146
Volume 5, Issue 10: Special Issue
(EJAR)
ISSN: 2181-2020
MPHAPP
THE 6TH INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL
CONFERENCE “MODERN PHARMACEUTICS: ACTUAL
PROBLEMS AND PROSPECTS”
TASHKENT, OCTOBER 17, 2025
in-academy.uz
RHUS CORIARIA L. ASOSIDA OLINGAN QURUQ EKSTRAKTNING
TEXNOLOGIK XOSSALARI
Abdullaye a D.Q.1,2
Tu aboye Sh.M. 1
Sagdullae B.T.1
1O’zR FA Bioo ganik kimyo ins i u i,
2Toshken a ma se ika ins i u i
Toshken a ma se ika ins i u i, Toshken shah i, O‘zbekis on Respublikasi
e-mail: [email p o ec ed], el: (88) 434-06-90
h ps://doi.o g/10.5281/zenodo.17326439
Dolza bligi. S a is ika agen ligining asmiy ma’lumo la iga ko’ a hozi gi kunga kelib
espublikamizda aholini bi inchi ma a ashxis bilan qayd qilingan kasallikla ga chalinish u la i
boʻyicha eng yuqo i koʻ sa kich na as o ganla i kasallikla i hissasiga oʻgʻ i kelib, ha 100 ming
aholidan 13 ming na a ida ushbu kasallanish kuza ilmoqda. Bu bo ada men amalga oshi moqchi
boʻlgan izlanishla im asosida inson anasining unksional hola ini no mallash i ish a yaxshilash
uchun abiiy biologik aol bi ikmala - la onoidla Rhus co ia ia L o’simligi qu uq eks ak idan
LOR aʼzola ining yuqumli kasallikla i namoyon bo'lishini pasay i u chi biologik aol qo’shimcha
ishlab chiqishga qa a ilgan ilmiy adqiqo la ni amalga oshi ish yo adi.
Tadqiqo ning maqsadi. Mahalliy oʻsimlik xomashyola i asosida able ka shaklidagi biologik
aol qo’shimcha olish exnologiyasini ishlab chiqish.
Usul a uslubla : Olingan qu uq eks ak ni exnologik xossala idan sa alanish a kibi,
sochilu chanlik, sochilu chan zichlik, abiiy og’ish bu chagi, g’o akligi a qoldiq namligi kabi
ko’ sa kichla o’ ganildi. Qu uq eks ak ning izik-kimyo iy a exnologik xossala i umumiy qabul
qilingan usulla yo damida ilmiy adqiqo izlanishla olib bo ildi.
Na ijala : Ilmiy adqiqo Rhus co ia ia L. qu uq eks ak i namunala i za achala ining shaklini
qu ollanmagan ko’z bilan ko’ ish imkoniya i bo’lmaganligi sababli mik oskop o qali kuza ishla olib
bo ildi. Mik oskopik ekshi u la asosida za achala ning o’lchami a shakli anilqandi, shuningdek,
sochilu chanligi, sochilu chan zichligi, abiiy og’ish bu chagi, qoldiq namligi adqiq qilindi.
Mik oskopik ekshi u la qu uq eks ak za achala i u li o’lchamda, anizome ik shakldan
ashkil opganligini ko’ sa di. Sa alanish a kibi +1000 mkm elakda 21,82%, -1000 +800 mkm elak
o’plamida 13,39%, -800 +500 mkm elakda 11,72%, -500 +300 mkm elakda 18,84%, -300 +200 mkm
elakda 9,20%, -200 +150 mkm elakda 4,60%, -150+100 mkm elakla a o o’plamda 12,07% a -100
mkm elakda 8,35% ko’ sa kichla aniqlanib, ka a o’lchamla dagi elakla da yuqo i oq oizni, kichik
elakla da nisba an pas oizni ashkil e ishi namoyon bo’ldi. Qu uq eks ak ning exnologik xossala i
Da la a makopeyasida kel i ilgan usulla yo damida o’ ganilganda uning sochilu chanligi 7,69*10-
3 kg/s, sochilu chan zichligi 0,365 g/ml, abiiy og’ish bu chagi 40 g adus, gig oskopiklik da ajasi
14,5%, qoldiq namlik 6,5% ni ashkil e ganligi ilmiy izlanishla asosida o’ ganib chiqildi.
Xulosala . Ilmiy izlanishla olib bo ish ja ayonida aj iba na ijala iga asoslangan holda shuni
xulosa qilishimiz mumkinki, qu uq eks ak ning sa alanish a kibi elakla o’plamla iga nisba an
o’za o eng aqsimlanmadi, bu esa qu uq eks ak a kibidagi za ala shaklla ni ha xil bo’lganligi
sabablidi a aj ibadan ko’ inadiki ka a o’lchamdagi elakla da aqsimlanish yuqo i oizni namoyon
qildi. Sochilu chan zichligi pas , abiiy og’ish bu chagi qoniqa li, gig oskopik, qoldiq namligi
meyo ida ekanligi qayd e ildi.
