296
Volume 5, Issue 10: Special Issue
(EJAR)
ISSN: 2181-2020
MPHAPP
THE 6TH INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL
CONFERENCE “MODERN PHARMACEUTICS: ACTUAL
PROBLEMS AND PROSPECTS”
TASHKENT, OCTOBER 17, 2025
in-academy.uz
TAGETES PATULA L. XOMASHYOSI TARKIBIDAGI ERUVCHAN
VITAMINLARNI YUSSX USULIDA ANIQLASH
Ak amo a N.Sр.
Ismoilo a G.M.
Toshken a ma se ika ins i u i, Toshken shah i, O’zbekis on Respublikasi
e-mail: [email p o ec ed]
h ps://doi.o g/10.5281/zenodo.17335141
Dolza bligi. Xalq aboba ida Tage es pa ula L. o‘simligining o‘pgulla idan olinadigan
damlamala a qayna mala dan keng oydalanadi. O‘simlik a kibining biologik moddala bilan
boyliligi unga yallig‘lanishga qa shi, an ibak e ial, an ioksidan , peshob haydo chi, inchlan i u chi,
gas op o ek o xususiya la be adi. Tage es pa ula L. o‘simligidan ayyo langan p epa a la ni
ibbiyo amaliyo iga jo iy e ish uchun ushbu o‘simlig xomashyosining kimyo iy a kibini yanada
chuqu oq o‘ ganish maqsadida e u chan i aminla adqiq e ildi.
Do i o o‘simlik xomashyosining nojo‘ya a’si ining yo‘qligi a ishlab chiqa ish a zonligi
uning zamona iy a ma se ika sanoa ida keng spek dagi a makologik aollikni o‘zida
mujassamlash i gan do i osi ala ini ishlab chiqishda keng qo‘llanilishiga imkon be adi. Ushbu
xomashyo abiiy a xa siz bo‘lishi sababli, sama ali a iq isodiy jiha dan hamyonbob do i
p epa a la ini ishlab chiqa ishda us u o hisoblanadi. Kelgusida ha siz a sama ali do i osi ala ini
ishlab chiqish uchun yangi do i o o‘simlikla manbaini izlash dolza b masala bo‘lib, bu maqsadga
e ishish uchun abiiy xomashyo esu sla ini kengay i ish za u .
Tadqiqo ning maqsadi. Tage es pa ula L. xomashyosining a kibidagi e u chan i aminla ni
YUSSX usulida aniqlash.
Tadqiqo ma e ialla i a usulla i. Tage es pa ula L. xomashyosining a kibidagi e u chan
i aminla ni miqdo i yuqo i sama ali suyuqlik x oma og a iyasi (HPLC) usuli o qali aniqlangan.
Tadqiqo da Agilen Technologies 1200 usumli x oma og a idan DAD de ek o i bilan oydalanilgan,
a ahlil qilishda 75x4.6 mm Disco e y HSC kolonkasi ishla ilgan.
Vi aminla diod ma i sali de ek o yo damida 250 nm o‘lqin uzunligida aniqlik bilan
iden i ika siya qilindi. Oqim ezligi 0,8 ml/min ni ashkil e di. Elyuyen si a ida a se a li bu e a
a se oni il a alashmasi ishla ildi.
Elyuyen nisba i quyidagicha o‘zga i ildi:
• 0–5 daqiqala da: 96:4
• 6–8 daqiqala da: 90:10
• 9–15 daqiqala : (nisba ko‘ sa ilmagan — il imos, aniqlik ki i ing)
• 15–17 daqiqala da: 96:4
Tahlil xona ha o a ida e mos a langan sha oi da amalga oshi ildi. Ki i ilgan namunala hajmi
— 5 mkl. A al HPLC izimiga ishchi s anda e i mala , so‘ng a ayyo langan namunala e i mala i
ki i ildi.
Taj iba qismi. Tahlil uchun 5–10 g miqdo idagi xomashyo anali ik a ozida o ilib, 300 ml
hajmdagi yassisimon kolbaga o‘ kaziladi a kolbaga 50 ml 40% li e anol qo‘shildi. A alashma
magni li a alash i gich a eska i so i gich bilan a’minlangan holda, kuchli a alash i ish sha oi ida 1
soa da omida qayna ildi. Keyin a alashma xona ha o a ida 2 soa da omida a alash i ildi.
A alashma indi iladi a il lanadi. Kolbada qolgan qoldiqqa yana 25 ml 40% li e anol
qo‘shilib, eks aksiya ja ayoni yana ikki ma a ak o landi. Olingan il a la bi lash i ilib, 100 ml
hajmli o‘lcho kolbasiga solindi a hajm chizig‘igacha 40% li e anol bilan o‘ldi ildi (5–10%).
297
Volume 5, Issue 10: Special Issue
(EJAR)
ISSN: 2181-2020
MPHAPP
THE 6TH INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL
CONFERENCE “MODERN PHARMACEUTICS: ACTUAL
PROBLEMS AND PROSPECTS”
TASHKENT, OCTOBER 17, 2025
in-academy.uz
Na ijada olingan e i ma 7000 ayl/min ezlikda, 10 daqiqa da omida sen i ugaga joylash i ildi.
Sen i uga ning us ki qa lami ahlil uchun aj a ib olindi.
Su da e u chan i aminla ning 1 mg/ml konsen a siyali ishchi e i mala i ayyo landi.
Xulosa. Tage es pa ula L. xomashyo a kibidagi e u chan i aminla yuqo i sama ali x oma og a iya
usulida aniqlandi. Tiamin (B1), ibo la in (B2), niko in kislo asi (PP), pi idoksin (B6), ol kislo asi
(B9), a asko bin kislo asining miqdo i quyidagicha aniqlandi - miqdo i buyicha pi idoksin -23,72
mg/g, ibo la in -15,36 mg/g a asko bin kislo ala i 11,6 mg/g ashkil e ishi aniqlandi.
