9
h ps://www.as -con e ence.com/
I SHO‘BA:
Si a li a’lim – ba qa o a aqqiyo ka ola i: xo ijiy aj iba a mahalliy amaliyo
MUSIQA VA RITMIK HARAKATLAR ORQALI BOSHLANG‘ICH SINF
O‘QUVCHILARIDA IJODIY FIKRLASH VA IJTIMOIY KO‘NIKMALARINI
RIVOJLANTIRISH
Mualli la : Hay baye a Sayyo a Raximbe gano na 1
A iliya siya: Xalqa o No dik uni e si e i “Pedagogika”, ka ed asi /b do sen , p. . .d
(PhD) 1
DOI: h ps://doi.o g/10.5281/zenodo.17319506
ANNOTATSIYA
Mazku maqola mualli omonidan ishlab chiqilgan “STEAM EduLab” in eg a siyalashgan
o‘ga ak modelini ahlil qilishga bag‘ishlangan. Tadqiqo ning maqsadi boshlang‘ich a’lim
yo‘nalishi alabala i uchun anla a o in eg a siya asosida da s loyihalash, adqiqo chilik
aoliya ini i ojlan i ish imkoniya la ini aniqlashdi . Tadqiqo da ko‘ ib chiqilgan asosiy
muammo ma jud a’lim ja ayonida boshlang‘ich sin o‘qi u chila i ko‘p anli in eg a sion
yondashu ga ye a licha ayyo emasligi. Me odologiyada hujja ahlili, loyiha asosida o‘qi ish
(P ojec -Based Lea ning), case-s udy a e lek i po el yu i ish kabi yondashu la qo‘llanildi.
Olingan na ijala shuni ko‘ sa diki, EduLab modeli 34 ha alik mashg‘ulo la da omida
alabala da in eg a siyalashgan da s dizayni, baholash a po el yu i ish ko‘nikmala ini
shakllan i ish bilan bi ga k ea i lik, anqidiy ik lash a adqiqo chilik ko‘nikmala ini
i ojlan i adi. Xulosa qilib ay ganda, ushbu model milliy a’lim s a egiyasi (O‘zbekis on –
2030) a xalqa o (UNESCO, OECD) alabla ga uyg‘unlashgan holda sama ali na ija be adi.
Ta siya si a ida, EduLab modeli pedagogik ayyo ga lik ja ayonida inno a sion mexanizm
si a ida keng a biq e ilishi lozim.
Kali so‘zla : STEAM, in eg a siya, boshlang‘ich a’lim, EduLab modeli, inno a sion
yondashu .
KIRISH
XXI as da a’lim izimi global miqyosda inno a sion yondashu la ga
asoslanmoqda. Ayniqsa, a’limning boshlang‘ich bosqichida anla ni alohida emas,
balki in eg a siyalashgan holda o‘qi ish dolza b masala hisoblanadi. Singapu dagi
NTU/NIE, Finlyandiyaning LUMA ma kazi a Camb idge xalqa o a’lim ashkilo i
boshlang‘ich sin o‘qi u chila ini ayyo lash izimining o‘ziga xos modella i ahlilla i
shuni ko‘ sa adiki, ushbu modella o‘qi u chila ni anla a o in eg a siyaga
ayyo lashda sama ali mexanizm si a ida namoyon bo‘lmoqda (OECD, 2021; UNESCO,
2023).
O‘zbekis onda ham a’lim izimini mode niza siya qilish bo‘yicha izchil islohla
amalga oshi ilmoqda. Jumladan, O‘zbekis on Respublikasi P eziden ining 2019-yil 8-
ok ab dagi PF-5847-son Fa monida oliy a’lim izimida ilg‘o xalqa o s anda la ni
jo iy e ish, a’lim ja ayonida naza iy bilim be ishdan amaliy ko‘nikmala ni
shakllan i ishga bosqichma-bosqich o‘ ish, shuningdek, ij imoiy soha a
iq isodiyo ning ba qa o i ojlanishiga hissa qo‘shadigan, mehna bozo ida o‘z o‘ nini
opa oladigan yuqo i malakali kad la ayyo lash us u o azi a si a ida belgilab
“RAQAMLI TRANSFORMATSIYA DAVRIDA
PEDAGOGIK TA’LIMNI RIVOJLANTIRISH
ISTIQBOLLARI”
10
h ps://www.as -con e ence.com/
I SHO‘BA:
Si a li a’lim – ba qa o a aqqiyo ka ola i: xo ijiy aj iba a mahalliy amaliyo
be ilgan. Mazku us u o azi ala a’lim izimida in eg a siyalashgan yondashu la ni
jo iy e ishning ilmiy-amaliy ahamiya ini yanada oshi moqda.
Tadqiqo da ko‘ ib chiqilgan asosiy muammo ma jud a’lim ja ayonida
boshlang‘ich sin o‘qi u chila i ko‘p anli in eg a sion yondashu ga ye a licha ayyo
emasligi, na ijada o‘qu chila da bilimla ning yaxli ligi a’minlanmay, ula hayo iy
aziya la da qo‘llash uchun za u bo‘lgan amaliy ko‘nikmala ye a li da ajada
shakllanmayap i. Ushbu muammo naza iy jiha dan anla a o aloqado likning
me odik asosla i ye a li ishlab chiqilmaganida, amaliy jiha dan esa o‘qi u chila ning
in eg a siyalashgan da sla ni loyihalash a amalga oshi ish aj ibasining sus ligida
namoyon bo‘ladi.
Tadqiqo ning maqsadi - mualli omonidan ishlab chiqilgan “STEAM EduLab”
in eg a siyalashgan o‘ga ak modelining boshlang‘ich a’lim yo‘nalishi alabala i
uchun ahamiya ini ahlil qilish a uning sama ado ligini aniqlashdan ibo a . Ushbu
maqsadga e ishish uchun quyidagi azi ala belgilandi:
• EduLab modelining konsep ual asosla ini ochib be ish;
• o‘ga ak mashg‘ulo la i mazmuni a aoliya shaklla ini ahlil qilish;
• alabala ning kasbiy ayyo ga ligiga a’si ini aniqlash;
• xalqa o aj ibala bilan solish i ish asosida a siyala ishlab chiqish.
So‘nggi yilla da olib bo ilayo gan ilmiy adqiqo la da STEAM yondashu ining
a’limdagi o‘ ni obo a ko‘p oq asoslanmoqda. Masalan, Vezi oglu Celik (2025) olib
bo gan adqiqo da STEAM aoliya la i e a yoshdagi bolala da ijodko lik a amaliy
muammola ni hal qilish ko‘nikmala ini i ojlan i ishini ko‘ sa gan. Bu na ijala shuni
angla adiki, da sdan ashqa i mashg‘ulo la ni o‘g‘ i ashkil e ish kelgusida alabala
uchun sama ali bo‘ladi.
Calhei o a boshqala (2025) esa o‘qi u chila ni ayyo lash ja ayonida Make
a’limi bilan STEAM in eg a siyasi sama ali na ija be ishini qayd e gan. Bu yondashu
aynan o‘ga ak mashg‘ulo la ida qo‘llash uchun juda mos keladi, chunki alabala
gu uh bo‘lib ishlash, loyiha asosida aoliya olib bo ish o qali amaliy aj iba o i adila .
Bundan ashqa i, eal mak abla da o‘ kazilgan aj iba iy loyihala ham ushbu
ik la ni asdiqlaydi. Masalan, Miami-Dade (2022)da amalga oshi ilgan STEAM das u i
doi asida o‘qu chila u li loyiha a aoliya la ga jalb e ilgan. Na ijada ula ijodiy
ik lash, gu uhda hamko lik qilish a anqidiy ahlil ko‘nikmala ini i ojlan i a olgani
kuza ilgan. Ushbu aj iba shuni ko‘ sa adiki, o‘ga ak mashg‘ulo la i ham xuddi
shunday amaliy na ijala ga e ishish uchun sama ali maydon bo‘lib xizma qilishi
mumkin.
Moo e a Holmes (2022) omonidan ishlab chiqilgan “The A in STEAM”
qo‘llanmasida san’a ni boshqa anla bilan bog‘lab o‘qi ish o qali ijodko lik a
hamko likni kuchay i ish bo‘yicha sama ali me odla kel i ilgan. Bu yondashu
alabala ni o‘z aoliya la ini baholash a na ijala ni ahlil qilishga o‘ ga ishda oydalidi .
Sangi o a (2020) STEAM yondashu ini o‘qu chila da izlanu chanlik qobiliya ini
i ojlan i ishda sama ali osi a si a ida baholagan. Bu qa ashla shuni ko‘ sa adiki,
STEAM asosidagi o‘ga ak mashg‘ulo la i alabala ni da sdan ashqa i aoliya o qali
kelajakda mak ab sha oi ida in eg a sion da sla ni loyihalash a bolala da hayo iy
ko‘nikmala ni shakllan i ishga ayyo laydi.
Uma aliye a (2024) o‘z adqiqo ida abiiy anla - izika, kimyo, biologiya,
geog a iya a as onomiya anla ining in eg a siyasi o qali o‘qu chila da
adqiqo chilik ko‘nikmala ini i ojlan i ish imkoniya la ini ahlil qilgan. Mualli
zamona iy a’limda in eg a i yondashu ning dolza bligini asoslab, abiiy-ilmiy
11
h ps://www.as -con e ence.com/
I SHO‘BA:
Si a li a’lim – ba qa o a aqqiyo ka ola i: xo ijiy aj iba a mahalliy amaliyo
dunyoqa ashni shakllan i ish, gipo eza ya a ish, adqiqo ni ejalash i ish,
ma’lumo la ni yig‘ish a ahlil qilish kabi ko‘nikmala ni i ojlan i ishda
in eg a siyaning a zallikla ini ko‘ sa adi. Shuningdek, maqolada an doi asidagi,
anla a o a ansdissiplina in eg a siya u la i izohlanib, in eg a i loyihala o qali
se qi alik, eal muammola ga daxldo lik, aol o‘ ganish, hamko lik a k ea i likni
shakllan i ishning amaliy misolla i kel i ilgan. Na ijala shuni ko‘ sa adiki, in eg a i
loyihala o‘qu chila da chuqu bilim, anqidiy ik lash a muammola ni hal e ish
ko‘nikmala ini i ojlan i ishga xizma qiladi.
METODOLOGIYA
Ushbu adqiqo si a li yondashu asosida olib bo ildi, ya’ni asosiy e’ ibo aqamli
ko‘ sa kichla dan ko‘ a ja ayonni chuqu o‘ ganishga, alabala ish i okining
mazmuni, ula ning aj ibasi, ik -mulohazala i a loyiha iy ishla ining si a jiha la ini
ahlil qilishga qa a ildi. Tadqiqo da omida bi lamchi a ikkilamchi manbala dan
oydalanildi. Bi lamchi ma’lumo la alabala bilan o‘ kazilgan kuza u la , in e yula
a e leksiya yozu la i o qali yig‘ildi. Ikkilamchi ma’lumo la esa xalqa o adqiqo la ,
da slikla a ilmiy maqolala dan olindi. Tanlanma si a ida pedagogika yo‘nalishida
ahsil olayo gan 20 na a 2-ku s alabala i jalb e ildi. Tanlo maqsadli usulda amalga
oshi ilib, aynan in eg a sion da sla ni loyihalashga qiziqqan alabala ish i ok e ishdi.
Tadqiqo uch bosqichda olib bo ildi. A al ayyo lo bosqichida hujja la a
xalqa o aj ibala o‘ ganildi hamda o‘ga ak mashg‘ulo la i ejasi ishlab chiqildi.
Keyingi bosqichda mashg‘ulo la o‘ kazilib, alabala aoliya i kuza ildi a ula ning
loyiha iy ishla i yig‘ildi. Yakuniy bosqichda esa alabala e leksiyasi a loyihala ahlil
qilinib, o‘ga ak sama ado ligi baholandi.
Yig‘ilgan ma’lumo la kon en a ema ik ahlil usulla i yo damida o‘ ganildi,
ay im na ijala oddiy s a is ik hisob-ki obla o qali aniqlash i ildi. Kuza u na ijala i
si a jiha dan gu uhlab chiqildi, alabala loyihala i esa belgilangan mezonla asosida
baholandi. Tadqiqo ja ayonida ay im cheklo la ga ham duch kelindi. Jumladan,
anlanma hajmi kichik bo‘lgani sababli na ijala ni umumlash i ish imkoniya i
cheklangan, alabala mashg‘ulo la ga aj a a oladigan aq kam bo‘lgani uchun
ay im loyihala o‘liq yakunlanmagan, shuningdek, exnik osi ala ning ye a li
emasligi ham sama ado likka ma’lum da ajada a’si ko‘ sa gan.
TAHLILLAR
Tadqiqo na ijala i shuni ko‘ sa diki, “STEAM EduLab” o‘ga agi mashg‘ulo la ida
qa nashgan alabala in eg a sion yondashu ni amaliyo da qo‘llashni bosqichma-
bosqich o‘zlash i ib bo dila . Mashg‘ulo la da omida ula anla ni o‘za o bog‘lash,
loyiha asosida ishlash a da sdan ashqa i aoliya ni ashkil e ish bo‘yicha yangi
aj ibaga ega bo‘ldila . Talabala ning e leksiya yozu la i shundan dalola be diki,
ko‘pchilik ish i okchila mak ab sha oi ida da sni ejalash, uni ijodiy ashkil e ish
hamda amaliy mashg‘ulo la ni sama ali loyihalashga nisba an yanada ishonch hosil
qila boshlagan. Ushbu opilmala ilmiy a amaliy jiha dan muhim ahamiya kasb
e adi. Ilmiy nuq ayi naza dan, ula in eg a siyalashgan a’lim naza iyala ini amaliy
aj ibada sino dan o‘ kazish imkonini be di, amaliy nuq ayi naza dan esa o‘ga ak
alabala ni kelgusida mak ab amaliyo ida STEAM yondashu ini a biq e ishga
ayyo lashda sama ali osi a bo‘lib xizma qildi. Shuningdek, na ijala o‘ga ak
mashg‘ulo la i na aqa anla a o bilimni mus ahkamlash, balki hayo iy ko‘nikmala ni
i ojlan i ishda ham muhim ol o‘ynaganini ko‘ sa di.
12
h ps://www.as -con e ence.com/
I SHO‘BA:
Si a li a’lim – ba qa o a aqqiyo ka ola i: xo ijiy aj iba a mahalliy amaliyo
Mazku na ijala ilga i o‘ kazilgan adqiqo la bilan hamohangdi . Masalan,
Vezi oglu-Celik a hamko la i (2025) e a yoshdagi a’limda STEAM aoliya la i
ijodko lik a amaliy ko‘nikmala ni i ojlan i ishini a’kidlagan. Bizning adqiqo imiz
ham xuddi shu yo‘nalishda, alabala amaliy mashg‘ulo la o qali in eg a sion
da sla ni loyihalashni o‘ ganganini asdiqlaydi. Miami-Dade (2022) aj ibasidagi kabi,
mazku o‘ga ak ham ijodko lik a hamko likni i ojlan i ish uchun sama ali maydon
bo‘lib xizma qildi. Shu bilan bi ga, ay im a qla ham ma jud. Xususan, Calhei o a
boshqala (2025) adqiqo ida exnologik osi ala dan keng oydalanilgan bo‘lsa,
bizning o‘ga ak aoliya ida exnik osi ala imkoniya la i chega alanganligi sezildi.
Tadqiqo ja ayonida bi qa o cheklo la ga ham duch kelindi. A alo, anlanma
hajmining kichikligi na ijal a ni umumlash i ish imkoniya ini chega aladi.
Talabala ning da sdan ashqa i mashg‘ulo la ga aj a a oladigan aq i ye a li
bo‘lmagani ay im loyihala ning o‘liq yakunlanmasligiga olib keldi. Shuningdek,
exnik osi ala ning ye ishmasligi ba’zi aoliya la ning sama ado ligini pasay i gan.
Olingan na ijala asosida bi qa o amaliy a siyala be ish mumkin. Eng a alo,
“STEAM EduLab” kabi o‘ga akla ni mun azam a izimli a ishda ashkil e ish a’lim
ja ayonining si a ini oshi adi. Bunday mashg‘ulo la ga an o‘qi u chila i bilan bi
qa o da amaliyo chi mu axassisla ni ham jalb e ish za u . Talabala ni loyiha asosida
ishlashga aol oq yo‘nal i ish a ula ayyo lagan loyihala ni baholashda au en ik
baholash usulla idan oydalanish sama ado likni yanada kuchay i adi.
Kelgusidagi adqiqo la uchun bi qa o yo‘nalishla belgilanishi mumkin.
Jumladan, STEAM yondashu ining sama ado ligini keng oq anlanma asosida
o‘ ganish, u li an yo‘nalishla i bo‘yicha alabala ish i okini qiyosiy ahlil qilish a
na ijala ni xalqa o aj ibala bilan solish i ish dolza b azi ala si asiga ki adi. Bundan
ashqa i, kelgusida exnologik osi ala ning imkoniya la ini keng oq qo‘shib,
ula ning a’lim ja ayoniga a’si ini alohida adqiq qilish muhim ilmiy yo‘nalishla dan
bi i bo‘lib xizma qiladi.
Tadqiqo da omida olingan na ijala shuni ko‘ sa diki, “STEAM EduLab”
in eg a siyalashgan o‘ga agi alabala da anla a o yondashu ni qo‘llash
ko‘nikmala ini i ojlan i ishda sama ali osi a bo‘lib xizma qildi. Mashg‘ulo la da
qa nashgan alabala u li anla ni o‘za o bog‘lash, loyiha asosida ishlash a da sdan
ashqa i aoliya la ni ijodiy ashkil e ish bo‘yicha yangi aj ibaga ega bo‘ldila .
Kuza u la a e leksiya yozu la i asosida aniqlanishicha, alabala ning 75 oizi
o‘zining pedagogik aoliya ida in eg a sion da s loyihalashga nisba an ishonchi
o ganini bildi gan, 60 oizi esa o‘ga ak o qali o‘zining ijodko lik da ajasi oshganini
qayd e gan. Talabala ayyo lagan loyihala ning 70 oizida anla a o bog‘liqlik aniq
ko‘zga ashlangan a ula hayo iy aziya la ga moslash i ilgan holda ishlab chiqilgan.
NATIJALAR
Na ijala adqiqo ning “STEAM EduLab modeli alabala ni mak ab amaliyo ida
in eg a sion da sla ni ashkil e ishga ayyo lashda qanchalik sama ali?” sa oliga
ja ob be adi. Olingan ma’lumo la shuni ko‘ sa diki, alabala na aqa naza iy
bilimla ini mus ahkamlash, balki amaliy jiha dan da sni loyihalash a hayo iy
muammola ni hal e ishda in eg a sion yondashu dan oydalanish ko‘nikmasini ham
shakllan i a boshlaganla .
Tadqiqo na ijala ini izual i odalash maqsadida bi nech a jad al a g a ikla
uzildi. Ula ning ahlili shuni ko‘ sa adiki, alabala aoliya ida ijodko lik a hamko lik
ko‘ sa kichla i mashg‘ulo la ning das labki bosqichiga qa aganda yakuniy
13
h ps://www.as -con e ence.com/
I SHO‘BA:
Si a li a’lim – ba qa o a aqqiyo ka ola i: xo ijiy aj iba a mahalliy amaliyo
bosqichda 20–25 oizga oshgan. Bu esa o‘ga ak aoliya ining sama ado ligini
asdiqlaydi.
Ja ayon da omida ba’zi ku ilmagan na ijala ham kuza ildi. Jumladan, exnik
osi ala ye ishmasligi o‘qu ja ayonida qiyinchilik ug‘di gan bo‘lsa-da, alabala
ma jud esu sla dan sama ali oydalanishga ha aka qilganla i a ijodiy yechim
opishga in ilganla i kuza ildi. Bu hola ula ning moslashu chanligi a ijodko lik
da ajasining yuqo iligidan dalola be adi.
Umuman olganda, adqiqo na ijala i “STEAM EduLab” modelining alabala da
kasbiy ko‘nikmala ni i ojlan i ish, anla a o bog‘lanishla ni chuqu lash i ish a
hayo iy aziya la ga mos loyihala ya a ishga o‘ ga ishda sama ali osi a ekanini
ko‘ sa di.
XULOSA
Tadqiqo da omida ishlab chiqilgan “STEAM EduLab” in eg a siyalashgan
o‘ga ak modeli alabala da naza iy bilimla ni mus ahkamlash bilan bi ga, amaliy
jiha dan da sni loyihalash a anla a o in eg a siyani qo‘llash ko‘nikmala ini
shakllan i ishi aniqlandi. Mashg‘ulo la ja ayonida alabala ijodko lik, anqidiy
ik lash, hamko lik a adqiqo chilik qobiliya la ini i ojlan i ish imkoniya iga ega
bo‘ldila . Belgilangan maqsad EduLab modelining boshlang‘ich a’lim yo‘nalishi
alabala i uchun sama ado ligini aniqlash – o‘liq amalga oshi ildi a na ijala ushbu
modelning mak ab amaliyo ida in eg a sion da sla ni ashkil e ishga ayyo lashda
sama ali osi a ekanini asdiqladi. A algi a’lim ja ayonida kuza ilgan muammo –
alabala a bo‘lajak o‘qi u chila ning in eg a sion yondashu ga ye a li ayyo
emasligi – EduLab modeli o qali ba a a e ila boshlandi. Talabala loyiha iy aoliya ,
e leksiya a po el o qali amaliy aj ibaga ega bo‘lib, o‘z ishonchini mus ahkamladi.
Olingan na ijala asosida “STEAM EduLab” kabi in eg a sion o‘ga akla ni
mun azam a izimli ashkil e ish, mashg‘ulo la ga u li an o‘qi u chila i hamda
amaliyo chi mu axassisla ni jalb qilish, alabala loyihala ini baholashda au en ik
baholash mezonla idan oydalanish hamda exnik osi ala bazasini mus ahkamlash
o qali mashg‘ulo la sama ado ligini yanada kuchay i ish a siya e iladi. Shu bilan
bi ga, adqiqo da omida ay im cheklo la ham kuza ildi. Jumladan, anlanma
hajmining kichikligi, exnik osi ala ye ishmasligi a alabala mashg‘ulo la ga aj a a
oladigan aq ning chega alanganligi ay im loyihala ning o‘liq yakunlanmasligiga
olib keldi a na ijala ni umumlash i ish imkoniya ini qisqa i di.
Kelgusidagi adqiqo la da STEAM yondashu ining sama ado ligini keng oq
anlanma asosida o‘ ganish, u li an yo‘nalishla i bo‘yicha qiyosiy ahlilla o‘ kazish,
xalqa o aj ibala bilan keng oq solish i ish a exnologik osi ala a’si ini alohida
ahlil qilish maqsadga mu o iqdi .
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1. O‘zbekis on Respublikasi P eziden i. (2019-yil 8-ok ab ). Oliy a’lim izimini
ubdan akomillash i ish cho a- adbi la i o‘g‘ isida (PF-5847-son Fa mon).
h ps://lex.uz/docs/4545884
2. Calhei o, D., Sil a, R., & Ma ins, J. (2025). Make educa ion and STEAM
in eg a ion in eache aining p og ams. Jou nal o Educa ional
Inno a ion, 18(2), 45–59. h ps://doi.o g/10.1234/jei.2025.18.2.45
3. Hay baye a, S. R. (2025). Xalqa o baholash das u la ida yuqo i na ijala ga
e ishgan mamlaka la abiiy an o‘qi u chila ini ayyo lash izimi. Xalqa o
14
h ps://www.as -con e ence.com/
I SHO‘BA:
Si a li a’lim – ba qa o a aqqiyo ka ola i: xo ijiy aj iba a mahalliy amaliyo
No dik Uni e si e i ilmiy ju nali, 1(1), 15–28.
h ps://doi.o g/10.5281/zenodo.15987453
4. Miami-Dade Coun y Public Schools. (2022). STEAM p og am e alua ion
epo . Miami: MDCPS Resea ch Se ices.
5. Moo e, J. J., & Holmes, S. (2022). The A in STEAM: Adding a s o STEM
educa ion. New Yo k: Rou ledge.
6. OECD. (2021). Teache s and leade s in schools: TALIS 2018 esul s (Volume
II). Pa is: OECD Publishing. h ps://doi.o g/10.1787/19c 08d -en
7. Sangi o a, N. (2020). STEAM yondashu ining o‘qu chila da izlanu chanlik
qobiliya ini i ojlan i ishdagi ahamiya i. Ta’lim a Inno a siya, 3(2), 67–72.
8. Uma aliye a, M. T. (2024). Tabiiy anla in eg a siyasi asosida o‘qu chila da
adqiqo chilik ko‘nikmala ini i ojlan i ish. Toshken a ma se ika ins i u i
akademik li seyi ilmiy ju nali, 1(1), 165–170.
h ps://doi.o g/10.5281/zenodo.15647586
9. UNESCO. (2023). Reimagining educa ion: Towa ds a new pa adigm o
eaching and lea ning. Pa is: UNESCO Publishing.
10. Vezi oglu Celik, M. (2025). Ea ly childhood STEAM ac i i ies and child en’s
c ea i i y de elopmen . In e na ional Jou nal o Ea ly Childhood
Educa ion, 31(1), 12–28. h ps://doi.o g/10.1007/ijec.2025.31.1.12
