Z AMONAVIY TA'LIMDA FAN VA INNOVATSION TADQIQOTLAR
h p://zam adqiqo .uz/index.php/ZTFITJ/index
3-son 15– o’plam 2025 y.
18
QISSA JANRIDA MILLIY KOLORITNING BADIIY TALQINI
(RAXSHONA AHMEDOVANING “HAYOT HAQIQATI” VA “SEVGIM
MENING” QISSALARI MISOLIDA)
Mohidil Sobi jono a
O‘zbekis on milliy pedagogika uni e si e i alabasi
Anno a siya: Maqolada o‘zbek qissa jan ining shakllanishi a unda milliy
kolo i ning i odalanish xususiya la i ahlil qilingan. “Hayo haqiqa ı” a “Se gim
mening” qissala ida xalq u mushi, u -oda la , oila iy qad iya la , kiyinish
madaniya i, abia manza ala i a xalqona uh badiiy osi ala o qali yo i ilgan.
Qissala dagi milliy kolo i o‘zbek xalqining ma’na iy olami, hayo iylik amoyili a
insoniy azila la ini ochib be u chi badiiy mezon si a ida ko‘ iladi.
Kali so‘zla : qissa jan i, milliy kolo i , xalqona uh, qad iya , u -oda ,
oilapa a lik, ayol idoiyligi, mehna se a lik.
Anno a ion
The a icle analyzes he o ma ion o he Uzbek no ella gen e and he a is ic
exp ession o na ional colo in i . In he no ellas “Hayo haqiqa ı” and “Se gim
mening”, he way o li e, adi ions, amily alues, clo hing cul u e, na u al
landscapes, and he olk spi i o he Uzbek people a e i idly depic ed. The na ional
colo in hese wo ks se es as an a is ic elemen e ealing he spi i ual wo ld,
ealism, and mo al quali ies o he na ion.
Keywo ds: no ella gen e, na ional colo , olk spi i , alues, adi ions, amily
o ien a ion, emale de o ion, diligence.
Аннотация
В статье анализируется становление жанра узбекской повести и
особенности выражения в нём национального колорита. В повестях «Hayo
haqiqa ı» и «Se gim mening» художественно отражены быт народа, традиции,
семейные ценности, культура одежды, природные пейзажи и народный дух.
Z AMONAVIY TA'LIMDA FAN VA INNOVATSION TADQIQOTLAR
h p://zam adqiqo .uz/index.php/ZTFITJ/index
3-son 15– o’plam 2025 y.
19
Национальный колорит рассматривается как художественное средство,
раскрывающее духовный мир, реализм и нравственные качества узбекского
народа.
Ключевые слова: жанр повести, национальный колорит, народный дух,
ценности, традиции, семейность, женская преданность, трудолюбие.
Qissa jan i das lab xalq og`zaki ijodi si a ida shakllangan a ij o qilingan. Shu
sababli qissala ,,xalq ki obla i’’si a ida anilgan.Qissa poe ik qu ilishi jiha idan
maqsadi, qah amonga qa a ilganligi bilan begilaniladi.Qissa adabiyo da keng
a qalgan nas iy jan idan bi i hisoblanadi, u oda da bi oqea,hodisa a shaxs hayo i
haqida yoziladi.
Milliy kolo i adabiy asa yoki san`a asa ida ma`lum bi xalqning o`ziga
xosligi,u -oda i, u mush a zi,kiyinish uslubi, il a so`zlsh ohangi, abia
manza ala i,xalqona hazil-mu oyibala i kabi belgila ning badiiy as i idi .Shu
sababli milliy kolo i asa da shu xalqning uhi a milliy bo`yoqla ini sezadi.
Qissala da milliy kolo i ning bo`lishi asa ning xalqchilligi, abiiyligini a
hayo iyligini a`minlaydi.Chunki qissa xalq hayo idan uning u mushi a aqdi idan
olingan oqeala ni aks e i adigan jan hisoblanadi,shuning uchun unda milliy
bo`yoq kuchli bo`lish ke ak.
“Hayo haqiqa ı” qissasida xalqning u mush a zi, u -oda la i, an’anala i
a qad iya la i badiiy i oda opib, o‘qu chiga xalqona muhi ni his qilish imkonini
be adi. Asa da milliy kolo i ning asosiy jiha la i qishloq hayo i, oila iy
munosaba la , abia manza ala i a xalq madaniya ida yaqqol namoyon bo‘ladi.
Qissa qishloq manza ala i a u mush a zini jonli i odalaydi. Ho li, choyxona,
qo iq a adi la , qumshu oqdan qu ilgan uyla , cho poyada o‘ i gan qah amonla –
bula ning ba chasi o‘qu chini milliy muhi ga o adi. Milliy u mush a zidagi
oddiylik, poklik a abiiylik kolo i ning asosiy belgila idi .
Asa da xalqning mehna se a ligi a o‘zg‘o ash ishla i keng o‘ in olgan.
Dala-dash dagi mehna , qishloqdagi kundalik ash ishla , xo‘jalik ishla i milliy
Z AMONAVIY TA'LIMDA FAN VA INNOVATSION TADQIQOTLAR
h p://zam adqiqo .uz/index.php/ZTFITJ/index
3-son 15– o’plam 2025 y.
20
qad iya si a ida namoyon bo‘lib, xalqning hayo ga ish iyoq bilan qa ashi
i odalangan.
Milliy kiyim a u -oda la ham qah amonla o qali ko‘ sa ilgan.Dildo a ob azi
o qali qizla ga xos odob, kiyinish madaniya i, uzun ko a a an’ana iy libosla ,
ula ning na osa i yo i ilgan. Bu o qali xalqimizga xos oda la a ma’na iy yuksaklik
i oda opadi.
Oilapa a lik a o a-onaga hu ma milliy kolo i ning muhim qismi hisoblanadi.
Nodi ning onasi uning shoi bo‘lishini o zu qiladi a bu o zu qah amonning ichki
dunyosida ka a ahamiya kasb e adi. Bu hola xalqimizdagi o a-ona so‘zini
ulug‘lash, a zandning o a-ona oldidagi mas’uliya i kabi qad iya la ni namoyon
qiladi.
Qissada abia manza ala i alohida ahamiya ga ega. Tog‘la , adi la dagi
lolaqizg‘aldoqla , shamolning u illashi, qish so uqla i xalqning abia bilan uyg‘un
yashashini aks e i adi. Bu as i la o qali xalq uhiya i a abia ning chi oyi uyg‘un
holda namoyon bo‘ladi.
Mehmondo‘s lik a choy madaniya i ham milliy kolo i ning aj almas qismi
si a ida ko‘ sa ilgan. Oddiy choynak, piyola, das u xon a o idagi samimiy suhba la
xalqning meh -oqiba li a samimiy munosaba la ini aks e i adi.
“Se gim mening” qissasida xalqning oila iy qad iya la i, u -oda la i,
an’anala i a ayolning jamiya dagi o‘ ni badiiy i odalanib, milliy kolo i yo qin
a zda namoyon bo‘ladi. Asa qah amonla i hayo idagi iz i obla a o zula o qali
o‘zbek xalqining ma’na iy olami a qad iya la i ko‘ sa ib be ilgan.
Qissada bi inchi na ba da oilapa a lik a sadoqa qad iya i asosiy o‘ inni
egallaydi. Kla aning e iga a a zandla iga bo‘lgan mas’uliya i, oilasini as ab-
a aylash yo‘lida qilgan idoyiligi xalqimizga xos oilapa a lik uhini i odalaydi. Bu
hola ayolning oila ba qa o ligi uchun mas’uliya ni o‘z zimmasiga olishi a idoyilik
ko‘ sa ishini milliy qad iya si a ida yo i adi.
Shuningdek, qissada qo‘ni-qo‘shnichilik a jamoa ik i ham as i langan.
Asa da qo‘shni a anish-bilishla ning gap-so‘zla i oilaning ob o‘siga a’si qilishi,
Z AMONAVIY TA'LIMDA FAN VA INNOVATSION TADQIQOTLAR
h p://zam adqiqo .uz/index.php/ZTFITJ/index
3-son 15– o’plam 2025 y.
21
mahalliy muhi ning inson hayo idagi oli aks e i iladi. Bu xalqimizning qadimdan
shakllangan mahalla izimi a jamoa ik iga hu ma qad iya ini ko‘ sa adi.
Ayolning idoyiligi a sab -ba doshi qissada muhim ma zu si a ida namoyon
bo‘ladi. Kla a hayo idagi qiyinchilikla ga qa amay a zandla i uchun o‘z bax idan
kechishga ayyo ligi, sab bilan yashashi milliy uhiya imizga xos jiha la ni ochib
be adi. Bu o qali ayolning na aqa oila, balki jamiya da ham o‘z o‘ nini opishga
in ilishi aks e i iladi.
Ushbu qissala dan shuni anglash mumkinki,milliy kolo i xalqimizning
u mush a zi,oila iy qad iya la i,an`anala i, abia manza ala i a insoniy azila lai
o qali namoyon bo`lgan.Ha ikkala asa da ham o`zbek xalqiga xos
mehna se a lik,oilapa a lik,o a-onaga hu ma ,ayolning idoiyligi, mehmondo`s lik
a jamoa iylik qad iya la i asosida g`oya ilga i su ilgan.
Foydalanilgan adabiyo la
1. Naza o B. Adabiyo shunoslik asosla i. – Toshken : O‘zbekis on,
2010.
2. Jo‘ aye M. Nas da milliylik masalala i. – Toshken : Fan, 2015.
3. Ka imo N. Zamona iy o‘zbek qissachiligi. – Toshken : Yangi as
a lodi, 2018.
4. Yo‘ldoshe Q. Badiiy a akku a xalq uhiya i. – Toshken : Sha q,
2012.
O‘ ganilgan “Hayo haqiqa ı” a “Se gim mening” qissala i ma nla i
