139
UDK: 633.1:631.445:631.879
YUMSHOQ BUG‘DOY NAVLARIGA BIOSTIMULYATORLARINING
TA’SIRI
Kauende o a Gulayim Kabul kizi
QQXAI, Selekciya a u ug‘chilik mu axassisligi, dok o an
Allamu a o a Shaxnoza Axmed qızı., Xoshmu a o a Fe uza Bo anbay qizi
QQXAI, Selekciya a u ug‘chilik mu axassisligi 2-bosqish alabala i
DOI: h ps://doi.o g/10.5281/zenodo.17536873
Anno a siya: Bug‘doy – dunyodagi eng keng a qalgan ekin bo‘lib, 148 da la asosiy
oziq-o qa si a ida oydalanadi. Odam o ganizmi uchun za u bo‘lgan oqsil a ugle odla ,
i aminla dan mine al uz a boshqala bug‘doy doni a kibida ma jud. Tadqiqo ishimizda
bioazo + p epa a ini qo‘llash o qali baho gi bug‘doy na la ining hosildo ligi a don si a iga
ahmiya i o‘ ganildi. Biazo + p epa a i bug‘doy o‘simligiga o‘zining ijobiy a’si ini namoyish
e di, ya’ni aqa gina hosildo likka a’si ini yo i ib qo‘ymas an, o‘simlikning sho‘ lanishga,
za a kunandala ga chidamliligi o di. Shu jumladan don a kibidagi kleyko ina a IDK sa iyasi
o‘ ganilgan.
Kali sozla : Bug‘doy, oziq-o qa sanoa i, bios imuliya o bioazo + s a is ik.
Anno a ion: Whea is he mos common c op in he wo ld, used by 148 coun ies as a
s aple ood. P o ein and ca bohyd a es necessa y o he human body, mine al sal om
i amins, e c.a e ound in whea g ain. In ou esea ch wo k, he yield and quali y o g ain o
sp ing whea a ie ies we e s udied by he use o he d ug bioazo +. The d ug Biazo + has
demons a ed i s posi i e e ec on he whea plan , ha is, only by illumina ing i s e ec on
p oduc i i y, he plan 's esis ance o salini y, pes s has inc eased. Including glu en and IDK
le els in ce eals ha e been s udied.
Key wo ds: Whea , ood indus y, bios imulan bioni ogen+ s a is ical.
Ki ish. Aholining oziq-o qa ga bo‘lgan alabini qondi ish maqsadida
nonbopligi, oqsil a kleyko ina miqdo i yuqo i, qu g‘oqchilikka a su sizlikka
chidamli, iqlimning issiq kunla i hosil a si a ini o‘zida saqlab qola oladigan
baho gi bug‘doy na la ini jo iy e ish lozim. Shuningdek, hozi gi kunda O olbo‘yi
hududida, qola e sa Respublikamizning sug‘o iladigan ye la ida su zahi ala ining
obo a kamayib bo ishi hisobga olgan holda, su anqisligiga ba doshli, kasallik a
za a kunandala ga chidamli na la ni anlash hamda hudud uchun jo iy e ish
ke akligini aqozo e moqda.
Ma e ialla a usulla . Oʻsimlik u ugʻla ini ekishda anana iy usulla dan
oydalangan holda, baho gi mudda la da don ekish selkasi yo damida 3-4 sm
uzunlikdagi chuqu likda qa o o asi 15 sm maso ada ma oyining 3- dekadasida
ekildi. O'simlikla ni sug'o ish uchun qishloq xo'jaligi exnikala ini qo'llash, ya'ni
140
ye haydash, e ish, ozalash, o'simlik maydonla ini sug'o ish ag o exnik adbi la i
olib bo ildi.
Ushbu bak e iyala ning a zal omoni shundaki, mine al azo ning o‘ nini o‘la
bosadi, up oq unumdo ligini oshi adi a o‘simlikning i ojlanishini 7-14 kunga
ezlash i adi. Aslida, ula qancha ko‘p bo‘lsa up oqning ball boni e i shunchalik
yuqo i bo‘ladi. O'simlikla bilan asosia i simbiozga asoslangan up oqla da o'sish
o'simlikla bilan o'sish o'simlikla sho langan s essni yengib o' ishga yo dam
be adi a ula ning unumdo ligini oshi adi.
Taj ibala Б.А. Доспехов [3] dala aj ibala i me odikasi bo‘yicha olib
bo ildi. A.M Amano [1] Ushbu biop epa a azo o‘zlash i u chi a algina abia li
ekzopolisaxa idla hosil qilu chi Azo obac e ch oococcum u iga mansub
sh ammla hujay ala i saqlagan suspenziyadan ibo a . R. D Do'smu odo , X. N.
Náze o [2] Ilmiy aj ibala soya o‘simligining “Eh iyoj” na ida 2 a a ian da
olib bo ilgan: Dukkakla soni esa 1- a ian ida 2- a ian dagiga nisba an kam oq
bo‘lishi a don azni esa og‘i oq bo‘lishini aniqlaganla .
Tadqiqo na ijala i. Tadqiqo ishimizda bioazo + p epa a ini qo‘llash o qali
baho gi bug‘doy na la ining hosildo ligi a don si a iga ahmiya i o‘ ganildi.
Biazo + p epa a i bug‘doy o‘simligiga o‘zining ijobiy a’si ini namoyish e di,
ya’ni aqa gina hosildo likka a’si ini yo i ib qo‘ymas an, o‘simlikning
sho‘ lanishga, za a kunandala ga chidamliligi o di. Shu jumladan don a kibidagi
kleyko ina a IDK sa iyasi o‘ ganilgan.
Tadqiqo imiz da omida bioak i a o a o'simlikla ning o'sishini a ibga
solu chi biologik azo a abiiy o'sish uchun i ogo monla dan oydalanildi.
O ganik dehqonchilikda ishla iladigan i oga monla hamda bioazo + p epa a la ini
qo‘llash yumshoq bug‘doyning hosildo lik ko‘ sa kichla iga ijobiy a’si
ko‘ sa ishi aniqlandi. Taj iba da omida Baho gi bug`doyga Bioazo + pe epa a ini
bi inchi oziqlan i ish ap el oyining 2-dekadasida, 10m2 maydonga ekilgan
bug`doyga, 10 li su ga 10 ml bioazo + pe epa a i qo`shilib suspenziya
ayyo landi. Baho gi bug`doyning unu chanlik da ida pu kash usuli bilan
suspenziya qilindi. Baho gi bug`doyga ikkinchi ozuqlan i ish Bioazo +
pe epa a ini may oyining 2-dekadasida, 10m2 maydonga ekilgan bug`doyga, 10 li
su ga 10 ml bioazo + pe epa a i qo`shilib suspenziya ayyo landi. Baho gi
bug`doyning naychalash da ida pu kash usuli bilan suspenziya qilindi.
O olbo`yi hududa ekilgan bug`doy dalala ida enologik kuza u la olib
bo ildi. Ag o exnik adbi la ekishdan keyin sug`o ish, gek a iga 200kg no masida
ammo os ekish bilan bi ga 200 kg ko bamid o`g`i i be ildi. Vege a siya da omida
gek a iga 1m3 su ga Bioazo + pe epa a i 10 li qo`shildi a pu kash usuli bilan
141
suspenziya qilindi. Bugungi kungacha olib bo ilgan enologik kuza ish na ijasiga
ko` a mo ologik ko` sa kichla (o`simlik uplanishi, o`simlik bo`yi, o`simlikdagi
bo`g`inla soni analiz qilindi). Bug`doy na la ini uplanishi 2dan 13gacha,
bo`g`inla soni 2 dan 5 gacha, na la ning unu chanligi 90%- 95% gacha ekanligi
aniqlandi. Taj ibamiz maydonida Oq ma a id, E’zoz, Paxla on Kay ok osh
na la i baho gi bug‘doy si a ida ekilib, Oq Ma a id a Paxla on 27,2 s/ga,
Qay ok osh 28, E’zoz 32,8 sen ne dan hosil yig‘ish i ib olindi a don ahlili uchun
namunala e ib olindi.
Qosimo Mahammadjon, Ab olo An a [4] Kuzgu bug`doyni ekishda
“BIOAZOT” mik obilogik o`g`i ning qo`llanishi o‘simlik up oqda e imaydigan
ha o azo i a os o bilan oziqlanadi: up oqning bi qa o bioekologik
xususiya la i saqlanadi. Eng muhimi, o‘simlikla ning mine al og‘i la ga bolgan
alabi kamayadi (1-1, 5 /ga o' niga 300-450 kg/ga NPK). Olib bo ilgan aj iba
da omida Bioazo biop epa a ini yumshoq bug‘doy na la iga 10 l/ga ikki ma a
suspenziya qilinganda mine al o‘g‘i la ga (200-300 kg/ga NPK) bolgan alabi
kamayganligi aniqlandi. Baho ma sumida ekilgan yumshoq bug‘doy na la i
labo a o iya sha oi ida kleyko ina ko‘ sa kichi a IDK bi ligi o‘ ganilganda
Oqma a id na ida anana iy usulda mine al o‘g‘i la bilan ishlo be ilgan
a ian la da 25,2% kleyko ina, 84,6 IDK, Bioazo + p epa a i bilan ishlo be ilgan
a ian da 29,8% kleyko ina, 79,8 IDK bi ligi bo ekanligi aniqlandi. Bu
ko‘ sa kichla Ilg‘o na ida 1- a ian a 26,5% kleyko ina, 89,2 IDK, 2- a ian da
unga mos a shda 29,3% kleyko ina, 75,4 IDK, E’zoz na ida 1- a ian a 22,8%
kleyko ina, 91,3 IDK kuza ildi. Bug‘doy na la ini uplanishi 2 dan 13 gacha,
bo‘g‘inla soni 2 dan 5 gacha, na la ning unu chanligi 90%- 95% gacha ekanligi
aniqlandi.
Xulosa. O ol bo‘yi xududida ye ish i ilgan baho gi bug‘doy na la ida ho‘l
kleyko ina miqdo i o‘ acha 29% ni ashkil e ib, IDK ko‘ sa kichi bo‘yicha ba cha
na la bi inchi sin ga mansub “yaxshi” si a ga ega bo‘lishi aniqlandi. O ol bo‘yi
xududidagi 6 a umanning 8 a e me xo‘jaligi dalasida baxo gi yumshoq
bug‘doyning 7 a na i jami 11,75 gek a maydonga ekildi a o‘liq undi ib olindi.
Bibliog a ik o‘yxa :
1. Amano A.M., Rasulo B.A., Ku banbaye I.D., Pa aye a M.A., Zoxido A.A.,
Aeliqo‘ziye F.A., Ik omo U.I., Abdushuki o a S.K. “Bioazo -N” biop epa a ining
soyaning “Eh iyoj” na i mo oxo‘jalik belgila iga a’si i o‘ ganildi // “Fan, a’lim a
amaliyo in eg a siyasi: muammola a inno a sion yechimla ” ilmiy amalin kon ensiyasi
50-54 bb. Toshken 2022 yil.
2. Доспехов Б.А Методика полевого опыта Москва ‹КОЛОС› (1979) СС- 42-50.
