132
Volume 5, Issue 10: Special Issue
(EJAR)
ISSN: 2181-2020
MPHAPP
THE 6TH INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL
CONFERENCE “MODERN PHARMACEUTICS: ACTUAL
PROBLEMS AND PROSPECTS”
TASHKENT, OCTOBER 17, 2025
in-academy.uz
SHAMCHA DORI SHAKLINING RIVOJLANISH ISTIQBOLLARI
Habibullaye a N.H.1
Ziyamuhamedo a M.M.2
Toshken a ma se ika ins i u i, Toshken shah i, O’zbekis on Respublikasi
e-mail [email p o ec ed]
h ps://doi.o g/10.5281/zenodo.17325238
Dolza bligi: Zamona iy a ma se ika sanoa ida do i osi ala ining yangi shaklla ini ishlab
chiqish a amaliyo ga jo iy e ish soha i ojining us u o yo‘nalishla idan bi idi . Do ila ni qabul
qilish qulayligi, bioki ishu chanligi, e ape ik sama ado ligi a xa sizligini oshi ish muhim ilmiy-
amaliy masala bo‘lib qolmoqda. Fa ma se ika sanoa ida shamcha do i shakli o‘zining qulayligi a
a makokine ik xususiya la i sababli dolza bligini yo‘qo mayap i. Chunki shamchala o qali
yubo ilgan p epa a la me’da-ichak e men la i a’si idan a jiga o qali bi lamchi me abolizmdan
qisman che lab o‘ adi. Bu esa do i moddasining bioki aolishligini oshi adi. Bolala , yoshi ka a a
yu ish qiyin bo‘lgan bemo la da shamcha eng maqbul do i shakli hisoblanadi. Ayniqsa pedia iyada
ez a sama ali a’si i uchun keng qo’llaniladi. Shamchala o qali yubo ilgan do i moddasi o‘g‘ i
ichak shilliq qa a i o qali ez so‘ iladi a qisqa aq ichida e ape ik konsen a siyaga e ishadi. Og‘iz
o qali yubo ilgan p epa a la da kuza iladigan me’da-ichakni bezo a qilu chi a’si la shamcha
qo‘llanganda deya li uch amaydi. Hozi gi aq da shamchala ning yangi u dagi asosla i (polime
asosli, bioe iydigan, modi ika siyalangan chiqa ilishli) ishlab chiqilmoqda. Ula do i moddasini uzoq
mudda li aj a ish, yo‘nal i ilgan a’si ko‘ sa ish a bemo uchun maksimal qulaylikni a’minlashga
qa a ilgan. Shu bois, shamcha do i shakli na aqa klassik pedia iya a e apiyada, balki ginekologiya,
p ok ologiya a in eksion kasallikla ni da olashda ham dolza bligini saqlab qolmoqda. Fa ma se ik
exnologiyala i ojlanishi bilan shamchala ning yangi a lod u la i kelgusida yanada keng oq
qo‘llanishi ku ilmoqda.
Tadqiqo ning maqsadi: Shamcha do i shaklining a ma se ik a klinik a zallikla ini chuqu
ahlil qilish hamda zamona iy exnologiyala asosida i ojlanish is iqbolla ini asoslab be ish.
Usul a uslubla : Ilmiy adabiyo la a O’zbekis on Respublikasi Da la a makopeyasi
ma’lumo la ini ahlil qilish, do i osi ala ining a makokine ik a a makodinamik xususiya la ini
qiyosiy baholash, shamcha ishlab chiqa ishning zamona iy exnologiyala i – bioe iydigan polime
asosla , nano izimla , kombina siyalangan o mulala a 3D-p in e exnologiyala ini o‘ ganish,
klinik amaliyo da shamchala ning sama ado ligi a xa sizligini baholo chi aj ibala na ijala ini
ahlil qilish.
Na ijala : Tahlilla shuni ko‘ sa adiki, shamchala bi qa o a ma se ik a zallikla ga ega:
Pe o al qabul qilish mumkin bo‘lmagan hola la da (qusish, yu ish e leksi buzilishi, hushsizlik)
sama ali al e na i do i shakli hisoblanadi, ek al yo‘l bilan yubo ilganda “bi inchi o‘ ish e ek i”ni
che lab o‘ adi a do ila ning bioki ishu chanligini oshi adi, lokal a izimli a’si ni uyg‘unlash i ib,
yon a’si la ni kamay i adi, bolala a qa iyala uchun qo‘llash qulayligi yuqo i. So‘nggi ilmiy
ishlanmala na ijasida, bioe iydigan a bioyo’qo iladigan asosla (polie ilenglikol, poli inilpi olidon
a boshqala ) keng qo‘llanila boshlagan. Nano exnologik supozi o iyla ishlab chiqilgan bo‘lib, ula
do ini ke akli joyga ye kazib be ish a nojo‘ya a’si la ni kamay i ish imkonini be adi.
Kombina siyalangan shamchala da esa bi nech a aol moddala sine ge ik a’si ko‘ sa ishi bilan
aj alib u adi. 3D-p in e exnologiyasi asosida ayyo langan indi idualiza siyalashgan shamchala
bemo ning yoshi, azni a kasallik u iga mos aniq dozani a’minlamoqda. Klinik adqiqo la da
133
Volume 5, Issue 10: Special Issue
(EJAR)
ISSN: 2181-2020
MPHAPP
THE 6TH INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL
CONFERENCE “MODERN PHARMACEUTICS: ACTUAL
PROBLEMS AND PROSPECTS”
TASHKENT, OCTOBER 17, 2025
in-academy.uz
xa sizligi yuqo i, ayniqsa pedia iya a akushe lik amaliyo ida qo‘llash uchun mos yangi o mulala
ishlab chiqilgan.
Xulosa: Shamcha do i shaklining i ojlanish is iqbolla i a ma se ika sanoa i a klinik
amaliyo uchun s a egik ahamiya ga ega. Yangi polime asosla , nano izimla a 3D-p in e
exnologiyala ining qo‘llanilishi shamchala ning si a ko‘ sa kichla ini sezila li da ajada yaxshilaydi,
bioo‘zlash i ilishini oshi adi a xa sizligini a’minlaydi.
