9
h ps://www.as -con e ence.com/
I SHO‘BA:
Si a li a’lim – ba qa o a aqqiyo ka ola i: xo ijiy aj iba a mahalliy amaliyo
XALQARO TAʼLIM DASTURLARI ASOSIDA PEDAGOGIK OLIY TAʼLIM
MUASSASALARIDA DUAL TAʼLIMNI RIVOJLANTIRISHNING METODIK
TAʼMINOTINI TAKOMILLASHTIRISH
Mualli : Sul ono a Gulnoza Raximbe di qizi 1
A iliya siya: Andijon da la pedagogika ins i u i Boshlang‘ich a'lim ka ed asi
o'qi u chisi 1
DOI: h ps://doi.o g/10.5281/zenodo.17331946
ANNOTATSIYA
Mazku maqolada xalqa o a’lim das u la i aj ibasi asosida pedagogik oliy a’lim
muassasala ida dual a’limni jo iy e ishning naza iy asosla i a amaliy yo‘nalishla i ahlil
qilinadi. Dual a’lim modeli naza iy bilim bilan amaliyo ni uyg‘unlash i ishga xizma qilib,
kelajakdagi pedagog-kad la ning kasbiy kompe ensiyala ini i ojlan i ishda muhim o‘ in
u adi. Shuningdek, maqolada xalqa o aj iba misolida dual a’limning a zallikla i, uni jo iy
e ishda ma jud muammola a ula ni ba a a e ish yo‘lla i ko‘ ib chiqilgan. Oliy a’lim
izimida ushbu modelni keng a biq e ish pedagogik ja ayon sama ado ligini oshi ish,
mehna bozo ida aqoba ba dosh mu axassisla ni ayyo lash hamda a’lim- a biya
ja ayonida inno a sion yondashu la ni kengay i ishga xizma qiladi.
Kali so‘zla : dual a’lim, xalqa o a’lim das u la i, pedagogik oliy a’lim, kasbiy kompe ensiya,
inno a sion a’lim, a’lim si a i, naza iya a amaliyo in eg a siyasi.
Bugungi kunda aʼlim izimidagi isloho la , ayniqsa, pedagogik oliy aʼlim
muassasala ida amaliyo ga yoʻnal i ilgan aʼlim shaklla ining jo iy e ilishi muhim
ahamiya kasb e moqda. Bunday shaklla dan bi i — dual aʼlim izimi — hozi gi global
aqoba sha oi ida yuqo i malakali pedagog kad la ayyo lashda sama ali mexanizm
si a ida eʼ i o e ilmoqda. Dual aʼlimda naza iy bilim a amaliy ko‘nikmala
uyg‘unlashgan bo‘lib, bu pedagogla ning eal kasbiy aoliya ga moslashishini
ezlash i adi. Shu jiha dan xalqa o aj ibala asosida dual aʼlim me odikasini
akomillash i ish dolza b masalala dan bi idi .
Dual aʼlim bu aʼlim ja ayonining naza iy a amaliy qismla ini bi lash i u chi
izim bo‘lib, unda alabala oliy aʼlim muassasasida naza iy bilimla ni egallab, so‘ng a
ishlab chiqa ish yoki aʼlim muassasala ida be osi a amaliyo da qa nashadi. Bunday
izim Ge maniya, Sh eysa iya, A s iya kabi mamlaka la da keng a qalgan bo‘lib,
aynan ushbu da la la ning aj ibasi asosida Oʻzbekis onda ham dual aʼlimni jo iy
e ish bo‘yicha bi qa o ashabbusla ilga i su ilmoqda. Dual aʼlim izimining asosiy
us unligi shundaki, alaba oliy aʼlimni da om e i a ekan, bi aq ning o‘zida amaliy
ish aj ibasiga ega bo‘ladi. Bu esa kelajakda ula ning ishga joylashish imkoniya la ini
sezila li da ajada oshi adi.
Xalqa o aʼlim das u la i dual aʼlimni i ojlan i ishda muhim ol o‘ynaydi.
Jumladan, E asmus+, DAAD, Tempus, Ho izon 2020 kabi das u la o qali xo ijiy oliy
aʼlim muassasala i bilan hamko likda pedagogik yo‘nalishla da yangi o‘qu ejala i
ishlab chiqilmoqda, me odik qo‘llanmala ya a ilyap i, p o esso -o‘qi u chila a
“RAQAMLI TRANSFORMATSIYA DAVRIDA
PEDAGOGIK TA’LIMNI RIVOJLANTIRISH
ISTIQBOLLARI”
10
h ps://www.as -con e ence.com/
I SHO‘BA:
Si a li a’lim – ba qa o a aqqiyo ka ola i: xo ijiy aj iba a mahalliy amaliyo
alabala almashinu i amalga oshi ilmoqda. Bu esa aʼlim mazmunini zamon
alabla i asosida boyi ishga xizma qilmoqda. Xususan, E asmus+ das u i doi asida
ko‘plab pedagogik uni e si e la Ge maniya, La iya, Polsha, Li a kabi da la la bilan
hamko lik qilib, dual aʼlim shaklida mashg‘ulo la ni ashkil e moqda. Shu bilan bi ga,
xalqa o aj iba asosida ishlab chiqilgan me odik yondashu la o qali aʼlim si a i
oshmoqda.
Bi oq dual aʼlimni jo iy e ish ja ayonida bi qancha muammola ham ma jud.
Bi inchidan, amaliyo bazala ining ye a li emasligi yoki ma judla ining aʼlim
muassasala i bilan sama ali hamko lik qilmasligi na ijasida alabala ning amaliy
aj iba o i ish imkoniya la i cheklangan. Ikkinchidan, o‘qu das u la ining ish
be u chila alabla i bilan o‘liq mos emasligi ula ni qay a ko‘ ib chiqishni alab qiladi.
Uchinchidan, o‘qi u chila o asida dual aʼlim izimi bo‘yicha ye a li malakaga ega
bo‘lmagan kad la ma jud bo‘lib, bu ham me odik aʼmino da uzilishla ga olib
kelmoqda. Bundan ashqa i, no ma i -huquqiy baza o‘liq shakllanmaganligi, ya’ni
alabala , ish be u chila a aʼlim muassasala i o‘ asidagi huquqiy munosaba la ni
a ibga solu chi hujja la ning ma jud emasligi yoki umumiyligi, sha noma iy
asosda ishlash aj ibasining yo‘qligi ham izimni o‘liq yo‘lga qo‘yishda o‘siq
bo‘lmoqda.
Dual aʼlimni sama ali jo iy e ish a i ojlan i ish uchun esa me odik aʼmino ni
akomillash i ish za u . Eng a alo, modul asosidagi o‘qu das u la ini ishlab chiqish
za u . Bu das u la naza iy a amaliy mashg‘ulo la ni in eg a siyalashgan hola da
akli e ishi lozim. Ha bi modulda eal amaliy opshi iqla , loyiha ishla i a amaliyo ga
yo‘nal i ilgan mashg‘ulo la aks e gan bo‘lishi ke ak. Keyingi muhim yo‘nalish bu ish
be u chila bilan hamko likda o‘qu ejala i a an das u la ini ishlab chiqishdi .
Bunda ishlab chiqa ish a amaliyo bazala ining eh iyojla ini inoba ga olish, ula dan
kelib chiqib za u kompe ensiyala ni shakllan i ish lozim bo‘ladi.
O‘qi u chila ni dual izimda ishlashga ayyo lash ham muhim azi adi . Xalqa o
aʼlim das u la i doi asida ula ni xo ijiy amaliyo la ga yubo ish, zamona iy pedagogik
exnologiyala bo‘yicha malaka oshi ish ku sla iga jalb qilish, ilg‘o o‘qu -uslubiy
ma e ialla bilan aʼminlash o qali bu bo adagi salohiya ni oshi ish mumkin.
Shuningdek, aqamli exnologiyala ni keng jo iy e ish, maso a iy aʼlim elemen la ini
amaliy mashg‘ulo la ga in eg a siyalash ham me odik aʼmino ning
zamona iylashu iga xizma qiladi. Dual izim sama ado ligini baholash uchun esa
mun azam moni o ing a ahlil ishla i yo‘lga qo‘yilishi za u .
Xulosa qilib ay ganda, dual aʼlim pedagogik kad la ayyo lashda si a ni
oshi ishga xizma qilu chi zamona iy model si a ida e’ i o e iladi. Uni xalqa o aʼlim
das u la i asosida akomillash i ish o qali a’lim si a i oshadi, bi i u chila ning amaliy
salohiya i kuchayadi a ula mehna bozo ida aqoba ba dosh kad la si a ida
shakllanadi. Buning uchun ha bi pedagogik oliy aʼlim muassasasida dual aʼlimga
ix isoslashgan me odik ma kazla ashkil e ish, ish be u chila ni aʼlim ja ayonining
aol ish i okchisiga aylan i ish, amaliyo chi-pedagogla ni o‘qi u chila ning a kibiga
jalb e ish a xalqa o ashkilo la bilan qo‘shma loyihala ni kengay i ish o qali
na ijado likka e ishish mumkin.
11
h ps://www.as -con e ence.com/
I SHO‘BA:
Si a li a’lim – ba qa o a aqqiyo ka ola i: xo ijiy aj iba a mahalliy amaliyo
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1. Абдуллаева М. Педагогик та’лим тизимида инновацион ёндашувлар. –
Тошкент: Fan a exnologiya, 2020.
2. Назарова Г. Олий таълимда дуал таълим технологиялари. – Тошкент:
Uni e si e nash iyo i, 2021.
3. Deissinge , T. The Ge man dual sys em o oca ional educa ion and
aining: S uc u e and unc ion. – Jou nal o Voca ional Educa ion, 2019.
4. Gonon, P. De elopmen o dual educa ion in Swi ze land: Challenges and
p ospec s. – Eu opean Educa ion Re iew, 2020.
5. Sei o a, Z. P. (2022). ENSURING GENDER EQUALITY AS AN IMPORTANT
DIRECTION OF REFORMS IN MODERN UZBEKISTAN. Academicia Globe:
Inde science Resea ch, 3(12), 275-284.
6. Сеитова, З. (2024). НАЛИЧИЕ ГЕНДЕРНО-УЩЕРБНЫХ СТЕРЕОТИПОВ В
УСЛОВИЯХ ЮЖНОГО ПРИАРАЛЬЯ. Academic esea ch in educa ional
sciences, (3), 537-542.
7. ZP, S. (2023). Social T ans o ma ions and Changes in The Minds o Women.
Jou nal o Ad anced Zoology, 44.
8. Ishano a, N. (2023). MAIN DIRECTIONS OF OPTIMIZATION OF TEACHING
RUSSIAN AS A NON-NATIVE LANGUAGE TO VETERINARY STUDENTS.
Science and inno a ion, 2(B8), 52-55.
9. Na gis, I. (2022). RUS TILINI O ‘QITISHDA ZAMONAVIY INTEGRATIV
METODLAR. ILMIY TADQIQOT VA INNOVATSIYA, 1(3), 73-76.
10. Ишанова, Н. Р., & Назирова, З. Р. (2023). ПРЕПОДАВАНИЕ РУССКОГО
ЯЗЫКА КАК НЕРОДНОГО СТУДЕНТАМ-ВЕТЕРИНАРАМ НА
НАЧАЛЬНОМ ЭТАПЕ ОБУЧЕНИЯ. Science and inno a ion, 2(Special Issue
8), 1596-1598.
11. A ezo a, D., & G’ulomo a, S. (2024, No embe ). O’QUVCHILARDA MATN
YARATISH KOMPETENSIYALARINI RIVOJLANTIRISH VA UNING ILMIY
ASOSLARI. In INTERNATIONAL CONFERENCE ON INTERDISCIPLINARY
SCIENCE (Vol. 1, No. 11, pp. 386-389).
12. AVEZOVA, D. ESSE–O ‘QUVCHILARNING KOMMUNIKATIV
KOMPETENTLIGINI RIVOJLANTIRUVCHI VOSITA. LTEACHIN ANGUAGE,
143.
13. A ezo a, D. (2024). O ‘QUVCHILARDA ESSE YOZISH MALAKASINI
SHAKLLANTIRISH ZARURATI. O ien al enaissance: Inno a i e,
educa ional, na u al and social sciences, 4(20), 90-94.
