9
h ps://www.as -con e ence.com/
I SHO‘BA:
Si a li a’lim – ba qa o a aqqiyo ka ola i: xo ijiy aj iba a mahalliy amaliyo
TA’LIM TIZIMIDA MASHINALI O‘QITISHNING QO‘LLANISH
IMKONIYATLARI VA ULARNING TAHLILI
Mualli : Da la o a Na baho 1
A iliya siya: Qa shi da la exnika uni e si e i, “Kompyu e izimla ining das u iy a
exnik a’mino i” ka ed asi assis en i 1
DOI: h ps://doi.o g/10.5281/zenodo.17318055
ANNOTATSIYA
Ushbu maqolada zamona iy sun’iy in ellek yo‘nalishla idan bi i bo‘lgan mashinali o‘qi ish
(machine lea ning) exnologiyala ining a’lim izimidagi qo‘llanish imkoniya la i ahlil
qilingan. O‘qu ja ayonini shaxsiylash i ish, bilimla ni a oma ik baholash, a’lim esu sla ini
op imallash i ish kabi yo‘nalishla da mashinali o‘qi ishning a zallikla i a amaliy qo‘llanilishi
misolla bilan ko‘ sa ib be ilgan. Shuningdek, ma jud muammola a kelajakdagi i ojlanish
is iqbolla i ham yo i ilgan.
Kali so‘zla : Sun’iy in ellek , mashinali o‘qi ish, a’lim izimi, shaxsiylash i ilgan o‘qu ,
a oma ik baholash, aqamli ans o ma siya.
KIRISH
XXI as da sun’iy in ellek exnologiyala ining ezko i ojlanishi a’lim izimini
ham ubdan o‘zga i moqda. Ayniqsa, “mashinali o‘qi ish” exnologiyasi
o‘qu chila ning indi idual qobiliya la iga mos yondashu , a oma lash i ilgan
baholash a bilimla ni ahlil qilish imkonini be moqda. Dunyodagi ye akchi a’lim
pla o mala i (Cou se a, Khan Academy, Duolingo a boshqala ) allaqachon ushbu
exnologiyala dan oydalanmoqda. O‘zbekis on a’lim izimida ham aqamli
ans o ma siya ja ayonida mashinali o‘qi ish imkoniya la idan oydalanish dolza b
masalaga aylanmoqda.
1. Mashinali o‘qi ish exnologiyasi haqida umumiy ushuncha
Mashinali o‘qi ish — bu kompyu e izimining aj iba asosida o‘zini
akomillash i ishiga imkon be adigan sun’iy in ellek sohasi bo‘lib, u muayyan
algo i mla yo damida ma’lumo la dan mus aqil o‘ ganish a xulosa chiqa ishga
asoslanadi. Mashinali o‘qi ish quyidagi u la ga bo‘linadi:
1.1. Nazo a os ida o‘qi ish (Supe ised Lea ning)
Oldindan belgilangan ma’lumo la asosida model ya a ish.
1.2. Nazo a qilinmagan o‘qi ish (Unsupe ised Lea ning)
S uk u alanmagan ma’lumo la dan o‘ ganish.
1.3. Kuchay i u chi o‘qi ish (Rein o cemen Lea ning)
Taj iba asosida qa o qabul qilish.
Ushbu usulla yo damida mashinala o‘qi u chila siz ham ka a hajmdagi
ma’lumo la dan bilim aj a ib olishi mumkin.
“RAQAMLI TRANSFORMATSIYA DAVRIDA
PEDAGOGIK TA’LIMNI RIVOJLANTIRISH
ISTIQBOLLARI”
10
h ps://www.as -con e ence.com/
I SHO‘BA:
Si a li a’lim – ba qa o a aqqiyo ka ola i: xo ijiy aj iba a mahalliy amaliyo
2. Ta’lim izimida mashinali o‘qi ishning asosiy qo‘llanilishi
2.1. Shaxsiylash i ilgan o‘qu das u la i
Mashinali o‘qi ish yo damida ha bi o‘qu chining bilim da ajasi, o‘ ganish
ezligi, qiziqish sohasi aniqlanib, unga mos indi idual o‘qu das u i ishlab chiqilishi
mumkin. Bu esa an’ana iy a’limdagi “ba chaga bi xil” yondashu dan a q qiladi.
2.2. A oma lash i ilgan baholash a ahlil
Tes na ijala ini a oma ik ahlil qilish, inshola ni baholash yoki sa olla ga
be ilgan ja obla asosida bilim da ajasini aniqlash — mashinali o‘qi ishning amaliy
qo‘llanilishiga misol bo‘la oladi. Bu o qali o‘qi u chining yuklamasi kamayadi.
2.3. O‘qu chila aoliya ini p ognoz qilish
Tizimla o‘qu chila ning aoliya ini kuza ib, ula ga nisba an a siyala be ishi,
ha o ula ning mu a aqiya yoki xa da ajasini oldindan basho a qilishi mumkin.
2.4. Ta’lim esu sla ini a siya qilish
O‘qu chining bilim da ajasiga mos ideoda sla , maqolala , mashqla
a oma ik a ishda a siya qilinadi. Bu e’ ibo ni kuchay i adi a o‘ ganishni
soddalash i adi.
3. Qo‘llashdagi cheklo la a muammola
3.1. Texnik in a uzilmaning ye a li emasligi
Aksa iya mak abla yoki oliy a’lim muassasala i za u exnik osi ala bilan
a’minlanmagan.
3.2. O‘qi u chila ning ayyo emasligi
Yangi exnologiyala ni qam ab olish uchun pedagogik kad la malakasini
oshi ish za u .
3.3. Max iylik a xa sizlik
O‘qu chila haqidagi ma’lumo la ning o‘g‘ i saqlanishi a oydalanilishi
masalasi dolza b.
3.4. Til a madaniy moslashu
Mashinali o‘qi ish izimla i ko‘pincha ingliz ilida ishlab chiqilgan, ula ni lokal
sha oi ga moslash i ish ke ak.
4. Kelajak is iqbolla i
Kelajakda mashinali o‘qi ish asosidagi a’lim pla o mala i yanada i ojlanib,
i ual o‘qi u chila , sun’iy in ellek yo damida da s ahlili, o‘qu chila eh iyojiga mos
eal aq li da s uzilmala i paydo bo‘ladi. O‘zbekis on a’lim izimi ham bu ja ayondan
che da qolmasligi ke ak. Da la das u la i, IT-pa kla a s a ap loyihala o qali bu
yo‘nalish i ojlanmoqda.
XULOSA
Mashinali o‘qi ish exnologiyala i a’lim ja ayonini shaxsiylash i ish,
sama ado ligini oshi ish a boshqa ishni a oma lash i ishda muhim ahamiya kasb
e adi. Uning o‘g‘ i qo‘llanilishi o‘qi u chi a o‘qu chila ishini yengillash i adi,
na ija iylikni oshi adi. Ammo bu exnologiyala ni jo iy e ishda exnik, kad la a
me odologik ayyo ga lik za u . Shu bois, a’lim izimida mashinali o‘qi ishning
qo‘llanilishi na aqa imkoniya , balki s a egik za u a hamdi .
11
h ps://www.as -con e ence.com/
I SHO‘BA:
Si a li a’lim – ba qa o a aqqiyo ka ola i: xo ijiy aj iba a mahalliy amaliyo
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1. Russell, S., & No ig, P. (2016). “A i icial In elligence: A Mode n App oach”.
Pea son Educa ion.
2. Alpaydin, E. (2020). “In oduc ion o Machine Lea ning”. MIT P ess.
3. UNESCO (2023). “AI and Educa ion: Guidance o policy-make s”.
4. Xalq a’limi azi ligi. (2024). “Raqamli a’lim konsepsiyasi”.
