FRAGMENTA NATURAE VOL. 58: 33–36 (2025)
10.5281/zenodo.17540373
Opole Scien i ic Socie y ISSN 2544-3941
PIERWSZE STWIERDZENIE BIEGACZA UROZMAICONEGO CARABUS VARIOLOSUS
FABRICIUS, 1787 (COLEOPTERA: CARABIDAE) W POLSKIEJ CZĘŚCI
GÓR OPAWSKICH
FIRST RECORD OF CARABUS VARIOLOSUS FABRICIUS, 1787 (COLEOPTERA:
CARABIDAE) FROM THE POLISH PART OF THE OPAWSKIE MOUNTAINS
MICHAŁ SIERAKOWSKI
S ob awski Pa k K ajob azowy, Zespół Opolskich Pa ków K ajob azowych,
ul. Reymon a 3, 46–034 Pokój, e-mail: [email p o ec ed]
ABSTRACT: Ca abus a iolosus is a a e and p o ec ed species o g ound bee le in Poland,
epo ed exclusi ely om i s sou he n pa . The pape p esen s new da a abou occu ence o
his species om he Polish pa o he Eas e n Sude es. Two indi iduals we e ound in a
ipa ian o es in he Opawskie Moun ains. The si e is loca ed wi hin he “Gó y Opawskie”
Landscape Pa k and Special A ea o Conse a ion Na u a 2000 si e: PLH PLH160007.
KEY WORDS: g ound bee le, Gó y Opawskie Landscape Pa k, Sude es, S Poland
~ 34 ~
Sie akowski M. Ca abus a iolosus w Gó ach Opawskich ISSN 2544-3941
F agmen a Na u ae, ol. 58: 33–36 (2025) 10.5281/zenodo.17540373
Ws ęp
Biegacz u ozmaicony Ca abus a iolosus
Fab icius, 1787 jes ga unkiem zadkim
w Polsce, k ó ego zwa y zasięg wys ępowania
og aniczony jes do Sude ów i Ka pa o az ich
pogó za (Bu akowski i in. 1973). Izolowane
s anowiska zlokalizowane są w Ko linie
Sandomie skiej (Kołodziej i in. 2014).
Najdalej na wschód wysunię e s anowiska
w Sude ach obejmują Masyw Śnieżnika o az
Gó y Zło e (Zając i in. 2018). Mimo licznych
s wie dzeń w Jesionikach (w ym w Gó ach
Opawskich) po czeskiej s onie (Hejda 2025),
do ąd b ak jes danych o wys ępowaniu ego
ga unku po polskiej s onie Gó Opawskich.
Jes o ga unek silnie związany z wodami,
zasiedla głównie obsza y leśne wzdłuż
po oków o az innych niewielkich zbio ników
wodnych, jednak znajdowano go akże na
e enach o wa ych, oddalonych nawe kilkase
me ów od lasu (S achowiak 2012).
C. a iolosus uznawany jes za ga unek
wskaźnikowy dla dob ze zachowanych
po oków leśnych (Tu in i in. 2003). Znajduje
się na liście ga unków ch onionych, obję ych
och oną ścisłą (Rozpo ządzenie 2016).
Doda kowo uwzględniony w Załączniku II
Dy ek ywy Siedliskowej (Dy ek ywa Rady
92/43/EWG). Ga unek umieszczony jes akże
na cze wonej liście ch ząszczy wojewódz wa
śląskiego (G eń i in. 2012) o az cze wonej
liście zwie zą Republiki Czeskiej (Hejda
2017). Moni o ing p zep owadzony w la ach
2023–2024 na 18 s anowiskach w Polsce
wykazał zły (U2) s an och ony ga unku
(S achowiak 2024).
Nowe dane
Sude y Wschodnie
Ja noł ówek [UTM: XR77]; bezimienny
dopływ Bys ego Po oku; GPS: 50.2602N,
17.4384E; 634 m n.p.m.; Nadleśnic wo
P udnik, Leśnic wo Pok zywna, oddz. 209 ,
dob ze zachowany podgó ski łęg olszowo-
jesionowy Ca ici emo ae-F axine um, 31.05–
01.06.2025; puł. Ba be a, 2 exx.
P ezen owane s anowisko C. a iolosus
jes nowym dla polskiej części Gó Opawskich
i najdalej wysunię ym na wschód w polskiej
części Sude ów. Zlokalizowane jes
w g anicach dwóch powie zchniowych o m
och ony p zy ody: Specjalnego Obsza u
Och ony Siedlisk sieci Na u a 2000 „Gó y
Opawskie” PLH160007 o az Pa ku
K ajob azowego „Gó y Opawskie”. Zgodnie
z ak ualnym Planem U ządzania Lasu dla
Nadleśnic wa P udnik (BULiGL w B zegu
2021) dla wydzielenia 209 Leśnic wa
Pok zywna nie zaplanowano zabiegów
gospoda czych. Plan Zadań Och onnych dla
obsza u Na u a 2000 (Za ządzenie…2022)
p zewiduje wyłączenie ww. wydzielenia
z pozyskania d ewna ównież na la a 2028–
2037. Bio ąc pod uwagę powyższe, opisane
s anowisko Ca abus a iolosus ma dob e
pe spek ywy zachowania. Pewnym
zag ożeniem może być an opop esja
wynikająca z p zebiegu mocno uczęszczanego
szlaku u ys ycznego p zez siedlisko ga unku,
w ym zaśmiecanie bu elkami i puszkami.
Może o p zyczyniać się do śmie elności
ch ząszczy jak w p zypadku obse wacji w
Beskidzie Śląskim (Pie aszko i Wa chałowski
2017). S anowisko należy ównież włączyć do
moni o ingu ga unków i siedlisk
p zy odniczych w amach Pańs wowego
Moni o ingu Ś odowiska.
Podziękowania
Składam podziękowania Recenzen owi za
cenne uwagi do manusk yp u.
~ 35 ~
Sie akowski M. Ca abus a iolosus w Gó ach Opawskich ISSN 2544-3941
F agmen a Na u ae, ol. 58: 33–36 (2025) 10.5281/zenodo.17540373
Rycina 1. Ca abus a iolosus w Gó ach Opawskich ( o . M. Sie akowski).
Figu e 1. Ca abus a iolosus in he Opawskie Moun ains (pho o by M. Sie akowski).
Rycina 2. Siedlisko Ca abus a iolosus w Gó ach Opawskich ( o . M. Sie akowski)
Figu e 2. Habi a o he Ca abus a iolosus in he Opawskie Moun ains (pho o by M. Sie akowski)
~ 36 ~
Sie akowski M. Ca abus a iolosus w Gó ach Opawskich ISSN 2544-3941
F agmen a Na u ae, ol. 58: 33–36 (2025) 10.5281/zenodo.17540373
Piśmiennic wo
BULiGL w B zegu. 2018. Plan U ządzania
Lasu dla Nadleśnic wa P udnik na ok es od
1 s ycznia 2018 . do 31 g udnia 2027 . B zeg.
Maszynopis.
Bu akowski B., M oczkowski M.,
S e ańska J. 1973. Ka alog Fauny Polski.
Część XXIII, Tom 2. Ch ząszcze Coleop e a,
Biegaczowa e – Ca abidae, część 1. PWN,
Wa szawa.
Dy ek ywa Rady 92/43/EWG z dnia 21
maja 1992 . w sp awie och ony siedlisk
p zy odniczych o az dzikiej auny i lo y.
Dz.U.UE.L.1992.206.7.
G eń C., K ólik R., Szoł ys H. 2012.
Cze wona lis a ch ząszczy (Coleop e a)
wojewódz wa śląskiego. W: Pa usel J.B.
( ed.). Cze wone lis y wyb anych g up
zwie zą bezk ęgowych. Rapo y i Opinie.
Cen um Dziedzic wa P zy ody Gó nego
Śląska 6(4): 37–70.
Hejda R, Fa kač J, Chobo K. 2017.
Če ený seznam oh ožených d uhů České
epubliky. Bezob a lí. Lis o h ea ened
species in he Czech Republic. In e eb a es.
Agen u a och any pří ody a k ajiny ČR.
P aha.
Hejda R. 2025. Mapa ozšíření Ca abus
a iolosus České epublice. W: Zicha
O. (ed.) BioLib: Biological Lib a y. Dos ęp:
20.07.2025.
h ps://www.biolib.cz/cz/ axonmap/id359/
Pie aszko M., Wa chałowski M. 2017.
Nowe s wie dzenie Ca abus a iolosus
Fab icius, 1787 (Coleop e a, Ca abidae) w
obsza ze Na u a 2000 Beskid Śląski
(PLH240005). P zegląd P zy odniczy, 28(2):
135–137.
Rozpo ządzenie Minis a Ś odowiska z dnia
16 g udnia 2016 . w sp awie och ony
ga unkowej zwie zą . Dz. U. 2016, poz. 2183.
S achowiak M. 2012. Biegacz u ozmaicony
Ca abus (Hyg oca abus) a iolosus Fab icius,
1787. W: M. Makomaska-Juchiewicz, P.
Ba an ( ed.). Moni o ing ga unków zwie zą .
P zewodnik me odyczny. Część II. GIOŚ,
Wa szawa: 310–327.
S achowiak M. 2024. Moni o ing ga unków
zwie zą z uwzględnieniem specjalnych
obsza ów och ony siedlisk Na u a 2000, la a
2023-2025 Sp awozdanie z moni o ingu
biegacza u ozmaiconego (Ca abus a iolosus
F.) w la ach 2023-2024. Główny Inspek o a
Och ony Ś odowiska, Wa szawa.
h ps://siedliska.gios.go .pl/images/pliki_pd /
wyniki/2023-2025/dla_zwie za /Biegacz_u oz
maicony _2023_2024.pd .
Tu in H., Pene L., Casale A. (eds).
2003. The genus Ca abus in Eu ope. A
Syn hesis. Penso Publishe s and Eu opean
In e eb a e Su ey, So ia, Moscow and
Leiden.
Zając K., Tyszecka K., Ta nawski D.,
Kadej M. 2018. Biegacz u ozmaicony
Ca abus a iolosus Fab icius, 1787 w polskiej
części Sude ów Wschodnich. P zy oda
Sude ów, 21: 149–162.
Za ządzenie Regionalnego Dy ek o a
Och ony Ś odowiska w Opolu z dnia 6 lipca
2022 . w sp awie us anowienia planu zadań
och onnych dla obsza u Na u a 2000 Gó y
Opawskie PLH160007.
O zymano ( ecei ed): 21.07.2025
Zaakcep owano (accep ed): 13.10.2025
