9
h ps://www.as -con e ence.com/
I SHO‘BA:
Si a li a’lim – ba qa o a aqqiyo ka ola i: xo ijiy aj iba a mahalliy amaliyo
BO‘LAJAK TARIX FANI O‘QITUVCHILARINING KASBIY-IJODKORLIK
QOBILIYATINI RAQAMLI TA’LIM TEXNOLOGIYALARI VOSITASIDA
RIVOJLANTIRISHDA O‘QUV JARAYONINI AMALGA OSHIRISH
SHAKLLARI
Mualli : Ziyoye a Max uza Soa aliye na 1
A ilia siya: O‘zbekis on da la san’a a madaniya ins i u i o‘qi u chisi 1
DOI: h ps://doi.o g/10.5281/zenodo.17333221
ANNOTATSIYA
Mazku maqolada bo‘lajak a ix ani o‘qi u chila ining kasbiy-ijodko lik qobiliya ini
i ojlan i ishda aqamli a’lim exnologiyala ining ahamiya i a ula ni o‘qu ja ayonining u li
shaklla iga in eg a siya qilish masalala i yo i ilgan. Maqolada ma’ uza, semina , amaliy,
mus aqil, a alash hamda maso a iy a’lim shaklla ining mazmuni, ula ning aqamli
exnologiyala bilan uyg‘unlashu i a kasbiy-ijodko likni shakllan i ishdagi o‘ ni ahlil qilinadi.
Shuningdek, i ojlangan xo ijiy da la la aj ibasi asosida a alash (blended lea ning)
a’limning a zallikla i a u o qali alabala ning mus aqil, anqidiy hamda ijodiy ik lash
qobiliya la ini i ojlan i ish yo‘lla i ko‘ sa ib o‘ ilgan. Tadqiqo na ijala i aqamli a’lim
muhi ida a ix o‘qi u chila ining kasbiy ayyo ga ligini sama ali ashkil e ish uchun me odik
asos bo‘lib xizma qiladi.
Kali so‘zla : bo‘lajak a ix o‘qi u chisi, aqamli a’lim exnologiyala i, kasbiy-ijodko lik, a alash
a’lim, semina , mus aqil a’lim, ma’ uza, maso a iy o‘qi ish, k ea i lik, pedagogik inno a siya.
KIRISH
2022-2026-yilla ga mo‘ljallangan Yangi O‘zbekis on a aqqiyo s a egiyasida
2026-yilga qada o‘qu das u la i a da slikla ni ilg‘o xo ijiy aj iba asosida o‘la qay a
ko‘ ib chiqib, amalda jo iy e ish maqsad qilingan [2]. Ushbu s a egiyadagi maqsadni
amalga oshi ish uchun oliy a’lim izimida zamona iy axbo o kommunika sion
exnologiyala dan oydalangan holda ayniqsa in e ak i pedagogik das u iy
osi ala ning imkoniya la idan keng oydalanib, o‘qu adabiyo la ning elek on
esu sla ini ya a ish bugungi kun uchun dolza b masaladi .
Oʻzbekis on Respublikasi P eziden ining 2019-yil 8-ok yab dagi “Oʻzbekis on
Respublikasi oliy aʼlim izimini 2030-yilgacha i ojlan i ish konsepsiyasini asdiqlash
oʻgʻ isida”gi PF-5847-son Fa monida a’lim ja ayoniga aqamli exnologiyala a
zamona iy usulla ni jo iy e ish bo‘yicha a’lim yo‘nalishla i a mu axassislikla ining
o‘ziga xosligidan kelib chiqib, a’lim ja ayonida xalqa o miqyosda keng qo‘llaniladigan
zamona iy das u iy mahsulo la dan oydalanishni i ojlan i ish azi asi qo‘yildi [3].
Asosiy qism
Zamona iy aqamli axbo o makonida bo‘lajak a ix ani o‘qi u chila ini
ayyo lash ja ayoni na aqa bilim be ishga, balki ula ning kasbiy-ijodko lik
qobiliya la ini shakllan i ishga ham yo‘nal i ilishi lozim. Bugungi kunda aqamli
a’lim exnologiyala i pedagogik aoliya ning inno a sion manbai si a ida qa alib,
o‘qu chila ning mus aqil, k ea i a anqidiy ik lashini, axbo o ni izlab opish a uni
“RAQAMLI TRANSFORMATSIYA DAVRIDA
PEDAGOGIK TA’LIMNI RIVOJLANTIRISH
ISTIQBOLLARI”
10
h ps://www.as -con e ence.com/
I SHO‘BA:
Si a li a’lim – ba qa o a aqqiyo ka ola i: xo ijiy aj iba a mahalliy amaliyo
ahlil qilish ko‘nikmala ini shakllan i ishda muhim osi a bo‘lib xizma qilmoqda.
Ayniqsa, a ix anining mazmuni o‘ mish a bugunni qiyosiy, ahliliy asosda
anglashga undo chi xususiya i sababli, o‘qu ja ayonida aqamli osi ala asosida
ijodiy opshi iqla ni jo iy e ish o qali o‘qi u chi shaxsining in ellek ual a kasbiy
salohiya ini yangi bosqichga ko‘ a ish imkoniya i ya a iladi.
Raqamli a’lim exnologiyala i osi asida bo‘lajak a ix ani o‘qi u chila ining
kasbiy-ijodko lik qobiliya ini i ojlan i ishda ma’ uza, semina , amaliy, mus aqil a’lim,
a alash a’lim, maso a iy a’lim shaklla i muhim o‘ in u adi. Quyidagi jad alda ha bi
a’lim shaklining mazmuni, aqamli exnologiyala bilan uyg‘unlashu i a kasbiy-
ijodko likka a’si i yo i ilgan:
1-jad al. Raqamli a’lim exnologiyala i asosida bo‘lajak a ix ani
o‘qi u chila ining kasbiy-ijodko lik qobiliya ini i ojlan i ishda a’lim shaklla ining
o‘ ni
Ta’lim shakli
Mazmuni
Raqamli exnologiyala
bilan uyg‘unlashu i
Kasbiy-ijodko likni i ojlan i ishdagi
o‘ ni
Ma’ uza
Naza iy bilimla ni izimli
a zda be ishga
yo‘nal i ilgan da s shakli
In e ak i aqdimo la
(Powe Poin , P ezi, Can a,
Genially), ideo-ma’ uzala ,
elek on pla o mala ,
mul imedia mahsulo la i
Tanqidiy ik lash, a ixiy ak la ni
izimli ahlil qilish ko‘nikmala ini
shakllan i adi
Semina
Muammo asosida
bilimni mus aqil ahlil
qilish a baham ko‘ ish
Padle , Google Jamboa d, Mi o,
o umla o qali gu uhli
muhokamala , Kahoo !, Google
o m o qali in e ak i es la
baja ish
Mus aqil ik lash, a ixiy hodisala ni
ijodiy alqin qilish qobiliya ini
oshi adi
Amaliy mashg‘ulo
Naza iy bilimla ni
amalda qo‘llashga
qa a ilgan aol a’lim
shakli
Timeline JS, Can a, Quizle ,
i ual muzeyla a xa i ala bilan
ishlash
Ijodiy yondashu , a ixiy ma e ialla
asosida yangi ko‘ inishdagi kon en
ya a ish
Mus aqil a’lim
Talabaning o‘z-o‘zini
boshqa u chi a zda
a’lim olishi
LMS izimla i, pla o mala , ideo
da sla , es la , po oliola
O‘zini o‘zi i ojlan i ish, ijodiy
loyihala ishlab chiqish ko‘nikmasi
shakllanadi
A alash a’lim
(Blended lea ning)
An’ana iy a aqamli
a’limning
uyg‘unlashgan shakli
An’ana iy da sla , semina ,
muhokamala , ideola , elek on
da slikla , in e ak i es la , LMS
o qali opshi iqla
Naza iy bilimla bilan amaliy
ko‘nikmala ni in eg a siya qilish,
shuningdek, alabala ning mus aqil
ishlash qobiliya ini i ojlan i adi
Maso a iy a’lim
In e ne o qali a’lim
olish
Zoom, Mic oso Teams,
YouTube da sla , in e ak i
es la , digi al lib a y
Mus aqil ishlash, ijodiy yechim
opish, aqamli muhi da pedagogik
yondashu ni o‘ ganish
So‘nggi yilla da dunyo oliy o‘qu yu la ida a alash a’limga qiziqish obo a o ib
bo moqda. Ayniqsa aqamli exnologiyala i ojlangan da la la AQSh, Yaponiya,
Ge maniya a Singapu kabi da la la ning a’lim izimiga a alash o‘qi ish ja ayoni
jadallik bilan ki ib kelmoqda. Ri ojlangan xo ijiy da la la ning ish be u chila i onlayn
a a alash o‘qi ish usulida a’lim olgan alabala ni ko‘p oq ishga olisha ekan. Chunki
ula na aqa kompyu e exnologiyala i bilan ishlashni yaxshi bilisha ekan, balki
ula da mus aqil shug‘ullanish a hamko likda ishlash ko‘nikmala i kuchli i ojlangan
bo‘la ekan. Shu sababli ba’zi AQSh a Ye opa da la la ida kollej a uni e si e la ni
blended-lea ning izimiga o‘ kazishga qiziqish obo a o moqda. Uning o‘ziga
xoslikla ini quyidagi enn diag ammasi o qali ko‘ ib chiqamiz.
11
h ps://www.as -con e ence.com/
I SHO‘BA:
Si a li a’lim – ba qa o a aqqiyo ka ola i: xo ijiy aj iba a mahalliy amaliyo
A alash a’lim ushunchasi nisba an yangi bo‘lganligi sababli adqiqo chila
omonidan u licha a’ i be ilgan. A alash o‘qi ish haqidagi eng sodda a ushuna li
a’ i Ga ison a Vogan omonidan aqdim e ilgan bo‘lib, ula ning ik icha a alash
a’lim – bu yuzma-yuz o‘ iladigan da s ja ayonla i a onlayn a’lim aj ibala ini
bi lash i ishdi [4]. Boshqacha qilib ay ganda onlayn a yuzma-yuz o‘qi ishni
bi las i gan a alash o‘ ganishdi [5].
2020-yil 23-sen ab da qabul qilingan yangi ah i dagi “Ta’lim o‘g‘ isida”gi
Qonunda a’lim sohasida hozi gi da da amalga oshi ilgan isloho la o‘z aksini opdi
a uzluksiz a’limning ba cha bosqichla i, jumladan oliy a’lim izimi zimmasiga jahon
andozala iga mos, is e’molchila alabiga ja ob be adigan, yuqo i malakali
aqoba ba dosh kad la ayyo lashdek ulkan azi a yukla ilgan. Ushbu Qonunning
16-moddasida maso a iy a’lim shakli haqida: “Maso a iy a’lim o‘qu ejala i a o‘qu
das u la iga mu o iq a’lim olu chila omonidan za u bilim, malaka a
ko‘nikmala ni axbo o kommunika siya exnologiyala idan oydalangan holda
maso adan u ib olishga qa a ilgan” [1] deyiladi.
Maso a iy a’lim–maso adan u ib o‘qu aхbo o la ini almashu chi osi ala ga
asoslangan, o‘qi u chi maхsus aхbo o muhi yo damida, aholining ba cha
qa lamla i a chе ellik a‘lim olu chila ga a‘lim хizma la ini ko‘ sa u chi a‘lim
majmuidi [6 ].
Xulosa qilib ay ganda, aqamli a’lim exnologiyala ini o‘qu ja ayoniga a biq
e ish bo‘lajak a ix ani o‘qi u chila ining kasbiy-ijodko lik qobiliya ini i ojlan i ishda
muhim ahamiya kasb e adi. Bunday exnologiyala a’limning ba cha shaklla ida —
ma’ uza, semina , amaliy, mus aqil, a alash a maso a iy o‘qi ishda — sama ado likni
oshi adi, alabala ni mus aqil ik lashga, ijodiy yondashu ga a zamona iy aqamli
osi ala dan unumli oydalanishga o‘ ga adi. Na ijada, alabala da a ixiy a akku ,
ahliliy ik lash a inno a sion pedagogik kompe ensiyala shakllanib, ula aqamli
muhi da sama ali ishlay oladigan, kasbiy a ijodiy salohiya i yuqo i bo‘lgan
mu axassis si a ida ye ishib chiqadila .
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1. O‘zbekis on Respublikasining 2020-yil 23-sen yab dagi “Ta’lim
o‘g‘ isida”gi O‘RQ-637-son Qonuni. h ps://lex.uz/docs/-5013007
2. O‘zbekis on Respublikasi P eziden ining 2022-yil 28-yan a dagi “2022-
2026-yilla ga mo‘jallangan yangi O‘zbeksi onning a aqqiyo s a egiyasi”
PF-60 sonli Fa moni. h ps://lex.uz/docs/-5841063
3. Oʻzbekis on Respublikasi P eziden ining “Oliy aʼlim izimini 2030-
yilgacha i ojlan i ish konsepsiyasini asdiqlash oʻgʻ isida”gi PF-5847-son
Fa moni. T.: 2019, 8 ok ab . h ps://lex.uz/ u/docs/-4545884
4. D.R.Ga ison & D.Vaughan. Blended Lea ning in Highe Educa ion:
F amewo k, P inciples, and Guidelens. John Wiley & Sons 2008.
5. G.Bank & Ch. G aham. The Handbook o Blended Lea ning: Global
Pe spec i es, Local Desegn. Johhn Wiley. 2012.
6. Uma o B. Maso a iy a’lim a undan oydalanish. YANGI O‘ZBEKISTON,
YANGI TADQIQOTLAR JURNALI. Volume 1 Issue 4.
01.12.2024.h ps://phoenixpublica ion.ne /index.php/TTVAL/a icle/ iew/48
4/44
