PROBLEMS AND SOLUTIONS OF
SCIENTIFIC AND INNOVATIVE RESEARCH
Volume 02, Issue 09, 2025
76 PROBLEMS AND SOLUTIONS OF SCIENTIFIC AND INNOVATIVE RESEARCH uni e salcon e ence.us
INSONDAGI ENG ULUG‘ NE’MAT – GO‘ZAL AXLOQDUR
Tu g’unboye An a jon Adhamjon o’g’li
Mi A ab o’ a maxsus islom a’lim maussasasi muda isi
Anno a siya
Ushbu ezis insondagi eng maq algan si a bo’lmish, axloq ushunchasini inson
hayo idagi a’si i a ahamiya ini o’ ganadi. Insonni oila a jamiya dagi o’ ni uning
axloqiga bog’liq ekanligi hadisla a hayo iy oqeala bilan misolla kel i ilgan.
Kali so’zla
Qu ’on, hadis, axloq, ne’ma , inson, jamiya , azila , islom, a aqqiyo ,Abu Do ud,
Te miziy, Buxo iy.
Insoniya a ixida axloq a odob masalasi eng muhim ma zula dan bi i hisoblanadi.
Axloq insonning iymoni, e’ iqodi a ma’na iy kamolo ini i odalaydi. Go‘zal axloq –
bu insondagi eng ulug‘ ne’ma , chunki u jamiya ning inchligi, oila a do‘s lik
munosaba la ining mus ahkamligi, shuningdek, Alloh aologa yaqinlik belgila idan
bi idi . Qu ’oni ka imda ham, hadisi sha i la da ham axloqning yuksak o‘ ni ko‘p bo
a’kidlangan. Rasululloh ﷺ: “Men yaxshi xulqla ni ba amom qilish uchun
yubo ilganman”, deganla . Bu hadis go‘zal axloqning payg‘amba lik isola idagi
ma kaziy o‘ inni egallaganini ko‘ sa adi. Go‘zal axloq – bu insonning o‘ziga,
boshqala ga a jamiya ga nisba an adola li, halol, ahm-sha qa li a kam a ona bo‘lishi
demakdi . Alloh aolo Qu ’onda Payg‘amba imiz Muhammad ﷺ haqida shunday
deydi: «Va, alba a, sen ulug‘ xulqdasan» (Qalam su asi, 4-oya ). Bu oya go‘zal
xulqning inson uchun eng yuksak si a la dan bi i ekanini bildi adi. Oisha onamiz
oziyallohu anho: “Rasulullohning xulqla i Qu ’on edi”, deganla . Demak, go‘zal
axloq Qu ’onning amaliy i odasidi . Go‘zal axloq insonning iymonini
mukammallash i adi, qalbni poklaydi a jamiya da meh -oqiba muhi ini ya a adi.
Go‘zal axloqning azila la i
Hadisla a sha ’iy manbala da go‘zal axloqning azila la i keng yo i ilgan. Rasululloh
ﷺ dedila : “Qiyoma kuni mo‘minning mezonida husni xulqdan ko‘ a og‘i oq na sa
bo‘lmaydi.” (Te miziy, Abu Do ud). Bu hadisdan ko‘ inadiki, insonning eng og‘i
amali – go‘zal xulqidi . Yaxshi xulqli kishi na aqa odamla ga yoqimli bo‘ladi, balki
Alloh aolo oldida ham ulkan muko o ga e ishadi. Yana boshqa hadisda: “Mo‘min
o‘zining husni xulqi bilan o‘za u u chi a kechasi namoz o‘qu chining da ajasiga
PROBLEMS AND SOLUTIONS OF
SCIENTIFIC AND INNOVATIVE RESEARCH
Volume 02, Issue 09, 2025
77 PROBLEMS AND SOLUTIONS OF SCIENTIFIC AND INNOVATIVE RESEARCH uni e salcon e ence.us
ye adi”, deyiladi. Bu esa axloqning iboda la dan keyin ham eng oliy azila ekanini
ko‘ sa adi.
Go‘zal axloqning ij imoiy ahamiya i
Go‘zal axloq shaxsiy azila bo‘lish bilan bi ga, ij imoiy o u likning ham ga o idi .
Ochiq yuzli, meh ibon a sab li insonla jamiya da bi lik a hamjiha likni
mus ahkamlaydila . Rasululloh ﷺ: “Bi oda ing yuziga abassum qilishing sadaqadi ”,
deganla . Demak, ochiq yuzli bo‘lish – insonla o asida muhabba ni kuchay i u chi
eng oddiy, ammo eng samimiy sadaqadi . Go‘zal axloq – bu jamiya ni zulma dan nu
sa i olib bo adigan kuchdi .
Go‘zal axloqqa zid bo‘lgan illa la
Go‘zal axloqqa zid bo‘lgan eng yomon illa la – kib , hasad, g‘azab, baxillik a
yolg‘onchilikdi . Bula inson qalbini qo ay i adi a iymonni zai lash i adi. Rasululloh
ﷺ dedila : “Muno iqning belgisi uch adi : gapi sa yolg‘on gapi adi, a’da be sa us idan
chiqmaydi, omona opshi ilsa, xiyona qiladi”. Shuning uchun ha bi mo‘min o‘zini
bu illa la dan poklab, go‘zal axloq bilan ziyna lashga ha aka qilishi ke ak.
Xulosa
Go‘zal axloq – insonning eng ulug‘ bezagi a eng yuksak ne’ma idi . U insonni
Allohga yaqinlash i adi, odamla o asida izza li qiladi, jamiya da inchlik a o u likni
a’minlaydi. Ha bi musulmon o‘zini Rasululloh ﷺning axloqla i bilan ziyna lab,
boshqala ga ham yaxshi muomala qilishga in ilishi lozim. Axloqni o‘ ganish – bu aqa
naza iya emas, balki ha kuni amal bilan isbo lanadigan hayo iy eh iyojdi .
Foydalanilgan adabiyo la :
1. Qu ’oni Ka im.
2. “Ta si i Hilol”. Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusu .
3. “Hadis a hayo ”. Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusu .
4. “Ruhiy a biya”. Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusu .
5. “Odobla xazinasi”. Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusu .
6. “Mo’minning si a i”. Abu Homid G’azzoliy.
7. In e ne manbala i.
