201
PSIXOLINGVISTIKANING DOLZARB MASALALARI
Sha ipo a Maloxa Saidjano na
Umumiy ilshunoslik ka ed asining o‘qi u chisi
O‘zbekis on Da la Jahon Tilla Uni e si e i
E-mail: malokha 83@mail. u
O‘zbekis on Respublikasi Toshken sh.kichik halqa yo‘li 21a uy.
Tel:+998909730700
Anno a siya: Ushbu maqola psixoling is ika anining zamona iy i ojlanishida
eng dolza b a muhim muammola ni ko' ib chiqadi. Til a miya o' asidagi aloqa,
ling is ik nisbiylik, so sioling is ik omilla , bolala ilini o' ganish, ikki illilik, onlayn
kommunika siya a sun'iy in ellek ning il bilan in eg a siyalashu i kabi masalala
ahlil qilinadi. Maqolada ushbu muammola ning ilmiy a amaliy ahamiya i,
shuningdek, kelajakdagi adqiqo la uchun yo'nalishla belgilab be iladi.
Kali so'zla : Psixoling is ika, Ney oling is ika, Ling is ik Nisbiylik,
So sioling is ika, Bolala Tili, Ikki Tillilik, Onlayn Kommunika siya, Sun'iy In ellek ,
NLP, Ta akku , Miya.
Psixoling is ika - il, ong a miya o' asidagi mu akkab aloqala ni o' ganadigan
an si a ida jamiya imizning in ellek ual a ij imoiy i ojlanishida muhim ol o'ynaydi.
Texnologiyala a aqqiyo i, globaliza siya a ij imoiy o'zga ishla bilan bi ga
psixoling is ika sohasida ham yangi a dolza b muammola paydo bo'lmoqda. Ushbu
maqolada biz psixoling is ikaning eng muhim muammola ini ko' ib chiqish o qali,
anning hozi gi hola ini ushunishga a kelajakdagi i ojlanish yo'nalishla ini
belgilashga in ilamiz. Maqsad - il a ong o' asidagi mu akkab aloqala ni
o' ganishning ahamiya ini a'kidlash a bu sohada olib bo ilayo gan adqiqo la ning
ilmiy a amaliy ahamiya ini ochib be ishdi .
•(1) Til a miya aloqasi: Ney oling is ik adqiqo la
• Muammo: Tilni qay a ishlash ja ayonida miyaning qaysi qismla i ish i ok
e adi a ula qanday azi ala ni baja adi? Ushbu sa olga ja ob opish uchun
ney oling is ika usulla i ( MRI, EEG, TMS) qo'llaniladi.
• Dolza bligi: Miyaning ilni qay a ishlash mexanizmla ini ushunish, nu q
buzilishla ini da olash, il o' ganishni op imallash i ish a sun'iy in ellek izimla ini
ya a ish uchun muhimdi .
(2) Til a a akku : Ling is ik nisbiylik masalasi
• Muammo: Til a akku ga a'si qiladimi? Vey -Sapi o gipo ezasi (ling is ik
nisbiylik) il uzilishi odamla ning dunyoni qanday id ok e ishini shakllan i adi, deb
a'kidlaydi.
202
• Dolza bligi: Tu li illa da so'zlashu chi odamla ning a akku idagi a qla ni
ushunish, madaniya la a o muloqo ni yaxshilash, a jima muammola ini hal qilish a
u li xil dunyoqa ashla ni qad lash uchun muhimdi .
(3) Til a ij imoiy omilla : So sioling is ik psixoling is ika
• Muammo: Ij imoiy omilla (sin , gende , e nik kelib chiqishi) ilni qanday
ishla ishimizga a ilni qanday qabul qilishimizga a'si qiladi?
• Dolza bligi: Ij imoiy engsizlikni ba a a e ish, ij imoiy adola ni a'minlash,
disk imina siyani kamay i ish a jamiya da inklyuzi likni ya a ish uchun muhimdi .
• (4) Bolala ilini o' ganish: Tilni egallash mexanizmla i
• Muammo: Bolala ilni qanday qilib shunchalik ez a sama ali o' ganadila ?
Tilni egallashning ug'ma mexanizmla i bo mi?
• Dolza bligi: Bolala ilini o' ganish qonuniya la ini ushunish, a'lim izimini
op imallash i ish, nu q nuqsoni bo'lgan bolala ga yo dam be ish a ikkinchi ilni
o' ganishni osonlash i ish uchun muhimdi .
• (5) Ikki illilik (biling izm) a ko'p illilik (mul iling izm): Miya a kogni i
ja ayonla ga a'si i
• Muammo: Ikki yoki undan o iq il bilish miyaga a kogni i ja ayonla ga
qanday a'si qiladi? Biling izm a zallikla i (kogni i moslashu chanlik, muammoni
hal qilish qobiliya i) haqida dalilla bo mi?
• Dolza bligi: Globaliza siya sha oi ida ikki illilik a ko'p illilikning
a zallikla ini aniqlash, il siyosa ini ishlab chiqish, a'lim izimini akomillash i ish a
u li madaniya la a o muloqo ni yaxshilash uchun muhimdi .
• (6) Onlayn kommunika siya a il: Raqamli psixoling is ika
• Muammo: In e ne a ij imoiy a moqla ilni qanday o'zga i moqda? Onlayn
kommunika siya odamla ning muloqo qilish uslubiga, yozish qobiliya iga a ilni
qabul qilishiga a'si qiladimi?
• Dolza bligi: Onlayn kommunika s
Miyaning ij imoiy a psixologik a'si ini ushunish, in e ne madaniya ini
o' ganish, onlayn a'limni op imallash i ish a onlayn muloqo da xa sizlikni
a'minlash uchun muhimdi .
• (7) Sun'iy in ellek a il: NLP (Tabiiy ilni qay a ishlash) a psixoling is ika
• Muammo: Sun'iy in ellek izimla i inson ilini qanchalik yaxshi ushuna
oladi a qay a ishlay oladi? NLP algo i mla i inson miyasining ilni qay a ishlash
usuliga qanchalik yaqin?
• Dolza bligi: Insoniy muloqo ga o'xshash sun'iy in ellek izimla ini ya a ish,
mashina a jimasini akomillash i ish, o ozli yo damchila ni (Si i, Alexa) yanada
sama ali qilish a sun'iy in ellek ning ij imoiy a e ik oqiba la ini ushunish uchun
muhimdi .
203
Psixoling is ika - doimiy a ishda i ojlanib bo ayo gan a muhim ij imoiy a
ilmiy ahamiya ga ega bo'lgan an ekan, yuqo ida ko' ib chiqilgan muammola anning
dolza bligini a kelajakdagi adqiqo la uchun asosiy yo'nalishla ini ko' sa adi. Til,
ong a miya o' asidagi aloqala ni chuqu oq ushunish na aqa ilmiy bilimimizni
boyi adi, balki a'lim, sog'liqni saqlash, ij imoiy siyosa a exnologiya sohala ida ham
amaliy oyda kel i adi. Kelajakdagi adqiqo la ushbu muammola ni hal qilishga, yangi
me odologiyala ni ishlab chiqishga a psixoling is ikaning bilimla ga asoslangan
jamiya imizga qo'shadigan hissasini oshi ishga qa a ilishi ke ak.
Adabiyo la o‘yaha i:
1. Шамшетова A. (2024). Psixoling is ikaning dolza b masalala i.
2. Наука и инновации, 1(1), 305–306. извлечено от
h ps://inlib a y.uz/index.php/ilm- an- a-inno a siya/a icle/ iew/33064
3. А.А. Реформaтcкий, Введение в Языковедение. Учебник для студентов
филологических специальностей высших педагогических учебных
заведений РФ. Аспент Пресс, Москва. 1996.
4. Blumen hal, A hu . 1987. The eme gence o psycholinguis ics. In Special
issue: Psycholinguis ics as a case o c oss-disciplina y esea ch. Gues edi ed
by William Bech el. Syn hese 72.3: 313–323.
