9
h ps://www.as -con e ence.com/
I SHO‘BA:
Si a li a’lim – ba qa o a aqqiyo ka ola i: xo ijiy aj iba a mahalliy amaliyo
FINLANDIYA TA’LIM TIZIMI ASOSIDA O‘ZBEKISTON MILLIY TA’LIM
MODULINI SHAKLLANTIRISH ISTIQBOLLARI
Mualli : Jo‘ aye a Nigo a Abdullaye na 1
A iliya siya: Pedagogika magis an i 1
DOI: h ps://doi.o g/10.5281/zenodo.17321165
ANNOTATSIYA
Finlyandiya a’lim izimi dunyo miqyosida o‘zining insonpa a , ja ayonga yo‘nal i ilgan
yondashu i bilan e’ i o e ilgan. Ushbu maqolada Finlyandiya a’lim izimi aj ibasi asosida
O‘zbekis on milliy a’lim modulini akomillash i ish is iqbolla i ahlil qilinadi. Maqolada “Ta’lim
o‘g‘ isida”gi Qonun, PQ–289-son P eziden qa o i hamda 2024–2030-yilla ga mo‘ljallangan
aqamli ans o ma siya konsepsiyasi asosida akli la ishlab chiqiladi.
Kali so‘zla : a’lim si a i, Finlyandiya, inno a siya, milliy modul, pedagogika, aqamli
ans o ma siya, PISA.
KIRISH
So‘nggi yilla da O‘zbekis on Respublikasida a’lim izimini ubdan isloh qilish
ja ayoni bosqichma-bosqich amalga oshi ilmoqda. P eziden Sh.M. Mi ziyoye
a’kidlaganidek, “kelajagimiz poyde o i bilimli, a akku li a a anpa a yoshla
qo‘lida”. Shu bois, a’lim si a ini oshi ish, o‘qi u chi aoliya ini mo i a siyalash a
zamona iy modul izimini jo iy e ish da la siyosa ining us u o yo‘nalishiga
aylangan.
Shu nuq ai naza dan, Finlyandiya aj ibasi O‘zbekis on uchun o‘ ganishga
a zigulik namuna bo‘la oladi. Chunki ushbu izimda o‘qi u chiga bo‘lgan ishonch,
baholashning insonpa a ligi a o‘qu chila ning indi idual i ojlanishiga e’ ibo eng
muhim qad iya si a ida qa aladi.
ADABIYOTLAR TAHLILI VA METODOLOGIYA
Tadqiqo da aqqoslama ahlil, izimli yondashu a empi ik kuza u
me odla idan oydalanildi. Asosiy manbala si a ida Finlyandiya Ta’lim azi ligining
“Na ional Co e Cu iculum o Basic Educa ion (2020)” hujja i hamda O‘zbekis on
Respublikasining “Ta’lim o‘g‘ isida”gi Qonuni (2020-yil 23-sen ab , O‘RQ–637)
o‘ ganildi.
Finlyandiya modelining asosiy amoyilla i quyidagila dan ibo a
1. O‘qi u chiga ishonch a pedagogik e kinlik;
2. Baholashda na ijadan ko‘ a ja ayonni ahlil qilish;
3. Moslashu chan o‘qu ejala i a anla a o in eg a siya;
4. Ij imoiy englik a bepul a’lim.
Mazku amoyilla O‘zbekis on sha oi ida “Milliy modul” konsepsiyasi o qali jo iy
e ilishi mumkin. Ushbu asosda olingan ahlilla keyingi bo‘limla da na ijala a
muhokamala o qali yo i iladi.
“RAQAMLI TRANSFORMATSIYA DAVRIDA
PEDAGOGIK TA’LIMNI RIVOJLANTIRISH
ISTIQBOLLARI”
10
h ps://www.as -con e ence.com/
I SHO‘BA:
Si a li a’lim – ba qa o a aqqiyo ka ola i: xo ijiy aj iba a mahalliy amaliyo
NATIJALAR
Tahlilla na ijasida quyidagi us u o yo‘nalishla aniqlangan:
• O‘zbekis on a’lim izimida o‘qi u chining inno a sion e kinligini oshi ish
za u ;
• Raqamli exnologiyala ni jo iy e ishda me odik yo dam ye a li emas;
• O‘qu chila ning ijodko ligini baholash mexanizmla i akomillash i ilmagan.
2023-yilda Ta’lim si a ini baholash agen ligi omonidan o‘ kazilgan adqiqo da
O‘zbekis on o‘qu chila ining 47 oizi o‘z ik ini mus aqil i odalashda qiynalgani
aniqlangan. Finlyandiyada esa bu ko‘ sa kich a igi 8 oizni ashkil e gan. Bu a o u ,
bi inchi na ba da, me odik yondashu a o‘qi u chi e kinligi bilan bog‘liq. Ushbu
na ijala milliy modulda “kompe ensiya iy yondashu ”ni kuchay i ish za u ligini
ko‘ sa adi.
MUHOKAMA
Finlyandiya aj ibasi shuni ko‘ sa adiki, mu a aqiya ning asosi – o‘qi u chiga
bo‘lgan ishonch a a’lim ja ayonining insoniy qad iya la ga asoslanishidadi .
O‘zbekis on “Raqamli a’lim 2030” s a egiyasi doi asida shu yondashu ni milliy
modulga in eg a siya qilishi muhim.
Ha bi da s moduli o‘qu chining shaxsiy i ojlanish ayek o iyasini ko‘ sa ishi,
o‘qi u chi esa “yo‘lboshchi” si a ida aoliya yu i ishi lozim. Shu o qali o‘qi u chi aqa
bilim be u chi emas, balki indi idual i ojlanish ja ayonini boshqa u chi shaxsga
aylanadi.
Mazku yondashu na ijasida o‘qu chi ma kazida bo‘lgan, aqamli
imkoniya la dan oydalanadigan a ijodko likka asoslangan milliy modulni
shakllan i ish mumkin bo‘ladi.
XULOSA
Finlyandiya aj ibasi asosida ya a iladigan milliy a’lim moduli O‘zbekis on a’lim
izimini si a jiha dan yangi bosqichga olib chiqishi mumkin. Buning uchun quyidagi
yo‘nalishla dolza b:
1. O‘qi u chi mus aqilligini qonuniy ka ola lash;
2. Baholash izimini ja ayon asosida shakllan i ish;
3. Raqamli kompe ensiyala ni kengay i ish;
4. O‘qu chila ni ijodko likka yo‘nal i gan das u la ni jo iy e ish.
Ushbu yondashu O‘zbekis onni xalqa o ey ingla da yuqo i pog‘onaga olib
chiqish a ba qa o a’lim izimini shakllan i ish imkonini be adi
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1. Mi ziyoye , Sh.M. (2022). Yangi O‘zbekis on – a aqqiyo yo‘lida. Toshken :
O‘zbekis on.
2. OECD (2023). PISA 2022 Resul s. Pa is: OECD Publishing.
3. Ta’lim si a ini nazo a qilish inspeksiyasi (2023). Milliy baholash na ijala i
ahlili. Toshken .
4. Minis y o Educa ion Finland (2020). Na ional Co e Cu iculum o Basic
Educa ion. Helsinki.
5. O‘zbekis on Respublikasi Qonuni (2020-yil 23-sen ab ). Ta’lim o‘g‘ isida.
O‘RQ–637.
11
h ps://www.as -con e ence.com/
I SHO‘BA:
Si a li a’lim – ba qa o a aqqiyo ka ola i: xo ijiy aj iba a mahalliy amaliyo
6. PQ–289-son P eziden Qa o i (2022-yil 15-ap el). Pedagogik a’lim si a ini
oshi ish cho a- adbi la i o‘g‘ isida
