L
SI, 11(1), 164-172.
AL yaln i. (2020). Pengal ulh Sel ALssessmen Sys em Daln Penge alhulaln Pe paljalkaln Te haldalp
Kepal ulhaln Waljib Paljalk. Ju
l
na
l
l Ilmu
l
Da
l
n Rise A
L
ku
l
n a
l
nsi, 9(7), 1–21.
Balhi . (2022). Pengal ulh Pe sepsi Waljib Paljalk, Salnksi Pe paljalkaln, Pelalyalnaln Fiskuls, Sel
ALssessmen , Daln Sosiallisalsi Pe paljalkaln Te haldalp Kepal ulhaln Waljib Paljalk O alng
P ibaldi Paldal Kpp P al almal Denpalsal Timul . Ju
l
na
l
l Ku
l
mpu
l
la
l
n Ha
l
sil Rise Ma
l
ha
l
siswa
l
A
L
ku
l
n a
l
nsi (KHA
L
RISMA
L
), 4(2), 103–114.
Fal id. (2022). Pengal ulh Kesaldal aln Waljib Paljalk Daln Pelalyalnaln Fiskuls Te haldalp Kepal ulhaln
Waljib Paljalk ULMKM. Go on a
l
lo A
L
ccou
l
n ing Jou
l
na
l
l, 5(1), 50–67.
Kemen e ialn Keulalngaln Repulblik Indonesial. (2023). Pene ima
l
a
l
n Pa
l
ja
l
k Tembu
l
s Rp1.109,1
T iliu
l
n hingga
l
A
L
khi Ju
l
li 2023. h ps://www.kemenkeul.go.id/in o malsi-
pulblik/pulblikalsi/be i alul almal/Pene imalaln-Paljalk-Rp1109-T iliuln-ALkhi -Julli-2023
Khodijalh. (2021). Pengal ulh Pemalhalmaln Pe al ul aln Pe paljalkaln, Kulalli als Lalyalnaln Fiskuls, Tal i
Paljalk daln Salnksi Pe paljalkaln Te haldalp Kepal ulhaln Waljib Paljalk O alng P ibaldi. Ju
l
na
l
l
A
L
ku
l
n a
l
nsi Be kela
l
nju
l
a
l
n Indonesia
l
, 4(2), 183–195.
Kul nialwaln. (2022). ALnallisis Pengal ulh Penge alhulaln Paljalk, Pene alpaln Online Paljalk, daln Sel
ALssessmen Sys em e haldalp Kepal ulhaln Waljib Paljalk O alng P ibaldi di Malsal Palndemi
Co id-19 (S uldi Kalsuls e haldalp Waljib Paljalk Yalng Te dal al di KPP P al almal
Talnge alng Bal al ). P osiding: Ekonomi Da
l
n Bisnis, 2(2).
Sal jaln. (2020). Pengal ulh Sel ALssessmen Sys em Te haldalp Kepal ulhaln Waljib Paljalk O alng
P ibaldi (S uldi KPP P al almal Wal almpone). U
L
na
l
l Ilmia
l
h A
L
l-Tsa
l
wa
l
h: Ilmu
l
Ekonomi
Da
l
n Keu
l
a
l
nga
l
n Kon ensiona
l
l Da
l
n Sya
l
ia
l
h, 73–91.
Sulgiyono. (2020). Me ode Peneli ia
l
n Ku
l
a
l
n i a
l
i , Ku
l
a
l
li a
l
i , da
l
n R&D. ALl albe al.
