480
UÓK: 635.6
QORAQALPOǴISTON ShAROITIDA QOVOQ (CUCURBITA) EKININI
ETIShTIRISh AGROTEXNIKASI
Jadige o a Mı zagul Sa senbae na
Qishloq xo’jaligi anla i alsa a dok o i, PhD, assis en
Qo aqalpoǵis on qishloq xo’jaligi a ag o exnologiyala ins i u i
e-mail: [email p o ec ed]
D.Ka imbae a., U.Imala dino a
4-ku s Sabza o chilik alabala i
DOI: h ps://doi.o g/10.5281/zenodo.17537759
Anno aciya. Maqolada qo oqning ozuqa iy a da olash-p o ilak ik xususiya la i a
me ala idan oziq-o qa ishlab chiqa ishda oydalanish nuq ai naza idan ahlil qilingan.
Kali so‘zla : oshqo oq, biologic aolmoddala , i amin С, R- aol moddala , mak o-
mik oelemen la , pek inla .
Аннотация. В статье анализируются пищевые и лечебно-профилактические
свойства тыквы в кулинарии и использование ее плода в производстве пищевых
продуктов.
Ключевые слова: тыква, биологически активные вещества, витамин С, Р-
активные вещества, макро-микроэлементы, пектины.
Abs ac . The a icle analyzes nu i ional and ea men -and-p ophylac ic p ope ies o
pumpkin in he ligh o he use o i s ui s in ood p oduc ion.
Keywo ds: pumpkin, biologically ac i e subs ances, i amin C, P-ac i e subs ances,
mac o-mic o elemen s, pec ins.
Ki ish. Qo oq qo oqdoshla oilasiga mansub poliz ekini. Qo oqning yi ik
me ali qo oq, muska simon qo oq a qa iq pos li qo oq kabi 3 u i keng
a qalgan. X.Ch.Bu ie (1992) qo oq ekinla ining i ojlanishi, biologiyasi a u uǵ
mahsuldo ligini ó gangan a ó kazgan aj ibala shuni kó sa ganki bunda u
oshqo oq ósimlikla ining gulining i ojlanishi, bi u ósimlik na la idagi gul
u la i a ula ning miqdo i, gul mo ologiyasi, me a elemen la ining kelib chiqish
dinamikasini ó gangan. Uning kó sa ishicha, qo oqning muska u iga ki u chi
Palo -qádi 268 na i ósimlikla ida 5 ipdagi gulla i ojlanadi: unksional a chin
e kak; unksional-chin analıq; ge mo odi li; yi ik qo oqning bi upida 300-350
o alik a 10-18 onalik gúl paydo bóladı.
N.N.Balashe (1976) Ózbekis on Respublikasining hududla ida poliz
ekinla ining biologik a mo ologik xususiya la ini, ula ni ye ish i ish
ag o exnikasi haqida ilmiy málumo la kel i gan.
Ma e ialla a uslubla . Respublikamizda hozi gi kunda qo oqdosh
ekinla ni e ish i ishda yangi ag o exnologiyala ni qollash, ekin maydonla ini
481
kengay i ish a yuqo i hosil olish kozda u ilgan. Fe me xojalikla i, klas e la a
aholi omo qa xojalikla ida dala madaniya iga e` ibo be ish, dala maydoni
che la idan unumli oydalanishda qo oq ekinini e ish i ish hamda mahsulo
ekspo ini yo’lga qoyish ko’zda u ilgan. Xalqimizning soǵlom u mush a zini
ya a ishda qo oq mahsulo ining oziga xos o’ ni bo’lib, u shi obaxshligi,
i aminla ga boyligi bilan qadimdan ma`lum.
Respublikamiz e me xo’jalikla i a shaxsiy omo qala da qo oqning 140
dan o iq na namunala i uch aydi, bula dan muska qo oqla i 40-45% ni, yi ik
me ali qo oqla 30-35% ni a qa iq po’s li qo oqla 25-30% ni ashkil e adi.
Qo oq 4 a kenja u kum a 25 u ni o’z ichiga oladigan Cucu bi a L.
u kumiga ki adi. O’zbekis onda ekiladigan qo oqla mo ologik a xo’jalik-
biologik belgila iga ega bo’lgan 3 a u ga ki adi: 1. Qa iq po’s li yoki oddiy
qo oq – C. Pepo L. 2. Yi ik me ali qo oq – C. maxima Duch. 3. Muska qo oq –
C. moscha a Duch.
Qo oq u uǵining a kibida 50% gacha moy bo’lib, po’s i yumshoq silliq
u uǵli na la i ekilganda gek a idan 600-700 kg moy olish mumkin. Qo oqni em-
xashak si a ida, qish bo’yi yaxshi saqlanadigan xashaki na la i shi ali ozuqa
si a ida cho a molla iga be iladi. Qo aqalpoǵis on sha oi ida qo oqning da la
ees iga ki i ilgan Ba le F1, Ispanskaya 73, Kashga skaya 1644, S o un o aya
na la ini ekish a siya e iladi. Ekiladigan qo oq u uǵi oza, yuqo i unu chan,
kasallik yuqmagan, o’ acha ka alikda, bu un bo’lishi za u .
Qo oq e ish i ishda e ni ekishga ayyo lash muhim qadamdi . Kuzda e 35
sm chuqu likda shudgo qilinadi. E ni shudgo lashdan oldin mine al a o ganic
o’ǵi la be iladi. Baho da up oqda namni saqlab qolish uchun e ga uzun ishli
xaskash yo damida ishlo be iladi. Qo oq ekini e a mudda la da ekilganda e ni
baho da qay a shudgo lashning hoja i yo’q. Ekinla kechki mudda la da ekilganda
e ni qay a shudgo lash za u . Bunda up oqni aǵda masdan u ib, 22 sm
chuqu likda chopib chiqiladi.
Na ijala a munoza ala . Qo oq u uǵla i Respublikamiz hududida ap el
oyining bi inchi dekadasida, gek a iga 3-5 kg miqdo ida ekiladi. Ekish chuqu ligi
4-6 smni ashkil e adi. U uǵla 10-15°C da unib chiqadi, 20-30°C ha o a da no mal
i ojlanadi. Qo oq na la iga qa ab 110-140 kunda pishib e iladi.
Niholla i yalpi unib chiqishi bilan qa o o ala ini yumsha ishga ki ishiladi.
Niholla unib chiqqach 20–25 kun o’ gach, 2–3 chin ba g paydo bo’lgandan keyin
ekin bi inchi ma a chopiq qilinadi. Das labki su be ilib, oziqlan i iladi. Ikkinchi
chopiq bi inchisidan 25–30 kundan keyin o’ kaziladi. O’su da ida qa o o ala i
4–5 ma a chopiq qilinadi.
482
Xulosala a a siyala . Qo oqning o’su da i mobaynida up oq
namligini suǵo ish oldidan eng kam nam siǵimiga nisba an 75–80% saqlash alab
qilinadi. Ekinga 1 so ixga 4–5 m3/ga me`yo da 5–6 ma a su be ib, up oqning
shu da ajada nam bo’lishiga e ishiladi.
Foydalanilgan adabiyo la :
1. Т.Е.Остонақулов, В.И.Зуев, О.Қ.Қодирхoжаев «Сабзавотчилик» Дарслик Тошкент-
2009.
2. С.А. Юнусов «қовоқ етиштириш» 100 китоб тўплами Тошкент - 2021
3. E ejepo a G.T., Jadige o aM.S. «Sabza o eginle i biologiyası» Da slik. Toshken -2025
4. Ismaiylo U. E., Qu limu a o a D.B. Diyqanshiliq ham melio aciya. Mi -aziz MCHJ. Oqiw
qollanba. Nókis 2025 j.
