273
GLOBALLASHUV DAVRIDA MILLIY QO‘SHIQLАR АSОSIDА
TАLАBАLАRNI MILLАTLАRАRО TОTUVLIK RUHIDА
TАRBIYALАSH MЕХАNIZMLАRI
Uspano a Rano Anua o na
O‘zDSMI Nukus iliali o‘qi u chisi
Anno a siya: Globallashu da ida milliy qo‘shiqlа аsоsidа аlаbаlа ni
millа lа а о о u lik uhidа а biyalаsh mехаnizmlа i akomilida o‘zbеkis оndа
millа lа а о о u lik а dinlа а о bаg‘ ikеnglik g‘оyasini hаyo gа а biq e ish haqida
so‘z e ilgan.
Kаli so‘zlа : Global, inno a sion, yoshlа , bаynаlminаllik, а biya, a’lim,
qo‘shiq, musiqa, alabala , in e ak i , millа lа а о munоsаbа lа .
Аннотация: В эпоху глобализации в совершенствовании механизмов
воспитания студентов в духе межнационального согласия на основе
национальных песен говорится о реализации идеи межнационального
согласия и межрелигиозной толерантности в Узбекистане.
Ключевые слова: Глобальный, инновационный, молодежный,
интернационализм, воспитание, образование, песня, музыка, студенты,
интерактивный, межнациональные отношения.
Abs ac : In he e a o globaliza ion, he imp o emen o mechanisms o
educa ing s uden s in he spi i o in e e hnic ha mony based on na ional songs
speaks abou he implemen a ion o he idea o in e e hnic ha mony and
in e ai h ole ance in Uzbekis an.
Key wo ds: Global, inno a i e, you h, in e na ionalism, upb inging,
educa ion, song, music, s uden s, in e ac i e, in e e hnic ela ions.
Global inno a sion indeksda i оjlаngаn mаmlаkа lа dа а’lim bа qа о
а аqqiyo ni а’minlаydigаn аsоsiy оmil si а idа e’ i о e ilib, хаlqа о аshkilо lа
hаmdа dunyoning аksа iya mаmlаkа lа i оmоnidаn 2030 yilgаchа bеlgilаngаn yangi
а’lim kоn sеp siyasidа “ еspublikаmizdа yashаyo gаn u li millа а elа аkillа i
o‘ аsidа do‘s lik а о u likni yanаdа mus аhkаmlаsh, yosh а lоdni Vа аngа
muhаbbа а sаdоqа uhidа а biyalаsh, uqа оlа ning еng huquqliligini а’minlаsh,
ulа ning Kоns i u siya iy huquq а e kinliklа i kаmsi ilishigа yo‘l qo‘ymаslik”
dоlzа b аzi а e ib bеlgilаngan. [1]
Oliy a’lim izimida milliy qo‘shiqlа аsоsidа аlаbаlа ni millа lа а о о u lik
uhidа а biyalаshdаn ko‘zlаngаn mаqsаd – millа lа а о munоsаbа lа а chе
mаmlаkа lа bilаn do‘s оnа аlоqаlа ni yanаdа i оjlаn i ish, еspublikаmiz
оliygоhlа idа аhsil оlаyo gаn u li millа а elа аkillа ining ili, mаdаniya i,
аn’аnаlа i а u -оdа lа ini sаqlаsh а i оjlаn i ish bilаn bi qа о dа milliy musiqа
274
sаn’а imiz, musiqа аsа lа i, musiqiy isоlаlа , chоlg‘u sоzlа i ijоdkо ligi hаmdа
musiqаning psiхоlоgik а pеdаgоgik а’si ini, а biya iy аhаmiya ini o‘qu - а biya
аmаliyo i bilаn uyg‘unlаsh i ish zа u а i kuchаymоqdа.
O‘zbekis on xalq shoy i, aniqli aylasu Abdulla She ning ik icha insoniya
madaniya i a ixida san’a a an bi -bi iga yaqin ma’na iy hodisa… ula ning ha
ikkisi ham bi azi ani baja adi, oqelikni inko e i adi. Faqa san’a buni muayyan,
an ma hum a zda amalga oshi adi. [3]
San’a a anning o‘za o munosaba i ushbu adqiqo ma zusida xalq qo‘shiqla i
san’a hodisasi, ole an lik a biyasi an si a ida o‘z aksini opgan.
Shuning uchun hаm mаzku muаmmоning dоlzа bligini bеlgilо chi оmil bi
оmоndаn jаmiya eh iyoji bilаn bоg‘liq bo‘lsа, ikkinchi оmоndаn аlаbаlа ning
e nоmаdаniy аlаblа ini o‘ gаnish, ulа dа а аnpа а lik, millа lа а о bаg‘ ikеnglik
mа zulа idаgi, оilа iy qаd iya lа ni, millа а elа lа ning O‘zbеkis оndа yashаb o‘ gаn
а is iqоmа qilаyo gаn, jаhоn si ilizа siyasini i оjlаn i ishgа bеbаhо hissа qo‘shgаn
а оqli nаmоyandаlа i mа’nа iy-mаdаniy а ilmiy mе оsini а g‘ib qilu chi
mа е iаllа ni yo i ish аmаliyo ini kеngаy i ish dоlzа b pеdаgоgik muаmmо si а idа
ilmiy nаzа iy jihа dаn o‘ gаnishni aqozo e moqda.
Rеspublikаmizdа kеyingi yillа dа qаbul qilingаn bi qа о hujjа lа yosh а lоdni
ko‘p millа li O‘zbеkis оn хаlqining а iхiy o‘ mishi а аn’аnаlа igа hu mа uhidа
а biyalаsh hamda оlе iаn lik, millа аlа а о о u lik uyg‘usini аkоmillаsh i ish
sоhаsidа sаmа аli mе’yo iy-huquqiy bаzаni ya а ish imkоnini bе di. Bu dа dа а’lim
dа gоhlа ini chinakam ma’ i a , madaniya o‘chog‘iga aylan i ish uchun a’lim-
a biyaning in e ak i usulla ini qo‘llash, mа’nа iy а biya sоhаsidа o‘qi u chilа ning
аоliya ini mе оdik а’minlо chi o‘qu mа е iаllа i, shu jumlаdаn, millа lа а
mаdаniya lа а о munоsаbа ni аkоmillаsh i ishgа оid mе оdik qo‘llаnmаlа , dа sliklа
bilаn а’minlаsh mаsаlаlа igа e’ ibо qа а ilmоqdа. [2]
Shuning uchun hаm mаk аbgаchа а’lim аshkilо lа idаn bоshlаb оliy o‘qu
yu igаchа – а’limning bа chа bo‘g‘inlа idа “Yoshla — Yangi O‘zbekis on
bunyodko la i” shio i os ida “Yangi O‘zbekis on — Uchinchi Renessans” , “Yangi
O‘zbekis on — ma’ i a li jamiya ” konsepsiyasini amalga oshi ish g‘oyasining
o‘yobga chiqa ilishini a’minlash, yosh а lоdni yangiliklа ni еz id оk e ib, o‘z
аоliya idа qo‘llаydigаn ijоdkо qilib а biyalаsh oliy mаk аb pеdаgоgikа аni оldidа
u gаn muhim аzi аlа idаn hisоblаnаdi.
Milliy qo‘shiqlа аsоsidа аlаbаlа ni millа lа а о о u lik uhidа
а biyalаsh mехаnizmlа i akomilida o‘zbеkis оndа millа lа а о о u lik а dinlа а о
bаg‘ ikеnglik g‘оyasini hаyo gа а biq e ishgа аlоhidа e’ ibо qа а ilаyo gаnligi,
millа lа а о а kоn еssiyalа а о о u likni i оjlаn i ish uchun bа chа huquqiy аsоs а
zа u shа -shа оi lа ya а ilаyo gаnligi, shuningdеk, bаg‘ ikеnglik mаdаniya ini
275
mus аhkаmlаsh dа lа imiz siyosа ining us u о yo‘nаlishlа idаn bi igа аylаnib
bо аyo gаnligi mаsаlаlа i аlоhidа o‘ in u adi.
Shu nuq аi nаzа dаn qа аgаndа, yangi ij imоiy eh iyoj а zаmоnа iy аlаblа gа
mоs jаmiya hаyo ining bа chа sоhаlа ini izchil а bа qа о i оjlаn i ishgа dоi оlib
bо ilаyo gаn ilmiy аdqiqо lа ning mаzmun mоhiya i yoshlа ni bаynаlminаllik uhidа
а biyalаsh, ulа dа mеh -оqibа lilik, mаs’uliya lilik, bаg‘ ikеnglik, huquqiy
mаdаniya , innо а siоn ik lаsh, mеhnа sе а lik kаbi muhim аzilа lа ni а kib
оp i ish, ulа dа “Yagоnа Vа аn” uyg‘usini аkоmillаsh i ishgа qа а ilgаn bo‘lib, bu
bo ada xalq qo‘shiqla i osi asida alabala ni milla la a o o u lik uhida a biyalash
alohida o‘ in u adi.
Foydalanilgan adabiyo la oʻyxa i.
1. O‘zbекis оn Rеspubliкаsi P еzidеn ining 2019 yil 8 ок yab dаgi PF-5847-sоn
“O‘zbекis оn Rеspubliкаsi Оliy а’lim izimini 2030 yilgаchа i оjlаn i ish
коn sеp siyasini аsdiqlаsh o‘g‘ isidа”gi Fа mоni. QMMB. 9.10.2019.
06/19/5847/3887.
2. O‘zbекis оn Rеspubliкаsi P еzidеn ining 2022 yil 6 iyuldаgi PF-165-sоn
“2022–2026 yillа dа O‘zbекis оn Rеspubliкаsining innо а siоn i оjlаnish
s а еgiyasini аsdiqlаsh o‘g‘ isidа”gi Fа mоni, 06/22/165/0615. h ps://lex.uz/uz/
3. Abdulla She . Es e ika. – Toshken : O‘zbekis on, 2015. 262-be .
4. Moyano Iqlasbay Jiyenbae ich, Raxmanbe geno Nu jigi “ÓZBEK ÚRP-
ÁDET HÁM LIRIKALIQ QOSIQLAR”, “Zamona iy ilm- an a a’lim is iqbolla i”
ilmiy-amaliy kon e ensiyasi. – 2024. – 142-145 b.
5. Moyano I. TRAINING AND DEVELOPMENT OF ART PERSONNEL
//Mode n Science and Resea ch. – 2023. – Т. 2. – №. 9. – С. 65-69.
6. Jiyenbae ich M. I. COMPETENCE-BASED APPROACH IN HIGHER
MUSICAL AND PROFESSIONAL EDUCATION //PROMINENCE OF
INFORMATION BASES& MEDIA ASSESSMENTS IN THE POST CONFLICT
MARKETING ENVIORNMENT.
7. Moyano I. TRAINING AND DEVELOPMENT OF ART PERSONNEL
//Mode n Science and Resea ch. – 2023. – Т. 2. – №. 9. – С. 65-69.
