9
h ps://www.as -con e ence.com/
I SHO‘BA:
Si a li a’lim – ba qa o a aqqiyo ka ola i: xo ijiy aj iba a mahalliy amaliyo
PROFESSIONAL TA’LIM O‘QUVCHILARINING KASBIY TAYYORGARLIGINI
RAQAMLI TA’LIM RESURSLARI ORQALI RIVOJLANTIRISH BO‘YICHA
XORIJIY TAJRIBALAR
Mualli la : Qo‘ysino Odil Almu o o ich 1, I isqulo Fa xod Sul onboye ich 2
A iliya siya: Xalqa o No dik uni e si e i Ilmiy ishla a inno a siyala bo‘yicha
p o ek o 1 , Namangan da la exnika uni e si e i dok o an i, Xalqa o No dik
uni e si e i Ilmiy a inno a sion depa amen boshlig‘i 2
DOI: h ps://doi.o g/10.5281/zenodo.17319780
ANNOTATSIYA
Maqolada p o essional a’limda aqamli a’lim esu sla idan (RTR) oydalanishning xo ijiy
aj ibala i izimli ahlil qilinadi. Tadqiqo AQSh, Ge maniya, Finlyandiya a Janubiy Ko eya
misolida olib bo ilib, in a uzilma, pedagogik yondashu la , pla o mala (LMS, OER), VR/AR
exnologiyala i hamda o‘qi u chila aqamli kompe ensiyala ini shakllan i ishda
DigCompEdu modeli yo i iladi. Hulosa qismida O‘zbekis on sha oi ida in a uzilmani
bosqichma-bosqich i ojlan i ish, pedagogla aqamli kompe ensiyasini kuchay i ish a
milliy OER pla o masini ya a ish bo‘yicha aniq akli la bildi iladi.
Kali so‘zla : aqamli a’lim esu sla i; p o essional a’lim; aqamli ans o ma siya;
DigCompEdu; VR/AR; 4K ko‘nikmala .
KIRISH
Zamona iy exnologiyala a’limning mazmuni a shaklini o‘zga i ib, aqamli
a’lim esu sla idan oydalanish imkoniya la ini kengay i moqda. “Raqamli
iq isodiyo ” konsepsiyasi dunyo bo‘ylab a’lim, ishlab chiqa ish a mehna bozo ining
o‘za o in eg a siyasini a’minlamoqda [1]. Muhandislik- exnologik sohala da
a oma lash i ish, sun’iy in ellek (AI) a IoT izimla i keng jo iy e ilishi a’lim oldiga
yangi maqsad — bo‘lajak mu axassisla ni aqamli muhi da ishlashga ayyo lash
azi asini qo‘ymoqda [2]. UNESCO hisobo ida qayd e ilganidek, XXI as mu axassisi
undamen al bilimla bilan bi qa o da aqamli sa odxonlik a exnik a akku
uyg‘unligiga ega bo‘lishi za u [3]. Shu sababli p o essional a’limda aqamli a’lim
esu sla ini (RTR) keng jo iy e ish a ula ni pedagogik me odikala bilan
in eg a siyalash dolza b masalaga aylandi.
Global aj iba shuni ko‘ sa adiki, aqamli exnologiyala o‘qu ja ayonini
shunchaki osi a emas, balki bu un a’lim alsa asining ma kaziga aylan i moqda [4;
5]. Raqamli esu sla yo damida indi idual a’lim ayek o iyasi, moslashu chan
jad al, i ual labo a o iyala a simulya siyala o qali bilim olish imkoniya i
kengaymoqda. Wo ld Economic Fo um (2023, 2025) hisobo la ida kel i ilishicha,
2030-yilgacha ma jud ko‘nikmala ning qa iyb 40 oizi eski adi, bu esa uzluksiz qay a
ayyo lash a yangi kompe ensiyala ni egallash za u a ini kel i ib chiqa moqda [8–9].
Shu sha oi da RTR na aqa o‘qi ishning exnik osi asi, balki kasbiy ayyo ga likni
mode niza siyalo chi asosiy omil si a ida namoyon bo‘lmoqda.
“RAQAMLI TRANSFORMATSIYA DAVRIDA
PEDAGOGIK TA’LIMNI RIVOJLANTIRISH
ISTIQBOLLARI”
10
h ps://www.as -con e ence.com/
I SHO‘BA:
Si a li a’lim – ba qa o a aqqiyo ka ola i: xo ijiy aj iba a mahalliy amaliyo
TADQIQOT METODLARI
Tadqiqo qiyosiy-anali ik, izimli a ahliliy yondashu la asosida olib bo ildi.
Tadqiqo ning obyek i si a ida i ojlangan da la la ning p o essional a’lim
izimla ida aqamli a’lim esu sla idan oydalanish ja ayoni olindi, p edme i si a ida
esa AQSh, Ge maniya, Finlyandiya a Janubiy Ko eya aj ibasi ahlil qilindi.
Tadqiqo ma’lumo bazasi si a ida UNESCO, OECD, WEF, Cede op, BIBB,
McKinsey kabi xalqa o ashkilo la ning hisobo la i hamda o‘qu muassasala ining
amaliy aj ibala i (SkillsCommons, Eduko, “Цифровой колледж”) ahlil qilindi. [1–3; 18–
27].
Me odik yondashu si a ida Thomann H. [37], Long Y. [38] a Muskhi M. [39]
adqiqo la ida a’lim ja ayonida i ual eallikdan oydalanishni o‘ ganish usulla i –
ekspe imen al dizayn, qiyosiy gu uhla hamda o‘qu chila ning qoniqish da ajasini
baholash ahlil qilindi a ushbu maqolada aqqoslash uchun asos qilib olindi.
O‘ ganilgan aj ibala in a uzilma, me odika, pedagogik kompe ensiyala , baholash
mexanizmla i a sanoa in eg a siyasi mezonla i asosida gu uhlandi.
NATIJALAR
O‘ kazilgan ahlilla na ijasiga ko‘ a xo ijiy mamlaka la da aqamli a’lim
esu sla ini jo iy e ish ja ayoni bi nech a umumiy amoyilla ga ayanadi. A alo,
i ojlangan da la la da aqamli a’lim esu sla i aqa yo damchi osi a emas, balki
a’limning mazmuniy a me odik asosiga aylangan. Bunday yondashu o‘qu
ja ayonini shaxsga yo‘nal i ilgan, in e ak i a kompe ensiyaga asoslangan izim
si a ida qay a ashkil e ishga imkon be adi.
Bundan ashqa i, ahlilla shuni ko‘ sa diki, a’lim si a i ko‘p jiha dan
o‘qi u chila ning aqamli kompe ensiyasiga bog‘liq. DigCompEdu modeli kabi
xalqa o mezonla bugungi kunda o‘qi u chi aoliya ining yangi ko‘ sa kichla ini
belgilab be moqda [7; 11]. Bu aj iba O‘zbekis on uchun ham dolza b bo‘lib, aqamli
pedagogika bo‘yicha o‘qi u chila ni ayyo lash a malakasini oshi ishda sama ali
mezon si a ida xizma qilishi mumkin.
Shuningdek ahlilla , xo ijiy amaliyo da a’lim a ishlab chiqa ish o‘ asidagi
in eg a siya kuchli ekanini ko‘ ishimiz mumkin. Ge maniya, Finlyandiya a Janubiy
Ko eya misolida o‘qu ja ayonini eal ishlab chiqa ish muhi i bilan yaqinlash i ish
uchun VR/AR exnologiyala a simulya siya izimla i keng qo‘llanilmoqda [24; 28; 38].
Bunday aj ibala kasbiy ko‘nikmala ni xa siz, ammo sama ali a zda i ojlan i ish
imkonini be adi.
O‘ kazilgan ahlilla shuni ko‘ sa adiki, i ojlangan mamlaka la da kasbiy
a’limni aqamlash i ish ja ayoni uch a asosiy yo‘nalish asosida shakllanmoqda.
Bi inchidan, moslashu chan a’lim muhi ini ya a ish yo‘nalishida
o‘qu chila ning indi idual o‘qu ayek o iyasini shakllan i ish imkonini be u chi
aqamli pla o mala (LMS, OER) keng jo iy e ilmoqda. Ushbu izimla o‘qu
ja ayonini shaxsga yo‘nal i ilgan, in e ak i a o‘zlash i ish su ’a iga mos shaklda
ashkil e ishga xizma qilmoqda.
Ikkinchidan, aqamli kompe ensiyala ni s anda lash i ish amoyili asosida
o‘qi u chi a o‘qu chila ning aqamli sa odxonligini baholashning xalqa o mezonla i
(masalan, DigCompEdu modeli) amaliyo ga a biq e ilmoqda. Bu yondashu aqamli
pedagogika a o‘qi u chilik aoliya ida kompe ensiya iy yondashu ni
mus ahkamlashga yo dam be moqda.
11
h ps://www.as -con e ence.com/
I SHO‘BA:
Si a li a’lim – ba qa o a aqqiyo ka ola i: xo ijiy aj iba a mahalliy amaliyo
Uchinchidan, amaliyo ga yo‘nal i ilgan a’lim modelini i ojlan i ish maqsadida
VR/AR exnologiyala idan keng oydalanilmoqda. Ushbu exnologiyala yo damida
eal ishlab chiqa ish ja ayonla i o‘qu muhi iga in eg a siya qilinib, o‘qu chila da
xa siz, ammo eal sha oi ga yaqin muhi da kasbiy ko‘nikmala ni shakllan i ish
imkoniya i ya a ilmoqda.
Mazku endensiyala shuni ko‘ sa adiki, aqamli a’lim esu sla i zamona iy
kasbiy a’lim izimini yangilashning asosiy omiliga aylanib, a’lim ja ayonini
moslashu chan, na ijaga yo‘nal i ilgan a inno a sion usda i ojlan i ishga xizma
qilmoqda. [37–39].
Quyida kel i ilgan xo ijiy mamlaka la aj ibala ini o‘ ganish na ijala i ushbu
umumiy endensiyala ni asdiqlaydi:
AQSh aj ibasi: OER (Ochiq a’lim esu sla i) a LMS (Ta’lim ja ayonini boshqa ish
izimi) asosidagi a’lim modeli. AQShda p o essional a’lim izimi
ma kazlashmaganligi sababli, sh a la da ajasida u li inno a sion yondashu la
a biq e ilmoqda [19]. Be gen Communi y College 1600 dan o iq onlayn ku sla ni
akli e ib, o‘qu chila ga o‘z su ’a ida o‘qish imkonini ya a gan [20]. SkillsCommons
pla o masi o qali minglab bepul o‘qu ma e ialla i a i ual labo a o iyala aqdim
e ilib, mehna bozo iga mos kompe ensiyala ni i ojlan i ish yo‘lga qo‘yilgan [18].
Flipped class oom usuli da sdan ashqa i ayyo ga likni onlayn amalga oshi ish, sin
mashg‘ulo la ini esa amaliy yechimla a muhokamala uchun ishla ish imkonini
be adi. Bu yondashu o‘qu chila ning mus aqil ishlash a anqidiy ik lash
qobiliya la ini oshi adi [19; 20].
Rossiya aj ibasi: aqamli siyosa a pla o ma izimi. Rossiyada “Raqamli
iq isodiyo ” milliy das u i asosida kasbiy a’lim aqamli ans o ma siyadan o‘ moqda
[21]. Rossiya Fede a siyasining 2017-yildagi 816-sonli buy uq elek on o‘qi ishning
huquqiy asosini mus ahkamladi [22]. “Цифровой колледж” pla o masi 50 mingdan
o iq o‘qu chini qam ab olib, o‘qi u chi a alaba o‘ asida maso a iy hamko likni
yo‘lga qo‘ydi. Raqamli a’limni i ojlan i ishda xususiy sek o ham aol: Skillbox kolleji
o‘liq onlayn o ma da IT sohala ida diplom das u la ini amalga oshi moqda [23]. Bu
aj iba aqamli in a uzilmaning ba qa o ligi a pedagogla ning aqamli sa odxonligi
bilan chamba chas bog‘liq.
Ge maniya aj ibasi: “Be u sbildung 4.0” ashabbusi. Ge maniyada kasbiy a’lim
dual izim asosida ashkil e ilgan. 2016-yildan boshlab “Be u sbildung 4.0” ashabbusi
aqamli kompe ensiyala ni ba cha kasb s anda la iga in eg a siya qilishni boshladi
[24]. ASCOT+ loyihasi doi asida i ual baholash pla o mala i jo iy e ilib,
o‘qu chila ning malakasini aqamli muhi da aniqlash imkoniya i ya a ildi [25]. Pu z
a hamko la (2022) adqiqo ida VR exnologiyasi asosida ishlab chiqilgan 4C/ID
modeli o‘qu chila ning amaliy ayyo ga ligini a aqamli sa odxonligini oshi ganini
isbo ladi [28]. Shunga o‘xshash na ijala Thomann (2024) adqiqo ida ham kuza ildi,
unda imme si e VR o qali o‘ ganish an’ana iy me odla ga nisba an yuqo i
mo i a siya a bilim saqlanishini a’minlagani qayd e ilgan [37].
Finlyandiya aj ibasi: indi idual ayek o iya a anali ika. 2018-yildan boshlab
Finlyandiya kasbiy a’limi kompe ensiyaga yo‘nal i ilgan izimga o‘ gan. Ha bi
o‘qu chiga aqamli pla o ma o qali moni o ing qilinadigan indi idual o‘qu ejasi
uziladi [26]. S udyIn o (Opin opolku) po ali mehna bozo i eh iyojla ini ahlil qilib,
o‘qu chila ni mos das u la bilan ma ching qiladi.
i slea ning pla o masi elek on kon en , es a anali ikani bi lash i gan; wea able
kame ala yo damida amaliy mashg‘ulo la jonli e i da uza ilmoqda [27]. Long (2024)
12
h ps://www.as -con e ence.com/
I SHO‘BA:
Si a li a’lim – ba qa o a aqqiyo ka ola i: xo ijiy aj iba a mahalliy amaliyo
adqiqo ida VR amaliy mashg‘ulo la o‘qu chila da amaliy ko‘nikmala ni 27% ga
oshi gani qayd e ilgan [38]. Bundan ashqa i, Finlyandiya Milliy a’lim agen ligi ba cha
kasb-huna k ali ika siyala iga aqamli kompe ensiyala ni ki i gan a “Raqamli
ans o ma siya a mog‘i” o qali ilg‘o aj ibala ni almashish izimini yo‘lga qo‘ygan
[26].
Janubiy Ko eya aj ibasi: aqlli a’lim a AI in eg a siyasi. Janubiy Ko eyada 2023-
yildan boshlab “Sma Educa ion” konsepsiyasi bo‘yicha aqamli da slikla a AI
asosidagi a’lim izimi jo iy e ilmoqda [34]. 2025-yilgacha 1200 a “ aqamli u o ”
o‘qi u chila ni yangi me odikala ga o‘ ga ish uchun ayyo lanmoqda. Kim (2024)
omonidan o‘ kazilgan me a- ahlil na ijala iga ko‘ a, Ko eya a’lim izimida li elong
oca ional educa ion modeli aqamli kompe ensiyala ni mun azam yangilab bo ish
o qali o‘qi u chila ning sama ado ligini oshi gan [40].
MUHOKAMA
Xo ijiy aj ibala shuni ko‘ sa adiki, aqamli a’lim esu sla ining mu a aqiya i
uch asosiy sha bilan belgilanadi:
Raqamli in a uzilma ba qa o ligi. Finlyandiya a Ge maniya aj ibasi a moq,
exnika a kon en ni bi izimda i ojlan i ish za u ligini asdiqlaydi.
Pedagogik kompe ensiya. DigCompEdu modeli (Ye opa Komissiyasi, 2017) a
WEF a siyala iga mu o iq, aqamli didak ika a e lek i yondashu o‘qi u chila ni
yangi me odikaga ayyo laydi.
Sanoa bilan in eg a siya. Ge maniyadagi dual izim a Ko eyadagi “Meis e
mak abla i” amaliyo ida a’lim a ishlab chiqa ish uyg‘unligi yuqo i na ija be gan.
Xo ijiy olimla Thomann H. a Muskhi M. adqiqo la i VR/AR exnologiyala ining
kasbiy a’limdagi o‘ ni na aqa amaliy ayyo ga likni kuchay i ishini, balki so skills —
kommunika i lik, hamko lik a muammoli aziya da ik lashni ham i ojlan i ishini
ko‘ sa di [37; 39].
Yuqo idagi adqiqo la dan kelib chiqib, O‘zbekis on sha oi ida bu aj ibala
quyidagicha a biq e ilishi mumkin:
Raqamli pla o mala (masalan, HEMIS a mahalliy LMS izimla i)ga i ual
labo a o iyala ni in eg a siyalash;
Mahalliy ochiq a’lim esu sla i ku ubxonasini ya a ish a o‘zbek ilidagi
mul imedia kon en ini kengay i ish;
O‘qi u chila malakasini oshi ishda DigCompEdu indika o la i asosida
se i ika lash izimini yo‘lga qo‘yish;
VR-simulya siyala o qali xa siz amaliy o‘qi ishni jo iy e ish.
XULOSA
P o essional a’lim muassasala ida aqamli a’lim esu sla idan oydalanish
xo ijiy aj ibada aqamli ans o ma siyaning muhim omili si a ida baholanmoqda.
Tadqiqo na ijala i shuni ko‘ sa adiki, RTR a’lim ja ayonini shaxsga yo‘nal i ilgan,
moslashu chan, in e ak i a amaliyo ga yo‘nal i ilgan modelga aylan i adi.
Ge maniya, Finlyandiya, AQSh a Janubiy Ko eya aj ibala i o‘qu chila ni eal mehna
muhi iga yaqin sha oi da o‘qi ish, VR/AR a AI exnologiyala ini a biq e ish,
shuningdek o‘qi u chila ning aqamli kompe ensiyala ini oshi ish a’lim si a i a
kasbiy ayyo ga lik sama ado ligini sezila li da ajada oshi ishini ko‘ ishimiz mumkin.
O‘zbekis on uchun bu aj ibala milliy aqamli siyosa (PF-60, PQ-4996) bilan uyg‘un
holda, aqamli pla o mala ni akomillash i ish, pedagogla salohiya ini oshi ish a
13
h ps://www.as -con e ence.com/
I SHO‘BA:
Si a li a’lim – ba qa o a aqqiyo ka ola i: xo ijiy aj iba a mahalliy amaliyo
ochiq a’lim esu sla i eko izimini ya a ish yo‘nalishla ida amaliy das u la ishlab
chiqish za u ligini ko‘ sa adi.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1. UNCTAD. Digi al Economy Repo 2024. Uni ed Na ions Con e ence on
T ade and De elopmen , 2024.
2. McKinsey & Company. The Top T ends in Tech. McKinsey Digi al, 2025.
3. UNESCO. Enginee ing o Sus ainable De elopmen : Deli e ing on he
Sus ainable De elopmen Goals. UNESCO Publishing, 2021.
4. Кларин, М. В. Инновационные модели обучения. Логос, 2021.
5. Селевко, Г. К. Современные образовательные технологии. Народное
образование, 2018.
6. Eb ahimi, S. S. “How Digi al Educa ion Changes Li es.” TEDx Talks, 2023.
Video.
7. UNESCO. ICT Compe ency F amewo k o Teache s (Ve sion 3). UNESCO,
2018.
8. Wo ld Economic Fo um. The Fu u e o Jobs Repo 2023. Gene a: WEF,
2023.
9. Wo ld Economic Fo um. The Fu u e o Jobs Repo 2025. Gene a: WEF,
2025.
10. Wo ld Economic Fo um. The Fu u e o Jobs Repo 2020. Gene a: WEF,
2020.
11. Punie, Y es, and Ch is ine Redecke . Eu opean F amewo k o he Digi al
Compe ence o Educa o s: DigCompEdu. Publica ions O ice o he
Eu opean Union, 2017.
12. Кушнир, М. Е. “Цифровая образовательная среда.” Medium.com.
13. Кордышева, С. А. Формирование технологической культуры
студентов. Автореф. дисс., Москва, 2004.
14. Шакирова, Э. Ф. Формирование социальной активности студентов
педагогического колледжа. Автореф. дисс., Москва, 2010.
15. Арефьева, О. В. Использование технологий обучения в процессе
развития социальной активности студентов колледжа. Дисс., Санкт-
Петербург, 2006.
16. Байденко, В. И. Компетентностный подход к проектированию
государственных образовательных стандартов высшего
профессионального образования. Исследовательский центр
проблем качества подготовки специалистов, 2005.
17. Филатов, В. В., и А. В. Гобыш. “Мотивация студентов в эпоху
цифровизации высшего образования.” Материалы V
Международной конференции, СФУ, 2021.
18. SkillsCommons (U.S. Dep . o Labo TAACCCT). Open Educa ional
Resou ces o Wo k o ce De elopmen , 2021,
h ps://suppo .skillscommons.o g.
19. Go e nmen Technology. “eDynamic Adds STEM, Voca ional T aining o
Digi al O e ings.” 2023, h ps://www.go ech.com/educa ion.
20. Be gen Communi y College. Any ime Online – 1600+ Online Cou ses and
P og ams. 2023, h ps://be gen.edu/any ime-online.
14
h ps://www.as -con e ence.com/
I SHO‘BA:
Si a li a’lim – ba qa o a aqqiyo ka ola i: xo ijiy aj iba a mahalliy amaliyo
21. UNESCO/Wo ld Bank/OECD. Russian Fede a ion – Digi al Economy
P og amme O e iew. Educa ion P o iles, 2020–2024.
22. Minis y o Educa ion o he Russian Fede a ion. O de No. 816 on E-
Lea ning and Dis ance Lea ning Technologies. 2017.
23. Skillbox. IT-kolledzh SPO: onlayn diplom das u la i. 2021,
h ps://spo.skillbox. u.
24. Bundesins i u ü Be u sbildung (BIBB). Ini ia i e “Be u sbildung 4.0” –
Digi alisie ung de A bei swel . Bonn: BIBB, 2019.
25. OECD. Inno a i e Technologies and VET (ASCOT/ASCOT+ Cases). OECD
Publishing, 2025.
26. Cede op – Re e Ne Finland. Mo e Flexibili y and Skills o he G een and
Digi al T ansi ions. Publica ions O ice o he Eu opean Union, 2024.
27. i slea ning Blog. “Re olu ionising Voca ional Educa ion: Eduko’s Digi al
Vision.” 2023, h ps://i slea ning.com.
28. Pu z, Pa ick, Ma in Schickle , Jan Handke, and Isa Jahnke. “Voca ional
T aining in VR: A Case S udy Using he 4C/ID Model.” Mul imodal
Technologies and In e ac ion, ol. 6, no. 7, 2022, p. 49,
h ps://doi.o g/10.3390/m i6070049.
29. P iha in, T., R. Yulian i, D. Ma dapi, and R. Rachmad ullah. “Teaching
Ac i i ies o Suppo ing S uden s’ 4Cs Skills De elopmen in Voca ional
Educa ion.” P oceedings o he In e na ional Con e ence on Educa ion,
2023.
30. OECD. Vi ual and Augmen ed Reali y in Voca ional Educa ion and
T aining. OECD Publishing, 2021.
31. Пардабоев, Ж. Э. STEAM- a’lim a kasbga yo‘nal i ish bo‘yicha maqola.
Тошкент, 2020.
32. Ашурова, С. Ю. “Профессиональная компетентность как объект
оценки.” Молодой ученый, no. 4, 2012.
33. Азизхўжаева, Н. Н. Педагогик технология ва педагогик маҳорат.
Тошкент: ТДПУ, 2003.
34. Архипова, Н. В., и В. Е. Медведев. Информационные технологии в
повышении квалификации преподавателей инженерных вузов.
Москва, 2000.
35. O‘zbekis on Respublikasi P eziden i. PF–60-son Fa mon: 2022–2026-
yilla ga mo‘ljallangan Ta aqqiyo s a egiyasi. 28-yan a 2022.
36. O‘zbekis on Respublikasi P eziden i. PQ–4996-son Qa o : Sun’iy in ellek
exnologiyala ini jadal jo iy e ish cho a- adbi la i. 17- e al 2021.
37. Thomann, H., e al. “How E ec i e Is Imme si e VR o Voca ional
Educa ion?” Compu e s & Educa ion, Else ie , 2024.
38. Long, Y., X. Zhang, and X. Zeng. “Applica ion and E ec Analysis o Vi ual
Reali y Technology in Voca ional Educa ion P ac ical T aining.” Educa ion
and In o ma ion Technologies, 2024.
39. Muskhi , M., e al. “Eme ging Resea ch on Vi ual Reali y Applica ions in
Voca ional Educa ion.” Jou nal o In o ma ion Technology Educa ion:
Inno a ions in P ac ice, ol. 23, 2024, pp. 65–78.
40. Kim, J. Y. J., e al. “A Me a-Analysis o he E ec s o Li elong Voca ional
Educa ion.” Eu opean Jou nal o T aining and De elopmen , ol. 48, nos.
7–8, 2024, pp. 749–763.
