Jou nal o Indi idual Di e ences in Educa ion, 2023, 5(2), 119-133
To link o his a icle: h ps://doi.o g/10.47156/jide.1386143
A i udes o Seconda y School S uden s owa ds Elec ic Ci cui s
Ne a Sezen Can aş1 and Hasan Şahin Kızılcık2*
1 Republic o Tu key Minis y o Na ional Educa ion
2Gazi Facul y o Educa ion, Gazi Uni e si y, Anka a, Tu key
ABSTRACT1
ARTICLE INFO
The aim o his s udy is o examine he a i udes o 6 h, 7 h, and 8 h-g ade
s uden s owa ds he subjec o elec ical ci cui s in e ms o g ade le el
and gende a iables. This c oss-sec ional su ey model esea ch was
conduc ed wi h 271 (143 emale, 128 male) s uden s s udying in a public
seconda y school in Al ındağ dis ic o Anka a p o ince in he second
semes e o he 2022-2023 academic yea . As a da a collec ion ool, a i e-
poin Like - ype measu emen ool in he li e a u e was used. The scale
consis s o 20 i ems and C onbach Alpha Reliabili y Coe icien is 0.867.
The scale consis s o i e ac o s: In e es , Impo ance, In e es Rela ed
Beha io , Achie emen -Mo i a ion and Sel -E icacy. In da a analysis,
MANOVA was used o analyze he di e ence be ween g ade le els and
Independen Sample T-Tes was used o analyze he di e ence be ween
gende s as in e en ial analysis along wi h desc ip i e s a is ics. The esul s
o he s udy show ha s uden s ha e high le el in Impo ance, In e es and
Achie emen Mo i a ion ac o s and medium le el in o he ac o s. No
signi ican di e ence was ound be ween any g ade le els. Howe e , a
signi ican di e ence was ound be ween gende s in he ac o s o In e es ,
In e es Rela ed Beha io and Sel -E icacy, in a o o males. In he ligh o
he indings, sugges ions we e made o imp o e s uden s' a i udes. I is
hoped ha he s udy will suppo simila s udies in he u u e.
A icle His o y:
Recei ed:04.11.2023
Recei ed in e ised o m:12.12.2023
Accep ed:28.12.2023
A ailable online:31.12.2023
A icle Type: Resea ch A icle
To Ci e This A icle: Sezen Can aş, N. &
Kızılcık, H. Ş. (2023). A i udes o seconda y
school s uden s owa ds elec ic ci cui s.
Jou nal o Indi idual Di e ences in Educa ion,
5(2), 119-133, DOI: 10.47156/jide.1386143
Keywo ds: Physics educa ion, elec ici y, a i ude, g ade le el, gende
1. Ex ended Summa y
1.1. In oduc ion
S udies on a i ude e eal ha s uden s' a i udes owa ds a cou se o subjec a ec he s uden 's
ea men in he cou se, his/he success in he cou se, his/he pe o mance in he cou se as well as
his/he educa ional li e and u u e (Şen & Özgün Koca, 2005). Especially since physics cou se, which is
a sub-b anch o science, is desc ibed by s uden s as bo ing, di icul , abs ac , ull o p ocedu es and
o mulas, i is necessa y o in es iga e he a i ude owa ds physics and he easons o his (Tekbıyık
& Akdeniz, 2010).
Acco ding o E yılmaz and Taşlıde e (2012), a i udes owa ds physics cou se a e gene ally examined,
bu hey emphasise ha a i ude s udies conduc ed acco ding o subjec headings a e in he mino i y.
Also, Abak, E yılmaz and Fakıoğlu (2002) s a ed ha many s udies ha e been conduc ed in cogni i e
and a ec i e ields, bu he e a e ew s udies on physics o e en on a subjec in a ec i e ield.
* Co esponding au ho ’s add ess: Gazi Üni e si esi, Gazi Eği im Fakül esi, Emniye Mahallesi, Bandı ma Caddesi, He sek Binası, No: 6/32, 06560 Yenimahalle,
Anka a/Tü kiye
e-mail: h[email p o ec ed]
ISSN: 2667-8691
Jou nal homepage: h ps://de gipa k.o g. /en/pub/jide
Jou nal o Indi idual Di e ences in Educa ion, 2023, 5(2), 119-133
120
Acco ding o Şengö en, Tanel, and Ka ca (2007), a i udes owa ds sub-disciplines o a cou se can be
di e en , as well as a i udes owa ds sepa a e subjec s wi hin a discipline. Fo his eason, he aim o
his s udy is o de e mine he a i udes o seconda y school s uden s owa ds elec ic ci cui s, which is
one o he basic subjec s o physics and which we equen ly encoun e in daily li e, acco ding o hei
g ade le el and gende .
1.2. Me hodology
This s udy is su ey esea ch. In o de o measu e s uden s' a i udes owa ds he subjec o elec ical
ci cui s, he Like - ype elec ical ci cui s a i ude scale p epa ed by Taşlıde e (2002) and hen
modi ied by Aydın (2010) o seconda y school s uden s was applied. The scale consis s o 20 i ems, 18
o which a e posi i e and wo a e nega i e. C onbach Alpha Reliabili y Coe icien o he da a
ob ained om he scale was calcula ed as 0.867. The scale consis s o i e ac o s: in e es , impo ance,
in e es ela ed beha iou , achie emen mo i a ion and sel -e icacy.
O he 271 s uden s who pa icipa ed in he s udy, 52.8% we e emale and 47.2% we e male. I can be
said ha gende dis ibu ion is app oxima ely equal. The e is also an app oxima e equali y in e ms o
g ade dis ibu ion. 32.1% o he s uden s a e in he six h g ade, 37.3% in he se en h g ade and 30.6%
in he eigh h g ade.
In line wi h he pu pose o he s udy, i s ly, he c i e ion was de e mined o de e mine he le el o
a i ude. Since he scale is a i e-poin scale, a i udes we e also di ided in o i e le els. Howe e , he
maximum alue o he esponses ecei ed om he s uden s is 5 and he minimum alue is 1. In his
case, he sco e ange is 5 - 1 = 4. Acco ding o he calcula ion made when he ele an sco e ange is
di ided in o i e equal pa s, he ange coe icien ((5 - 1) / 5) = 0.8. A i ude sco es we e e alua ed
acco ding o hese anges. The le el called Ve y High co esponds o he highes ange be ween 4.20
and 5.00, and he a i ude sco e a Ve y Low le el co esponds o he lowes ange be ween 1.00 and
1.79. Thus, he le els a e di ided in o equal in e als.
1.3. Resul s
In he da a ob ained om he scale, he Impo ance ac o has he highes a e age. This is ollowed by
he Achie emen -Mo i a ion ac o . The lowes mean was seen in he In e es Rela ed Beha iou
ac o . F om his poin o iew, i is seen ha mos o he s uden s a ach impo ance and in e es o
he subjec o elec ical ci cui s, bu he a e o enjoying dealing wi h elec ical ci cui s in
ex acu icula ac i i ies is less.
To de e mine whe he he e is a signi ican di e ence be ween he g ade le els acco ding o he
ac o s, MANOVA es was pe o med a e i was de e mined ha he da a me he p e equisi es o
MANOVA. Since he da a p o ide all he necessa y assump ions o MANOVA es , Wilks' Lambda
alue should be aken as a basis. The signi icance le el o Wilks' Lambda alue is abo e 0.05. In his
case, i can be said ha he e is no s a is ically signi ican ela ionship be ween he g ade le els. As can
be seen om he pa ial e a squa ed alue, he e ec size is 3.2%. The e o e, al hough he e a e
di e ences be ween g ade le els, hese di e ences a e no signi ican .
As a esul o he analyses made acco ding o he gende a iable; he mean is highe o males in he
ac o s o In e es , Impo ance, In e es Rela ed Beha iou and Sel -E icacy, and o emales in he
ac o o Achie emen -Mo i a ion. Howe e , no all o hese di e ences a e signi ican . In he ac o s
o In e es , In e es Rela ed Beha iou and Sel -E icacy, he di e ence is signi ican and all o hese
di e ences a e in a ou o men. F om his poin o iew, i can be said ha males ha e signi ican ly
mo e posi i e a i udes han emales in e ms o In e es , In e es Rela ed Beha iou and Sel -E icacy.
1.4. Discussion and Conclusion
While s uden s gene ally show posi i e a i udes owa ds science cou se (Babaoğlan, 2017; Külçe,
2005), i can be explained ha a lowe a e age sco e was ob ained in hese dimensions because
physics subjec s equi e ma hema ical p ocessing skills and he inabili y o associa e subjec s wi h
Ne a Sezen Can aş &Hasan Şahin Kizilcik
121
daily li e due o he inabili y o lea n abs ac concep s (Boz, 2019). The esul suppo s he esea ch in
he li e a u e ha "s uden s ha e di icul ies in using he concep s hey ha e lea n in daily li e".
The opics in elec ici y uni s di e a g ade le els (Minis y o Na ional Educa ion, 2018). Al hough
he e we e di e ences in hese opics, he e was no signi ican di e ence be ween he g ade le els. I
was obse ed ha male s uden s exhibi ed a mo e posi i e pe spec i e han emale s uden s (Akpına ,
2006; Demi ci, 2004). Boylan (1996) s a ed ha as he age le el inc eases, a i udes owa ds physics
di e be ween male and emale s uden s in a ou o males and ha hese di e ences also a y
acco ding o subjec a eas (Sungu & Tekkaya, 2003). Gene ally, since male s uden s a e mo e
in e es ed in echnology and enginee ing, hey ha e mo e posi i e a i udes owa ds physics cou se
compa ed o gi ls. In addi ion, social pe cep ion also di ec s owa ds his (Çe in Gündüz & Ta han,
2017). Ano he ac o is ha emale s uden s a e mo e anxious han male s uden s, which may cause
hem o ha e less posi i e a i udes owa ds science cou ses.
O aokul Öğ encile inin Elek ik De ele ine Yönelik Tu umla ı
Ne a Sezen Can aş1 e Hasan Şahin Kızılcık2*
1 Milli Eği im Bakanlığı, Tü kiye
2 Gazi Üni e si esi, Gazi Eği im Fakül esi, Anka a, Tü kiye
ÖZ
MAKALE BİLGİ2
Bu çalışmanın amacı, ilköğ e im 6, 7 e 8. Sını düzeyinde öğ enim
gö mek e olan öğ encile in elek ik de ele i konusuna yönelik
u umla ını sını düzeyi e cinsiye değişkenle i açısından incelemek i .
Kesi sel a ama modelindeki bu a aş ı ma 2022-2023 öğ e im yılı ikinci
ya ıyılında Anka a ili Al ındağ ilçesinde bi de le o aokulunda öğ enim
gö mek e olan 271 (143 kız, 128 e kek) öğ enci ile yapılmış ı . Ve i oplama
a acı ola ak alanyazında ye alan beşli Like ipi bi ölçme a acı
kullanılmış ı . Ölçek 20 maddeden oluşmak adı e C onbach Alpha
Gü eni lik Ka sayısı 0,867’di . Ölçek; İlgi, Önem, İlgi Bağlan ılı Da anış,
Başa ı-Mo i asyon e Özye e lilik olmak üze e beş ak ö den
oluşmak adı . Ve i analizinde be imsel is a is ikle le bi lik e çıka ımsal
analiz ola ak sını düzeyle i a asındaki a kı analiz e mek için MANOVA
e cinsiye le a asındaki a kı analiz e mek için bağımsız ö neklem - es i
uygulanmış ı . A aş ı manın sonuçla ı, öğ encile in Önem, İlgi e Başa ı
Mo i asyon ak ö le inde yüksek; diğe ak ö le de ise o a düzeyde
u uma sahip olduğunu gös e mek edi . Sını düzeyle i a asında anlamlı
bi a k bulunamamış ı . Ancak cinsiye le a asında, e kekle in lehine
olmak üze e İlgi, İlgi Bağlan ılı Da anış e Özye e lilik ak ö le inde
anlamlı a k bulunmuş u . Elde edilen bulgula ışığında öğ encile in
u umla ını a ı maya yönelik öne ile de bulunulmuş u . Çalışmanın
ile ide benze çalışmala a des ek olması emenni edilmek edi .
Anah a Kelimele : Fizik eği imi, elek ik, u um, sını düzeyi, cinsiye
Makale Ta ihçesi:
Alındı: 04.11.2023
Düzel ilmiş hali alındı: 12.12.2023
Kabul edildi: 28.12.2023
Çe imiçi yayınlandı: 31.12.2023
Makale Tü ü: A aş ı ma Makalesi
Bu Makaleye A ı a Bulunmak Için: Sezen
Can aş, N. & Kızılcık, H. Ş. (2023). O aokul
öğ encile inin elek ik de ele ine yönelik
u umla ı. Jou nal o Indi idual Di e ences in
Educa ion, 5(2), 119-133, DOI:
10.47156/jide.1386143
1. Gi iş
Gelecek nesille i a aş ı macı, bilgi ü e ebilen e ülkenin kalkınmasında ih iyaç duyulan kişile ola ak
ye iş i mek kalkınmayı hızlandı mada önemli ol oyna (Hançe , Şensoy e Yıldı ım, 2003). Bu amaca
uygun ola ak ge ekli bece ile i kazandı mada önem aşıyan disiplinle den bi i ilköğ e imde en
bilimle i alanla ıdı . Fen bilimle i de si öğ encile in p oblemle ka şılaşma du umunda olası çözüm
yolla ını bulabilen, gös e diği da anışla ın so umluluğunu alıp bunun a kında olan, akılcı
düşünebilen bi eyle olmasını sağlayabili . Aynı zamanda opluma ya a ge i en e kalkındı an
öğ encile ye işmesine ka kı sağla (Güden e Timu , 2016). Teknoloji ile ilin ilisi bakımından en
bilimle i alanındaki en önemli disiplinle den bi i izik i .
Yön emle i e sonuçla ıyla bi lik e izik, eknolojinin al yapısını oluş u an bilim dalıdı (Ço lu,
Özçelik, Özdaş, Ek em e Şenyol, 1991). Fizik de sinin önemini anlayıp, doğayı izikle ilişkilendi ip
keş e meyi, yo umlamayı, çıka ımla da bulunabilen bi eyle ye iş i meyi ön plana almalıyız.
Duygula , düşüncele , hazı bulunuşluk hali gibi ak ö le iziği anlamlandı mada, öğ enimine ka şı
yaklaşımında e öğ e iminde nasıl bi yol izlenileceğini beli lemek edi . Bu sebeple öğ encile in bu
de se ka şı olumlu u um geliş i mele i oldukça önemlidi .
Tu um ile ilgili çalışmala , öğ encile in bi de se ya da konuya olan u umla ının; öğ encinin de se
ka şı ilgi duymasını, de s e gös e diği başa ıyı, de s içindeki pe o mansını bununla bi lik e
öğ encinin eği im haya ının yanı sı a geleceğini e kilemek e olduğunu o aya koymak adı la (Şen e
Özgün Koca, 2005). Özellikle en bilimle inin al dalı olan izik de si öğ encile in sıkıcı, zo , soyu ,
işlemle e o mülle le dolu bi de s ola ak ni elendi dikle i için; iziğe ka şı u umun e bunun
nedenle inin a aş ı ılma ge eği gö ülmek edi (Tekbıyık e Akdeniz, 2010).
*So umlu yaza ad esi: Gazi Üni e si esi, Gazi Eği im Fakül esi, Emniye Mahallesi, Bandı ma Caddesi, He sek Binası, No: 6/32, 06560 Yenimahalle, Anka a/Tü kiye
e-pos a: hski[email p o ec ed]
Ne a Sezen Can aş &Hasan Şahin Kizilcik
123
Fizik de sine ka şı u umu inceleyen çeşi li a aş ı mala alanyazında bulunabilmek edi . Ö neğin,
Akpına 'ın (2006) onuncu sını la üze inde yap ığı çalışmada izik de sine yönelik u um ile akademik
başa ı a asında pozi i yönde aka düşük düzeyde bi ilişkinin olduğunu beli lenmiş i . Ancak
Topka a (2010), lise öğ encile inde izik de si başa ıla ı ile izik de sine ka şı u um a asında bi ilişki
bulamamış ı . Diğe yandan Yiği , Ku naz e Şahinoğlu (2015), cinsiye e anne baba eği im
du umuna gö e anlamlı bi a klılık bulunamamış ı . Sını düzeyi değişkenin izik u um puanla ı ise
9. sını öğ encile inin üs sını la a gö e a asında anlamlı bi a klılık e 9. sını la ın lehine bi yönde
bulunmuş u . Sını düzeyi a ıkça izik de sine yönelik u umun azaldığını i ade e mişle di . Boz
(2019) ise u um puanla ı ile cinsiye ak ö ü a asında anlamlı bi a k bulunmazken, öğ enim
gö mek e olduğu sını kademesine e okul ü üne gö e anlamlı bi a k olduğu gös e miş i . Özyü ek
e E yılmaz (2001) öğ e menin özellikle i e öğ e imdeki ec übesi, cinsiye i e yaşı, öğ encinin
cinsiye i okul olanakla ı da öğ encinin iziğe ka şı u umunu e kilediğini gös e mek edi .
Alanyazında a klı öğ e im yön em e eknikle inin e kisini inceleyen bi çok çalışmada ay ıca
öğ encile in de se ka şı u umla ına da bakılmak adı . Bu ü çalışmala , genellikle ilgili öğ e im
yön em e eknikle inin u umdaki değişime e kisi olup olmadığını beli lemeyi amaçlamak adı . Bu
ü çalışmala da çoğunlukla u umun a klı öğ e im yön em e eknikle i ile a ığına ilişkin bulgula a
ye e ilmiş i (ö n. Çalışkan, 2007; Sezgin Selçuk, 2004). Genellikle labo a u a e kinlikle inin
uygulanması, günlük haya la ilişkilendi e ek anla ma, konu ağı lığının azal ılması, sına kaygısının
azal ılması için öne ilmek edi (Ay acı & Bebek, 2018).
Bi çok öğ enci izik de sini anlaşılması güç, sıkıcı e p oblemli bi de s ola ak gö mek edi
(İslim,2006). Eğe öğ e imin e kili olmasını is iyo sak öğ encile in bilişsel alanı kada duyuşsal
özellikle i de dikka e alınmalıdı (Akpına , 2006). Buna bağlı ola ak izik de siyle ilgili bu gibi
u umla ın üze inde du manın e çözümlenmesinin eği imdeki değişim e gelişmele e ka kı
sağlanacağı düşünülmek edi .
Yapılan çalışmala dan E yılmaz e Taşlıde e’ye (2012) gö e genellikle izik de sine ka şı u um
incelenmek e aka konu başlıkla ına gö e yapılmış u um çalışmala ının azınlık a olduğunu
u gulamak adı la . Yine Abak, E yılmaz e Fakıoğlu (2002), bilişsel e duyuşsal alanda bi çok
a aş ı ma yapılmış olduğunu, izik üze ine ha a bi konu üze ine duyuşsal alanda incelemenin az
olduğunu beli mişle di . Şengö en, Tanel e Ka ca ’a (2007) gö e, bi de sin al disiplinle ine yönelik
u umla a klı olabildiği gibi, bi disiplin içe isindeki ay ı konula a yönelik u umla da a klı
olabilmek edi . Bu nedenle bu çalışmada iziğin emel konula ından bi i olan ha a günlük haya a
sıkça ka şılaş ığımız elek ik de ele iyle ilgili o aokul düzeyindeki öğ encile in sını düzeyle ine e
cinsiye le ine gö e nasıl bi u um geliş i dikle i incelenecek i . Sonuç ola ak bu çalışmada
öğ encile in beli li bi konuya gö e se giledikle i u umla ından yola çıkıla ak eği imcile e bi ışık
u ması amaçlanmak adı .
2. Yön em
2.1. A aş ı manın Modeli
Bu çalışma, ilköğ e im 6, 7 e 8. Sını öğ encile inin elek ik de ele ine yönelik u umla ını o aya
çıka maya yönelik ola ak a ama modelinde bi a aş ı madı . Ta ama modeli ile yapılan a aş ı mala
sosyal bilimle de yaygın ola ak kullanılan, gö ece daha geniş g upla üze inde uygulanan, g up a
bulunan bi eyle in bi olgu eya du um hakkındaki gö üşle ini beyan e ikle i e bunla ın
açıklanmaya çalışıldığı a aş ı mala dı (Tan ıöğen, 2014). Ta ama modelinin al boyu la ından bi i
olan kesi sel a ama modeli kullanılmış ı . Bu model, geniş ki lele i ilgilendi en g upla da, g ubun
amamına ulaşılamadığı için belli bi g ubu seçe ek yapılan a aş ı mala dı (F aenkel e Wallen,
1990).
2.2. Ölçme A acı
Öğ encile in elek ik de ele i konusuna ka şı u um düzeyle ini ölçmek amacıyla Taşlıde e (2002)
a a ından hazı lanan son asında Aydın (2010) a a ından ilköğ e im öğ encile ine gö e düzenlenen
Jou nal o Indi idual Di e ences in Educa ion, 2023, 5(2), 119-133
124
beşli Like ipi Elek ik De ele i Tu um Ölçeği uygulanmış ı . Ölçek, 18’i olumlu ikisi olumsuz
olmak üze e 20 maddeden oluşmak adı . Ölçek en elde edilen e ile in C onbach Alpha Gü eni lik
Ka sayısı 0,867 ola ak hesaplanmış ı . Beş ak ö lü bi ölçek olmakla bi lik e; ilgi boyu u, öğ encile in
kendisi e basi elek ik de ele i konusu ile ilgili nele düşündükle i e hisse ikle ini, önem boyu u,
basi elek ik de ele i konusunun öğ enci için ne kada önemli, değe li e anlamlı olduğunu e ilgi
bağlan ılı da anış boyu u ise öğ encinin basi elek ik de ele i konusu ile ilgili de s dışı ak i i ele
yapmak an ne de ece hoşlandığını espi e meye yönelik al boyu la dı . Başa ı mo i asyon boyu u
öğ encinin basi elek ik de ele i konusu ile uğ aşı ken ne kada başa ılı olmaya çalış ığını, öz
ye e lilik boyu u ise öğ encile in basi elek ik de ele i konusundaki olası du umla ın üs esinden
gelmek için aaliye le ini düzenlemesi e ge çekleş i mesi ile ilgili ye enekle ine gü enmesini ölçen al
boyu la dı .
Olumsuz maddele (13 e 20) e s kodlama yapıla ak öğ enci yanı la ı; “Tamamen Ka ılıyo um-1,
Ka ılıyo um-2, Ka a sızım-3, Ka ılmıyo um-4, Hiç ka ılmıyo um-5” olacak şekilde dönüş ü üle ek
u um puan o alamala ı hesaplanmış ı . Böylelikle, 5 puan en olumlu u umu i ade ede ken, 1 puan
en olumsuz u umu i ade edecek biçimde düzenlenmiş i .
2.3. Ve ile in Toplanması
A aş ı manın e eni, Anka a’nın Al ındağ ilçesindeki elek ik de ele i konusunu gö müş olan
o aokul öğ encile idi . Öğ encile in Elek ik De ele ine yönelik u umla ını beli lemek amacıyla
Aydın (2010) a a ından uya lanmış Like ipi ölçeğin uygulanması için Anka a İl Milli Eği im
Müdü lüğü’nden ge ekli esmi izinle alınmış ı . Çalışma, Anka a ili sını la ı içe isinde Al ındağ
ilçesinde 2022-2023 yılı ikinci dönem bi de le o aokulunda okuyan 6, 7 e 8. sını olmak üze e 271
öğ enciyle yapılmış ı . Okulla da de s saa i içe isinde de s öğ e menle i eşliğinde, so ula ı
ce aplamala ı için ye e li sü e e ile ek uygulama yapılmış ı . Öğ encile in ölçek maddele ini
ce aplamala ı 20-25 dakika sü düğü gö ülmüş ü . Ve ile in oplanma sü eci yaklaşık iki ha a kada
sü müş ü . A aş ı maya ka ılan öğ encile in demog a ik bilgile i Tablo 1’de sunulmuş u .
Tablo 1. A aş ı ma G ubunun Demog a ik Yapısı
Sını Düzeyi
Kadın
E kek
Toplam
6. sını
46
41
87 (%32,1)
7. sını
57
44
101 (%37,3)
8. sını
40
43
83 (%30,6)
Toplam
143 (%52,8)
128 (%47,2)
271 (%100,0)
Tablo 1’de gö üldüğü gibi, a aş ı maya ka ılan 271 öğ encinin %52,8’i kadın, %47,2’si e kek i .
Cinsiye dağılımla ının yaklaşık olduğu söylenebili . Ay ıca sını dağılımla ı açısından da yaklaşık bi
eşi lik söz konusudu . Öğ encile in %32,1’i al ıncı sını a, %37,3’ü yedinci sını a e %30,6’sı ise
sekizinci sını a eği im gö mek edi .
2.4. Ve ile in Analizi
Elde edilen bu e ile den is a is ik yazılım p og amı a acılığıyla analizle yapılmış ı . A aş ı manın
amacı doğ ul usunda ilk ola ak u umun düzeyini beli lemek için ölçü beli lenmiş i . Ölçek, beşli bi
ölçek olduğundan, u umla da beş düzeye ay ılmış ı . Ancak öğ encile den alınan yanı la ın en
büyük değe i 5, en küçük değe i ise 1’di . Bu du umda puan a alığı 5 - 1 = 4 olmak adı . İlgili puan
a alığı beş eşi pa çaya ay ıldığında yapılan hesaplamaya gö e a alık ka sayısı ((5 - 1) / 5) = 0,8 ola ak
bulunmuş u . Tu um puanla ı bu a alıkla a gö e değe lendi ilmiş i . Buna gö e, söz konusu u um
düzeyi a alıkla ı e düzey sını la ı Tablo 2’de gös e ilmiş i .
Ne a Sezen Can aş &Hasan Şahin Kizilcik
125
Tablo 2. Tu um Düzeyle i e Düzey A alıkla ı
Düzey
Al Sını
Üs Sını
Çok Düşük
1,00
1,79
Düşük
1,80
2,59
O a
2,60
3,39
Yüksek
3,40
4,19
Çok Yüksek
4,20
5,00
Tablo 2’de gös e ildiği gibi, Çok Yüksek ola ak adlandı ılan düzey, 4,20 ila 5,00 a asındaki en yüksek
a alığa, Çok Düşük düzeydeki u um puanı ise 1,00 ila 1,79 a asındaki en düşük a alığa denk
gelmek edi . Böylece düzeyle eşi a alıkla a ay ılmış olmak adı .
Sını düzeyle i a asında a k olup olmadığını beli lemek için çok değişkenli Tek Yönlü MANOVA
(Taşpına , 2017) analizi yapılmış ı . Söz konusu analiz, pa ame ik bi çıka ımsal analiz yön emidi .
Aynı şekilde, cinsiye e gö e a k olup olmadığını beli lemek için yine pa ame ik bi çıka ımsal analiz
yön emle inden bağımsız ö neklem - es ine baş u ulmuş u . Bu iki analiz yön eminin ön şa la ı
a dı e öncelikle e i se inin bu ön şa la ı sağlayıp sağlamadığına bakılmış ı .
2.5. Geçe lilik e Gü enili lik
Ölçek en elde edilen e ile in gü enili liğini beli lemek için C onbach Alpha Gü eni lik Ka sayısı
hesaplanmış ı . Al a ka sayısı, üm ölçek için 0,867 ola ak bulunmuş u . Ay ıca he bi ak ö ün
gü enili lik ka sayıla ı ay ı ay ı hesaplanmış ı . Buna gö e, al a ka sayıla ı; İlgi ak ö ünün 0,764,
Önem ak ö ünün 0,698, İlgi Bağlan ılı Da anış ak ö ünün 0,696, Başa ı-Mo i asyon ak ö ünün
0,764 e Özye e lilik ak ö ünün 0,781 ola ak bulunmuş u . Fen eği imi çalışmala ında 0,70 e üze i
gü eni lik ka sayısı değe i ola ak yaygın ola ak kabul edilse de bi çok a aş ı mada daha düşük
değe le de kabul edilebili ola ak değe lendi ilmek edi (Tabe , 2017). Bu du umda, ölçek en elde
edilen e ile in gü enili olduğu söylenebili .
Ölçeğin yapı geçe liliği, ölçeği uya layan Aydın (2010) a a ından açımlayıcı ak ö analizi ile
yapılmış ı e ölçeğin; İlgi, Önem, İlgi Bağlan ılı Da anış, Başa ı-Mo i asyon e Özye e lilik olmak
üze e beş ak ö den oluş uğu gö ülmüş ü . Bu nedenle ölçek üze inde ek bi geçe lilik çalışması
yapmaya ge ek duyulmamış ı .
3. Bulgula
3.1. Tu um Düzeyle i
Öncelikle ölçek en elde edilen u um puanla ının be imsel is a is ikle hesaplanmış ı . Söz konusu
is a is ikle , Tablo 3’ e sunulmuş u .
Tablo 3. Ölçeğin Fak ö le ine Gö e Be imsel İs a is ikle
Fak ö le
N
O alama
S anda Sapma
Va yans
Ça pıklık
Basıklık
İlgi
271
3,4703
0,85831
0,737
-0,259
-0,270
Önem
271
3,8227
0,88435
0,782
-0,774
0,385
İlgi Bağlan ılı Da anış
271
3,1808
0,87199
0,760
0,121
-0,276
Başa ı-Mo i asyon
271
3,7731
1,01067
1,021
-0,629
-0,340
Özye e lik
271
3,2841
0,81443
0,663
-0,008
-0,017
Genel
271
3,4346
0,62515
0,391
-0,020
0,339
Tablo 3’e gö e, ölçek en elde edilen e ile de en yüksek o alamaya Önem ak ö ü sahip i (3,8227).
A dından Başa ı-Mo i asyon ak ö ü gelmek edi . En düşük o alama ise İlgi Bağlan ılı Da anış
ak ö ünde gö ülmüş ü .
Jou nal o Indi idual Di e ences in Educa ion, 2023, 5(2), 119-133
126
Bu adan yola çıkıla ak, öğ encile in çoğunun elek ik de ele i konusuna önem e diği, ilgi gös e diği
aka söz konusu maddele e bakıldığında de s dışı ak i i ele de elek ik de ele iyle uğ aşmaya olan
ilginin o anın daha az olduğu gö ülmek edi .
Ve ile in no mal dağılıp dağılmadığını beli leyebilmek için basıklık e ça pıklık değe le i
hesaplanmış ı . Geo ge e Malle y’ye (2010) gö e, ±1,0 a asındaki bi basıklık değe i çoğu psikome ik
amaç için mükemmel kabul edili . Ça pıklık değe i ise ±1,0 a alığının dışında ise büyük ölçüde ça pık
bi dağılımı gös e i (Hai , Black, Babin, Ande son e Ta ham, 2013). Ve ile e ai basıklık e ça pıklık
değe le ine gö e, üm ak ö le de değe le uygun a alık adı e no mal dağılım gös e miş i denebili .
3.2. Sını Düzeyinin E kisi
O aokul 6, 7 e 8. sını öğ encile inin elek ik de ele ine yönelik u um puanla ı a asında anlamlı bi
a klılık olup olmadığını beli lemek için sını düzeyle ine gö e u um puanla ı ka şılaş ı ılmış ı .
Bunun için öncelikle sını düzeyle ine gö e ölçek ak ö le inden alınan o alama puanla Tablo 4’ e
sunulmuş u .
Tablo 4. Sını Düzeyle ine Gö e Öğ encile inin Elek ik De ele ine Yönelik Tu umla ı
Sını Düzeyi
6. Sını
7. Sını
8. Sını
Fak ö
O alama
Düzey
O alama
Düzey
O alama
Düzey
İlgi
3,61
Yüksek
3,47
Yüksek
3,33
O a
Önem
3,72
Yüksek
3,83
Yüksek
3,92
Yüksek
İlgi Bağlan ılı Da anış
3,20
O a
3,21
O a
3,13
O a
Başa ı-Mo i asyon
3,81
Yüksek
3,89
Yüksek
3,60
Yüksek
Özye e lilik
3,20
O a
3,34
O a
3,31
O a
Genel
3,44
Yüksek
3,47
Yüksek
3,39
O a
Tablo 4’e bakıldığında 6.sını öğ encile in İlgi, Önem e Başa ı-Mo i asyon boyu la ı yüksek düzeyde;
İlgi Bağlan ılı Da anış e Özye e lilik boyu la ı o a düzeydedi . Genellikle 6. sını öğ encile in
elek ik de ele i konusuna yönelik u um puanla ı yüksek i .
7. sını öğ encile in elek ik de ele i konusuna yönelik u um puanla ı 6. Sını öğ encile i ile hemen
hemen benze sonuçla ı gös e mek edi . 7. sını öğ encile i elek ik de ele i konusuna yönelik İlgi,
Önem e Başa ı-Mo i asyon boyu la ı yüksek düzeyde diğe boyu la o a düzeyde sonuç e miş i .
Elek ik de ele i konusuna yönelik pozi i yönde u umla ı olduğunu, önem e dikle ini e başa ılı
olmaya çalış ıkla ı bi bakış açısına sahip olduğu gö ülmek edi .
8. sını la ın elek ik de ele i konusuna yönelik u um puanla ı, Önem e Başa ı-Mo i asyon
boyu la ında yüksek düzeyde sonuç e i ken; diğe boyu la o a düzeyde bi değe e miş i . Sını
se iyesi a ıkça öğ encile in elek ik de ele ine yönelik u umla ında olumlu, ilgi ak ö ünde u um
puanla ı düşük çıkmış ı .
İs a is iksel açıdan, Tip 1 ha anın en aza indi genebilmesi için MANOVA es i e cih edilmiş i . Ancak
öncelikle e ile in MANOVA es inin a sayımla ını ka şılayıp ka şılamadığı incelenmiş i . Söz
konusu a sayımla şöyledi (Hai e diğ., 2013):
i. İki ya da daha azla bağımlı değişken olmalı e bunla ın ölçüm ipi a alıklı ya da o anlı
olmalıdı .
ii. İki ya da daha azla g uplu bi bağımsız değişken olmalı. Bu değişkenin ölçüm ipi ka ego ik
olmalı e g upla bağımsız olmalıdı .
iii. Gözlemle bağımsız olmalı
i . Ö neklem büyüklüğü ye e li olmalı.
. Tek eya çok değişkenli aykı ı değe le olmamalı.
i. Ve ile , çoklu no mal dağılım gös e meli.
ii. Bağımsız değişkenin he g ubu için he bi bağımlı değişken çi i a asında doğ usal bi ilişki
olmalı.
Ne a Sezen Can aş &Hasan Şahin Kizilcik
127
iii. Va yans-ko a yans ma isle i homojen olmalı.
ix. Çoklu doğ usallık olmamalı.
Üç ay ı sını düzeyi, bi bi inden bağımsızdı e ö neklem büyüklüğü de ye e lidi . Aykı ı değe le
yok u . Ve ile in no mal dağılım gös e diği gö ülmüş ü . Va yans-ko a yans ma isle inin
homojenliği dışındaki üm ön koşulla sağlanmak adı .
Ve ile için öngö ülen MANOVA es inin yapılıp yapılamayacağını beli lemek amacıyla a yans-
ko a yans ma isle inin homojenliği a sayımı konusunda bilgi e en Box'ın Ko a yans Ma isle inin
Eşi lik Tes i yapılmış ı . İlgili es in sonuçla ı Tablo 5’ e e ilmiş i . Aynı amaçla, ha a a yansla ının
eşi olup olmadığı Le ene'nin Ha a Va yansla ının Eşi liği Tes i a acılığıyla es edilmiş i . İlgili es in
sonuçla ı Tablo 6’da e ilmiş i .
Tablo 5. Box'ın Ko a yans Ma isle inin Eşi lik Tes i Sonuçla ı
Değişken
Değe
Box M
25,170
F
0,816
Se bes lik De ecesi 1
30
Se bes lik De ecesi 2
216386,262
Anlamlılık
0,749
Tablo 6. Le ene'nin Ha a Va yansla ının Eşi liği Tes i Sonuçla ı
Fak ö le
F
Se bes lik
De ecesi 1
Se bes lik
De ecesi 2
Anlamlılık
İlgi
0,224
2
268
0,799
Önem
2,880
2
268
0,058
İlgi Bağlan ılı Da anış
1,376
2
268
0,254
Başa ı-Mo i asyon
0,208
2
268
0,812
Özye e lik
0,984
2
268
0,375
Tablo 5’e gö e, anlamlılık değe i 0,05’in üze inde olduğu için a yans-ko a yans ma isle inin
homojenliği a sayımının doğ u olduğu gö ülmüş ü . Aynı şekilde Tablo 6’ya gö e üm anlamlılık
değe le i 0,05’in üze inde olduğu için ha a a yansla ının eşi olduğu söylenebili . Bu du umda,
e ile in uygulanacak olan MANOVA es inin a sayımla ını sağladığı gö ülmüş ü .
Ve ile in MANOVA için önkoşulla ı sağladığı beli lendik en son a, SPSS yazılımı a acılığı ile e ile
için MANOVA es i yapılmış ı . Tablo 7’de MANOVA es inin sonuçla ı e ilmiş i .
Tablo 7. Sını Düzeyle i İçin MANOVA Tes i Sonuçla ı
E ki
Değe
F
Se bes lik
De ecesi
Se bes lik
De ecesi
Ha a
Anlamlılık
Kısmi E a
Ka e
Sını
Pillai's T ace
0,063
1,713
10,000
530,000
0,075
0,031
Wilks' Lambda
0,938
1,719
10,000
528,000
0,073
0,032
Ho elling's T ace
0,066
1,726
10,000
526,000
0,072
0,032
Roy's La ges Roo
0,055
2,930
5,000
265,000
0,014
0,052
Ve ile , MANOVA es i için ge ekli üm a sayımla ı sağladığı için, Wilks’ Lambda değe i baz
alınmalıdı . Tablo 7’ye gö e, Wilks’ Lambda değe inin anlamlılık düzeyi 0,05’in üze indedi . Bu
du umda sını düzeyle i a asında is a is iksel ola ak anlamlı bi ilişki olmadığı söylenebili . E ki
büyüklüğü ise kısmi e a ka e değe inden gö üleceği üze e %3,2 düzeyindedi . Dolayısıyla, he ne
kada sını düzeyle i a asında a kla olsa da bu a kla anlamlı düzeyde değildi .
