548
Vol. 5, No. 11 – Special Issue (EJMTCS)
ISSN: 2181-2861
TA’LIMDA YASHIL IQTISODIYOTNING AHAMIYATI
(DENOV TUMANIDAGI 74-MAKTAB MISOLIDA)
Achildiye a Elno a Elbeko na
She dano a Gulijaxon Almu o qizi
Deno Tadbi ko lik a Pedagogika Ins i u i
Iq isodiyo mu axassisligi magis an la i
h ps://doi.o g/10.5281/zenodo.17532268
Anno a siya: Mazku maqolada a’lim izimida yashil iq isodiyo amoyilla ini jo iy e ishning amaliy
jiha la i ahlil qilinadi. Tadqiqo obyek i si a ida Su xonda yo iloya i Deno umanidagi 74-umumiy o‘ a
a’lim mak abi misol qilib olingan. Mak abda ashkil e ilgan issiqxonala a quyosh panella i o qali
o‘qu chila ekologik oza mahsulo ye ish i ish, ene giya manbala idan oqilona oydalanish hamda iq isodiy
sa odxonligini oshi ish imkoniya iga ega bo‘lishmoqda. Tadqiqo da yashil iq isodiyo ning a’limdagi
ahamiya i, uning o‘qu chila dunyoqa ashiga ijobiy a’si i hamda ba qa o i ojlanishga qo‘shgan hissasi
ochib be ilgan.
Anno a ion.This a icle analyzes he p ac ical aspec s o implemen ing g een economy p inciples in he
educa ion sys em. The s udy akes he example o School No. 74 in Deno dis ic o Su xonda yo egion.
Th ough he es ablishmen o g eenhouses and sola panels a he school, s uden s ha e he oppo uni y o g ow
en i onmen ally iendly p oduc s, use ene gy esou ces e icien ly, and enhance hei economic li e acy. The
esea ch e eals he impo ance o he g een economy in educa ion, i s posi i e impac on s uden s’ wo ld iew,
and i s con ibu ion o sus ainable de elopmen .
Аннотация.В статье анализируются практические аспекты внедрения принципов «зелёной
экономики» в систему образования. В качестве объекта исследования выбрана средняя
общеобразовательная школа №74 Деновского района Сурхандарьинской области. На базе школы
созданы теплицы и установлены солнечные панели, что предоставляет учащимся возможность
выращивать экологически чистую продукцию, рационально использовать энергетические ресурсы и
повышать уровень экономической грамотности. В исследовании раскрывается значение «зелёной
экономики» в образовательном процессе, её положительное влияние на формирование экологического
мировоззрения учащихся, а также вклад в достижение целей устойчивого развития.
Kali so‘zla : yashil iq isodiyo , a’lim izimi, ekologik a biya, issiqxona, ba qa o i ojlanish, iq isodiy
sa odxonlik.
Keywo ds: g een economy, educa ion sys em, en i onmen al educa ion, g eenhouse, sola panels,
sus ainable de elopmen , economic li e acy.
Ключевые слова: зелёная экономика, система образования, экологическое воспитание, теплица,
солнечные панели, устойчивое развитие, экономическая грамотность.
Ki ish
Bugungi kunda dunyo miqyosida iq isodiyo ning ekologik xa sizligini a’minlash, abiiy esu sla dan
oqilona oydalanish hamda a o -muhi ga za a ye kazmasdan ishlab chiqa ishni yo‘lga qo‘yish masalala i
dolza b bo‘lib bo moqda. Shu nuq ai naza dan, yashil iq isodiyo g‘oyasi a’lim izimida ham muhim o‘ in
egallaydi. Yashil iq isodiyo o qali o‘qu chila ekologik ik lash, iq isodiy mas’uliya a abia ga eh iyo ko
munosaba kabi ko‘nikmala ni egallaydila . Su xonda yo iloya i Deno umanidagi 74-umumiy o‘ a a’lim
mak abi bu bo ada namunali ishla ni amalga oshi moqda. Mak abda issiqxonala ashkil e ilgan bo‘lib,
o‘qu chila sabza o a ko‘ka la ye ish i ish, shuningdek quyosh panella i yo damida ene giya ejash
ja ayonla ida aol ish i ok e ishmoqda.
Adabiyo la sha hi
Yashil iq isodiyo a a’lim in eg a siyasi masalasi so‘nggi yilla da ko‘plab olimla omonidan o‘ ganilgan.
O‘zbekis on Respublikasi P eziden ining “Yashil iq isodiyo ga o‘ ish s a egiyasi” (2023-y.) hujja ida
ekologik a’lim a a biyani kuchay i ish za u ligi a’kidlangan. I.A. Ka imo ning “Yuksak ma’na iya –
yengilmas kuch” asa ida abia ni as ash a ekologik a biyaning ahamiya i keng yo i ilgan. Shuningdek,
“Ekologiya asosla i” (T. Naza o , 2020) a “Yashil iq isodiyo amoyilla i” (Sh. Abdullaye , 2022)
da slikla ida ekologik a akku ni shakllan i ishning a’limdagi o‘ ni yo i ilgan. Bu manbala da yashil
549
Vol. 5, No. 11 – Special Issue (EJMTCS)
ISSN: 2181-2861
iq isodiyo aqa ishlab chiqa ish ja ayonla ida emas, balki a’lim izimida ham o‘qu chila ning
dunyoqa ashini shakllan i ishda muhim omil si a ida e’ i o e iladi.
Tahliliy qism
Deno umanidagi74-umumiy o‘ a a’lim mak abida issiqxona a quyosh panella i aoliya i o‘za o
bog‘langan ekologik-iq isodiy izim si a ida ishlamoqda. Issiqxonala o qali o‘qu chila amaliy mehna bilan
shug‘ullanishadi, ekinla ni pa a ishlash, hosil olish a uni ealiza siya qilish o qali iq isodiy sa odxonligini
oshi adila . Quyosh panella i esa ushbu ja ayonni ene giya jiha idan ba qa o a ejamko qiladi. Panella
yo damida hosil qilinadigan elek ene giyasi issiqxonadagi su nasosla i, isi ish izimi a yo i ish uchun
ishla iladi. Bu esa mak abning elek xa aja la ini sezila li da ajada kamay i adi a o‘qu chila ga muqobil
ene giya manbala i haqida amaliy ushuncha be adi. Shuningdek, mak abda ha oyda “Yashil ene giya kuni”
o‘ kazilib, o‘qu chila quyosh panella ining ishlash mexanizmi, ene giya o‘lcho la i a ejash usulla i bilan
anishadila . Bu ula ni exnik a akku a inno a sion ik lashga undaydi. Deno umanidagi 74-mak ab
aj ibasi a’limda yashil iq isodiyo amoyilla ini amaliy a biq e ishning mu a aqiya li namunasi hisoblanadi.
№
Ko‘ sa kichla
Ma’lumo la (2024-yil hola iga ko‘ a)
1
Issiqxonala soni a O‘qu chila
ish i oki
2 a (bi i sabza o la , bi i gulchilik yo‘nalishida), 50
na a (8–11-sin la )
2
Ye ish i iladigan mahsulo la
Pomido , bod ing, piyoz, ko‘ka la
3
O‘ acha yillik hosil
1,2 onna
4
O‘qu chila omonidan olingan
da omad
8 million so‘m
5
Mahsulo dan oydalanish yo‘nalishla i
Mak ab oshxonasi, bozo o qali ealiza siya
6
O‘qu chila uchun ya a ilgan
sha oi la
Sug‘o ish izimi, omchila ib sug‘o ish,
biogumusdan oydalanish
7
Quyosh panella i soni
12 dona (ha bi i 250 V qu a da)
8
Ene giya ejalishi
O‘ acha oyiga 250–300 kV elek ene giyasi
9
Quyosh panella i o‘ na ilgan joy
Mak ab om qismi a issiqxona us i
10
Ene giya yo‘nalishi
Issiqxona isi ish izimi, yo i ish a su nasosla ini
ishla ish uchun oydalaniladi
11
Yillik iq isodiy oyda
4 million so‘m a o ida elek xa aja la ining
kamayishi hisobiga ejaladi
Ko‘ inib u ibdiki, Deno umanidagi 74-mak abda issiqxona a quyosh panella i aoliya i na aqa
ekologik, balki iq isodiy jiha dan ham oydali na ijala be moqda. O‘qu chila o‘z mehna i e aziga mahsulo
ye ish i ish ja ayonida iq isodiy ushunchala ni amalda o‘ ganadila . Shuningdek, bu aoliya ula da
mas’uliya , ejamko lik a ekologik madaniya ni shakllan i adi.
Xulosa a akli la
Tahlil na ijala i shuni ko‘ sa adiki, a’lim muassasala ida yashil iq isodiyo ni i ojlan i ish yosh a lodni
ekologik ongli, mas’uliya li a iq isodiy jiha dan aol shaxsla si a ida a biyalashga xizma qiladi. Deno
umanidagi 74-mak ab aj ibasi yashil iq isodiyo ni a’lim ja ayoniga in eg a siya qilishning sama ali modeli
hisoblanadi. Issiqxona a quyosh panella i loyihasi o‘qu chila da ekologik a akku a amaliy iq isodiy
ko‘nikmala ni i ojlan i ishga xizma qilmoqda. Yashil iq isodiyo g‘oyala i o‘qu chila ning da sdan ashqa i
aoliya ida o‘z i odasini opmoqda.
Takli la :
-Ha bi a’lim muassasasida “Yashil bu chak” yoki “Mini issiqxona” ashkil e ish;
-O‘qu das u la iga “Yashil iq isodiyo asosla i” anini ki i ish;
-Mahalliy hokimlikla bilan hamko likda mak ab ekologik loyihala ini qo‘llab-qu a lash;
-Yashil iq isodiyo bo‘yicha o‘qi u chila uchun malaka oshi ish ku sla ini yo‘lga qo‘yish.
550
Vol. 5, No. 11 – Special Issue (EJMTCS)
ISSN: 2181-2861
Foydalanilgan adabiyo la :
1. O‘zbekis on Respublikasi P eziden ining “Yashil iq isodiyo ga o‘ ish s a egiyasi o‘g‘ isida”gi qa o i,
2023-yil.
2. Naza o T. “Ekologiya asosla i”. – Toshken : Fan, 2020.
3. Abdullaye Sh. “Yashil iq isodiyo amoyilla i”. – Toshken , 2022.
4. Ka imo I.A. “Yuksak ma’na iya – yengilmas kuch”. – Toshken : Ma’na iya , 2008.
5. Su xonda yo iloya i Deno umani 74-umumiy o‘ a a’lim mak abi hisobo la i, 2024.
