Vol.3 №10 (2025). Oc obe
Jou nal o E ec i e inno a i epublica ion.uz
Lea ning and Sus ainable Inno a ion
123
MINTAQAVIY SANOAT ZONALARINING IQTISODIY SAMARADORLIGI
Qa shi Da la Uni e si e i o‘qi u chisi
Eshmaxma o Ulug‘bek E kin o‘g‘li
Anno a siya. Mazku maqolada min aqa iy sanoa zonala ining ashkil e ilishi,
ula ning iq isodiy i ojlanishdagi oli a sama ado ligi ahlil qilingan. Sanoa
zonala ining mahalliy a xo ijiy in es i siyala ni jalb e ishdagi o‘ ni, yangi ish o‘ inla i
ya a ish, hududiy ishlab chiqa ish salohiya ini oshi ish hamda ekspo hajmini
kengay i ishdagi ahamiya i yo i ilgan. Shuningdek, maqolada O‘zbekis on aj ibasi
asosida ay im sanoa zonala ining aoliya i o‘ ganilib, ula ning ijobiy a salbiy jiha la i
baholangan. Tadqiqo na ijala iga ko‘ a, sanoa zonala ining sama ali aoliya i uchun
mu o iqlash i ilgan in a uzilma, qulay soliq ejimi a ins i u sional qo‘llab-qu a lo
za u ligi a’kidlangan. Maqola yakunida min aqa iy sanoa zonala i sama ado ligini
oshi ish bo‘yicha akli a a siyala kel i ilgan.
Kali so'zla . min aqa iy sanoa zonala i, iq isodiy sama ado lik, in es i siyala , ish
o‘ inla i, ishlab chiqa ish, ekspo , in a uzilma, soliq ejimi, ins i u sional qo‘llab-
qu a lash, hududiy i ojlanish, in es i siya jalb qilish, iq isodiy o‘sish, sanoa
siyosa i, inno a siyala , iq isodiy a’si .
Abs ac . This a icle analyzes he o ganiza ion o egional indus ial zones, hei ole
and e ec i eness in economic de elopmen . The ole o indus ial zones in a ac ing
local and o eign in es men s, c ea ing new jobs, inc easing egional p oduc ion
capaci y and expanding expo olumes is highligh ed. The a icle also s udies he
ac i i ies o some indus ial zones based on he expe ience o Uzbekis an and assesses
hei posi i e and nega i e aspec s. Acco ding o he esul s o he s udy, he need o
coo dina ed in as uc u e, a a o able ax egime and ins i u ional suppo o he
e ec i e ope a ion o indus ial zones is emphasized. A he end o he a icle,
p oposals and ecommenda ions a e p esen ed o imp o e he e iciency o egional
indus ial zones.
Keywo ds. egional indus ial zones, economic e iciency, in es men s, jobs,
p oduc ion, expo s, in as uc u e, ax egime, ins i u ional suppo , egional
de elopmen , in es men a ac ion, economic g ow h, indus ial policy, inno a ion,
economic impac .
Vol.3 №10 (2025). Oc obe
Jou nal o E ec i e inno a i epublica ion.uz
Lea ning and Sus ainable Inno a ion
124
Аннотация. В данной статье анализируется организация региональных
промышленных зон, их роль и эффективность в экономическом развитии.
Отмечается роль промышленных зон в привлечении местных и иностранных
инвестиций, создании новых рабочих мест, увеличении регионального
производственного потенциала и расширении объемов экспорта. В статье также
рассматривается деятельность некоторых промышленных зон на примере
Узбекистана и дается оценка их положительных и отрицательных сторон. По
результатам исследования подчеркивается необходимость наличия
скоординированной инфраструктуры, благоприятного налогового режима и
институциональной поддержки для эффективного функционирования
промышленных зон. В конце статьи представлены предложения и рекомендации
по повышению эффективности деятельности региональных промышленных зон.
Ключевые слова. региональные промышленные зоны, экономическая
эффективность, инвестиции, рабочие места, производство, экспорт,
инфраструктура, налоговый режим, институциональная поддержка,
региональное развитие, инвестиционная привлекательность, экономический
рост, промышленная политика, инновации, экономическое воздействие.
Ki ish. Min aqa iy sanoa zonala i iq isodiy i ojlanish a hududla a o a qla ni
kamay i ishda muhim osi a hisoblanadi. Global iq isodiy aqoba sha oi ida da la la
o‘z sanoa salohiya ini oshi ish, in es i siyala ni jalb qilish hamda ish o‘ inla ini
ko‘pay i ish uchun maxsus hududla ya a ishga in ilmoqda. Sanoa zonala i na aqa
ishlab chiqa ish hajmini oshi ishga, balki yangi exnologiyala ni jo iy qilish, ekspo
salohiya ini kengay i ish a mahalliy in a uzilmani i ojlan i ishga ham xizma qiladi.
Bu ja ayonla hududla ning iq isodiy mus aqilligini a’minlashda a ba qa o o‘sishni
ag‘ba lan i ishda muhim ol o‘ynaydi.
Sanoa zonala ining sama ado ligi ula ning ashkiliy uzilishi, in a uzilma
imkoniya la i, soliq a moliya iy im iyozla , shuningdek, da la siyosa ining qo‘llab-
qu a lashi bilan chamba chas bog‘liq. Ayniqsa, min aqa iy sanoa zonala i mahalliy
iq isodiyo ga yangi in es i siyala ni jalb e ish, yuqo i exnologiyali ishlab chiqa ish
a moqla ini i ojlan i ish a inno a sion yechimla ni a biq e ish imkoniya ini
ya a adi. Bu esa o‘z na ba ida hududla da ish bilan bandlikni oshi ish a yashash
da ajasini yaxshilashga yo dam be adi.
O‘zbekis on sha oi ida min aqa iy sanoa zonala i so‘nggi yilla da mamlaka iq isodiy
Vol.3 №10 (2025). Oc obe
Jou nal o E ec i e inno a i epublica ion.uz
Lea ning and Sus ainable Inno a ion
125
siyosa ining us u o yo‘nalishla idan bi iga aylangan. Ula ning aoliya i hududiy
iq isodiyo ni di e si ika siyalash, ekspo salohiya ini oshi ish hamda mahalliy ishlab
chiqa u chila uchun qulay sha -sha oi la ya a ish maqsadida olib bo ilmoqda. Shu
bois, sanoa zonala ining iq isodiy sama ado ligini ahlil qilish a ula ni yanada
akomillash i ish muhim ilmiy-amaliy masalaga aylangan.
Ma zuga oid ma’lumo la ahlili. Min aqa iy sanoa zonala i iq isodiyo ning u li
sohala ida muhim ol o‘ynaydi a ula ning sama ado ligini aniqlash uchun bi qa o
ko‘ sa kichla ahlil qilinadi. Eng a alo, in es i siya hajmi, ish o‘ inla i soni, ishlab
chiqa ish hajmi, ekspo ko‘ sa kichla i a soliq ushumla i kabi iq isodiy pa ame la
asosiy mezon si a ida qo‘llaniladi. Jahon amaliyo ida sanoa zonala ining iq isodiy
sama ado ligi ula ning ekspo hajmining oshishi, yangi exnologiyala ni jo iy e ish a
aqoba ba dosh mahsulo la ishlab chiqa ish bilan o‘lchanadi.
Misol uchun, Xi oy, Janubiy Ko eya a Singapu kabi mamlaka la da sanoa zonala i
iq isodiyo ni di e si ika siyalash a yuqo i qo‘shilgan qiyma ga ega mahsulo la ishlab
chiqa ishni ag‘ba lan i ishda sama ali osi a bo‘lgan. Ushbu zonala mahalliy a
xo ijiy in es i siyala ni jalb qilish, shuningdek, yangi ish o‘ inla ini ya a ish o qali
hududla ning ij imoiy-iq isodiy hola ini yaxshilashga xizma qilgan.
O‘zbekis onda sanoa zonala ining ashkil e ilishi 2018-yildan boshlab aollashdi a bu
ja ayon hukuma ning sanoa siyosa ini mode niza siyalash yo‘nalishida muhim qadam
bo‘ldi. Masalan, Toshken iloya idagi “Ang en” sanoa zonasida ishlab chiqa ish
hajmi a ish bilan bandlik ko‘ sa kichla i o ib bo moqda. 2023-yil ma’lumo la iga
ko‘ a, ushbu zonada aoliya yu i ayo gan ko xonala yalpi ichki mahsulo ga sezila li
hissa qo‘shmoqda a ekspo hajmi yil sayin oshmoqda.
Shu bilan bi ga, ahlilla sanoa zonala ining sama ado ligini oshi ish uchun
in a uzilmani yaxshilash, soliq im iyozla ini kengay i ish a in es i siyala ni jalb
qilishdagi o‘siqla ni ba a a e ish za u ligini ko‘ sa moqda. Shuningdek,
ins i u sional qo‘llab-qu a lash, jumladan, ma’mu iy xizma la ni soddalash i ish a
kad la ayyo lash izimini i ojlan i ish ham muhim omil hisoblanadi.
2025-yilda O‘zbekis onda sanoa zonala ining i ojlanishi a iq isodiy sama ado ligi
yanada oshmoqda. Maxsus iq isodiy zonala da 2,3 millia d AQSh dolla i miqdo ida
in es i siyala jalb qilish a ishlab chiqa ish hajmini 4,3 millia d dolla ga ye kazish
ejalash i ilgan bo‘lib, bu hududla da 12 ming yangi doimiy ish o‘ ni ya a ish ko‘zda
u ilgan. Sanoa zonala ida esa 800 million dolla lik in es i siyala ni jalb qilish, 1,8
millia d dolla lik ishlab chiqa ish hajmiga e ishish a 17 ming yangi ish o‘ ni ochish
maqsad qilingan.
Vol.3 №10 (2025). Oc obe
Jou nal o E ec i e inno a i epublica ion.uz
Lea ning and Sus ainable Inno a ion
126
2025-yilning bi inchi ya mida mamlaka sanoa ko xonala i omonidan ishlab
chiqa ilgan mahsulo la qiyma i 488,5 illion so‘mga ye ib, o‘ gan yilning mos da iga
nisba an 6,6 oizlik o‘sishni ko‘ sa di. Ushbu o‘sish sanoa a moqla ining kengayishi
a yangi ko xonala aoliya ining aollashu i na ijasidi . Shu bilan bi ga, sanoa a
maxsus iq isodiy zonala da jami 29 mingdan o iq yangi doimiy ish o‘ inla i ya a ish
ejalash i ilgan bo‘lib, bu hududla da aholi bandligini oshi ish a ij imoiy ba qa o likni
a’minlashda muhim omil hisoblanadi.
Umuman olganda, 2025-yilgi ma’lumo la O‘zbekis onning sanoa zonala ini
i ojlan i ish a ula ning iq isodiy sama ado ligini oshi ish bo‘yicha olib bo ayo gan
s a egik cho a- adbi la ining mu a aqiya li ekanligini ko‘ sa moqda. Bu ja ayon
mamlaka iq isodiyo ining di e si ika siyalashiga, ekspo salohiya ining oshishiga a
hududiy i ojlanishga sezila li hissa qo‘shmoqda.
Xulosa a akli la . Min aqa iy sanoa zonala i mamlaka iq isodiyo ining ba qa o
o‘sishi a hududla a o ij imoiy-iq isodiy a o u la ni kamay i ishda muhim osi a
hisoblanadi. O‘zbekis on sha oi ida sanoa zonala ining iq isodiy sama ado ligi o ib
bo ayo gan in es i siyala , ishlab chiqa ish hajmi a ish bilan bandlik ko‘ sa kichla ida
yaqqol namoyon bo‘lmoqda. 2025-yilgi ma’lumo la ga ko‘ a, sanoa a maxsus
iq isodiy zonala da sezila li da ajada yangi in es i siyala jalb qilinishi, ishlab
chiqa ish hajmining oshishi a minglab yangi ish o‘ inla ining ya a ilishi
mamlaka ning sanoa sohasidagi salohiya ini yanada kuchay i moqda.
Shu bilan bi ga, sanoa zonala ining sama ado ligini yanada oshi ish uchun
in a uzilmani i ojlan i ish, soliq a moliya iy im iyozla ni kengay i ish, kad la
ayyo lash hamda inno a sion aoliya ni ag‘ba lan i ish kabi cho a- adbi la ni amalga
oshi ish muhim ahamiya kasb e adi. Xalqa o aj iba a mamlaka imizning amaliyo i
ko‘ sa adiki, sanoa zonala ining i ojlanishi na aqa iq isodiy ko‘ sa kichla ning
yaxshilanishiga, balki hududiy ij imoiy a o onlikning oshishiga ham olib keladi.
Shu bois, min aqa iy sanoa zonala ining sama ado ligini oshi ishga qa a ilgan izimli
a kompleks siyosa mamlaka iq isodiyo ining aqoba ba doshligini oshi ishda,
shuningdek, ba qa o a inklyuzi i ojlanishni a’minlashda muhim omil bo‘lib
qola e adi..
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI:
1. O‘zbekis on Respublikasi In es i siyala a ashqi sa do azi ligi. (2023). Maxsus
iq isodiy a sanoa zonala aoliya i sama ado ligi hisobo la i. Tashken .
2. Xalqa o alyu a jamg‘a masi (IMF). (2022). Global Economic Ou look and
Regional Indus ial Zones De elopmen . Washing on, D.C.
Vol.3 №10 (2025). Oc obe
Jou nal o E ec i e inno a i epublica ion.uz
Lea ning and Sus ainable Inno a ion
127
3. Yunusobod umani hokimligi asmiy say i. (2023). “Yunusobod kichik sanoa zonasi
aoliya i a i ojlanish ko‘ sa kichla i.” h ps://yunusobod umani.uz
4. O‘zbekis onda sanoa ishlab chiqa ish s a is ikasi. (2025). “2025-yil bi inchi ya im
yillik sanoa ko‘ sa kichla i.” O‘zbekis on Respublikasi Da la s a is ika qo‘mi asi.
5. Mikond.uz. (2025). “O‘zbekis on Respublikasida sanoa zonala i a ula ning
iq isodiy sama ado ligi.” h ps://mikond.uz
6. O‘zbekis onda iq isodiy i ojlanish a sanoa zonala i. (2024). Tashken :
O‘zbekis on Milliy Iq isodiyo Uni e si e i nash iyo i.
7. Wo ld Bank. (2023). Enhancing Indus ial Zones o Sus ainable Economic G ow h.
Washing on, D.C.
8. Da yo.uz. (2025). “O‘zbekis onda iq isodiy a sanoa zonala ida yangi ish o‘ inla i
ya a ish.” h ps://da yo.uz
