scieee Science in your language
[en] (orig)

МАККАЖЎХОРИДАН СИЛОС ТАЙЁРЛАШДА КЎЧАТ ҚАЛИНЛИГИНИНГ ТАЪСИРИ

Author: Т.П.Ахмедов; Б.Д.Аллашов; Г.М Эрданова
Publisher: Zenodo
DOI: 10.5281/zenodo.17536961
Source: https://zenodo.org/records/17536961/files/166-168.pdf
166
УДК: МАККАЖЎХОРИДАН СИЛОС ТАЙЁРЛАШДА КЎЧАТ
ҚАЛИНЛИГИНИНГ ТАЪСИРИ
Т.П.Ахмедов, Б.Д.Аллашов, Г.М Эрданова,
Чорвачилик ва паррандачилик илмий-тадқиқот институти, Тошкент
DOI: h ps://doi.o g/10.5281/zenodo.17536961
Аннотация. Чорвачилик ривожида озуқа базаси муҳим аҳамиятга эга. Чорва
моллари учун маккажўхори поясидан силос ва турли хил озуқалар тайёрланади.
Маккажўхоридан силос тайёрлашда кўк масса ҳосилдорлигини оширишнинг аҳамияти
катта ҳисобланади. Ушбу мақолада маккажўхорининг Ўзбекистон-2018 навини ҳар хил
кўчат қалинлигида экилганда кўк масса ҳосилдорлигини ўрганиш натижасида олинган
маълумотлар келтирилган..
Калит сўзлар. Чорвачилик, озуқа базаси, озуқабоп экинлар, нав, маккажўхори,
силос, ҳосилдорлик.
Аннотация. Кормовая база имеет большое значение в развитии животноводства.
Из стеблей кукурузы заготавливают силос и различные корма для скота. Повышение
урожайности зелёной массы имеет большое значение при заготовке силоса из кукурузы.
В данной статье представлены данные, полученные в результате изучения урожайности
зелёной массы при посеве кукурузы сорта Узбекистан-2018 при разной густоте стояния
растений.
Ключевые слова. Животноводство, кормовая база, кормовые культуры, сорт,
кукуруза, силос, урожайность.
Abs ac . Fo age esou ces a e c ucial o he de elopmen o li es ock a ming. Co n
s alks a e used o make silage and a ious li es ock eeds. Inc easing he yield o g een o age is
c ucial when p epa ing co n silage. This a icle p esen s da a ob ained om a s udy o g een
o age yield when plan ing he Uzbekis an-2018 co n a ie y a di e en plan densi ies.
Keywo ds: Li es ock a ming, o age esou ces, o age c ops, a ie y, co n, silage, yield.
Кириш. Чорвачиликни ривожлантириш, чорва моллари
маҳсулдорлигини ошириш, озуқа базасини мустаҳкамлаш бугунги кунда
муҳим вазифалардан бири бўлиб турибди. Маккажўхopи пояси моллapга
кўклигича ҳам берилади, ундан силос ва ҳашак тайёрланади. Маккажўхopи
дунё деҳқончилигида кўп тapқалган, ҳамда чорвачиликда кенг
қўлланиладиган қимматли ва серҳосил экин ҳисобланиб, экин майдони
бўйича учинчи ўринни эгаллайди. Ўзимизда ҳам маккажўхори чорва моллари
учун ем-хашак сифатида кенг ишлатиладиган ва экиб етиштириладиган
экинлардан ҳисобланади.
Тажриба услуби. Илмий тадқиқотларда дала, лаборатория
тажрибалари, фенологик кузатувлар умумқабул қилинган “Методика
полевых опытов с кукурузой” (Днепропетровск. 1984) услубий қўлланмаси
167
ва уруғликнинг сифат кўрсаткичлари ЎзДСт 2823:2014 “Семена с/х култур,
методи определения всхожести”дан фойдаланилди. Олинган натижалар
Б.А.Доспехов “Методика полевого опыта” (М.1985) услубларида статистик
таҳлил қилинган.
Тадқиқот натижалари. Институт тажриба хўжалигида
маккажўхорининг Ўзбекистон-2018 нави ҳар хил меъёрларда экилиб, кўк
масса ҳосилдорлигига таъсири ўрганилди. Кўк масса учун экилган тажриба
кўчатзорларида ҳар вариант ва такрорланишлар бўйича кўк масса
ҳосилдорлиги таҳлил қилиб борилди. Олинган натижалар қуйидаги 1-
диаграммада келтириб ўтилган.
1-диаграмма. Кўк масса учун экилган тажриба кўчатзорида яшил
масса ҳосилдорлиги кўрсаткичлари, ц/га
Диаграммада келтирилган маълумотлардан кўриш мумкинки, 75 минг
туп/га кўчат қалинлигида экилганда кўк масса ҳосилдорлиги 588,3 ц/га ни, 80
минг туп/га кўчат қалинлигида экилганда 597,2 ц/га ни, 85 минг туп/га кўчат
қалинлигида экилганда 604,2 ц/га ни, 90 минг туп/га кўчат қалинлигида
экилганда 608,4 ц/га ни, 95 минг туп/га кўчат қалинлигида экилганда 597,0
ц/га ни ва 100 минг туп/га кўчат қалинлигида экилганда эса кўк масса
ҳосилдорлиги 584,6 ц/га ни ташкил этди.
Хулоса. Демак, юқорида келтирилган диаграмма маълумотларидан
шундай хулоса қилиш мумкинки, кўчат сони ортиб борган сари, яъни 75
минг туп/га дан 90 туп/га меъёргача экилганда кўк масса ҳосилдорлиги ошиб
бориши, кўчат қалинлиги 90 минг туп/га меъёрдан ортган кейин эса кўк
масса ҳосилдорлиги кўрсаткичлари камайиши ҳолатлари кузатилди. Олиб
борилган тадқиқотлар ва олинган натижаларга асосланиб маккажўхорининг
“Ўзбекистон-2018” навини кўк масса учун экишда 90 минг туп/га қалинликда
экиш мақбул меъёр эканлиги таъкидлаш мумкин.
168
Фойдаланилган адабиётлар:
1. B.D.Allasho , M.X.Zul ika o , F.To ee . E ec i e ag o echnology o cul i a ion o o age
c ops. IOP Con e ence Se ies: Ea h and En i onmen al Science, 2020, 614 (1), 012159
h ps://iopscience.iop.o g/a icle/10.1088/1755-1315/614/1/012159
2. B.D.Allasho , M.X.Zul ika o , M.N.Sa a o . P ima y seed p oduc ion o odde c ops. IOP
Con e ence Se ies: Ea h and En i onmen al Science 614 (1), 012160
h ps://iopscience.iop.o g/a icle/10.1088/1755-1315/614/1/012160
3. Б.Аллашов, С Жамолов Озукабоп экинларнинг иссикка ва сув танкислигига бардошли
нав, намуналарини танлаш. Ж. Актуальные проблемы пустынного животноводства,
экологии и создания пастбищных агрофитоценозов." (2023).
4. Б.Аллашов, М.Бонни. Селекционные работы по улучшению кормовой базы сорго, овса
и тритикале. 2024/10/11 Ж.Перспективы кролиководства: проблемы и решения. Том 1.
№1. Ст. 110-113
5. БД.Аллашов, С.Г.Жамолов, Д.Р.Жураева Сувсизликка ва иссикка чидамли булган
озукабоп экинларнинг хорижий нав ёки намуналарини танлаш. Ж.Science and
inno a ion. Special №8, С.285-296
6. Б.Д.Аллашов Миллий генбанкдан олинган оқжўхори намуналарини айрим қимматли
хўжалик белгилари бўйича ўрганиш. 2024 Ж. Science and inno a ion. Том 3. №Special
Issue 47. 574-579 бетлар.
7. БД Аллашов, СГ Жамолов. Озуқабоп экинларда айрим хўжалик белгилари бўйича олиб
борилган селекция ишлари. 2023/11/11 Ж. Актуальные проблемы пустынного
животноводства, экологии и создания пастбищных агрофитоценозов. Том 1.№1.Ст.
227-230.