290
UO‘K: 633.1-3.
OROLBO‘YI HUDUDIDA OZUQABOP EKINLARDAN YUQORI HOSIL
OLISHDA YANGI BIOPREPARATLARNI SINASH
Kochka o Fa xаd Xo‘jamu a o ich
Cho achilik a pa andachilik ilmiy- adqiqo ins i u i kichik ilmiy xodimi e-mail:
[email p o ec ed]
Sei musaye Bay ambay Aba baye ich
Qishloq xo‘jaligida bilim a inno a siyala milliy ma kazi huzu idagi Qo aqalpog‘is on
Respublikasi ag oxizma la ma kazi e-mail: [email p o ec ed]
Allasho Bax am Da le baye ich q.x. .n., Pa mano a Dilnoza Ma lano na
Cho achilik a pa andachilik ilmiy- adqiqo ins i u i
DOI: h ps://doi.o g/10.5281/zenodo.17537305
Anno a siya. O ol dengizi qu ishi na ijasida so‘nngi yilla da iqlim o‘zga ishla i
kuza ilmoqda. Tup oqla ning u li da ajada sho‘ lanishi, su anqisligi kabi muammola qishloq
xo‘jaligi ekinla i, jumladan ozuqabop ekinla hosildo ligiga salbiy a’si ko‘ sa ib, hosildo lik
ko‘ sa kichla i keskin kamayib ke ishi kuza ilmoqda. Ozuqabop ekinla hosildo ligini oshi ishda,
ha bi gek a ye dan olinadigan ozuqa bi ligini oshi ishda shu hudud up oq-iqlim sha oi ida
ozuqabop ekinla ning u ug‘la ini u li biop epa a la bilan ishlo be gan holda ekish a
ege a siya da ida sinash muhim yechimla dan bi i hisoblanadi. Ushbu maqolada o olbo‘yi
hududida sinash uchun u li xil biop epa a la bilan ishlo be ib ekilgan ozuqabop ekinla
o‘g‘ isida ma’lumo la kel i ilgan.
Kali so‘zla . O olbo‘yi, iqlim o‘zga ishi, su anqisligi, sho‘ lanish, ozuqabop ekinla ,
biop epa a la , hosildo lik, sinash.
Аннотация. В результате высыхания Аральского моря в последние годы
наблюдается изменение климата. Такие проблемы, как различная степень засоления почв
и дефицит воды, негативно сказываются на урожайности сельскохозяйственных
культур, в том числе кормовых, и наблюдается резкое снижение показателей
урожайности. Для повышения урожайности кормовых культур и увеличения выхода
кормовой единицы с каждого гектара земли одним из важных решений является посев
семян кормовых культур, обработанных различными биопрепаратами, в почвенно-
климатических условиях региона и их испытание в период вегетации. В данной статье
представлена информация о кормовых культурах, обработанных различными
биопрепаратами для испытания в Приаралье.
Ключевые слова. Приаралье, изменение климата, дефицит воды, засоление,
кормовые культуры, биопрепараты, урожайность, испытание.
Abs ac . Clima e change has been obse ed in ecen yea s as a esul o he d ying up
o he A al Sea. Issues such as a ying deg ees o soil salini y and wa e sho ages nega i ely
impac he yield o ag icul u al c ops, including o age c ops, and a sha p decline in yields has
been obse ed. To inc ease o age c op yields and inc ease he eed uni yield pe hec a e o
land, one impo an solu ion is o sow o age c op seeds ea ed wi h a ious biop epa a ions in
he egion's soil and clima ic condi ions and es hem du ing he g owing season. This a icle
291
p esen s in o ma ion on o age c ops ea ed wi h a ious biop epa a ions o es ing in he A al
Sea egion.
Keywo ds. A al Sea egion, clima e change, wa e sho age, salini y, o age c ops,
biop epa a ions, yield, es ing.
Ki ish. 2022-yil 25-yan a da O‘zbekis on Respublikasi Vazi la
Mahkamasining “O olbo‘yi min aqasini ekologik inno a siyala a exnologiyala
hududiga aylan i ish bo‘yicha qo‘shimcha cho a- adbi la o‘g‘ isida” 41-son
qa o i, 2023-yil 23-noyab da O‘zbekis on Respublikasi
P eziden ining“Respublikada yashillik da ajasini yanada oshi ish, «yashil makon»
umummilliy loyihasini izchil amalga oshi ish o qali ekologik ba qa o likni
a’minlash cho a- adbi la i o‘g‘ isida”gi PF-199-sonFa moniqabul qilindi. Ushbu
a mon a qa o la ga asosan O olbo‘yi min aqasida so‘nggi yilla da ekologik
aziya ni ubdan yaxshilash, min aqani ij imoiy-iq isodiy i ojlan i ishni
jadallash i ish hamda aholi u mush a zi a da omadla ini oshi ishga qa a ilgan
keng qam o li isloho la amalga oshi ildi.
O olbo‘yi hududida ozuqabop ekinla ning hosildo ligini oshi ishda ha xil
biop epa a la ni sinash a o‘ ganish bugungi kunda dolza b ahamiya ga ega
bo‘lgan azi ala dan hisoblanadi.
Ma e ialla a uslubla . Tadqiqo ma e ialla i si a ida ozuqabop
ekinla ning mahalliy a xo ijiy na , namunala i qo‘llanildi. Ilmiy adqiqo la da
dala, labo a o iya aj ibala i, enologik kuza u la umumqabul qilingan uslubiy
qo‘llanma a u ug‘likning si a ko‘ sa kichla i O‘zDS 2823:2014 dan oydalanildi.
Na ijala a munoza a. Ozuqabop ekinla u ug‘la i u li xil biop epa a la
bilan ishlo be ilgan holda ekildi. O olbo‘yi hududida, ya’ni Qo aqalpog‘is on
Xo‘jayli umani, Samanko‘l MFY hududida joylashgan “Sobi o a” e me
xo‘jaligi ye maydonla ida ham quyidagi ozuqabop ekinla na , namunala i sinash
uchun ekildi. Quyidagi 1-sxemada ekish as i langan.Cho achilik a
pa andachilik ilmiy- adqiqo ins i u i omonidan ya a ilgan sulining “O‘zbekis on
keng ba gli” na i 8 xil usulda ishlo be ilgan holda a nazo a si a i hech qanday
biop epa a qo‘llamasdan ekildi. 8 xil usulda u ug‘la ga ishlo be ilib, 4 a
ak o lanishda ekildi. Ula da enologik kuza u la olib bo iladi, qimma li xo‘jalik
belgila i o‘ ganiladi.
Xulosa a a siyala . O olbo‘yi hududi abiiy up oq-iqlim sha oi ida
ozuqabop ekinla ni u li biop a a la bilan ishlo be ish o qali sinash a o‘ ganish
kelgusida O olbo‘yi hududida ushbu ekinla dan yuqo i hosil olish imkoniya la ini
be adi.
292
Foydalanilgan adabiyo la :
1. B.D.Allasho , M.X.Zul ika o , M.N.Sa a o . P ima y seed p oduc ion o odde c ops. IOP
Con e ence Se ies: Ea h and En i onmen al Science 614 (1), 012160
h ps://iopscience.iop.o g/a icle/10.1088/1755-1315/614/1/012160
2. B.D.Allasho Milliy genbankdan olingan oqjo‘xo i namunala ini ay im qimma li xo‘jalik
belgila i bo‘yicha o‘ ganish. 2024-J. Science and inno a ion. Tom 3. №Special Issue 47.
574-579 be la .
3. Dala aj ibala ini o‘ kazish uslubla i. O‘zPITI, Toshken . 2007, 147 b.
4. Доспехов Б.А. «Методика полевого опыта. 5-е изд.» - М.: Агропромиздат, 1985. 351 с.
