2025
OKTABR
NEW RENAISSANCE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE
VOLUME 2 | ISSUE 10
44
MUSTAQILLIK YILLARIDA TIBBIYOT SOHASIDAGI ISLOHOTLAR
Yuldoshe a Fe uza Yashin qizi
Osiyo xalqa o Uni e si e i o'qi u chisi
h ps://doi.o g/10.5281/zenodo.17316739
2016-yil “Tez yo dam” izimida ha bi chaqi iqqa sa langan mablagʻ oʻ acha 745
soʻmni ashkil e gani soʻzimiz asdigʻi, alba a. Sohaga qa a ilayo gan yuksak eʼ ibo na ijasida
izimdagi ma jud koʻpgina muammola bu kul ba ham opdi. Xususan, “Tez yo dam”da bi a
chaqi iqqa do i-da mon uchun aj a ilayo gan mablagʻ 10 ba oba dan ziyodga oshib, oʻ acha 7
ming 700 soʻmni ashkil qilmoqda. Shu bilan bi ga, mamlaka imizda 2016-yilda 800 a “ ez
yo dam” shoxobchala i a 1 ming 648 a ez ibbiy yo dam b igadala i aoliya yu i gan boʻlsa,
ayni pay da ula ning soni mos a ishda 1 ming 666 a a 2 ming 685 aga ye kazildi. Qola e sa,
2016-yilda Toshken shah i ez yo dam a mogʻida bo -yoʻgʻi 24 a eanimobil boʻlib, bi gina
oʻ gan 2020-yilning 4 oyi da omida Toshken shaha ez ibbiy yo dam s ansiyasiga 150 dona
“Fo d” usumli eanima sion ibbiy appa a la bilan jihozlangan ez ibbiy yo dam
a omashinala i xa id qilindi.
Bugungi kunda espublika ez ibbiy yo dam xizma ida 435 a eanimobil ma jud boʻlib,
13 ming aholiga bi a a omashina oʻgʻ i kelmoqda. Vaholanki, bu aqam ham bundan bi necha
yil a al 15 ming na a dan ibo a edi
1
. 2018-yilda Buxo o iloya i kesimida oladigan bo’lsak,
shoshilinch ( ez) ibbiy yo dam bo‘yicha asmiy s a is ikasida ez yo dam bi likla i (jami): 111
ani, baja ilgan chaqi iqla 463 968 ani, ibbiy yo dam ko‘ sa ilgan shaxsla : 510 704 kishini
ashkil e ganligi sohadagi ijobiy o’zga ishla ni isbo idi
2
. Umuman olganda, 2018-yilda Buxo o
iloya i sog‘liqni saqlash izimida muassasala sonining o ishi, moddiy- exnika bazaning
mus ahkamlanishi, kad la salohiya ining oshishi a aholining kasallikka chalinish
ko‘ sa kichla ining qisqa ishi hududda olib bo ilgan isloho la ning amaliy sama ado ligini
yaqqol namoyon e di. 2019- yilda iloya bo‘yicha 82 a shi oxona muassasala i aoliya olib
bo gan. Yil da omida ula da 352839 na a bemo da olangan. Shi oko la soni o‘ gan 2018-
yilga nisba an 102,5 % ga, o‘ a ibbiyo xodimla i soni 102,2 % ga o gan. Viloya da
ambula o iya-poliklinika muassasala i soni 536 ani ashkil e adi.
Ula dan 93 asi qishloq achlik punk la i hisoblanadi. O‘ gan 2018- yilga nisba an
ambula o iya-poliklinika muassasala i soni 50 aga o gan. Buxo o iloya ida ez ibbiy yo dam
2018-yil da omida baja ilgan chaqi iqla soni 589073, ibbiy yo dam ko' sa ilgan shaxsla
627232 kishini ashkil e gan
3
. 2018-yilda Buxo o iloya ida amalga oshi ilgan sog‘liqni saqlash
1
h ps://api.sia .s a .uz/media/uploads/sdmx/sdmx_da a_3195.pd
2
h ps://www.buxs a .uz/uploads/p ess- elizla /2018/co s/sogliqni_saqlash.pd
3
h ps://www.buxs a .uz/uploads/p ess- elizla /2018/co s/sogliqni_saqlash.pd
2025
OKTABR
NEW RENAISSANCE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE
VOLUME 2 | ISSUE 10
45
izimidagi isloho la na ijala i ahlili hududiy sog‘liqni saqlash siyosa ining amaliy
sama ado ligini ko‘ sa adi. A alo, sog‘liqni saqlash muassasala i sonining ko‘payishi a
ula ning moddiy- exnika bazasining mus ahkamlanishi aholiga ibbiy xizma ko‘ sa ish
qam o ini kengay i ishga xizma qilgan. Xususan, ambula o iya-poliklinika muassasala i
sonining o ishi bi lamchi ibbiy-sani a iya yo damini aholiga yaqinlash i ish, p o ilak ik
xizma la ni kuchay i ish a da olash ja ayonining sama ado ligini oshi ish imkonini be di.
Kad la a’mino ida ham ijobiy o‘zga ishla kuza ildi. Shi oko la a o‘ a ibbiyo xodimla i
sonining o‘sdi, xususan jami shi oko la soni 5798 na a ni ashkil e gan. Shu bilan bi ga, o‘ a
ibbiyo xodimla i sonining yuqo iligi ibbiyo muassasala ida xizma ko‘ sa ish si a ini
yaxshilashda muhim omil si a ida namoyon bo‘lmoqda. Aholi sog‘lig‘iga oid ko‘ sa kichla da,
xususan bi inchi ma a ashxis qo‘yilgan kasallikla sonining kamayishi, p o ilak ika ishla ining
kuchaygani a da olash izimining sama ali ashkil e ilganidan dalola be adi. Bu ko‘ sa kich
sog‘liqni saqlash izimida amalga oshi ilayo gan cho a- adbi la ning ijobiy na ija be ayo ganini
asdiqlaydi. Bi oq, izimdagi ijobiy na ijala ga qa amay, ma jud muammola ni ham inoba ga
olish lozim. Jumladan, kad la aqsimo ida ibbiyo xodimla ining shaha a qishloq hududla i
o‘ asida no ekis joylashu i, ay im ibbiyo muassasala ida yuqo i exnologiyali ibbiy
xizma la ning ye a li da ajada i ojlanmaganligi, aholining ay im qa lamla i uchun ibbiy
xizma la dan oydalanish imkoniya la ining cheklangani dolza b masalala si asiga ki adi.
Umuman olganda, Buxo o iloya i sog‘liqni saqlash izimidagi 2018-yilgi isloho la qisqa
mudda da sezila li ijobiy na ijala ni be gan bo‘lsa-da, ula ni yanada ba qa o a sama ali qilish
uchun izimli yondashu , esu sla dan oqilona oydalanish a ibbiy xizma la da inno a sion
exnologiyala ni keng jo iy e ish za u edi. Ilmiy izlanish da omida o‘ ganilgan hola la asosida
quyidagi a siya a akli la ishlab chiqildi:
1. Viloya sog‘liqni saqlash izimini ejalash i ishda mahalliy xususiya la
demog a ik omilla hisobga olinishi za u . Bu xizma la ning yanada maqsadli a sama ali
ashkil e ilishiga xizma qiladi.
2. Xususiy ibbiyo muassasala i aoliya ini ag‘ba lan i ish a ula ning da la
ibbiy izimi bilan sama ali in eg a siyasini yo‘lga qo‘yish ke ak. Bu xizma la si a ini oshi ib,
aqoba ni kuchay i adi.
3. Elek on sog‘liqni saqlash izimla ini (EHR – elec onic heal h eco d) o‘liq
jo iy e ish a ba cha muassasala o‘ asida in eg a siyalashgan aqamli a moq ya a ish akli
e iladi.
4. Tibbiyo xodimla ining malakasini oshi ish a ula ni zamona iy da olash-
diagnos ika uslubla iga o‘ ga ish bo‘yicha mun azam eningla ashkil e ilishi lozim.
5. Sog‘liqni saqlash sohasida a ixiy- a ixiy- aqqoslo adqiqo la olib bo ish a
iloya sog‘liqni saqlash izimining i ojlanish bosqichla ini ilmiy asosda ahlil qilishni da om
e i ish muhim ahamiya ga ega.
2018-yilda Buxo o iloya ida amalga oshi ilgan sog‘liqni saqlash izimidagi isloho la
ahlili xulosasi shuni ko‘ sa adiki, hududiy ibbiyo izimi na aqa miqdo iy, balki si a jiha idan
ham sezila li da ajada i ojlandi. Muassasala sonining o ishi, moddiy- exnika bazaning
2025
OKTABR
NEW RENAISSANCE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE
VOLUME 2 | ISSUE 10
46
mus ahkamlanishi, yangi diagnos ika a da olash usulla ining jo iy e ilishi, ez ibbiy yo dam
xizma ining akomillash i ilishi aholiga ko‘ sa ilayo gan xizma la ning qam o i a
sama ado ligini oshi di. Xususan, ambula o iya-poliklinika muassasala i sonining ko‘payishi
aholiga bi lamchi ibbiy-sani a iya yo damining yaqinlash i ilishiga, p o ilak ika a da olash
xizma la ining yaxshilanishiga olib keldi.Kad la a’mino ida ham ijobiy siljishla kuza ilib,
shi oko la a o‘ a ibbiyo xodimla i sonining ko‘payishi (5798 na a ) sog‘liqni saqlash
izimidagi xizma la si a ini oshi ishga xizma qildi. Shu bilan bi ga, xususiy ibbiyo
muassasala i a kichik ko xonala aoliya ining kengayishi sog‘liqni saqlash sohasida aqoba ni
kuchay i ib, xizma la si a ini yaxshilashga yo dam be di. Shu bilan bi ga, ilmiy izlanish
da omida ay im dolza b muammola ham aniqlandi. Jumladan, shaha a qishloq hududla i
o‘ asida ibbiyo xodimla ining no ekis aqsimlanishi, ay im muassasala da yuqo i exnologiyali
ibbiy xizma la ning ye a licha i ojlanmaganligi, Ushbu muammola ni ba a a e ish uchun
sog‘liqni saqlash izimini yanada chuqu oq aqamlash i ish, elek on ibbiy ma’lumo la
bazasini shakllan i ish, kad la malakasini oshi ish a inno a sion exnologiyala ni keng jo iy
e ish za u . Umuman olganda, Buxo o iloya i sog‘liqni saqlash izimidagi 2018-yilgi isloho la
qisqa mudda ichida sezila li na ija be di. Va bu na ijala ni uzoq mudda li ba qa o i ojlanishga
aylan i ish uchun izimli yondashu , sama ali boshqa u a xalqa o aj ibadan oqilona
oydalanish alab e iladi. Mazku maqola na ijala i esa hududiy sog‘liqni saqlash siyosa ini ilmiy
asosda akomillash i ish, aholiga ko‘ sa iladigan xizma la si a ini oshi ish hamda kelgusida olib
bo iladigan isloho la ga me odologik asos ya a ish uchun muhim ahamiya ga ega.
Foydalanilgan adabiyo la :
1. O‘zbekis on Respublikasi P eziden ining 2018-yil 16-ok ab dagi “O‘zbekis on
Respublikasida ez ibbiy yo dam xizma ini akomillash i ish cho a- adbi la i
o‘g‘ isida”gi PQ–3973-son qa o i.
2. 2.Mi ziyoye Sh.M. Milliy a aqqiyo yo‘limizni qa ’iya bilan da om e i ib, yangi
bosqichga ko‘ a amiz.- O‘zbekis on, 2017. – B. 592
3. Mi ziyoye Sh.M.Tanqidiy ahlil, qa 'iy a ib-in izom a shaxsiy ja obga lik – ha bi
ahba aoliya ining kundalik qoidasi bo‘lishi ke ak.- Toshken : “O‘zbekis on” nash iyo -
ma baa ijodiy uyi, 2017.
4. Naza o B., Akba o A. Sog‘liqni saqlash izimining isloh qilinishi. – Toshken :
Iq isodiyo , 2017.
5. Buxo o iloya i s a is ika boshqa masi asmiy hisobo la i (2017-2018 yil). —
www.buxs a .uz
6. Buxo o iloya i Sog‘liqni saqlash boshqa masi axbo o i. 2018-yilgi asmiy p ess- eliz. –
Buxo o: 2018
7. Buxo o iloya i hokimligi. “Saloma lik yilla i” doi asida o‘ kazilgan adbi la o‘g‘ isida
hisobo . – Buxo o, 2005. B.34
8. Oʻzbekis on Respublikasi P eziden ining 2017-yil 7-dekab dagi PQ-3450-sonli qa o i,
“Sog‘liqni saqlash izimini yanada akomillash i ish oʻgʻ isida”. h p://lex.uz//docs/-
3480494
