44
ZAMONAVIY PEDAGOGIK TEXNOLOGIYALAR VOSITASIDA
KASBIY TA’LIM TASHKILOTLARI O‘QUVCHILARINI AMALIYOTGA
YO‘NALTIRISH SHAKLLARI, METODLARI VA VOSITALARI
Sha ipo Ab o An a oʻgʻli
P o essional a’limni i ojlan i ish ins i u i ayanch dok o an i
Anno a siya: Maqolada kasbiy a’lim ashkilo la i o‘qu chila ini zamona iy
pedagogik exnologiyala asosida amaliyo ga yo‘nal i ishning shaklla i, me odla i a
osi ala i yo i ilgan. O‘qu chila da amaliy ko‘nikma a kompe ensiyala ni
i ojlan i ishda in e aol me odla , axbo o -kommunika siya exnologiyala i hamda
aqamli a’lim pla o mala ining sama ado ligi ilmiy jiha dan asoslab be ilgan.
Shuningdek, aj iba-sino ishla i na ijala iga ayangan holda inno a sion a’lim
me odla ining a zallikla i ko‘ sa ib o‘ ilgan.
Kali so‘zla : kasbiy a’lim, pedagogik exnologiyala , amaliyo ga yo‘nal i ish,
aqamli a’lim, me odla , osi ala .
Аннотация: В статье освещены формы, методы и средства ориентации
учащихся профессиональных образовательных учреждений на практику
посредством современных педагогических технологий. Научно обоснована
эффективность использования интерактивных методов, информационно-
коммуникационных технологий и цифровых образовательных платформ в
формировании практических навыков и компетенций учащихся. Также показаны
преимущества инновационных методов обучения на основе экспериментальных
данных.
Ключевые слова: профессиональное образование, педагогические
технологии, ориентация на практику, цифровое обучение, методы, средства.
Abs ac :The a icle explo es he o ms, me hods, and ools o p ac ice-o ien ed
aining o oca ional educa ion s uden s h ough mode n pedagogical echnologies.
The e ec i eness o in e ac i e me hods, in o ma ion and communica ion
echnologies, and digi al lea ning pla o ms in de eloping s uden s’ p ac ical skills and
compe encies is scien i ically jus i ied. The ad an ages o inno a i e eaching me hods
a e also demons a ed based on expe imen al esea ch esul s.
Keywo ds: oca ional educa ion, pedagogical echnologies, p ac ice-o ien ed
aining, digi al lea ning, me hods, ools.
Ki ish. Hozi gi kunda kasbiy a’lim ashkilo la ida o‘qu chila ning kasbiy
ayyo ga ligini amaliyo ga yo‘nal i ish zamona iy exnologiyala bilan uz iy bog‘liq
holda amalga oshi ilmoqda. Ayniqsa, “Raqamli axbo o la ni qay a ishlash us asi” kabi
exnik yo‘nalishla da a’lim ja ayonini aqa naza iy bilimla bilan cheklab bo‘lmaydi.
45
Shu sababli amaliyo ni sama ali ashkil e ish me odikasini zamona iy pedagogik
exnologiyala osi asida akomillash i ish za u a ga aylandi [10].
Zamona iy pedagogik exnologiyala – bu kasbiy aʼlim ja ayonida
o‘qu chila ning bilish aoliya ini i ojlan i ish, kasbiy aoliya ga ayyo lanishla ini
a’minlaydigan, ula ning shaxsiy imkoniya la ini hisobga olgan holda, aʼlim
ja ayonini op imallash i ish a sama ado ligini oshi ish, ijodko ligini i ojlan i ish,
amaliy ko‘nikmala ini mus ahkamlash a mus aqil ik lashini shakllan i ishga
qa a ilgan inno a sion yondashu la izimidi [11].
Asosiy qism. Ilmiy izlanishla na ijasida kasbiy a’lim ashkilo la ida pedagogik
exnologiyala ning asosiy azi ala i e ib quyidagila belgilanadi:
·O‘qu ja ayonida o‘qu chi shaxsini ma kazga qo‘yish;
·O‘qu chila ning kasbiy-amaliy ko‘nikmala ini shakllan i ishga qa a ilgan o‘qu
ja ayonini ashkil qilish;
·O‘ ga ishdan ko‘ a, o‘ ganishga undo chi usulla ni jo iy e ish;
·Kasbiy kompe ensiyala ni i ojlan i ish uchun sha oi ya a ish;
·O‘qu chila ning mus aqil a’lim olish ko‘nikmala ini i ojlan i ish;
·Ish be u chila ning alabla iga mos malakali kad la ni ayyo lash [10].
·Inno a sion a axbo o -kommunika sion exnologiyala ni jo iy e ish;
·O‘qi u chi a o‘qu chi o‘ asidagi hamko likni mus ahkamlash;
·Yangi bilimla ni aol o‘zlash i ishga sha oi ya a ish.
O‘qu chila ning mus aqil ishlash, muammo yechish a kasbiy aoliya ga
ayyo lik ko‘nikmala ini shakllan i ish uchun amaliy mashg‘ulo la aniq maqsadla ga
asoslangan holda ashkil e iladi [10]. Bu esa ha bi opshi iqning eal hayo iy aoliya
bilan bog‘lanishini a’minlaydi.
Kasbiy a’limda amaliyo o‘qu chila ni be osi a kasbiy aoliya ga ayyo lashda
hal qilu chi o‘ inga ega. Shu bois, amaliyo ning maqsadga yo‘nal i ilganligi deganda,
uni aniq pedagogik a kasbiy na ijala ni ko‘zlab ashkil e ish ushuniladi. Bu ja ayonda
amaliyo o‘qu das u ida belgilangan kasbiy kompe ensiyala ni shakllan i ishga
qa a ilgan bo‘lishi, o‘qu chila ni mus aqil ik lashga, amaliy muammola ni ahlil
qilishga a kasbiy azi ala ni hal qilishga ayyo lashi za u .
Asosiy jiha la i quyidagila dan ibo a : “ ejalilik a izchillik – amaliyo das u i
aniq o‘qu maqsadla iga asoslanadi, bosqichma-bosqich mu akkablik da ajasini
oshi ib bo adi; kasbiy yo‘nalishlilik – ha bi amaliy opshi iq o‘qu chining anlagan
kasbi doi asidagi aniq ish aoliya iga mos keladi; naza iy bilimla ning amaliy
qo‘llanilishi – o‘qu chila da naza iy bilimla ni eal aziya la da qo‘llash ko‘nikmasi
shakllan i iladi; mus aqillik a ijodko likni ag‘ba lan i ish – o‘qu chila ga e kin ik
yu i ish, amaliy qa o la qabul qilish imkoniya i ya a iladi; baholash a ahlil – ha bi
46
bosqich yakunida amaliy aoliya ahlil qilinadi, na ijala baholanadi a
akomillash i ish cho ala i belgilanadi”[9].
“Raqamli axbo o la ni qay a ishlash us asi us asi” yo‘nalishidagi o‘qu chiga
MS Excel, Py hon yoki C++ das u iy muhi ida eal ishlab chiqa ish hisob-ki obla ini
modellash i ish opshi ig‘i be ilishi, amaliyo ning maqsadga yo‘nal i ilganligini
i odalaydi.
Kasbiy o‘qu ja ayonida modul o‘qu ka ala i asosida ishlash o qali
o‘qu chila ga mus aqil o‘ ganish a aj iba o i ish imkoniya i be iladi. Ha bi modul
amaliy opshi iqla , loyiha ishla i, nazo a sa olla i a o‘zini baholash mezonla ini o‘z
ichiga oladi [13].
Bugungi kunda kasbiy a’lim izimida o‘qu chila ning naza iy bilimla ini
amaliyo bilan uyg‘unlash i ish, ula ni eal mehna aoliya iga ayyo lash eng muhim
pedagogik azi ala dan bi idi . Ta’lim si a i o‘qu chi shaxsining kasbiy malakasini,
mehna bozo ida aqoba ba doshligini a’minlaydigan asosiy omil bo‘lib xizma qiladi.
Shu nuq ai naza dan zamona iy pedagogik exnologiyala asosida o‘qu chila ni
amaliyo ga yo‘nal i ish shakl, me od a osi ala ini ishlab chiqish hamda a’lim
ja ayonida qo‘llash dolza b masala hisoblanadi.
O‘zbekis on Respublikasi P eziden ining a’lim izimini i ojlan i ishga oid
qa o a a monla ida ham o‘qu ja ayonida inno a sion exnologiyala dan
oydalanish, dual a’lim amoyilla ini jo iy e ish, ishlab chiqa ish bilan hamko likni
kuchay i ish alohida a’kidlab o‘ iladi.
Tadqiqo obyek i a qo‘llanilgan me odla
Kasbiy a’lim ashkilo la ida a’lim olayo gan o‘qu chila ni zamona iy
pedagogik exnologiyala osi asida amaliyo ga yo‘nal i ish ja ayoni mazku
adqiqo ning obyek i sanaladi.
Tadqiqo ning p edme i esa o‘qu chila ning amaliy ayyo ga ligini oshi ishga
xizma qilu chi shakl, me od a osi ala ni aniqlash a ula ning sama ado ligini
aj iba-sino asosida amalga oshi iladi.
Tadqiqo da quyidagi me odla dan oydalanildi:[7]
- Naza iy ahlil a umumlash i ish – bunda ma jud ilmiy adabiyo la , xo ijiy a
milliy aj ibala o‘ ganiladi;
- Kuza ish a suhba – a’lim ja ayonini o‘ ganish, o‘qu chila a o‘qi u chila
bilan muloqo o qali ma’lumo la o‘planadi;
- Anke alash i ish – o‘qu chila ning kasbiy amaliyo ga ayyo ga ligi da ajasi
aniqlanadi;
- Taj iba-sino ishla i – yangi pedagogik exnologiyala ni amaliyo ja ayoniga jo iy
e ish o qali sama ado lik aniqlanadi;
47
- S a is ik ahlil – olingan ma’lumo la ni qay a ishlanadi a ilmiy xulosala
chiqa iladi.
Kasbiy a’lim izimida o‘qu chila ni amaliyo ga yo‘nal i ish bugungi kunda
dolza b azi ala dan bi i bo‘lib, ula ning bozo iq isodiyo i alabla iga ja ob be adigan
malakali mu axassis bo‘lib ye ishishida muhim o‘ in u adi. Ushbu ja ayonni sama ali
ashkil e ish uchun a’lim shaklla i, me odla i a osi ala ini o‘g‘ i anlash za u . [7]
Amaliyo ga yo‘nal i ish shaklla i
Kasbiy a’limda amaliyo ga yo‘nal i ish shaklla i o‘qu chila ning naza iy
bilimla ini ishlab chiqa ish a xizma ko‘ sa ish amaliyo i bilan in eg a siyalashgan
holda o‘zlash i ishini a’minlaydi: [8]
·Ishlab chiqa ish amaliyo i – ko xona a ashkilo la da haqiqiy ishlab chiqa ish
muhi ida bilim a ko‘nikmala ni mus ahkamlash.
·O‘qu amaliyo i – o‘qu muassasasi qoshida ashkil e ilgan labo a o iyala ,
us axona a ma kazla da o‘qu chila ni kasbiy aoliya ga ayyo lash.
·Dual a’lim – a’lim muassasasi a ishlab chiqa ish ko xonasi hamko ligida
naza iya a amaliyo ning uyg‘unlash i ilgan shakli.
·Modulli a’lim – amaliy ko‘nikmala ni mus aqil a ishda bosqichma-bosqich
egallash.
·Simulya siya a loyiha ishla i – muayyan ishlab chiqa ish aziya la ini
modellash i ish a ula ni mus aqil hal qilish o qali o‘qu chila da amaliy malaka
hosil qilish.
Amaliyo ga yo‘nal i ish me odla i
Me odla o‘qu chila da ijodiy ik lash, muammoli aziya la ni hal qilish,
mus aqil ishlash ko‘nikmala ini i ojlan i ishga xizma qiladi: [9]
·Muammoli a’lim me odi – ishlab chiqa ishdagi eal muammola ni
o‘qu chila ga yechimini opdi ish o qali o‘ ga ish.
·Loyiha me odi – o‘qu chila ning kichik gu uhla da yoki yakka a ibda eal
loyihala us ida ishlashi.
·In e aol me odla – “Aqliy hujum”, “Deba ”, “Klas e ”, “Bume ang” kabi
usulla yo damida bilimla ni amaliyo bilan bog‘lash.
·T ening a amaliy mashg‘ulo la – maxsus o‘qu -labo a o iya uskunala idan
oydalangan holda kasbiy ha aka la ni mashq qilish.
·Case-s udy me odi – aniq ishlab chiqa ish aziya la i bo‘yicha ahlil qilish a
qa o qabul qilish.
·Us oz-shogi d an’anala i – aj ibali us oz ahba ligida shogi dning malaka
oshi ishi.
48
Amaliyo ga yo‘nal i ish osi ala i
Vosi ala zamona iy exnologiyala ga asoslangan bo‘lib, o‘qu chila ning
mus aqil bilim olish imkoniya la ini kengay i adi:
·Axbo o -kommunika siya exnologiyala i (AKT): kompyu e simulya o la i,
i ual labo a o iyala , aqamli pla o mala (Moodle, Google Class oom,
Zoom, Padle ). [10]
·Didak ik osi ala : da slikla , amaliy qo‘llanmala , me odik a siyala , mashq
opshi iqla i. [1]
·Texnik osi ala : in e ak i doska, mul imedia osi ala i, ishlab chiqa ish
das gohla i a enajyo la . [3]
·Po olio a baholash ka ala i: o‘qu chila ning amaliy aoliya i na ijala ini
hujja lash i ish a baholash. [10]
·Inno a sion osi ala : AR/VR exnologiyala i asosida ishlab chiqa ish
ja ayonla ini modellash i ish. [10]
Olingan na ijala a ula ning ahlili
Ilmiy adqiqo la a amaliy kuza u la shuni ko‘ sa adiki, zamona iy pedagogik
exnologiyala asosida amaliyo ga yo‘nal i ish o‘qu chila ning kasbiy ayyo ga lik
da ajasini oshi adi. Jumladan, loyiha asosidagi a’limdan oydalanilgan gu uhla da
o‘qu chila ning ijodko lik da ajasi 25–30 % ga, AKT asosida mashg‘ulo la ashkil
e ilganida esa mus aqil ishlash ko‘nikmala i 40 % ga oshgan.
Quyidagi jad alda aqqoslash na ijala i kel i ilgan:
Gu uh u i
Naza iy bilim
(o‘zlash i ish %)
Amaliy
ko‘nikma (%)
Mus aqil
ishlash (%)
An’ana iy a’lim gu uhi
70
55
40
Zamona iy exnologiyala
asosidagi gu uh
85
75
65
Bu na ijala amaliyo ga yo‘nal i ilgan pedagogik exnologiyala dan oydalanish
o‘qu chila kasbiy ayyo ga ligini sezila li da ajada oshi ishini ko‘ sa adi.
Amaliyo ga yo‘nal i ishning pedagogik sha -sha oi la i sama ado ligi:
·O‘qu chila naza iy bilimla ini amaliy mashg‘ulo la da qo‘llash da ajasi
25–30% ga oshdi.
·Zamona iy pedagogik exnologiyala (in e ak i me odla , aqamli
pla o mala , maso a iy a’lim osi ala i) qo‘llanganda o‘qu chila aoliya i
sezila li da ajada aollashdi.
So‘ o noma na ijala i:
49
·120 na a o‘qu chi o asida o‘ kazilgan so‘ o nomada 68% o‘qu chi amaliyo
ja ayonida bilimla ini chuqu lash i ish imkoniya iga ega bo‘lganini a’kidladi.
·24% o‘qu chi amaliy mashg‘ulo la da naza iy bilimla ni o‘liq a biq e ishda
muammola ga duch kelgan.
·8% o‘qu chila esa amaliy mashg‘ulo la da o‘qi u chi yo damiga eh iyoj
yuqo iligini bildi gan.
Taj iba-sino ishla i:
·Taj iba gu uhida amaliy ko‘nikmala ning o‘zlash i ilish da ajasi nazo a
gu uhiga nisba an 20% yuqo i bo‘ldi.
·Mus aqil opshi iqla a loyiha asosida o‘qi ish na ijasida o‘qu chila da
ijodko lik a muammoli aziya la ni hal e ish ko‘nikmala i i ojlandi.
Kasbiy a’lim ashkilo la ida zamona iy pedagogik exnologiyala ni qo‘llash
o qali o‘qu chila ni amaliyo ga yo‘nal i ish sama ali na ija be adi. Amaliyo
ja ayonida qo‘llanilayo gan me od a osi ala izimli a ishda boyi ilib bo ilsa,
o‘qu chila ning kasbiy ayyo ga lik si a i sezila li da ajada oshadi.
Tadqiqo na ijala i jad ali
Ko‘ sa kichla
Nazo a gu uhi
(%)
Taj iba gu uhi
(boshlanish) (%)
Taj iba
gu uhi
(yakuniy)
(%)
Bilim da ajasi
62
61
82
Ko‘nikma da ajasi
58
59
79
Amaliyo ga ayyo ga lik
55
56
81
50
O‘qu chila ni amaliyo ga yo‘nal i ish sama ado ligi diag amma
ko‘ inishida
Kasbiy a’limni amaliyo ga yo‘nal i ish shaklla i, me odla i a osi ala i
masalasi ko‘plab xo ijiy a mahalliy olimla omonidan adqiqo ishla i olib bo ilgan.
Jumladan,
J. Dewey (AQSh) – aj iba iy a’lim naza iyasining asoschisi bo‘lib,
o‘qu chila ni aqa naza iy bilimla emas, balki amaliy aoliya o qali o‘qi ish
za u ligini a’kidlagan. Unga ko‘ a, amaliyo o qali o‘zlash i ilgan bilim o‘qu chini
eal hayo ga ayyo laydi.
D. Kolb (AQSh) – “Taj iba asosidagi o‘qi ish modeli”ni ishlab chiqqan. Unga
ko‘ a, bilim ja ayoni o‘ bosqichni o‘z ichiga oladi: konk e aj iba, e leksiya,
abs ak ushunchala ya a ish a aol ekspe imen qilish. Bu model kasbiy a’limda
amaliyo ning ahamiya ini ilmiy jiha dan asoslab be gan.
T. Ba es (Kanada) – aqamli pedagogika a onlayn o‘qi ish me odla i bo‘yicha
adqiqo olib bo gan. Uning ik icha, i ual labo a o iyala , simulya o la a aqamli
esu sla kasbiy a’lim muassasala ida o‘qu chila ning amaliy malakasini
mus ahkamlashda muhim o‘ in u adi.
A. A liyoqulo – O‘zbekis onda zamona iy pedagogik exnologiyala ni o‘qu
ja ayoniga adbiq e ish masalala ini o‘ gangan. Uning ilmiy ishla ida modul asosidagi
a’lim, in e aol me odla a kompe ensiyaga yo‘nal i ilgan yondashu asoslab
be ilgan.
51
Sh. T. Toshpo‘la o – kasbiy a’limda inno a sion pedagogik
exnologiyala dan oydalanish o qali o‘qu chila ni amaliyo ga ayyo lash yo‘nalishida
izlanishla olib bo gan.
Xo ijiy olimla ning adqiqo la i ko‘p oq naza iy konsepsiyala a modella
ishlab chiqishga qa a ilgan (Kolb modeli, Dewey aj iba naza iyasi, Sho‘n e leksiya
modeli). Mahalliy olimla esa bu naza iyala ni milliy a’lim izimi sha oi ida amaliy
qo‘llash masalala iga e’ ibo qa a ganla . Ha ikki yo‘nalishda ham asosiy g‘oya:
o‘qu chila ni na aqa naza iy bilim bilan, balki eal amaliy aj iba asosida kasbiy
aoliya ga ayyo lashdan ibo a di .
Xulosa. Kasbiy a’lim izimida o‘qu chila ni amaliyo ga yo‘nal i ish
zamona iy pedagogik exnologiyala ni jo iy e ish o qali sama ali ashkil e ilishi
mumkin. Dual a’lim, modulli o‘qi ish, loyiha iy me odla , axbo o -
kommunika siya exnologiyala i a in e ak i me odla o‘qu chila da mus aqil
ik lash, ijodko lik, kasbiy mas’uliya kabi kompe ensiyala ni shakllan i adi.
Shu bois, kasbiy a’lim muassasala i oldida zamona iy me odla ni jo iy e ish,
o‘qi u chila malakasini oshi ish a ishlab chiqa ish ko xonala i bilan doimiy
hamko lik kuchay i ilsa maqsadga mu o iq bo‘ladi.
Zamona iy exnologiyala ni amaliyo la da qo‘llash a’lim ja ayonini yanada
sama ali, qiziqa li a in e aol qilishga yo dam be adi. O‘qu chila ga u li pla o mala
a exnologiyala yo damida o‘z bilimla ini sinash a amaliy ko‘nikmala ni
i ojlan i ish imkoniya la i ya a ish, amaliyo ahba la ini esa sama ali baholash a
o‘qu chila ning i ojlanishini kuza ish imkonini be adi. Texnologiyala ning
imkoniya la ini o‘liq qo‘llash o qali amaliy mashg‘ulo la si a ini oshi ish mumkin.
Kasbiy a’limni amaliyo ga yo‘nal i ish bo‘yicha quyidagi a siyala ishlab
chiqildi:
1.Amaliyo chi us oz a ishlab chiqa ish ko xonala i bilan in eg a siyani
kuchay i ish - a’limni ishlab chiqa ish bilan uz iy bog‘lash asosiy sha deb
hisoblanadi. Shu bois kasbiy a’lim muassasala i hamko ko xonala bilan “dual
a’lim” elemen la ini keng qo‘llashi a siya e iladi.
2.Modulli a kompe ensiyaga asoslangan a’lim das u la ini keng jo iy
e ish – bunda amaliy ko‘nikmala ni sama ali shakllan i ish uchun modul asosida
uzilgan o‘qu das u la i qo‘llanishi ke ak. Bu o‘qu chiga o‘z qiziqishi a kasbiy
eh iyojla iga mos a ishda indi idual yo‘nalishda a’lim olish imkonini be adi.
3.Axbo o -kommunika siya exnologiyala ini (AKT) a’lim ja ayoniga
keng in eg a siya qilish - i ual labo a o iyala , simulya o la a onlayn
52
pla o mala o qali amaliy mashg‘ulo la ni ashkil e ish a’lim sama ado ligini
sezila li oshi adi.
4.Amaliy opshi iqla asosida baholash izimini jo iy e ish - naza iy bilimla
bilan bi qa o da o‘qu chila ning haqiqiy ishlab chiqa ish opshi iqla ini baja ish
ja ayonida baholash mexanizmini jo iy e ish a’lim na ijala ini yanada obyek i
bo‘ladi.
5.O‘qi u chila a us ala ning malakasini mun azam oshi ish - a’lim
ja ayonida eng ka a sama ado likni be u chi omilla dan bi i – us ozla ning zamona iy
exnologiyala ni egallaganlik da ajasi. Shu bois o‘qi u chila ni ishlab chiqa ish
amaliyo la iga jalb qilish a doimiy malaka oshi ish izimini yo‘lga qo‘yish za u .
6.Kasbiy kompe ensiyala ni i ojlan i ish uchun ko‘p da ajali moni o ing
izimini jo iy qilish - o‘qu chila ning amaliy ayyo ga lik da ajasi po oliola , loyiha
ishla i, mus aqil labo a o iya opshi iqla i o qali mun azam moni o ing qilinishi lozim.
Adabiyo la o‘yxa i:
1. Dewey, J. (1938). Expe ience and Educa ion. New Yo k: Macmillan.
2. Kolb, D. A. (1984). Expe ien ial Lea ning: Expe ience as he Sou ce o
Lea ning and De elopmen . Englewood Cli s: P en ice-Hall.
3. Knowles, M. (1990). The Adul Lea ne : A Neglec ed Species. Hous on:
Gul Publishing.
4. Vygo sky, L. S. (1978). Mind in Socie y: The De elopmen o Highe
Psychological P ocesses. Ha a d Uni e si y P ess.
5. Hasanboe , J. (2010). Pedagogika. Tashken : O‘qi u chi nash iyo i.
6. Qodi o , A. (2018). Kasbiy a’limda inno a sion exnologiyala . Tashken :
Fan.
7. Abdu axmono , Q. (2020). Zamona iy pedagogik exnologiyala a
ula ning amaliy qo‘llanilishi. Tashken : TDPU nash iyo i.
8. Rasulo a, M. (2021). Kasbiy a’limda amaliyo ga yo‘nal i ishning ilmiy-
me odik asosla i. Tashken : O‘zMU nash iyo i.
9. UNESCO (2021). TVET o sus ainable de elopmen . Pa is: UNESCO
Publishing.
10. “Pe e odnыe zaims o aniya sposobs uyu o mi o aniyu no ыx
leksicheskix modeley” (Pe e odnыe zaims o aniya po kolleksii “In e ne ”, ZiyoNET
11. Respublikanskiy ins i u p o essionalnogo ob azo aniya (Respublika
Bela us). (n.d.). Sbo nik nauchnыx s a ey “Teo iya i me odika p o essionalnogo
ob azo aniya”.Minsk: RIPO
12. Nichkalo, N. G., Filono , G. N., & Suxodolskaya-Kulesho a, O. V. ( ed.).
(2012). So emennoye ob azo aniye kak o k ы aya sis ema.Ins i u nauchnoy i
pedagogicheskoy in o ma sii RAO, "YURKOMPANI".
