168
Volume 5, Issue 10: Special Issue
(EJAR)
ISSN: 2181-2020
MPHAPP
THE 6TH INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL
CONFERENCE “MODERN PHARMACEUTICS: ACTUAL
PROBLEMS AND PROSPECTS”
TASHKENT, OCTOBER 17, 2025
in-academy.uz
SUT KISLOTASI ASOSIDA OLINGAN POLIMERNING FIZIK KIMYOVIY
XOSSALARI
Xaz a kulo a S.M.
Zoki o a N.T
Toshken a ma se ika ins i u i, Toshken shah i, O‘zbekis on Respublikasi
e-mail: [email p o ec ed] el: (97)753-23-73
h ps://doi.o g/10.5281/zenodo.17328779
Dolza bligi: Ak ilamid (AA) a boshqa o‘yinmagan amidla asosida polime la ni sin ez
qilishning asosiy usuli adikal polime iza siya bo‘lib, u ba cha ma’lum usulla bilan amalga
oshi ilishi mumkin. Usulla ning ha bi i o‘ziga xos xususiya la ga ega bo‘lib, polime la ning
xossala ini a ishlab chiqa ishning exnik-iq isodiy ko‘ sa kichla ini belgilaydi. Keyingi yilla da N-
almash i ilgan amidla asosidagi ionogen gu uhla ga ega sin e ik polielek oli la ni an a exnika,
biologiya a ibbiyo ning u li sohala ida qo‘llash ko‘lami a hosil bo‘lish mexanizmiga qiziqish
kuchaymoqda. Bunday polielek oli la ni olishning keng a qalgan a qulay usuli ionli
monome la ning adikal polime iza siyasi a sopolime iza siyasi hisoblanadi.
Tadqiqo ning maqsadi: su kislo asi asosida olingan polime ning izik kimyo iy xossala i
Usul a uslubla : PMR spek la i PMR Uni y 400 plus (Va ian) ICPS ASRUz (D2O)
spek ome ida qayd e ildi. 13C YAMR spek la i Vena uni e si e i (A s iya) YAMR spek oskopiya
labo a o iyasida (D2O) BRUKER 600 MG spek ome ida qayd e ilgan. Massa spek la i 6420 –
HP admin No Applicable P om 1 ESI.m spek ome ida qayd e ilgan. Polime e i mala ining
qo ushqoqligini Ubbelode ipidagi kapillya iskozime da o‘lchandi, unda su oqimi aq i 106,4
sek. Ichki iskozi e Xaggins englamasining koo dina ala idagi bog‘liqlikla izimi bilan aniqlandi,
ya’ni. Kel i ilgan qo ushqoqlikning konsen a siyaga bog‘liqligi. Kel i ilgan qo ushqoqlik quyidagi
nisba la yo damida aniqlanadi:
o n=/0 ud=/0-1 p =ud/C
Olingan polime la ning su da bo‘kishi g a ime ik usulda o‘ ganildi.
Na ijala : Ki ish qismida a’kidlanganidek, ka boksil gu uhla i bo‘lgan PAA hosilala i an,
iq isodiyo a ij imoiy sohala ning u li jabxala ida keng qo‘llaniladi. Shu munosaba bilan yon
zanji ida ka boksil gu uhla i bo‘lgan PAA hosilala ini olish uchun PAA ning su kislo asi bilan o‘za o
a’si i o‘ ganildi. Buning uchun, 5 ml gacha sopolime olish uchun 4% 0,02 molya polime
e i masiga 2 ml 80% 0,02 mol su kislo asi qo‘shildi. Reaksiya 5 ml su qo‘shilgan holda 5 soa
da omida, 400C ha o a da doimiy a alash i ib u ish yo‘li bilan amalga oshi ildi. Olingan
sopolime la dioksanda cho‘k i ish yo‘li bilan aj a ildi a akuum os ida qu i ildi.
Ma’lumki, polielek oli e i mala ining izik-kimyo iy xossala i elek oli bo‘lmagan
polime la dan bi qa o xususiya la i bilan a q qiladi, xususan, ionlash i iladigan gu uhla ning
ma judligi qo ushqoqlikka kuchli a’si qiladi, chunki mak omolekulaning ionlanishi pay ida bi xil
za yadlangan gu uhla o asidagi i a u chi kuchla e i madagi mak omolekulala kon o ma siyasining
sezila li o‘zga ishiga olib keladi. Buning oqiba i ƞkel/S= (S) o‘g‘ i chiziqli bog‘liqlikdan og‘ishidi .
Xulosala : Ma’lumki, polime la e i masini kislo ali unksional gu uhla ionlanishga o‘sqinlik
qiladi. Tanlash yo‘li bilan, PAA-N-SK e i mala ida HCI ning pas konsen a siyasida
qo ushqoqlikning "anomaliyasi" yo‘qolishi aniqlandi.
