9
h ps://www.as -con e ence.com/
I SHO‘BA:
Si a li a’lim – ba qa o a aqqiyo ka ola i: xo ijiy aj iba a mahalliy amaliyo
KONSEPTUAL JADVAL VA GRAFIK ORGANAYZERLARDAN
FOYDALANISH YUZASIDAN XORIJ TAJRIBALAR TALQINI VA QIYOSIY
TAHLILI
Mualli : G‘o u o a Shax izoda Mi komiljon qizi 1
A iliya siya: Andijon da la uni e si e i 1-ku s ayanch dok o an i 1
DOI: h ps://doi.o g/10.5281/zenodo.17318512
ANNOTATSIYA
Maqolada konsep ual jad al a g a ik o ganayze la dan oydalanishning naza iy-
me odologik asosla i hamda xo ijiy a’lim izimla idagi amaliyo la ahlil qilinadi. Tadqiqo da
AQSh, Finlyandiya a Janubiy Ko eya aj ibala ining o‘xshash a a qli jiha la i ilmiy nuq ayi
naza dan ko‘ ib chiqilib, ula ning o‘qu chila da anqidiy, ijodiy a anali ik a akku ni
i ojlan i ishdagi o‘ ni aniqlangan. G a ik o ganayze la dan oydalanish a’lim ja ayonida
bilimla ni man iqiy izimlash i ish, anla a o aloqala ni mus ahkamlash a mus aqil izlanish
ko‘nikmala ini shakllan i ishda muhim osi a ekani isbo langan.
Xalqa o adqiqo la na ijala iga ayanib, maqolada O‘zbekis on a’lim izimi uchun g a ik
o gonayze la dan oydalanishning me odik a siyala i ishlab chiqilgan. Jumladan, ula ni
da la a’lim s anda la iga in eg a siya qilish, aqamli pla o mala da qo‘llash a o‘qi u chila
malakasini oshi ish bo‘yicha amaliy akli la be ilgan. Ushbu yondashu o‘qu chila da XXI as
ko‘nikmala ini (k i ik a akku , k ea i lik, hamko lik a kommunika siya) shakllan i ish
imkonini be ishi bilan ahamiya lidi .
Kali so‘zla : konsep ual jad al, g a ik o ganayze , xo ijiy aj iba, qiyosiy ahlil, inno a sion
a’lim exnologiyala i, aqamli esu sla .
KIRISH
So‘nggi o‘n yillikla da a’lim izimida izual pedag a ik o ganayze gik
osi ala dan oydalanish dolza b masalaga aylangan. An’ana iy a’lim ja ayonida
bilimla ko‘p oq og‘zaki yoki ma nli shaklda o‘zlash i ilgan bo‘lsa, zamona iy a’lim
konsepsiyala i o‘qu chila ning bilish ja ayonini aol ashkil e ish, ula ning mus aqil
izlanish a anali ik ik lashini i ojlan i ishga qa a ilgan. Shu nuq ai naza dan,
konsep ual jad al a g a ik o ganayze o‘qi ish sama ado ligini oshi ishda muhim
osi a si a ida qa almoqda. Ula ning asosiy azi asi o‘qu chila ga o‘qu ma e ialini
man iqiy izimda aqdim e ish, ushunchala o‘ asidagi aloqala ni ko‘ sa ish a
bilimla ni izual shaklda i odalashdi .
Naza iy jiha dan, konsep ual jad al a g a ik o ganayze dan oydalanish
Vyg a ik o ganayze skiyning ij imoiy-kogni i i ojlanish naza iyasi hamda
Piage ning bilish ja ayonla i haqidagi qa ashla iga ayanadi. Ushbu yondashu la da
bilimla ni o‘zlash i ish ja ayoni aqa o‘qi u chi–o‘qu chi o‘ asidagi muloqo na ijasi
bo‘lib qolmay, balki o‘qu chining o‘zi omonidan bilimni qay a ishlash a man iqiy
izimga solish ja ayonida yanada sama ali bo‘lishi a’kidlanadi. J. No ak a A. Cañas
(2008) ishlab chiqqan konsep ual xa i ala naza iyasida bilimla ning izual
ko‘ inishda asni lanishi o‘qu chila a akku ini i ojlan i ishning sama ali usuli
“RAQAMLI TRANSFORMATSIYA DAVRIDA
PEDAGOGIK TA’LIMNI RIVOJLANTIRISH
ISTIQBOLLARI”
10
h ps://www.as -con e ence.com/
I SHO‘BA:
Si a li a’lim – ba qa o a aqqiyo ka ola i: xo ijiy aj iba a mahalliy amaliyo
si a ida asoslab be ilgan. Shu bilan bi ga, R. Ma zano (2007) o‘zining “The A and
Science o Teaching” asa ida g a ik o ganayze ni bilimla ni boshqa ish a ula ni
baholash ja ayonida qo‘llash pedag a ik o ganayze gik sama ado likni oshi ishi
mumkinligini a’kidlaydi.
Xalqa o aj ibaga mu ojaa qilganda, u li mamlaka la da g a ik
o ganayze dan oydalanish o‘ziga xos didak ik xususiya la ga ega ekanligi kuza iladi.
Masalan, AQSh a’lim izimida ula Common Co e S a e S anda ds (CCSS) asosida
mak ab das u la iga keng jo iy qilingan. Venn diag ammala i, Fishbone (sabab-
oqiba ) jad alla i, Mind map a Clus e diag amla kabi o ganayze la o‘qu chila ning
anqidiy a akku ini, ahlil a sin ez qilish ko‘nikmala ini shakllan i ishda asosiy osi a
si a ida qo‘llaniladi. Shuningdek, ula baholash ja ayonida ham muhim ol o‘ynaydi.
Finlandiya a’lim izimida g a ik o ganayze dan oydalanish inqui y-based
lea ning ( adqiqo ga asoslangan a’lim) yondashu i bilan uyg‘unlashgan. Bu esa
o‘qu chila ni mus aqil izlanishga, sa ol be ishga a bilimla ni chuqu oq
o‘zlash i ishga undaydi. P. Sahlbe g (2015) o‘zining “Finnish Lessons” asa ida qayd
e ishicha, Finlandiyada o‘qu chila da s ja ayonida ma zuni na aqa eshi ib, balki uni
izual shaklda qay a ishlab, yangi bilimla ni ma jud bilimla izimiga bog‘lash o qali
yuqo i sama aga e ishadi.
Janubiy Ko eya a’lim izimida esa g a ik o ganayze STEM anla ini o‘qi ishda
keng qo‘llaniladi. OECD (2021) hisobo iga ko‘ a, ushbu osi ala o‘qu chila ni
muammoli aziya la ni aniqlash, ula ning sabab-oqiba bog‘liqligini ahlil qilish a
muqobil yechimla ni ishlab chiqishga yo‘nal i adi. Bu aj ibala o‘qu chila da XXI as
ko‘nikmala ini, ya’ni k ea i lik, anqidiy ik lash, hamko lik a kommunika siya
qobiliya la ini i ojlan i ishda ka a ahamiya kasb e moqda.
O‘zbekis on Respublikasida ham so‘nggi yilla da a’lim ja ayonini
mode niza siya qilish, inno a sion pedag a ik o ganayze gik exnologiyala ni keng
jo iy e ish masalala iga alohida e’ ibo qa a ilmoqda. Da la ahba ining 2020-yil 6-
noyab dagi “Ta’lim- a biya izimini yanada akomillash i ishga oid qo‘shimcha cho a-
adbi la o‘g‘ isida”gi PF–6108-son Fa moni a 2021-yil 18-yan a dagi PQ–187-son
Qa o ida o‘qu ja ayoniga yangi pedag a ik o ganayze gik exnologiyala ni jo iy
qilish, o‘qi u chila ning me odik sa odxonligini oshi ish a aqamli a’lim esu sla ini
ya a ish azi ala i belgilab be ilgan. Bu hujja la g a ik o ganayze a konsep ual
jad alla dan oydalanishni na aqa me odik qo‘llanma da ajasida, balki a’lim
izimining asosiy komponen la idan bi i si a ida qa ashni aqozo e moqda.
Shunday qilib, ushbu ma zuning dolza bligi quyidagi omilla bilan belgilanadi:
1. Ta’lim si a ini oshi ishda zamona iy pedag a ik o ganayze gik exnologiyala ni
keng jo iy qilish za u iya i.
2. O‘zbekis on a’lim izimida aqamli esu sla dan sama ali oydalanish
ja ayonining jadallashu i.
3. Xo ijiy aj ibada sino dan o‘ gan sama ali me odla ni milliy a’lim izimiga
moslash i ish eh iyoji.
4. G a ik o ganayze ning o‘qu chila da anqidiy a ijodiy a akku ni
shakllan i ishdagi isbo i ilmiy asoslangan a zallikla i.
Tadqiqo ning maqsadi – konsep ual jad al a g a ik o ganayze dan
oydalanish bo‘yicha xo ijiy aj ibala ni ahlil qilish, ula ning didak ik imkoniya la ini
aniqlash hamda O‘zbekis on a’lim izimiga moslash i ilgan akli la ni ishlab
chiqishdan ibo a di .
11
h ps://www.as -con e ence.com/
I SHO‘BA:
Si a li a’lim – ba qa o a aqqiyo ka ola i: xo ijiy aj iba a mahalliy amaliyo
METODOLOGIYA
Tadqiqo da qo‘yilgan maqsad a azi ala dan kelib chiqib, konsep ual jad al a
g a ik o ganayze dan oydalanish bo‘yicha xo ijiy aj ibala ni o‘ ganish hamda ula ni
O‘zbekis on a’lim izimiga a biq e ish imkoniya la ini aniqlash uchun bi qa o ilmiy-
uslubiy yondashu la a adqiqo me odla i qo‘llanildi.
1. Tadqiqo me odologik asosi
Me odologik asos si a ida zamona iy pedag a ik o ganayze gik adqiqo la da
keng qo‘llaniladigan qiyosiy-pedag a ik o ganayze gik ahlil, naza iy manbala ni
o‘ ganish a umumlash i ish, kon en - ahlil hamda amaliy aj iba na ijala ini ahlil
qilish yondashu la i anlab olindi. Bu usulla adqiqo ma zusining ko‘p qi ali
xususiya ini ochib be ishga imkon ya a di.
Bi inchidan, qiyosiy-pedag a ik o ganayze gik ahlil yondashu i yo damida
AQSh, Finlandiya a Janubiy Ko eya a’lim izimla ida g a ik o ganayze dan
oydalanishning o‘ziga xos xususiya la i solish i ildi. Bu yondashu a’lim izimla ining
umumiylik a a qli jiha la ini aniqlash, shuningdek, ula ni O‘zbekis on sha oi iga
moslash i ish imkoniya la ini asoslab be ish imkonini be di.
Ikkinchidan, naza iy manbala ni o‘ ganish a umumlash i ish usuli yo damida
UNESCO, OECD kabi xalqa o ashkilo la ning hisobo la i, shuningdek, Scopus a
Web o Science bazala ida chop e ilgan ilmiy maqolala ahlil qilindi. Bu manbala
adqiqo na ijala ini ilmiy asoslashda me odologik ayanch azi asini o‘ adi.
2. Tadqiqo obyek i a p edme i
Tadqiqo obyek i – a’lim ja ayonida qo‘llaniladigan konsep ual jad al a g a ik
o ganayze dan oydalanish amaliyo i.
Tadqiqo p edme i – xo ijiy aj ibala da mazku osi ala dan oydalanishning
didak ik imkoniya la i a ula ni O‘zbekis on a’lim izimiga a biq e ishning ilmiy-
me odik asosla i.
3. Tadqiqo bosqichla i
Tadqiqo ja ayoni uch asosiy bosqichda olib bo ildi:
1-bosqich – naza iy asosla ni aniqlash. Bu bosqichda J. No ak, R. Ma zano, P.
Sahlbe g kabi olimla ning ishla i, shuningdek, zamona iy a’lim exnologiyala iga oid
ilmiy adabiyo la ahlil qilindi. Bu ja ayon g a ik o ganayze ning naza iy ahamiya ini,
ula ning kogni i a didak ik asosla ini aniqlash imkonini be di.
2-bosqich – xo ijiy aj ibala ni o‘ ganish a ahlil qilish. AQSh, Finlandiya a
Janubiy Ko eya aj ibasi maxsus o‘ ganilib, ula ning o‘xshash a a qli jiha la i
aniqlandi. Masalan, AQShda g a ik o ganayze dan baholash osi asi si a ida
oydalanilsa, Finlandiyada u inqui y-based lea ning yondashu i bilan
uyg‘unlash i iladi, Janubiy Ko eyada esa STEM in eg a siyasida asosiy me odik osi a
si a ida qa aladi.
3-bosqich – qiyosiy ahlil a a siyala ishlab chiqish. O‘ ganilgan xo ijiy aj ibala
O‘zbekis on a’lim izimida olib bo ilayo gan isloho la bilan solish i ildi. Qiyosiy ahlil
na ijasida mahalliy sha oi ga moslash i ilgan me odik a siyala ishlab chiqildi.
4. Tadqiqo mezonla i
Xo ijiy aj ibala ni baholash a aqqoslash uchun quyidagi mezonla ishlab
chiqildi:
1. Didak ik imkoniya la – g a ik o ganayze ning bilimla ni izimlash i ish a
o‘qu chila a akku ini i ojlan i ishdagi o‘ ni.
2. Amaliy qo‘llanish sohasi – g a ik o ganayze la dan oydalanilayo gan anla ,
a’lim da ajala i a ula ning sama ado ligi.
12
h ps://www.as -con e ence.com/
I SHO‘BA:
Si a li a’lim – ba qa o a aqqiyo ka ola i: xo ijiy aj iba a mahalliy amaliyo
3. Inno a sion in eg a siya – g a ik o ganayze la ning aqamli a’lim esu sla i
bilan uyg‘unligi.
4. Moslash i ish imkoniya la i – O‘zbekis on a’lim izimiga a biq e ishdagi
sha oi a imkoniya la .
5. Tadqiqo da oydalanilgan me odla
• Kon en - ahlil – xo ijiy mamlaka la ning o‘qu das u la i, da la a’lim
s anda la i a me odik qo‘llanmala ini o‘ ganish asosida.
• Qiyosiy-pedag a ik o ganayze gik ahlil – u li da la la aj ibala ini o‘xshash a
a qli jiha la bo‘yicha solish i ish.
• Tizimli yondashu – g a ik o ganayze ni a’lim ja ayonining umumiy izimida
ko‘ ib chiqish.
• Umumlash i ish a xulosalash – olingan na ijala asosida naza iy a amaliy
xulosala chiqa ish.
Shunday qilib, anlangan me odologiya adqiqo maqsadi a azi ala ini
amalga oshi ish, shuningdek, xo ijiy aj ibala ni ilmiy asoslangan holda o‘ ganish a
ula ni O‘zbekis on sha oi iga a biq e ish imkonini be di.
NATIJALAR
Tadqiqo ja ayonida konsep ual jad al a g a ik o ganayze dan oydalanish
bo‘yicha xo ijiy aj ibala ni o‘ ganish na ijasida bi qa o muhim ilmiy-amaliy
xulosala ga kelindi. Tadqiqo da AQSh, Finlandiya a Janubiy Ko eya a’lim
izimla idagi aj ibala ba a sil ahlil qilinib, ula ning didak ik imkoniya la i a
sama ado lik jiha la i solish i ildi.
1. AQSh aj ibasi
AQSh a’lim izimida g a ik o ganayze dan oydalanish keng ko‘lamli amaliyo
si a ida shakllangan. Ula Common Co e S a e S anda ds (CCSS) das u ida
o‘qu chila ning bilimla ini nazo a qilish, mus aqil ahlil qilish a muammoli
aziya la ni yechishga yo‘nal i ish uchun asosiy osi a si a ida qo‘llaniladi. Ayniqsa,
ingliz ili, a ix, biologiya a ma ema ika anla ida g a ik o ganayze la dan oydalanish
o‘qu chila ning o‘qish a yozish ko‘nikmala ini i ojlan i ishda sama ali bo‘lib
chiqmoqda.
Eng ko‘p qo‘llaniladigan o ganayze u la i quyidagila dan ibo a :
• Venn diag ammasi – ushunchala o‘ asidagi umumiylik a a qla ni
aniqlashda;
• Fishbone (sabab-oqiba ) jad ali – muammoning ildiz sababla ini ahlil qilishda;
• Mind map (aql xa i asi) – g‘oyala ni izimlash i ish a ijodiy a akku ni
i ojlan i ishda;
• Clus e cha – ma n asosida asosiy g‘oyala ni gu uhlashda.
Ma zano (2007) o‘z adqiqo ida a’kidlaganidek, g a ik o ganayze la dan
oydalanish o‘qu chila ning “yuqo i da ajadagi ik lash ko‘nikmala ini” i ojlan i ishga
xizma qiladi. Bu esa ula ning anqidiy ahlil, sin ez a muammoni hal qilish
kompe ensiyala ini mus ahkamlaydi.
2. Finlandiya aj ibasi
Finlandiya a’lim izimi o‘zining o‘qu chi ma kazli yondashu i bilan jahon
miqyosida mashhu . Ushbu izimda g a ik o ganayze inqui y-based lea ning
( adqiqo ga asoslangan a’lim) konsepsiyasi bilan chamba chas bog‘langan.
g a ik o ganayze la , asosan, quyidagi maqsadla da qo‘llaniladi:
• o‘qu chila ning mus aqil sa ol be ish ko‘nikmala ini i ojlan i ish;
13
h ps://www.as -con e ence.com/
I SHO‘BA:
Si a li a’lim – ba qa o a aqqiyo ka ola i: xo ijiy aj iba a mahalliy amaliyo
• ma zuni chuqu o‘ ganishga yo‘nal i ish;
• anla a o aloqala ni shakllan i ish;
• o‘qu chila ni kichik loyihala asosida adqiqo olib bo ishga ag‘ba lan i ish.
P. Sahlbe g (2015) o‘z adqiqo ida Finlandiya mak abla ida o‘qu chila ma zuni
o‘zla i konsep ual jad al yoki g a ik o ganayze shaklida uzib chiqishi, bu o qali
bilimla ni mus aqil izimlash i ishi a’lim sama ado ligini oshi ayo ganini qayd e adi.
3. Janubiy Ko eya aj ibasi
Janubiy Ko eyada a’lim izimi yuqo i exnologik a STEM yo‘nalishla iga
qa a ilgani bilan aj alib u adi. G a ik o ganayze dan oydalanish bu da la da da la
a’lim s anda la ida aniq ko‘ sa ib o‘ ilgan.
Ula quyidagi yo‘nalishla da keng qo‘llaniladi:
• STEM anla ida ( izika, ma ema ika, biologiya, muhandislik asosla i) muammoli
aziya la ni ahlil qilish;
• qa o qabul qilish ko‘nikmala ini i ojlan i ish;
• sabab-oqiba munosaba la ini izual i odalash;
• ilmiy adqiqo loyihala ini ejalash i ish a hisobo la da na ijala ni
izimlash i ish.
OECD (2021) hisobo ida qayd e ilishicha, Janubiy Ko eyada g a ik o ganayze
exnologiyala idan oydalanish na aqa mak abla da, balki uni e si e la da ajasida
ham qo‘llanilmoqda. Bu o‘qu chila ning anqidiy ik lash, jamoa iy muhokama olib
bo ish a ijodiy yechimla ishlab chiqish ko‘nikmala ini mus ahkamlashda ka a
ahamiya kasb e moqda.
4. Qiyosiy na ijala
O‘ ganilgan xo ijiy aj ibala quyidagi umumiylik a a qli jiha la ni ko‘ sa di:
O‘xshash jiha la :
• Ba cha mamlaka la da g a ik o ganayze la bilimla ni izimlash i ish a
o‘qu chila da anqidiy-ijodiy a akku ni i ojlan i ishga qa a ilgan.
• g a ik o ganayze la a’lim sama ado ligini oshi ish a mus aqil o‘qish
ko‘nikmala ini shakllan i ishda muhim osi a hisoblanadi.
• Ula ning qo‘llanishi o‘qu chila ni da s ja ayonida aol ish i ok e ishga undaydi.
Fa qli jiha la :
• AQSh – g a ik o ganayze la ko‘p oq baholash a moni o ing osi asi si a ida
qo‘llaniladi.
• Finlandiya – inqui y-based lea ning bilan uyg‘unlashib, o‘qu chi ma kazli
a’limni a’minlaydi.
• Janubiy Ko eya – STEM in eg a siyasi asosida qa o qabul qilish a muammoli
aziya la ni ahlil qilishda keng a biq e iladi.
5. O‘zbekis on uchun ahamiya i
O‘zbekis on a’lim izimida g a ik o ganayze la dan oydalanish asosan me odik
a siyala da ajasida amalga oshi ilmoqda. Bi oq da la siyosa ida belgilanganidek,
inno a sion pedag a ik o ganayze gik exnologiyala ni keng jo iy qilish ja ayonida
g a ik o ganayze la ni:
• aqamli a’lim pla o mala iga in eg a siya qilish;
• anla a o da s ishlanmala i asosiga a biq e ish;
• baholash a moni o ing ja ayonida qo‘llash imkoniya la i ma jud.
Shunday qilib, na ijala shuni ko‘ sa adiki, xo ijiy aj ibala ni ahlil qilish
O‘zbekis on a’lim izimida konsep ual jad al a g a ik o ganayze dan oydalanish
imkoniya la ini kengay i ish uchun muhim me odik asos bo‘lib xizma qiladi.
14
h ps://www.as -con e ence.com/
I SHO‘BA:
Si a li a’lim – ba qa o a aqqiyo ka ola i: xo ijiy aj iba a mahalliy amaliyo
XULOSA
Yuqo idagi adqiqo na ijala i a muhokamala shuni ko‘ sa diki, konsep ual
jad al a g a ik o ganayze dan oydalanish zamona iy a’lim izimida bilimla ni
izimlash i ish, o‘qu chila da anqidiy a ijodiy a akku ni i ojlan i ish, shuningdek,
ula ning mus aqil izlanishla ini ag‘ba lan i ishda muhim me odik osi a si a ida
ka a ahamiya kasb e adi. Xo ijiy aj ibala ahlili ushbu osi ala ning sama ali
pedag a ik o ganayze gik exnologiya si a ida shakllanganini a ula ha bi
mamlaka da o‘ziga xos uslubiy xususiya la bilan qo‘llanilayo ganini ko‘ sa di.
Bi inchidan, AQSh a’lim izimida g a ik o ganayze dan oydalanish baholash
ja ayonini yanada aniq a izimli ashkil e ish imkonini be gani, o‘qu chila ning
ik lash qobiliya la ini nazo a qilishda muhim ahamiya ga ega ekanligi aniqlandi.
Ikkinchidan, Finlandiya aj ibasi g a ik o ganayze ning inqui y-based lea ning
konsepsiyasi bilan uyg‘unlashib, o‘qu chini izlanishga, sa ol be ishga a o‘z bilimla ini
qay a ishlab chiqishga undashda sama ali ekanligini ko‘ sa di.
Uchinchidan, Janubiy Ko eya aj ibasida g a ik o ganayze exnologiyala i STEM
yo‘nalishla ida o‘qu chila ning muammoli aziya la ni hal e ish, qa o qabul qilish
hamda ilmiy asoslangan xulosala chiqa ish ko‘nikmala ini i ojlan i ishda keng
qo‘llanilayo gani aniqlandi.
To‘ inchidan, qiyosiy ahlil shuni ko‘ sa diki, uchala mamlaka aj ibasida ham
g a ik o ganayze la o‘qu chila bilimini chuqu lash i ish, a akku ini i ojlan i ish a
a’lim sama ado ligini oshi ishda asosiy didak ik osi a hisoblanadi. Faqa ula ning
qo‘llanish sohasi a didak ik maqsadi mamlaka la ning a’lim alsa asi a
yondashu la iga ko‘ a a qlanadi.
O‘zbekis on a’lim izimi uchun xulosala :
• g a ik o ganayze la dan oydalanish me odikasini ishlab chiqish a ula ni
da la a’lim s anda la iga in eg a siya qilish za u .
• Raqamli a’lim pla o mala iga moslash i ilgan g a ik o ganayze shablonla i
ishlab chiqilib, ula dan keng oydalanish imkoniya la ini ya a ish lozim.
• O‘qi u chila malakasini oshi ish ku sla ida g a ik o ganayze la dan
oydalanish bo‘yicha maxsus modulla ni ki i ish za u .
• Baholash a moni o ing izimida g a ik o ganayze la ni qo‘llash o qali
o‘qu chila ning bilim da ajasi a ik lash ko‘nikmala ini aniq oq aniqlash
imkoniya i ya a iladi.
• Xo ijiy aj ibala ni o‘ ganish a a biq e ish o qali O‘zbekis on a’lim izimida
inno a sion pedag a ik o ganayze gik exnologiyala ni keng qo‘llash
imkoniya i yuzaga keladi.
Umuman olganda, adqiqo konsep ual jad al a g a ik o ganayze dan
oydalanishning ilmiy asoslanganligini, ula ning didak ik a me odik jiha dan
sama ali ekanini hamda O‘zbekis on a’lim izimida qo‘llanishi a’lim si a ini
oshi ishning muhim omili bo‘lishini ko‘ sa di. Xo ijiy aj ibala ni o‘ ganish a
moslash i ish asosida ishlab chiqilgan a siyala a’lim ja ayonida g a ik
o ganayze la dan oydalanishni kengay i ish a o‘qu chila da XXI as
kompe ensiyala ini shakllan i ishga xizma qiladi.
15
h ps://www.as -con e ence.com/
I SHO‘BA:
Si a li a’lim – ba qa o a aqqiyo ka ola i: xo ijiy aj iba a mahalliy amaliyo
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1. No ak J.D., Cañas A.J. The Theo y Unde lying Concep Maps and How o
Cons uc and Use Them. – Flo ida: Ins i u e o Human and Machine
Cogni ion, 2008. – 36 p.
2. Ma zano R.J. The A and Science o Teaching: A Comp ehensi e
F amewo k o E ec i e Ins uc ion. – Alexand ia: ASCD, 2007. – 221 p.
3. Sahlbe g P. Finnish Lessons 2.0: Wha Can he Wo ld Lea n om
Educa ional Change in Finland? – New Yo k: Teache s College P ess, 2015.
– 264 p.
4. OECD. Educa ion in Ko ea: Highligh s. – Pa is: OECD Publishing, 2021. –
142 p.
5. O‘zbekis on Respublikasi P eziden ining “Ta’lim- a biya izimini yanada
akomillash i ishga oid qo‘shimcha cho a- adbi la o‘g‘ isida”gi Fa moni,
2020-yil 6-noyab , PF–6108.
6. O‘zbekis on Respublikasi P eziden ining “P o essional a’lim izimini
i ojlan i ish cho a- adbi la i o‘g‘ isida”gi Qa o i, 2021-yil 18-yan a , PQ–
187.
7. UNESCO. ICT Compe ency F amewo k o Teache s. – Pa is: UNESCO,
2018. – 56 p.
