Van data naar dienst. Visie op de ontwikkeling van verbonden erfgoeddiensten

Ne we k Digi aal E goed
No embe 2025
Van da a naa diens
Visie op de on wikkeling an e bonden e goeddiens en
Van da a naa diens - Visie op de on wikkeling an e bonden e goeddiens en
Inhoud
Samen a ing 2
1. Inleiding 5
2. He diens pla o m an andaag 7
3. He diens pla o m an mo gen 15
4. Samen e de bouwen 34
Bijlage 1: In en a isa ie an 12 diens pla o men 38
1.1 Del s aa dewe k 40
1.2 Koloniale Collec ies Da ahub 46
1.3 Modemuze 52
1.4 Oo logsb onnen 57
1.5 Van Gogh Wo ldwide 62
1.6 De Gouda Tijdmachine 67
1.7 LisseTijdReis 72
1.8 Ams e dam Time Machine - Dia ies 78
1.9 Podiumkuns .ne 85
1.10 Linked Open Limbu g 89
1.11 Collec iepla o m Nieuwe Ins i uu 94
1.12 Rijksmuseum 99
Bijlage 2: Wee ga e ypes 109
Bijlage 3: Ve eis en oo de (me a)da a 112
Bijlage 4: Beg ippenlijs 115
1
Van da a naa diens - Visie op de on wikkeling an e bonden e goeddiens en
Samen a ing
Rol an diens pla o men
Diens pla o men spelen een cen ale ol in he digi aal e goed eld. Ze b engen da a ui e schillende
b onnen samen, zo gen oo indbaa heid en maken p esen a ies mogelijk oo ui eenlopende
doelg oepen. Voo beelden zijn Oo logsb onnen, Van Gogh Wo ldwide en de Gouda Tijdmachine. Voo
geb uike s o men di soo pla o men de oegangspoo o e halen, objec en en collec ies die ande s
e sp eid en moeilijk indbaa zouden blij en.
In 2024 en 2025 is de a chi ec uu an waal e schillende diens pla o men in kaa geb ach . Mede op
basis an deze in o ma ie is een sche s gemaak an de huidige we kwijze oo he on wikkelen an een
pla o m oo e bonden e goeddiens en. De analyse laa zien da de bouw an een diens pla o m nog
complex en kos baa is.
He we k an de a gelopen ien jaa aan s andaa disa ie bij de b on en aan de onde s eunende
oo zieningen in he ne we k maak he ealise en an e bonden e goeddiens en nu al een oudige .
Samen me mee s andaa disa ie aan de kan an de diens en kan e een nieuw ecosys eem on s aan
waa in geb uike s een oudige oegang k ijgen o ijke e, mee e bonden diens en. Zo eken zich een
nieuw speel eld a : dankzij s andaa disa ie bij de b on en e de e s andaa disa ie aan de kan an de
diens en wo d he on wikkelen an pla o men een oudige en flexibele , en kom een oudige
he geb uik en g o e e zich baa heid nog be e binnen be eik.
Waa gaa deze analyse o e ?
Veel an de onde zoch e diens pla o men zijn als maa we kp ojec en opgeze . Da a wo d gekopiee d,
opgeschoond en ge ans o mee d binnen he pla o m zel . Ve ijkingen wo den eelal nie gepublicee d
en zijn daa doo nie beschikbaa oo ande en. Daa doo oe en deze pla o men elkens dezel de
bewe kingen ui . He esul aa : hoge on wikkelkos en en bepe k e ui wisselbaa heid an esul a en.
Geb uike s e wach en in ussen ijke, samenhangende e a ingen o e de g enzen an e schillende
e goeddiens en heen. Hun behoe e blij nie bepe k o he pe spec ie an een diens pla o m, maa
ze willen s eeds wee nieuwe e halen on dekken die b onnen ui mee de e collec ies combine en. Om
daa aan e oldoen, moe en diens en oo e bonden e goed flexibele wo den inge ich . Op basis an
deze analyse an de bes aande p ak ijk olg een isie op de aanpak en wa daa (nu al) in gedaan kan
wo den.
2
Van da a naa diens - Visie op de on wikkeling an e bonden e goeddiens en
Ui gangspun en
De analyse o mulee enkele ui gangspun en die ich ing ge en aan de oekoms :
1. Eigenaa schap bij de b on. B onhoude s blij en e an woo delijk oo hun da a en publice en
olgens gedeelde s andaa den.
2. Scheid da a en p esen a ie. De da alaag zo g oo een uni o me, e bonden da ase ; de
p esen a ielaag bouw daa op oo me publieksge ich e oepassingen.
3. We k me open s andaa den. He Da ase egis e , Te menne we k, IIIF en NDE-Schema.o g o men
elemen en waa op diens en kunnen bouwen.
4. Maak onde scheid ussen nu en la e . Sommige s appen zijn di ec ui oe baa , ande e agen
gezamenlijke on wikkeling op middellange e mijn, waa in samenwe king in he Ne we k Digi aal
E goed an belang is.
Wa kan nu al?
On wikkelaa s en da aspecialis en kunnen andaag al s appen ze en die di ec e ec hebben. He
begin me he zich baa maken an da ase s in he Da ase egis e . Daa mee wo d duidelijk welke
b onnen beschikbaa zijn en kunnen upda es efficiën wo den e we k . Als b onhoude s hun da a
publice en olgens he NDE-Schema.o g-p ofiel, on s aa bo endien een solide basis oo he geb uik en
indbaa heid. Voo beeldma e iaal kan de in e na ionale IIIF-s andaa d di ec mee waa de ople e en:
a beeldingen hoe en nie lange e wo den gekopiee d, maa kunnen flexibel wo den gedeeld en
gep esen ee d.
Ook he opens ellen an bes aande API’s d aag bij aan een be e e scheiding ussen da alaag en
p esen a ielaag, zoda ande en een oudig kunnen oo bouwen op dezel de gege ens. Ten slo e
kunnen e ijkingen, zoals nieuwe me ada a o anno a ies, als apa e da ase s wo den gepublicee d me
duidelijke he koms in o ma ie. Daa mee wo den ze nie alleen binnen één pla o m benu , maa
beschikbaa oo he hele ne we k an gedis ibuee de e goedin o ma ie.
Wa aag on wikkeling?
Naas de s appen die nu al mogelijk zijn, is ex a on wikkeling nodig om de basis e leggen oo een
duu zaam ecosys eem an e goeddiens en. Da aag ook om oo zieningen op ins ellingso e s ijgend
ni eau, zoda da a een oudige e he geb uiken is oo diens pla o men. Hie bij kan bij oo beeld
gedach wo den aan diens en oo au oma ische ans o ma ie o e ijking an b onda a o slimme
no ifica ie diens en. Daa mee kunnen diens en snelle en makkelijke o s and komen, wa de weg open
naa een dynamische aanbod.
Ook op he gebied an de p esen a ielaag liggen e kansen. Nu bouwen eel pla o men eigen
oplossingen oo beeldwee ga e, ijdlijnen en kaa en. Doo he b uikba e open sou ce-componen en e
on wikkelen die di ec aanslui en op ges andaa disee de API’s, kunnen kos en wo den e laagd en
unc ionali ei en snelle wo den ui ge old.
To slo kunnen AI- echnieken wo den ingeze om da akwali ei e e be e en, bij oo beeld doo
en i ei en e he kennen o handsch i en e ansc ibe en, en deze oo zieningen als ne we kdiens en
beschikbaa e s ellen.
3

Van da a naa diens - Visie op de on wikkeling an e bonden e goeddiens en
Conclusie
Aanbiede s an e bonden e goeddiens en hoe en nie elkens opnieuw e beginnen. Doo da a aan de
b on e publice en olgens s andaa den, open API’s aan e bieden en ne we k oo zieningen e geb uiken,
on s aa een obuus en efficiën ecosys eem. He geb uik an linked da a is hie bij de sleu el. He maak
e goedin o ma ie schaalbaa , duu zaam en b eed he b uikbaa . Daa mee wo d nie alleen dubbel we k
oo komen, maa on s aa ook de uim e oo inno a ie e oepassingen die e goed dich e bij de
geb uike b engen.
4
Van da a naa diens - Visie op de on wikkeling an e bonden e goeddiens en
1. Inleiding
He digi aal oegankelijk maken an e goedcollec ies is de a gelopen ien jaa s e k in beweging
gekomen. Waa collec ies oege oo al binnen de mu en an één ins elling we den on slo en,
e wach en geb uike s nu da in o ma ie o e g enzen heen samenkom . Ze willen nie zoeken op losse
websi es, maa e halen on dekken en e banden zien ussen objec en, hema’s en collec ies.
Diens pla o men spelen hie in nu een sleu el ol. Ze b engen da a ui e schillende b onnen samen,
maken die indbaa en p esen e en ze in ui eenlopende o men.
Voo beelden zijn hema ische pla o men zoals Modemuze en Van Gogh Wo ldwide, ijdmachines zoals
de Gouda Tijdmachine, en samenwe kingspla o men zoals Podiumkuns .ne . Ook ins ellingen als he
Rijksmuseum en he Nieuwe Ins i uu geb uiken pla o men om hun eigen collec ies onde ling e
e binden en e e ijken me ex e ne in o ma ie.
Diens pla o men o men de oo hoede in he on wikkelen an e bonden e goeddiens en, zoals de
Na ionale S a egie Digi aal E goed nas ee . Ui gaande an de behoe e an de geb uike bieden zij
diens en waa in in o ma ie ui e schillende b onnen samenkom . Deze e bonden e goeddiens en zijn
nu oo al zich baa ia de diens pla o men. Om die eden is he we k an de pla o men geb uik als
e ekpun oo he on wikkelen an een isie op e bonden e goeddiens en.
Di appo besch ij een isie die de on wikkeling an e bonden e goeddiens en kan e snellen.
Vanui deze isie kan elke e goedins elling diens en aanbieden die geb uikmaken an he ne we k an
e bonden e goedin o ma ie. Da ne we k on s aa doo s andaa disa ie en samenwe king binnen he
Ne we k Digi aal E goed.
He we k an he Ne we k Digi aal E goed s aa op een kan elpun . S eeds mee collec ies wo den
gepublicee d als linked da a, waa doo diens pla o men in o ma ie een oudige kunnen he geb uiken.
Da maak di he juis e momen om e onde zoeken hoe pla o men nu zijn inge ich , welke kansen en
knelpun en e zijn en welke s appen op ko e en lange e e mijn nodig zijn.
Deze analyse bouw oo op bijna ien jaa gezamenlijke inspanning. In 2015 we d de Na ionale
S a egie Digi aal E goed gelancee d, me als doel collec ies digi aal o e o ganisa ieg enzen heen
oegankelijk e maken. Een jaa la e wees he posi ion pape Naa een gedis ibuee d ne we k an
e goedin o ma ie de ich ing: doo da a bij de b on als linked da a e publice en, zouden ui geb eide
bewe kingen pe oepassing ui eindelijk o e bodig wo den.
Sindsdien zijn belang ijke bouws enen on wikkeld, zoals de Digi aal E goed Re e en ie A chi ec uu
(DERA), he Da ase egis e en he Te menne we k. Ook collec ie-in o ma iesys emen zijn
doo on wikkeld om linked da a e onde s eunen.
In 2023 e scheen de ee s e a chi ec uu blauwd uk oo diens pla o men. Als e olg daa op zijn in
2024 en 2025 waal pla o men onde zoch , die samen een beeld ge en an de di e si ei in
echnologie, con ex en doels ellingen. Daa bij is gekeken naa de da alaag (he binnenhalen,
5
Van da a naa diens - Visie op de on wikkeling an e bonden e goeddiens en
ans o me en en ha monise en an b onin o ma ie) en de p esen a ielaag (de unc ies die in o ma ie bij
de geb uike b engen).
Deze analyse b eng de inzich en samen en sche s een isie op de e de e doo on wikkeling an de
e bonden e goeddiens en . Doo e de e s andaa dise en en oo zieningen slim e benu en, kan een
duu zaam ecosys eem on s aan waa in e goeddiens en een oudige en efficiën e on wikkeld wo den –
me mee samenhang, be e e kwali ei en b ede e impac .
Om deze ambi ies e ealise en wo d een be oep gedaan op alle pa ijen in he ne we k om samen e
we ken aan e de e s andaa disa ie, hoge e da akwali ei , open en he b uikba e oplossingen en
inspi e ende p ak ijk oo beelden. De manie waa op aans u ing, onde s euning en ol e deling e de
o m moe en k ijgen, al bui en de scope an di appo en zal in o e leg me de s akeholde s in he
ne we k wo den ui gewe k .
Ve an woo ding
Di appo is o s and gekomen dankzij de medewe king an een g oo aan al o ganisa ies die hun
inzich en, we kwijze en e a ing open me he NDE- eam hebben gedeeld. Zonde de openheid en
medewe king an de ini ia ie neme s en behee de s an de waal onde zoch e diens pla o men was
deze analyse nie mogelijk gewees .
Op basis an de mondelinge en sch i elijke in o ma ie is de applica iea chi ec uu an de pla o men
nauwkeu ig in kaa geb ach . Ve olgens zijn gede aillee de a chi ec uu sche sen opges eld die de
unc ionali ei binnen he pla o m ela e en aan de applica ie unc ies en e e en iecomponen en die in
de DERA wo den besch e en.
De de ailanalyses an de diens pla o men en de gene alisa ies zijn me eel zo g en oog oo de ail
opges eld doo in o ma ieanalis Sablina Vis - Machado Maciel en in o ma iea chi ec Pano Ma ia. De
besch ij ingen an de pla o men zoals opgenomen in de bijlagen zijn mee de e ke en oo gelegd en
ge oe s bij de o ganisa ies die de pla o men behe en.
Op g ond an de de ailanalyses is een algemene sche s gemaak an de unc ionali ei en zoals die in de
huidige diens pla o men egelma ig wo den e ugge onden. Deze sche s is geb uik als leid aad oo
de analyse an de huidige si ua ie (hoo ds uk 3) en he sche sen an een oekoms ig isie (hoo ds uk 4)
oo he ealise en an diens en oo e bonden e goed. Waa de diens en de in e ac ie me de
geb uike aken, zijn de ged agsp ofielen digi aal e goed als leid aad geb uik .
De analyse en oekoms isie is gesch e en doo Enno Meije s (CTO) in nauwe a s emming me he
NDE-in as uc uu eam en he NDE-ne we k eam, in he bijzonde Elisabe h Wiessne
(ne we kcoö dina o Digi aal E goed Zich baa ) en Wilbe Helmus (ne we kmanage ). De eind edac ie
was in handen an Ronald de Nijs (ne we k edac eu ).
To slo een dankwoo d aan de ex e ne e iewe s Sjo s de Valk (Oxodax), Ma ijn A s (To al Design),
Sies Vonk (Vonke Kuns & Cul uu ) en Nadine an Tijn en collega’s an RCE oo hun cons uc ie e
eedback op de concep e sie an he appo .
6
Van da a naa diens - Visie op de on wikkeling an e bonden e goeddiens en
2. He diens pla o m an andaag
Om de we king an diens pla o men in kaa e b engen zijn waal e schillende pla o men
geanalysee d die diens en aanbieden binnen he NDE-ne we k. Di hoo ds uk besch ij op basis an
deze analyse de belang ijks e unc ies oo he e we ken an b onin o ma ie o ele an e diens en
oo eindgeb uike s: an he binnenhalen, ans o me en, ha monise en en indexe en an da a o de
ui eindelijke p esen a ie aan geb uike s.
Inleiding
E bes aan eel pla o men die geb uike s oegang ge en o e goedin o ma ie, aak a koms ig ui
e schillende b onnen. Deze diens pla o men kennen alle lei o men, zowel qua aangeboden diens en
en unc ies als de onde liggende echnische in ich ing. Om de we king an de huidige pla o men e
beg ijpen, zijn waal diens pla o men g ondig geanalysee d. Ze maken elk een specifieke selec ie an
in o ma ie oegankelijk oo geb uike s doo gege ens ui e schillende b onnen samen e b engen.
Voo elk diens pla o m is he applica ielandschap in kaa geb ach om inzich e k ijgen in de geb uik e
oepassingen. Ve olgens is een a chi ec uu sche s opges eld, waa in de belang ijks e unc ies op een
ges andaa disee de manie zijn besch e en. De bijlage be a de gede aillee de besch ij ingen an alle
waal pla o men.
Op basis an de analyse besch ij di hoo ds uk de belang ijks e unc ies an diens pla o men. De
nad uk lig op de unc ies die b onin o ma ie geschik maken oo he aanbieden an diens en aan
eindgeb uike s, zoals he binnenhalen, ans o me en, ha monise en en indexe en. Samen o men deze
unc ies de da alaag, me als esul aa een se an e bonden e goedin o ma ie. Daa naas beschikken
de mees e diens pla o men o e een p esen a ielaag. Deze om a unc ies waa mee e bonden
e goedin o ma ie aan geb uike s wo d aangeboden, bij oo beeld doo in o ma ie op een kaa e onen
o een esul a enlijs op e bouwen.
De analyse ich zich oo al op de da alaag, waa de g oo s e complexi ei oo bouwe s an
diens pla o men lig en de belang ijks e aags ukken ond he we ken me e goedin o ma ie spelen.
O e de p esen a ielaag is ela ie weinig nieuwe in o ma ie opgehaald, omda de ee de ui ge oe de
analyse naa de ged agsp ofielen oo digi aal e goed al een goed beeld gee an wa hie oo ele an
is.
7
Van da a naa diens - Visie op de on wikkeling an e bonden e goeddiens en
Wannee he diens pla o m deze in o ma ie beschikbaa s el , wo d de behee de an he pla o m
ei elijk b onhoude an nieuwe in o ma ie en publicee deze desgewens als nieuwe b on, inclusie een
da ase besch ij ing. Zo digi alisee Gouda Tijdmachine e goedb onnen o e gebouwen, s a en,
bed ij en en bewone s in Gouda. Om deze geha monisee de in o ma ie b ede beschikbaa e maken,
publicee he diens pla o m da ase besch ij ingen oo opname in he Da ase egis e .
Besp eking an de unc ies an de p esen a ielaag
De laa s e wee s appen zijn onde deel an de p esen a ielaag: de laag waa de p esen a ie en de
in e ac ie me de geb uike plaa s ind . Op basis an de analyse an de waal pla o men al deze laag
ui een in een unc ie oo he ophalen an de me ada a ui de da alaag en de daadwe kelijke p esen a ie
aan de geb uike .
S ap 9: ophalen an me ada a
Deze unc ie zo g oo he be agen an de beschikba e API’s en he ophalen en klaa maken an de
gege ens oo de p esen a ie.
Omda e in de p ak ijk aak geen duidelijke scheiding is ussen de da alaag en de p esen a ielaag, is e
weinig specifieke in o ma ie ge onden om algemene ui sp aken e kunnen doen o e deze unc ie. Wel
ind e al ijd een zoekac ie plaa s die esul ee in he e ugle e en an ele an e me ada a.
Voo de p esen a ielaag, waa deze en de olgende s ap onde allen, wo den echnieken geb uik die
algemeen an oepassing zijn oo he bouwen an websi es. IIIF o m hie op een ui zonde ing: deze
echnologie wo d nog nie b eed oegepas bui en he e goeddomein, waa doo specifieke oplossingen
nodig zijn. He geb uik an IIIF om beeldma e iaal (en bijbeho ende me ada a) bij de b on op e halen
wo d in de onde zoch e pla o men e eneens nog bepe k oegepas .
S ap 10: p esen e en an me ada a
Deze laa s e s ap is de ui eindelijke p esen a ie an de gege ens op een manie die aanslui bij de
doels elling an he pla o m en de wensen en he ged ag an de geb uike s.
De manie waa op e bonden e goedin o ma ie wo d gep esen ee d aan de geb uike s an
diens pla o men is zee di e s. He onde zoek naa ged agsp ofielen besch ij de olgende
p esen a ie o men: a beeldingwee ga e, mul imediawee ga e, ijdlijn- o kaa wee ga e o
e haalwee ga e. De bijlage ‘Wee ga e ypes’ gee een o e zich an de belang ijks e kenme ken.
Deze p esen a ie o men slui en goed aan bij de p ak ijk an de onde zoch e diens pla o men.
Pla o men me een olledig inge ich e p esen a ielaag ich en zich oo al op diens en die passen bij de
ged agsp ofielen ‘Ge ich in o ma ie zoeken’, ‘B owsen en on dekken’ en ‘In ens bele en’.
Voo de in ich ing an de p esen a ie zel lijken nauwelijks s andaa doplossingen e wo den geb uik ;
aak gaa he om maa we k oepassingen die specifiek oo he diens pla o m zijn on wikkeld. Voo
zo e di na e gaan was, wo den weinig he b uikba e oplossingen oegepas die ui wisselbaa zijn
ussen pla o men.
14

Van da a naa diens - Visie op de on wikkeling an e bonden e goeddiens en
3. He diens pla o m an mo gen
De mees e diens pla o men zijn gebouwd oo da de huidige ne we k oo zieningen (Te menne we k
en Da ase egis e ) en NDE-compa ibele collec ie-in o ma iesys emen beschikbaa wa en. Hoe zou
een diens pla o m e ui zien als he andaag wo d gebouwd? Di hoo ds uk besch ij opnieuw de
belang ijks e unc ies an een diens pla o m, maa dan me deze aag als e ekpun .
Inleiding
He o ige hoo ds uk besch ee de huidige p ak ijk an diens pla o men, gebasee d op de belang ijks e
unc ies die bij ijwel alle onde zoch e pla o men oo komen. In di hoo ds uk wo d e kend hoe
diens pla o men e ui kunnen zien wannee ze op imaal p ofi e en an de samenwe king in he ne we k,
zoals de Na ionale S a egie Digi aal E goed di beoog .
Conc ee gaa he om de olgende ui gangspun en:
● We ken olgens de ollen en e an woo delijkheden oo b onhoude s en diens e lene s, zoals
besch e en in de DERA;
● Voo bouwen op NDE-compa ibele collec ie-in o ma iesys emen;
● Maximaal geb uikmaken an ne we k oo zieningen zoals he Da ase egis e en he
Te menne we k;
● Ve g o en an he aanbod an diens en an e bonden e goedin o ma ie doo d empels oo
he geb uik e e lagen;
● Ve een oudigen an he opnemen an b onin o ma ie ia e de e s andaa disa ie en
onde s eunende oo zieningen in he ne we k;
● Samenwe king en he geb uik be e mogelijk maken ia a sp aken o e koppel lakken en
da amodellen oo de p esen a ie an e goedin o ma ie.
Hoe kan een diens pla o m e ui zien wannee he andaag olgens deze ui gangspun en zou wo den
gebouwd? Deze aag wo d bean woo d anui wee pe spec ie en: he implemen a iepe spec ie (wa
kan e nu al gedaan wo den?) en he on wikkelpe spec ie (wa wo d e mogelijk op de lange e
e mijn?). De e men ‘implemen a ie’ en ‘on wikkeling’ wo den in de es an di appo geb uik om
beide pe spec ie en e onde scheiden.
Bij he implemen a iepe spec ie gaa he om he doo oe en an de bes aande echnische oplossingen
en a sp aken. Denk hie bij aan he geb uik an de NDE-compa ibele b onsys emen en de
ne we k oo zieningen, maa ook aan nieuwe echnische oplossingen die nog nie b eed wo den
oegepas .
P og amma’s ge ich op implemen a ie spelen een belang ijke ol bij he e g o en an de
NDE-compa ibili ei . He Ve snellen-p og amma help e goedo ganisa ies bij oo beeld om e mig e en
o o e e s appen naa een NDE-compa ibel b onsys eem. Ook he we k an de da awe kplaa sen en de
digi aal-e goed-coaches d aag bij aan e de e s andaa disa ie en kwali ei s e be e ing. Dankzij deze
s appen wo d he een oudige om een diens pla o m in e ich en.
15
Van da a naa diens - Visie op de on wikkeling an e bonden e goeddiens en
Voo he on wikkelpe spec ie wo den oo s ellen gedaan om de bouw an diens pla o men e
e een oudigen. Di kan gaan om he on wikkelen an nieuwe unc ionali ei in de bes aande
ne we k oo zieningen o de on wikkeling an nieuwe oo zieningen. Nad ukkelijk wo d ook gekeken
naa de inze en doo on wikkeling an bes aande open sou ce oplossingen.
Beide pe spec ie en agen inze an alle pa ijen in he ne we k om o een nieuwe manie an we ken
e komen. Bij implemen a ie lig de nad uk op samenwe king me be okken pa ijen om een
NDE-compa ibele manie an we ken e ealise en. Voo he on wikkelen an nieuwe unc ionali ei is
samenwe king nodig ussen ins ellingen, so wa ele e ancie s en expe s, ge ich op he inden an
oplossingen die haalbaa en b eed inze baa zijn.
Scheiding in da alaag en p esen a ielaag
Bij de analyse an de waal onde zoch e diens pla o men is nad ukkelijk gekozen oo een scheiding
ussen unc ies oo de da alaag en de p esen a ielaag. De da alaag c eëe een uni o me, e bonden
ui snede an he aanbod an e goedin o ma ie. De p esen a ielaag p esen ee deze passend aan de
beoogde geb uike . Deze scheiding open mogelijkheden oo nieuwe samenwe kings o men ussen
diens pla o men en aanbiede s an publieks oepassingen.
In de huidige si ua ie is di he s andaa dbeeld an een diens pla o m.
Een diens pla o m haal in o ma ie op ui di e se b onnen en o m deze in de da alaag om o een
geïn eg ee d geheel. Op basis daa an ich de p esen a ielaag de diens in oo de geb uike .
Nu wo den diens pla o men aak nog als geslo en sys emen gezien, waa bij he geb uik an onde delen
zoals oegang o de zoekindex o knowledge g aph nie mogelijk is. Di kan in de oekoms e ande en.
Wannee de da alaag en de p esen a ielaag op elkaa wo den aangeslo en ia open en
ges andaa disee de APIs die de da a le e en olgens algemeen gedefiniee de da amodellen, on s aa
een nieuwe dynamiek. De inspanningen an pla o men wo den dan b ede he b uikbaa en ande e
pa ijen kunnen een oudige oo bouwen op wa e al beschikbaa is. Hie onde olgen enkele sche sen
die di illus e en.
16
Van da a naa diens - Visie op de on wikkeling an e bonden e goeddiens en
He is goed oo s elbaa da een diens pla o m in de oekoms een p esen a ielaag in ich op basis an
in o ma ie a koms ig ui zowel de eigen da alaag als de da alaag an ande e diens pla o men o
b onsys emen. Omda beide da alagen in o ma ie aanbieden ia een ges andaa disee de API, kan de
p esen a ielaag een oudig ui beide API’s pu en oo he in ich en an de diens .
Een de gelijke configu a ie is denkbaa wannee een ins elling de eigen collec iep esen a ie wil e ijken
me aan ullende in o ma ie ui he ne we k. Om die eden is he linke diens pla o m in de figuu
benoemd als ‘collec iepla o m’; de b onnen zijn in di ge al a koms ig an de ins elling zel . De aanze
o di pa oon is zich baa bij he Collec iepla o m Nieuwe Ins i uu .
Di soo scena io’s wo den pas mogelijk wannee diens pla o men hun da alaag open en he b uikbaa
aanbieden. Zoals nu he NDE-compa ibel we ken bij de b on een belang ijk gemeenschappelijk doel is,
zo zal in de oekoms ook he NDE-compa ibel we ken bij he diens pla o m een belang ijk
gemeenschappelijk doel wo den.
Een olgende on wikkels ap is om de p esen a ielaag olledig los e zien an he diens pla o m. De
p esen a ielaag maak dan geb uik an een koppel lak da e gens in he ne we k aanwezig is en wo d
aangeboden doo een ande diens pla o m.
Een oo beeld hie an is een c ea ie e pa ij die een al e na ie e p esen a ie on wikkel oo een
bes aande diens . He doel kan zijn om in o ma ie be e e la en aanslui en bij een ande e doelg oep die
doo he oo sp onkelijke pla o m nie wo d bediend, bij oo beeld he onde wijs. Omda e een open en
ges andaa disee d koppel lak is, kan de in o ma ie een oudig wo den he geb uik .
17
Van da a naa diens - Visie op de on wikkeling an e bonden e goeddiens en
In deze si ua ie bes aa he diens pla o m ei elijk alleen ui een so wa e oepassing die de
p esen a ielaag e zo g op basis an een o mee b onnen.
Een laa s e oo beeld an een ande e manie an denken o e diens pla o men is een diens pla o m
da zel geen p esen a ielaag in ich , maa unc ionee als koppel lak oo de p esen a ielagen an
ande en. He bied da adiens en aan waa mee ande en diens en oo geb uike s kunnen in ich en.
Bo ens aande inzich en zijn meegenomen in de isie op he diens pla o m an mo gen, die in de es
an di hoo ds uk in mee de ail wo d ui gewe k .
18
Van da a naa diens - Visie op de on wikkeling an e bonden e goeddiens en
O e zich an de on wikkels appen oo diens pla o men
De onde s aande abel gee een o e zich an de inhoud an he es e ende deel an di hoo ds uk. Ne
als in he o ige hoo ds uk o m he schema isch o e zich an de unc ies binnen he diens pla o m
he e ekpun oo de besp eking.
In he o ige hoo ds uk is de huidige si ua ie gesche s . Hie wo d e kend hoe de pla o men e ui
kunnen zien wannee ze op imaal p ofi e en an de samenwe king in he ne we k en aanslui en bij de
on wikkelingen die he NDE-p og amma in de a gelopen jaa in gang geze hee . Bij elke s ap kom de
ideale oekoms ige si ua ie aan bod, me daa bij ac ies waa nu al aan gewe k kan wo den
(‘Implemen a ie’) en ac ies oo de lange e e mijn (‘On wikkeling’).
S ap
Func ie
Doel
Implemen a ie
On wikkeling
1
Opname an de
b onnen
Diens pla o men kunnen
op een
ges andaa disee de
manie b onin o ma ie
ophalen en pe iodiek
bijwe ken
Da ase egis e geb uiken
oo he op agen an de
b onnen
Wijzigingen bij de b on
leidend maken oo
he bijwe ken de
opgenomen in o ma ie
2
Selec ie an
me ada a
Diens pla o men k ijgen
b onin o ma ie op maa
aangele e d en
on angen in o ma ie
o e ele an e
on wikkelingen bij de
b onnen
Da ase s wo den op maa
aangeboden oo een oudig
he geb uik
Da ase egis e
geb uiken om
ele an e b onnen e
on dekken
3
No malisa ie an
gege ens
Diens pla o men k ijgen
b onin o ma ie an goede
kwali ei die een oudig e
e we ken is
Inze en op schone,
geno malisee de da a bij de
b on
Inze en an (AI-) ools
om hoge e
da akwali ei e
be eiken
4a
T ans o ma ie naa
een geha monisee d
model ( echnisch)
Diens pla o men nemen
b onin o ma ie op die in
linked da a- o m
beschikbaa is
Mee ins ellingen gaan
NDE-compa ibele sys emen
geb uiken
On wikkeling an
unc ionali ei oo
au oma ische
ans o ma ies naa
linked da a
4b
T ans o ma ie naa
een geha monisee d
model (inhoudelijk)
Diens pla o men nemen
b onin o ma ie op die
olgens een s andaa d
da amodel is opgebouwd
Mee ins ellingen gaan hun
da a olgens he
NDE-Schema.o g-
oepassingsp ofiel
publice en
On wikkeling an
unc ionali ei oo
au oma ische
ans o ma ies an
da amodellen
19

Van da a naa diens - Visie op de on wikkeling an e bonden e goeddiens en
5
Inwinnen an
e ijkingen
Diens pla o men kunnen
de opgenomen
in o ma ie een oudig
e ijken me ande e
kennisb onnen in he
ne we k en publice en
hun e ijkingen olgens
een s andaa dmodel
Ve ijkingen wo den op een
ges andaa disee de manie
gepublicee d
On wikkeling an
unc ionali ei oo he
zoeken naa e men in
een ne we k an
e bonden e men
(Knowledge G aph
oo Te men)
6
Opbouwen an een
knowledge g aph
Diens pla o men o men
de opgenomen
in o ma ie om o
e bonden
e goedin o ma ie in de
o m an knowledge
g aphs
De be ekenis en samenhang
an de e zamelde
in o ma ie wo d op imaal
benu doo he opbouwen
an knowledge g aphs
On wikkeling an
unc ionali ei die
oegang o ande e
knowledge g aphs
een oudig mogelijk
maak
7
Opbouwen an een
zoekindex
Diens pla o men
on wikkelen
zoekdiens en die een
laagd empelige ingang
op he ne we k an
e bonden
e goedin o ma ie bieden
Voo he opbouwen an
zoekindexen wo d
geb uikgemaak an de
opgebouwde kennis in de
knowledge g aphs
On wikkeling an
unc ionali ei die he
zoeken in
geha monisee de
collec ies een oudig
mogelijk maak
8
Beschikbaa s ellen
Diens pla o men bieden
ges andaa disee de
oegang o hun da alaag
zoda
s andaa d oepassingen
hie op aan kunnen slui en
Duidelijke scheiding
aanb engen ussen da alaag
en p esen a ielaag
On wikkeling an
s andaa d API’s en
da amodellen oo
e de e
s andaa disa ie an de
p esen a ielaag
9
Ophalen an
me ada a
Diens pla o men
combine en in o ma ie in
he pla o m me
in o ma ie ui he ne we k
oo he p esen e en an
ele an e
e goedin o ma ie aan
geb uike s
Ged agsp ofielen leidend
maken oo he op agen
an de in o ma ie
On wikkeling an
unc ionali ei om
aan ullende in o ma ie
ui ande e b onnen op
e halen
10
P esen a ie an
me ada a
Diens pla o men kunnen
geb uikmaken an
s andaa d oepassingen
oo he p esen e en an
hun in o ma ie
Ged agsp ofielen leidend
maken oo he p esen e en
an e goedin o ma ie
On wikkeling an
s andaa d en
he b uikba e
p esen a ie o men
20
Van da a naa diens - Visie op de on wikkeling an e bonden e goeddiens en
Besp eking an de unc ies an de da alaag
He olgende deel besch ij de ach s appen die samen de da alaag o men. Ve ekkend anui de
in o ma ie ui de b onnen wo d de in o ma ie geschik gemaak oo geb uik in de p esen a ielaag.
S ap 1: opname an de b onnen
Doels elling
De ee s e s ap bij he bouwen an een diens pla o m is he selec e en en opnemen an gege ens ui de
b onnen. In de huidige si ua ie gebeu di aak nog s a isch en handma ig, waa bij oo elke b on
specifieke ac ies o kennis nodig zijn. He doel oo deze s ap is da diens pla o men de b onin o ma ie
op een ges andaa disee de manie kunnen ophalen en pe iodiek bijwe ken zod a e wijzigingen bij de
b on plaa s inden.
Implemen a ie: he Da ase egis e geb uiken oo he op agen an de b onnen
Diens pla o men kunnen een oudige we ken wannee ze he Da ase egis e als e ekpun nemen.
Di egis e bied een be ouwba e en machineleesba e manie om inzich e k ijgen in de beschikba e
in o ma ie, hoe deze e benade en is en welke API’s en da adumps beschikbaa zijn.
He Da ase egis e hee als doel om in o ma ie o e alle beschikba e b onnen zich baa e maken,
zoda duidelijk is da ze bes aan en hoe de da a oegankelijk is. In p incipe kan elke b on wo den
opgenomen, ongeach de manie waa op de da a wo d gepublicee d.
Als b onhoude s nog geen da ase besch ij ing hebben gepublicee d, bij oo beeld omda hun sys eem
di (nog) nie onde s eun , kan deze een oudig wo den oege oegd. Waa nodig kunnen he
Da ase egis e eam en de da awe kplaa sen onde s euning bieden. Di geld ook oo ge allen waa in
de huidige in o ma ie in he Da ase egis e nog nie an oldoende kwali ei is om goed he geb uik
mogelijk e maken.
On wikkeling: wijzigingen bij de b on leidend maken oo he bijwe ken an de opgenomen in o ma ie
De da ase besch ij ing bied ook de mogelijkheid om een wijzigingsda um doo e ge en. Bij een goede
in ich ing an de b on kan een a neme ia deze da um zien da de da ase gewijzigd is en e een nieuwe
e sie geladen moe wo den. Di mechanisme wo d al oegepas bij Koloniale Collec ies.
In de oekoms komen e linked da a-publica ie o men beschikbaa waa mee kleine wijzigingen kunnen
wo den doo gege en, zonde da s eeds de olledige da ase hoe e wo den e angen. De mees
olwassen echnologie hie oo , gebasee d op linked da a-s andaa den, is Linked Da a E en S eams
(LDES). Een e gelijkba e echnologie is de op IIIF gebasee de Change Disco e y API-specifica ie.
He Rijksmuseum geb uik de LDES- echnologie al oo de aanle e ing aan Koloniale Collec ies. He
NDE- eam onde zoek samen me Eu opeana hoe deze echnologie kan wo den oegepas oo de
doo le e ing an da a aan Eu opeana.
S ap 2: selec ie an me ada a
Doels elling
In de huidige si ua ie wo d gewe k me een oo a bepaalde selec ie an b onnen die wo den
opgenomen. Bij he opnemen an de b onda a is al ijd fil e ing en selec ie nodig om e komen o een op
21
Van da a naa diens - Visie op de on wikkeling an e bonden e goeddiens en
maa gemaak e se an in o ma ie die pas bij de diens die he pla o m wil bieden. He doel an deze
s ap is da diens pla o men b onin o ma ie di ec op maa aangele e d k ijgen en meldingen on angen
o e ele an e on wikkelingen bij de b onnen.
Implemen a ie: da ase s wo den op maa aangeboden oo een oudig he geb uik
Om diens pla o men zo efficiën mogelijk in e ich en, is he handig wannee b onhoude s nie alleen
hun olledige da ase aanbieden, maa ook op maa gemaak e e sies die een oudige e e we ken zijn.
Bij oo beeld alle objec en waa een e m ui de WO2-Thesau us aan gekoppeld is, o alle objec en
waa an de e aa dige de RKDa is s- e m oo ‘Vincen an Gogh’ be a . Pla o men zoals
Oo logsb onnen en Van Gogh Wo ldwide kunnen die in o ma ie dan een oudige e we ken.
E geld geen bepe king oo de hoe eelheid da ase s die pe o ganisa ie kan wo den aangeboden.
Deelcollec ies en de olledige collec ie kunnen p obleemloos naas elkaa wo den gepublicee d. He
pla o m Oo logsb onnen pas deze we kwijze egelma ig oe doo samen me b onhoude s een
ele an e selec ie an he o aal e bepalen en di als da ase e definië en. Belang ijk is da de da ase s
goed an elkaa e onde scheiden zijn doo duidelijke besch ij ingen. In de echnische besch ij ing kan
de ela ie ussen da ase s wo den wee gege en me behulp an een da ase ca alogus o he geb uik an
een deel/geheel-eigenschap.
On wikkeling: he Da ase egis e geb uiken om ele an e b onnen e on dekken
Op basis an besch ij ingen in he Da ase egis e en de beschikba e linked da a bij de b on kunnen
inhoudelijke analyses wo den gemaak an de in o ma ie. Zo kunnen in e essan e da ase s wo den
geïden ificee d en kunnen pla o men au oma isch meldingen on angen an ele an e on wikkelingen
bij de b onnen. Denk aan nieuwe da ase s me in o ma ie o e specifieke sch ij e s ( oo he
Au eu spo aal) o da ase s me links naa de WO2-Thesau us ( oo Oo logsb onnen).
Een ee s e aanze oo deze aan ullende diens e lening is nu in on wikkeling. De diens ‘Knowledge
G aph oo Da ase s’ analysee pe iodiek alle da ase s die beschikbaa zijn als linked da a en s el een
p ofiel op me de belang ijks e kenme ken. De analyse wo d momen eel ui ge oe d op ci ca 1 milja d
iples die ia he Da ase egis e zijn ge onden (zie code en da a s o y). De diens wo d e de
on wikkeld me inzich en die zijn opgedaan in conc e e oepassingen.
S ap 3: no malisa ie an gege ens
Doels elling
In de huidige si ua ie is de no malisa ie an gege ens, zoals he eenduidig sch ij en an da ums o
namen, een a beidsin ensie onde deel an he we k an diens pla o men. De opgeschoonde da a blij
doo gaans binnen he pla o m, waa doo ande e pla o men he zel de we k moe en doen. Vaak zijn
oo he opschonen ex a hulpmiddelen nodig en moe de da a ex a wo den geëxpo ee d en
geïmpo ee d. He doel an deze s ap is da diens pla o men b onin o ma ie aangeboden k ijgen die
an goede kwali ei is en een oudig e e we ken.
Implemen a ie: inze en op schone, geno malisee de da a bij de b on
Ideali e ind de no malisa ie an gege ens di ec bij de b on plaa s, op basis an gezamenlijke
a sp aken binnen he ne we k. Zo wo d de kwali ei an de b on duu zaam e be e d en hoe en nie alle
he geb uike s dezel de p oblemen op e lossen. B onhoude s we ken, me onde s euning an de
22
Van da a naa diens - Visie op de on wikkeling an e bonden e goeddiens en
da awe kplaa sen, aan kwali ei s e be e ing an hun gege ens en nemen eedback an
diens pla o men en ande e (he )geb uike s mee. Ook he s a en an c owdsou cing ini ia ie en kan
hie oo behulpzaam zijn.
Deze we kwijze aag om een open houding an b onhoude s en ac ie e communica ie anui
diens pla o men en ande e he geb uike s, onde s eund doo duidelijke, ne we kb ede a sp aken o e
he geb uik an s andaa den en he olgen an bes p ac ices. Zo gee de publica ie ’G ip op je da a’ ips
oo he analyse en en e be e en an besch ij ingen. Ook oo he e binden me e men ia he
Te menne we k zijn di e se ools en handleidingen beschikbaa . O ganisa ies die g o e hoe eelheden
da a beschikbaa s ellen, zouden ook na moe en denken o e p ocessen waa mee e ugkoppeling an
diens pla o men en geb uike s een oudig e we k kan wo den.
On wikkeling: inze en an (AI-) ools om hoge e da akwali ei e be eiken
AI- ools kunnen subs an ieel bijd agen aan he c eë en en opschonen an in o ma ie. E is g o e
oo ui gang in he omze en an handgesch e en eks en o audio isuele con en dankzij echnieken als
Handw i en Tex Recogni ion (HTR), Au oma ic Tex Recogni ion (ATR) en Au oma ic Speech
Recogni ion (ASR). Hie doo on s aan e ijke da a en me ada a, zeke wannee di gecombinee d wo d
me echnieken als Named En i y Recogni ion (NER). Ams e dam Timemachine hee deze echnieken
onde ande e oegepas in he Dia ies p ojec en he Meaning ul Memo ies p ojec .
Ook oo he opschonen en e be e en an me ada a elden kunnen AI- oepassingen een belang ijke ol
spelen. Een g o e ui daging is wel he ge ich inze en an deze echnieken. In de b onsys emen zal
daa oo oo lopig nog nie al ijd een mogelijkheid zijn. Daa om is he ele an om e e kennen hoe
deze echnieken als gene ieke oo ziening kunnen wo den aangeboden. B onsys emen moe en dan wel
unc ionali ei bieden om di soo e be e ingen o e ijkingen e impo e en.
S ap 4a: ans o ma ie naa een geha monisee d model ( echnisch)
Doels elling
Zoals besch e en in hoo ds uk d ie moe en diens pla o men de e schillende b onnen ha monise en
naa een gemeenschappelijk model da de basis o m oo de diens en. Hoewel di nog nie oo alle
diens pla o men geld , geb uiken ijwel alle onde zoch e pla o men linked da a als in eg a ieme hode.
Linked da a wo d duidelijk gezien als een goede manie om in o ma ie ui e schillende b onnen
echnisch e in eg e en. Momen eel kos he ech e nog eel inspanning om b onin o ma ie e
ans o me en naa linked da a. He doel oo deze s ap is daa om da diens pla o men in de oekoms
b onin o ma ie kunnen opnemen die al in linked da a- o m beschikbaa is en daa mee een oudige e
in eg e en.
Implemen a ie: mee ins ellingen gaan NDE-compa ibele sys emen geb uiken
Diens pla o men hebben nu aak nog e maken me een g o e e scheidenheid aan manie en waa op
de da a an b onnen wo d aangeboden, zoals CSV, OAI-PMH, specifieke API’s en linked da a. S eeds
mee b onhoude s publice en hun da a ech e op een NDE-compa ibele manie , waa doo b onnen
s eeds ake als linked da a (als dump o ia een SPARQL-endpoin ) beschikbaa komen. Hie doo
neem de e scheidenheid s e k a .
23
Van da a naa diens - Visie op de on wikkeling an e bonden e goeddiens en
On wikkeling: on wikkeling an s andaa d API’s en da amodellen oo e de e s andaa disa ie an de
p esen a ielaag
He open maken an de huidige, geslo en API’s is een ee s e s ap naa mee anspa an ie. Om ech een
nieuw ecosys eem an diens pla o men e ealise en, is e de e on wikkeling nodig: open en
ges andaa disee de API’s en da amodellen waa mee s andaa d oepassingen op mee de e pla o men
kunnen wo den ingeze .
Mee s andaa disa ie in de aanslui ing ussen de da alaag en de p esen a ielaag c eëe nieuwe
mogelijkheden oo samenwe king en he geb uik. In plaa s an een eigen edac ionele pagina e maken
zou he Van Gogh Village Museum bij oo beeld in de oekoms oo hun pagina o e Vincen in Nuenen
geb uik kunnen maken an wa e beschikbaa is in he ne we k. A beeldingen ia IIIF bij he Van Gogh
Museum en de bijbeho ende ijke me ada a ia een API an he Van Gogh Wo ldwide-pla o m. Me open
en ges andaa disee de API’s – zowel bij de b on als bij he diens pla o m – kan di scena io een oudig
we kelijkheid wo den.
He ui eindelijke doel is om e goedin o ma ie op elke plaa s in he ne we k beschikbaa e s ellen ia
open en ges andaa disee de API’s: bij de b on, in de ne we k oo zieningen en na e we king in
diens pla o men. Deze aanpak zo g oo een flexibele, dynamische en duu zame samenwe king. De
API-s a egie an de Nede landse o e heid bied inspi a ie oo deze on wikkel ich ing.
Doo API’s open e maken on s aa de mogelijkheid om ne we kb ede a sp aken e maken o e
API-s andaa den en bijbeho ende da amodellen oo de p esen a ielaag. Voo
collec iemanagemen sys emen is he we ken me API's en da amodellen inmiddels de dagelijkse
p ak ijk. Voo diens pla o men zou di in de oekoms ne zo anzel sp ekend moe en wo den.
Besp eking an de unc ies an de p esen a ielaag
De es e ende wee s appen zijn onde deel an de p esen a ielaag: de laag waa de in e ac ie me de
geb uike plaa s ind – en daa mee he slui s uk an de hele ke en an b on naa diens . Op basis an de
analyse an de waal pla o men al deze laag ui een in een unc ie oo he ophalen an de me ada a
ui de da alaag en de daadwe kelijke p esen a ie aan de geb uike . Beide unc ies bouwen oo al doo op
inzich en ui de ‘Gids oo he we ken me ged agsp ofielen’. In de huidige diens pla o men zien we
oo al diens en die gaan o e he p esen e en an in o ma ie. In de ged agsp ofielen is e daa naas ook
nad ukkelijk aandach oo ande e o men an in e ac ie me de e goedin o ma ie. Als esul aa an de
ui we king an de ged agsp ofielen kan di o nieuwe soo in e ac ies o in e aces leiden.
S ap 9: ophalen an me ada a
Doels elling
Zoals in de inleiding an di hoo ds uk besch e en zullen de da alaag en de p esen a ielaag in de
oekoms mee los an elkaa kunnen unc ione en. Voo he p esen e en an ele an e
e goedin o ma ie aan geb uike s haal de p esen a ielaag in o ma ie op ia he koppel lak da
beschikbaa is gemaak in de da alaag an he eigen pla o m. Daa naas wo d he mogelijk om in de
oekoms ook in o ma ie op e halen an ande e pla o men o b onnen in he ne we k.
30

Van da a naa diens - Visie op de on wikkeling an e bonden e goeddiens en
Implemen a ie: ged agsp ofielen leidend maken oo op agen an de in o ma ie
Rele an e diens en oo geb uike s agen om kwali a ie goede gege ens die een oudig kunnen
wo den opge aagd. De bijlage ‘Ve eis en oo de (me a)da a olgens de gids oo ged agsp ofielen’
gee een o e zich an de eisen die ges eld wo den aan de da a en me ada a oo de e schillende
ged agsp ofielen. A hankelijk an he gekozen ged agsp ofiel moe de p esen a ielaag de juis e
in o ma ie kunnen op agen. Ged agsp ofielen moe en daa om leidend wo den bij he in ich en an de
da amodellen waa mee de da alaag de in o ma ie aanbied .
Veel diens en p esen e en beeldma e iaal aan geb uike s. De IIIF-in e ace bied een slimme oplossing
oo he ges andaa disee d ophalen en p esen e en an beeldin o ma ie. Alle NDE-compa ibele
b onsys emen onde s eunen IIIF oo he aanbieden an me ada a o e beeldma e iaal.
Hoewel IIIF bij de s a mogelijk ex a inspanning e eis omda he nog nieuwe ij onbekende
echnologie geb uik , oo kom he ingewikkelde oplossingen om a beeldingen ui e schillende
omge ingen bij elkaa e b engen. Bo endien wo d he oo a e zamelen en bewe ken an
a beeldingen o e bodig, wa de anspa an ie e be e en de duu zaamheid e g oo .
On wikkeling: on wikkeling an unc ionali ei om aan ullende in o ma ie ui ande e b onnen op e
halen
S eeds mee gege ens komen bij de b onnen als linked da a beschikbaa . Di be eken da de in o ma ie
links be a naa ge ela ee de o aan ullende in o ma ie elde s op he web. Ee de we d al besp oken da
he bij e ijkingen nu ig kan zijn deze ex a in o ma ie op e halen. He is ook mogelijk om di pas la e
e doen, bij oo beeld wannee een geb uike de in o ma ie daadwe kelijk op aag .
He olgen an de links in de da a en he flexibel kunnen in eg e en an deze aan ullende in o ma ie in
de diens demons ee de mee waa de an e bonden e goedin o ma ie. Gouda Tijdmachine is een
an de schaa se oo beelden an de onde zoch e pla o men die di p incipe al oepas . In de
p esen a ie an di demo-objec wo d in o ma ie ech s eeks opgehaald bij de onde liggende b onnen.
S ap 10: p esen e en an me ada a
Als laa s e s ap wo d e bonden e goedin o ma ie ia een geb uike sin e ace gep esen ee d aan de
geb uike an de diens . Di kan a ië en an een een oudige widge o een app o ui geb eide
unc ionali ei binnen een con en managemen sys eem.
In de isie an he NDE zou ui eindelijk elke omge ing waa e goedin o ma ie wo d gep esen ee d een
ingang op he ne we k an e bonden e goedin o ma ie kunnen zijn. He in con ac komen me
e goedin o ma ie gebeu aak anui de eigen agen o de con ex an de geb uike . Doo he
aanbieden an diens en e e een oudigen on s aan e mee plaa sen waa in geb uike s in con ac
komen me e bonden e goedin o ma ie, waa doo he be eik wo d e g oo .
De oo a gaande s appen gingen o e s andaa disa ie an de da a en koppel lakken. In deze s ap s aa
he beschikbaa maken an s andaa d oepassingen cen aal. Hie mee kunnen diens pla o men en
ins ellingen hun e goedin o ma ie een oudige aanbieden binnen de con ex an de beschikba e
in o ma ie in he ne we k.
31
Van da a naa diens - Visie op de on wikkeling an e bonden e goeddiens en
Implemen a ie: ged agsp ofielen leidend maken oo he p esen e en an e goedin o ma ie
He NDE-p og amma we k al lange e ijd me ged agsp ofielen om de beoogde geb uike zo goed
mogelijk e bedienen. De gedach e is da geb uike s een bepaald ged ag e onen da aanslui bij hun
doel oo he aadplegen an e goedin o ma ie.
E wo den ach e schillende ged agsp ofielen onde scheiden. Elk p ofiel be a een ko e omsch ij ing
en een o e zich an ele an e unc ionali ei en oo een publieks oepassing. Voo mee in o ma ie zie
de ‘Gids oo he we ken me ged agsp ofielen’. Veel o ganisa ies we ken me een benade ing anui
doelg oepen, bij oo beeld aan de hand an ‘pe sona’s’. Voo di appo is als ui gangspun genomen da
de doelg oepenbenade ing ui eindelijk esul ee in he ui we ken olgens een o mee ged agsp ofielen.
Ged agsp ofielen zijn een waa de ol hulpmiddel oo on wikkelaa s an diens pla o men. Ze helpen e
bepalen welke unc ionali ei en me ada a nodig zijn om geb uike s op imaal e bedienen. Daa mee lig
e een goed e ekpun om gezamenlijk e we ken aan s andaa d oepassingen die oldoen aan de eisen
an een bepaald ged agsp ofiel.
Voo he onen an a beeldingen zijn inmiddels s andaa d oepassingen beschikbaa dankzij he geb uik
an de IIIF-s andaa d. Als een b on oegang ia IIIF onde s eun , kan beeldma e iaal een oudig wo den
gep esen ee d me een an de beschikba e IIIF- iewe s. Deze bieden ui geb eide unc ionali ei , zoals
inzoomen, ui snedes maken, d aaien en spiegelen. Daa naas bied de IIIF-media ook mogelijkheden
oo e ijkingen zoals agging o geo e e e en.
On wikkeling: on wikkeling an s andaa d en he b uikba e p esen a ie o men
In he oo gaande is ui geb eid gesp oken o e s andaa disa ie an koppel lakken (API’s) en de
gege ens die daa in beschikbaa ges eld wo den. Een olgende s ap oo efficiën e e samenwe king in
he ne we k is s andaa disa ie an de unc ionali ei waa mee e goedin o ma ie wo d gep esen ee d.
De ged agsp ofielen bieden een goed ui gangspun oo e de e s andaa disa ie op di gebied.
Voo de p esen a ie an e goedin o ma ie oo he blade en doo a beeldingen, he sc ollen ia een
ijdlijn o he na ige en o e een kaa is in eel ge allen geen maa we k nodig, maa ols aa een
s andaa d oepassing. Een de gelijke oepassing le e unc ionali ei die oo de mees e diens en
oldoe . De o mge ing is daa bij ui e aa d olledig zel in e ich en.
Doo samen e we ken aan he beschikbaa maken an di soo oepassingen oo de mees gangba e
p esen a ie o men, kan geb uike s een oudig oegang wo den geboden o e bonden
e goedin o ma ie ia elke e goedwebsi e en -app. Een inspi e end oo beeld in deze con ex is he
ini ia ie an he Kadas e oo een s andaa dp esen a ie an in o ma ie op een kaa ia NLMaps.
Vanui he NDE-p og amma wo d de komende ijd ingeze op he s imule en an de on wikkeling an
s andaa d oepassingen. Ui gaande an de e schillende ged agsp ofielen en bijbeho ende
wee ga e ypes wo den on wikkelpa ijen ui genodigd he b uikba e componen en e on wikkelen. Deze
componen en dienen als bouws enen oo de e goedp esen a ie binnen e goedwebsi es en
diens pla o men in he ne we k.
32
Van da a naa diens - Visie op de on wikkeling an e bonden e goeddiens en
De he b uikba e componen en maken geb uik an de ee de besch e en s andaa dkoppel lakken en
-da amodellen. Ze zijn oepasbaa binnen de gangba e con en managemen sys emen en
p og ammee alen en wo den als open sou ce on wikkeld. Ideali e d aag elk nieuw ini ia ie bij aan he
opbouwen en e be e en an deze p esen a iecomponen en – bij oo keu als eis oo p ojec en me
financie ing anui he ne we k.
Als ee s e s ap wo den naa aanleiding an di appo gesp ekken ges a me alle be okken pa ijen
om de haalbaa heid e e kennen. Di moe leiden o een p og amma da , ui gaande an de
ged agsp ofielen, s apsgewijs s andaa dcomponen en on wikkel oo he p esen e en an e bonden
e goedin o ma ie.
Een mogelijk s a pun is om de ocus ee s e ich en op een algemene use case, zoals he blade en
doo beeldcollec ies. Ee s e e kenningen in deze ich ing wo d al ui ge oe d in he MakeMyFlix-p ojec
en de E goedflix.
Hie mee kom de isie op he diens pla o m an mo gen o een einde. He olgende en laa s e
hoo ds uk besch ij een agenda oo de samenwe king om de opga e an diens pla o men e
e een oudigen en hun we k binnen he ne we k b ede beschikbaa e maken.
33
Van da a naa diens - Visie op de on wikkeling an e bonden e goeddiens en
4. Samen e de bouwen
Doo samen e we ken aan e de e s andaa disa ie on s aa een ecosys eem waa in e goeddiens en
gemakkelijke on wikkeld kunnen wo den. De onde s aande agenda laa zien hoe b onhoude s,
diens pla o men en alle ande e be okkenen di samen kunnen be eiken. He jaa lijkse
NDE-p og amma onde leiding an he NDE-ne we k eam d aag hie aan bij.
Inleiding
He in ich en en onde houden an een diens pla o m is complex en kos baa . Tegelijke ijd g oei ,
aangespoo d doo de Na ionale S a egie Digi aal E goed, de behoe e om e goedin o ma ie ui
e schillende b onnen op een zin olle manie aan geb uike s aan e bieden.
Ui eindelijk zal elke websi e an een e goedins elling unge en als ingang o he ne we k an e bonden
e goedin o ma ie. Geb uike s k ijgen zo oegang o e goedin o ma ie die is e bonden me in o ma ie
an ande e ins ellingen en pla o men. Deze da a uim e oo cul u eel e goed on s aa doo
gezamenlijke a sp aken, s andaa den en ne we k oo zieningen als he Da ase egis e en he
Te menne we k.
To nu oe wo den diens pla o men aak als au onome en geïsolee de p og amma’s on wikkeld.
Volgens de Na ionale S a egie maken ze ech e deel ui an de da a uim e oo cul u eel e goed en zijn
ze een belang ijk ins umen om e goedin o ma ie bij g o e g oepen geb uike s e b engen.
Me de inzich en ui di appo kan een dynamisch ecosys eem on s aan waa in nieuwe diens en
een oudige en egen lage e kos en wo den inge ich , dankzij e de e s andaa disa ie en nauwe e
samenwe king. Di aag om duidelijke ui gangspun en oo b onhoude s, diens pla o men en alle
e de e be okken pa ne s, an le e ancie s en on wikkelpa ijen o ad iseu s. Zo on s aa een
p og amma oo een NDE-compa ibele manie an we ken oo alle deelneme s in he ne we k. He
NDE-ne we k eam gee hie ich ing aan ia he jaa lijkse NDE-p og amma, da mede ge ich is op de
on wikkeling en he geb uik an di dynamische ecosys eem.
In lijn me de eisen oo NDE-compa ibel we ken bij de b onnen ekenen zich, mede doo de analyse in
di appo , ook de con ou en a an de ealisa ie an NDE-compa ibele diens en. Deze diens en
kenme ken zich doo da ze:
● he Da ase egis e als e ekpun nemen
● doo bouwen op NDE-compa ibele b onnen
● samen me de b onhoude s we ken aan no malisa ie en be e e kwali ei an de b onin o ma ie
● aan ullende in o ma ie op een s andaa d manie beschikbaa maken oo he geb uik in he ne we k
● een duidelijke scheiding aanb engen ussen de da alaag en de p esen a ielaag, en de APIs en
me ada amodellen die he koppel lak o men s andaa dise en en beschikbaa s ellen oo
he geb uik
● de p esen a ie oo en in e ac ie me de geb uike in ich en op basis an de inzich en o e de
ged agsp ofielen.
34
Van da a naa diens - Visie op de on wikkeling an e bonden e goeddiens en
He onde s aande o e zich besch ij hoe de e schillende pa ne s op imaal kunnen bijd agen aan he
oegankelijk maken an e goedin o ma ie oo geb uike s op een NDE-compa ibele manie . Geo dend
naa wa nu al kan en waa gezamenlijk naa oe wo d gewe k , on s aa he onde s aande beeld. Di a
de in he o ige hoo ds uk ui geb eid besp oken in o ma ie in hoo dlijnen samen, geo dend naa de
e schillende ollen in he ne we k.
Implemen a ieagenda
De diens pla o men d agen bij doo :
● He geb uik an da ase besch ij ingen als s a pun oo he e zamelen an b onin o ma ie;
● He ac ie benade en an b onhoude s oo he aanbieden an specifieke da ase s en
da ase besch ij ingen om de e we king e e een oudigen;
● He melden an p oblemen op he gebied an da akwali ei aan b onhoude s;
● He aanspo en an b onhoude s om NDE-compa ibel e we ken (waa mogelijk me financiële
onde s euning);
● He geb uiken an da ase s in linked da a- o m en IIIF wannee beschikbaa ;
● He oe sen an de b uikbaa heid an he NDE-Schema.o g- oepassingsp ofiel en he bijd agen aan
e be e ingen;
● He publice en an e ijkingen olgens een s andaa dmodel en geschik oo opname in he
Da ase egis e ;
● He samenb engen an de opgenomen in o ma ie in een knowledge g aph oo een op imaal
geb uik an de e zamelde kennis;
● He slim geb uikmaken an seman iek oo he bouwen an de zoekindexen;
● He onde scheid aanb engen ussen unc ies an de da alaag en de p esen a ielaag en in beeld
b engen an de koppel lakken daa ussen;
● He oepassen an ged agsp ofielen oo he bepalen an de benodigde in o ma ie;
● He oepassen an de ged agsp ofielen oo he p esen e en an de in o ma ie;
● He geb uik an IIIF oo he ophalen en p esen e en an beeldin o ma ie.
De b onhoude s d agen bij doo :
● He aanle e en an ac uele en ijk besch e en da ase besch ij ingen;
● He op maa aanbieden an da ase s op basis an de behoe en an de diens pla o men en ande e
he geb uike s;
● He geb uik an he in ulboek en ande e ich lijnen oo in oe en opschoning an gege ens;
● He delen an in o ma ie anui NDE-compa ibele collec ie-in o ma iesys emen dan wel he maken
an plannen om daa oe o e e schakelen;
● He beschikbaa s ellen an beeldma e iaal da b uikbaa is oo he geb uik doo diens pla o men
en ande e pa ijen ( oldoende hoge esolu ie, oo zien an de juis e licen ie oo waa den).
● He publice en an da a olgens he NDE-Schema.o g- oepassingsp ofiel en e en ueel aange uld
me de publica ie olgens een domeinspecifiek oepassingsp ofiel;
● He opens aan oo eedback an diens pla o men en ande e ins ellingen als eac ie op he
publice en an de da a;
● He meewe ken aan he ops ellen an mappingen an specifieke da a naa algemeen geb uik e
da amodellen.
35

Van da a naa diens - Visie op de on wikkeling an e bonden e goeddiens en
He NDE-p og amma d aag bij doo :
● He bieden an onde s euning anui he Da ase egis e :
○ oo opname an da ase besch ij ingen en he geb uik an gepublicee de da a;
○ om aangeboden da ase s be e e la en aanslui en bij behoe en an diens pla o men;
● He bieden an onde s euning anui he Te menne we k om b onin o ma ie zo eel mogelijk e
e binden me ges andaa disee de e minologieb onnen;
● He bieden an onde s euning bij he ops ellen en delen an bes p ac ices oo in oe an
e goedda a;
● He on wikkelen an ini ia ie en om NDE-compa ibel we ken oo alle b onhoude s mogelijk e
maken;
● He onde houden an he NDE-Schema.o g- oepassingsp ofiel en e we king an eedback hie op;
● Onde s euning bieden bij de doo on wikkeling an domeinspecifieke oepassingsp ofielen;
● He on wikkelen an een oepassingsp ofiel oo he delen an e ijkingen;
● He e kennen an de mogelijkheden oo (mee ) cen ale opslag an e ijkingen;
● He ad ise en o e opbouw en be aging an knowledge g aphs;
● He ad ise en o e opbouw an zoekindexen die de seman iek in de da a op imaal benu en en
in en a isa ie an inspi e ende oo beelden;
● De doo on wikkeling an de DERA oo de diens pla o men samen me de DERA-A chi ec uu aad;
● De doo on wikkeling an ged agsp ofielen doo he o mule en an minimale da a-eisen;
● De doo on wikkeling an ged agsp ofielen doo he o mule en an minimale p esen a ie-eisen.
On wikkelagenda
De diens pla o men d agen bij doo :
● Een da ages uu d p oces oo de opname an b onnen doo :
○ e kennen an mogelijkheden om da ase s op e halen op basis an wijzigingsda um;
○ e kennen an mogelijkheden om upda es anui b onnen e e we ken;
● He expe imen e en me nieuwe echnieken oo au oma ische e be e ing an da akwali ei ;
● He kiezen an s andaa dda amodellen als e ekpun oo he opnemen an b onnen;
● He op imaal geb uiken an gelink e e men oo he zoekp oces;
● He slim geb uikmaken an in o ma ie ui ande e knowledge g aphs in he ne we k oo e ijking
an de eigen diens ;
● He geb uikmaken an s andaa d API’s en da amodellen oo he koppel lak ussen da alaag en
p esen a ielaag;
● He mogelijk maken om ge ela ee de in o ma ie an bui en he pla o m e in eg e en;
● He geb uikmaken an s andaa doplossingen oo p esen a ie an e goedin o ma ie.
De b onhoude s d agen bij doo :
● Be ouwba e wijzigingsda ums an de da ase s en de daa in besch e en objec en;
● He e kennen an mogelijkheden oo he aanbieden an wijzigingen en upda es;
● S eeds be e e binden an in o ma ie me e men en links naa ande e ele an e in o ma ie;
● He e kennen an mogelijkheden om eedback o e ijkingen in bulk e e we ken in he sys eem;
● Expe imen e en me nieuwe echnieken oo de au oma ische e be e ing an da akwali ei .
36
Van da a naa diens - Visie op de on wikkeling an e bonden e goeddiens en
He NDE-p og amma d aag bij doo :
● He expe imen e en me doo le e ing an gege ens op basis an wijzigingen in de da a;
● De doo on wikkeling an de Knowledge G aph oo Da ase s op basis an behoe en an
diens pla o men en ande e he geb uike s;
● De onde s euning an expe imen en oo au oma ische e be e ing an da akwali ei ;
● De on wikkeling an acili ei en oo au oma ische ans o ma ie naa linked da a;
● De on wikkeling an acili ei en oo au oma ische ans o ma ie naa s andaa dda amodellen;
● De on wikkeling an unc ionali ei oo op imaal geb uik an e bonden e men, bij oo beeld doo
e kenning an een Knowledge G aph oo Te men;
● He e kennen an de on wikkeling an aan ullende knowledge g aphs oo be e e indbaa heid
an e goedin o ma ie;
● De e kenning an een (mee ) cen ale zoekindex die een een oudige zoek unc ionali ei bied oo
s andaa d agen;
● De on wikkeling an gemeenschappelijke a sp aken o e s andaa den en oepassingsp ofielen oo
he geb uik an API’s en da amodellen in he koppel lak ussen da alaag en p esen a ielaag;
● He ad ise en o e op imaal geb uik an ge ela ee de ex e ne in o ma ie en he delen an bes
p ac ices;
● He s imule en an de on wikkeling an s andaa dcomponen en oo de p esen a ie an
e goedin o ma ie con o m de ged agsp ofielen.
37
Van da a naa diens - Visie op de on wikkeling an e bonden e goeddiens en
Bijlage 1: In en a isa ie an 12 diens pla o men
Deze bijlage besch ij de gede aillee de analyses an waal diens pla o men die in de pe iode an
janua i o en me decembe 2024 in kaa geb ach zijn. De diens pla o men maken allemaal een
specifieke selec ie an in o ma ie oegankelijk oo geb uike s doo gege ens ui mee de e b onnen
samen e b engen.
Een di e si ei aan diens pla o men
Voo deze analyse is een selec ie gemaak die een goed beeld gee an de di e si ei an
diens pla o men, zowel qua geb uik e echnologie als con ex en doels elling.
He mees oo komende ype is he hema ische pla o m da e goedin o ma ie an e schillende
o ganisa ies samenb eng ondom een specifiek hema. In onde s aand o e zich komen
ach e een olgens de hema ische pla o men an Del s aa dewe k, Koloniale Collec ies, Modemuze,
Ne we k Oo logsb onnen en Van Gogh Wo ldwide aan bod.
Een a ian hie an is he ijdmachinepla o m. Ook deze b eng b onnen anui één pe spec ie samen,
maa dan me als doel een zo olledig mogelijk beeld e ge en an een bepaalde plaa s o egio. Hie bij
o men loca ie en ijd belang ijke in alshoeken om de geschiedenis an een gebied in de loop de ijd e
onen. Voo di appo is gekeken naa Gouda Tijdmachine, Lisse Tijd eis en Ams e dam Time Machine
- Dia ies, waa bij de laa s e een specifieke oepassing is binnen he b ede e Ams e dam Time Machine-
p og amma.
Ande e pla o men zijn on s aan anui o ganisa o isch pe spec ie . Zo besch ij he appo Linked
Open Limbu g, waa in in as uc uu en diens en wo den on wikkeld anui de samenwe king ussen
Limbu gse e goedins ellingen ondom de Limbu g Collec ie. Een ande oo beeld is Podiumkuns .ne .
Hie we ken o ganisa ies samen anui hun ol oo de podiumkuns en, me als doel een in eg aal en
oegankelijk digi aal o e zich an he Nede landse podiumkuns e goed e ealise en. Bij di ype
pla o men s aa he ealise en an een o e koepelende in as uc uu cen aal waa zo eel mogelijk
ins ellingen bij kunnen aanslui en en op basis waa an ges andaa disee de diens en kunnen wo den
aangeboden.
Ten slo e zijn pla o men opgenomen die oo al ge ich zijn op de p esen a ie an de eigen collec ie an
een o ganisa ie, waa bij e gelijkba e inspanningen gedaan wo den om in o ma ie ui e schillende
b onnen e in eg e en en oegankelijk e maken oo geb uike s. Hie an zijn he Collec iepla o m an
he Nieuwe Ins i uu en de nieuwe collec ie-in as uc uu an he Rijksmuseum de oo beelden.
Hoe de diens pla o men zijn onde zoch
Voo elk diens pla o m is, samen me de behee de s e an, een gede aillee de besch ij ing an de
unc ionali ei opges eld. Deze bes aa ui een ko e in oduc ie an de con ex en he doel, een
38
Van da a naa diens - Visie op de on wikkeling an e bonden e goeddiens en
o e zich s ekening an alle oegepas e unc ies en applica ies (he applica ielandschap) en een
gede aillee de besch ij ing an hoe de b onda a naa de diens wo d e aald.
Op basis an de e zamelde in o ma ie zijn a chi ec uu sche sen opges eld die la en zien hoe de
unc ionali ei an he diens pla o m zich e houd o algemene kenme ken an diens pla o men zoals
die in de DERA besch e en zijn. De a chi ec uu sche sen ge en zo een gemeenschappelijk beeld an de
in ich ing an de diens pla o men anui he pe spec ie an de DERA. Zo on s aa e een uni o me
manie an kijken naa de pla o men.
Bij de analyse an de pla o men is specifiek gekeken naa wee delen an de in as uc uu . Ten ee s e
is onde zoch hoe e goedin o ma ie ui b onnen wo d oo be eid oo geb uik binnen he pla o m – di
deel is aangeduid als de da alaag. Ten weede is geanalysee d hoe de samengeb ach e in o ma ie wo d
e we k oo p esen a ie aan de geb uike – di onde deel an de in as uc uu o m de
p esen a ielaag.
Pe pla o m zijn e de de belang ijks e kenme ken als pa onen besch e en. Zo is e gekeken naa de
manie waa op b onin o ma ie wo d ge ans o mee d, hoe binnen de pla o men een geha monisee d
model an de e zamelde gege ens wo d opgebouwd, hoe de in e ace ussen de da a- en
p esen a ielaag is inge ich en op welke manie e geb uikgemaak wo d an ne we k oo zieningen
zoals he Da ase egis e en he Te menne we k.
Op basis an deze analyse kon een eeks algemene ui sp aken wo den gedaan o e de we king an de
diens pla o men. Deze be indingen o men de basis oo de besp eking an de diens pla o men in he
ee s e deel an di appo .
Deze bijlage me de in en a isa ie an de waal diens pla o men be a zee gede aillee de echnische
in o ma ie die zich specifiek ich op collega's die bij di soo pla o men be okken zijn. E is bewus
oo gekozen deze de ails olledig op e nemen, omda deze in o ma ie bijzonde waa de ol is oo deze
doelg oep. Voo zo e bekend is di de ee s e kee da de gelijke in o ma ie op zo’n in eg ale wijze is
gedocumen ee d en beschikbaa wo d ges eld.
Voo de nie - echnische leze is he ad ies om oo al kennis e nemen an de besp eking in he appo
zel . Nie emin is gep obee d om de in o ma ie in deze bijlage zo ges uc u ee d en helde mogelijk e
p esen e en zoda ook zonde diepgaande echnische kennis de leze och een beeld kan o men an de
aanpak en in ich ing. De eks be a bo endien al ijke e wijzingen naa ach e g ondin o ma ie en is
oo zien an een beg ippenlijs die de belang ijks e e men oelich .
Naas he in kaa b engen an he applica ielandschap an de waal pla o men is e ook een
a chi ec uu analyse ui ge oe d in he kade an de DERA. Deze analyse is opges eld in de
A chiMa e-a chi ec uu aal. De samen a ing hie an is opgenomen in he appo , de de ailanalyses zijn
beschikbaa ia: h ps://gi hub.com/ne we k-digi aal-e goed/a chi-diens pla o men.
39
Van da a naa diens - Visie op de on wikkeling an e bonden e goeddiens en
1.2 Koloniale Collec ies Da ahub
Besch ij ing an he pla o m
Koloniale Collec ies Da ahub is een p ojec an he Colonial Collec ions Conso ium. He conso ium is
een pa ne schap an ij o ganisa ies me expe ise op he gebied an koloniale collec ies. He
diens pla o m is gebouwd om e goedobjec en ui een koloniale con ex , in Nede landse musea,
digi aal openbaa en oegankelijk e maken. He is opgeze op basis an linked da a, d aaiend op een
aangepas e a chi ec uu die ekening houd me de a ië ei an b onda a en b onhoude s.
De Da ahub bes aa ui wee elemen en: een Da ase B owse en een Resea ch Applica ie. Via de
Resea ch Applica ie k ijgen geb uike s oegang o de da ase s an deze collec ies en kunnen ze zowel
zoeken als b owsen doo de objec en. De me ada a an de objec en om a de oo sp ong en zo eel
mogelijk ande e gege ens, zoda onde zoeke s en he koms gemeenschappen we eldwijd kunnen zien
wa oo objec en waa in Nede land e inden zijn. He pla o m hee hie bij als unc ie om de
ui oe ing an he Nede landse es i u iebeleid e onde s eunen. Daa naas acili ee de Resea ch
Applica ie de samenwe king ussen belanghebbenden, gemeenschappen en onde zoeke s. Di gebeu
ia unc ies waa mee geb uike s in o ma ie, pe spec ie en en con ex kunnen oe oegen aan objec en
en collec ies en waa mee gemeenschappen kunnen wo den aangemaak .
Om o e zich e houden op de da ase s binnen de Da ahub en om hun oegankelijkheid e bepalen, hee
he conso ium ook een Da ase B owse on wikkeld. Me deze applica ie kunnen geb uike s naa
da ase s zoeken en de belang ijks e kenme ken an een da ase bekijken, zoals licen ie, aal en o maa .
46

Van da a naa diens - Visie op de on wikkeling an e bonden e goeddiens en
O e zich an he applica ielandschap
De belang ijks e unc ionele componen en an Koloniale Collec ies zijn T iplyETL, T iplyDB en maa we k
TypeSc ip - oepassingen. De onde s aande figuu gee een o e zich an he applica ielandschap.
B onnen
He goed op o de k ijgen an de b onsys emen hoo de ‘officieel’ nie o de aken an he diens pla o m,
maa we d ui eindelijk een g oo deel an he p ojec qua ijd en budge . Voo he p ojec hebben
Museum B onbeek, Na ionaal Museum an We eldcul u en en NIOD samen oo he p ojec een linked
da a-publica ie oo ziening inge ich op basis an T iplyDB. He Rijksmuseum en RCE hebben een eigen
linked da a-publica ie oo ziening geb uik .
1. Museum B onbeek en We eldmuseum behe en hun collec ie in TMS (The Museum Sys em). Voo
beide da ase s wo den expo s opgehaald als da adumps en opgeslagen in Gi Hub. Me T iplyETL
47
Van da a naa diens - Visie op de on wikkeling an e bonden e goeddiens en
wo den de me ada a-expo s ge ans o mee d naa RDF en ingeladen in T iplyDB, waa ze
beschikbaa wo den ges eld als linked da a me een SPARQL-endpoin .
2. Voo de me ada a an NIOD is geb uikgemaak an een Gi Hub- eposi o y, waa documen en als
YAML-bes anden opgeslagen wo den. Me behulp an Gi Hub-ac ions wo den deze bes anden naa
JSON ge ans o mee d me Py hon-sc ip s (ETL NIOD, yaml2json.yml). Me T iplyETL wo den de
me ada a-expo s ge ans o mee d naa RDF en ingeladen in T iplyDB waa ze beschikbaa wo den
ges eld als linked da a me een SPARQL-endpoin .
3. Rijksmuseum hee eigen da a se ices oo he beschikbaa s ellen an zijn collec ie. Deze we ken
ia e schillende API's, waa an de LDES-API wo d geb uik .
4. Een LDES-clien zo g oo een inc emen ele upda e an de me ada a zoda alleen de laa s e
wijzigingen wo den opgehaald.
5. Museum B onbeek, Na ionaal Museum an We eldcul u en en NIOD delen een publica ie oo ziening
op basis an T iplyDB, waa mee de da ase s beschikbaa wo den ges eld.
6. Vanui de linked da a omge ing an RCE wo d me ada a opgehaald en geno malisee d.
7. Vanui Memo ix Maio (RCE) wo den de a beeldingen opgehaald om e geb uiken in de
p esen a ielaag.
Da alaag
8. Koloniale Collec ies hee in de da alaag ans o ma iesc ip s die de da ase s ophalen en
ans o me en naa een s andaa d da amodel, in di ge al Linked A , zoda de da ase s makkelijke
e we k kunnen wo den. Di esul ee in een knowledge g aph die alle da ase s be a en waa
Koloniale Collec ies ga an oo kan s aan. Hie bij wo den da ase s e e s doo geb uik e maken
an he Da ase egis e . Pe b on wo d gekeken naa de wijzigingsda um an de ele an e
da ase besch ij ing in he Da ase egis e (zie s ap 21). Alleen wannee deze da um is gewijzigd
en opzich e an de o ige upda e, wo d de da ase e e s .
9. De knowledge g aph wo d e olgens ingeladen en gehos als da ase in de T iplyDB-ins an ie,
waa ook de mees e b onda ase s e inden zijn.
10. Vanui de knowledge g aph is een apa e sea ch-g aph aangemaak ia een ETL-p oces, da bes aa
ui SPARQL-cons uc que ies die pe b onda ase (Na ionaal Museum an We eldcul u en-collec ie
en - hesau us, Rijksmuseum en RCE) wo den ui ge oe d. De code oo deze p ocessen is e inden
in de Koloniale Collec ies Gi Hub- eposi o y ‘in eg a ion-laye ’. De sea ch-g aph is specifiek
on wikkeld oo he Koloniale Collec ies-pla o m en is gemodellee d me een eigen – op
Schema.o g gebasee d – model. Di model ep esen ee de da a minde gelaagd (pla geslagen).
He p oces om de sea ch-g aph e bouwen bes aa ui een ‘i e a ie’-que y die de ele an e da a ui
de knowledge g aph ophaal , en een ‘gene a e’ cons uc -que y die deze da a ans o mee naa de
CC-on ologie. Ook wo d bijgehouden o e wijzigingen in de knowledge g aph zijn (check-que y). Is
da he ge al, dan wo den de i e a ie- en gene a ie-que ies opnieuw ui ge oe d. Bo enop de
sea ch-g aph wo d een indexe ings a egie oegepas zoda de me ada a een oudige
doo zoekbaa is in de Da ahub. Doo de au oma ische e e sing op basis an wijzigingen in de
knowledge g aph, is de inhoud an de sea ch-g aph e ande lijk.
11. Omda de b on nie al ijd geb uikmaak an s andaa d e men ui e minologieb onnen, is e ook een
ETL on wikkeld om de knowledge g aph e e ijken me de juis e e minologie.
48
Van da a naa diens - Visie op de on wikkeling an e bonden e goeddiens en
12. In de T iplyDB-ins an ie an Koloniale Collec ies zijn de b onda ase s, de knowledge g aph me
e ijkingen ui e minologieb onnen en de sea ch-g aph e inden. Di is de da alaagke n die he
diens pla o m geb uik om da a op e halen.
Diens enlaag
De diens enlaag is opgebouwd ui wee applica ies: de Da a B owse en de Resea ch Applica ie.
13. Koloniale Collec ies bes aa ui wee applica ies: de da ase -b owse en de esea ch-app, beide
gebouwd me Nex .js en gehos op he hos ingpla o m Ve cel.
14. He GUI-p o o ype is gemaak om e la en zien hoe een geb uike sin e ace e ui zou kunnen zien,
mi s de da a beschikbaa is. Deze p o o ypes zijn gebouwd in HTML en be a en componen en om
beschikba e da a e es en.
15. De Da a B owse is gebouwd doo he conso ium en gee een o e zich an alle b onnen die da a
le e en aan Koloniale Collec ies. Voo anspa an iedoeleinden oon de b owse welke da ase s
zijn opgenomen in de Da ahub. Me deze applica ie kunnen geb uike s naa da ase s zoeken en de
me ada a an da ase s bekijken.
16. De Resea ch Applica ie (Gi Hub) s aa in e binding me eel diens en om he p oces e acili e en,
zoals een email-p o ide (SendG id) oo een con ac o mulie . Daa naas haal de Resea ch
Applica ie ges andaa disee de b onnen en diens en binnen oo een e be e de geb uike se a ing
(GeoNames, OpenS ee Map en Wikida a) en is e een e binding me ex e ne da as o es (zie s ap
16-18).
Ex e ne da ab onnen en applica ies
Da a an ex e ne b onnen, zoals GeoNames en OpenS ee Map, wo d geïn eg ee d om
geoloca ie-in o ma ie en aan ullende con ex e bieden.
17. Da ab on oo e ijkingen doo geb uike s: oe oegingen an onde zoeke s kunnen als
zogenaamde nanopublica ies (een model om op een ges andaa disee de wijze kleine
in o ma iese s, zoals e ijkingen, e delen) opgeslagen wo den in een ex e ne oo ziening die doo
Knowledge Pixels wo d gele e d. Via een p oxyse e (Fly) wo den de e ijkingen opgeslagen.
18. De in s ap 16 opgeslagen e ijkingen wo den doo Knowledge Pixels opgehaald en gepublicee d.
Hie doo wo den ze ia de Da ahub beschikbaa ges eld.
19. Plane Scale is een da abase die de mogelijkheid bied om aangemaak e lijs en/collec ies an
geb uike s op e slaan.
20. Cle k wo d geb uik om geb uike s e au hen ice en en behe en. De Resea ch Applica ion s aa in
wisselwe king me Cle k, waa bij geb uike sda a zowel wo d opgeslagen als opge aagd. De
opgeslagen geb uike sgege ens wo den wee e de e we k doo de ETL oo e ijkingen oo de
knowledge g aph (zie s ap 10).
21. De Global Resol e en de Local Resol e zo gen oo he esol en an de ARK URI’s naa een
RDF- esou ce.
Ne we klaag
22. De da ase besch ij ingen an Museum B onbeek, Na ionaal Museum an We eldcul u en en RCE
wo den gele e d aan he Da ase egis e . Ve de wo den e b onnen opgehaald ia he
Da ase egis e oo he e ijkingsp oces an de knowledge g aph (zie s ap 10).
49
Van da a naa diens - Visie op de on wikkeling an e bonden e goeddiens en
A chi ec uu sche s
De a chi ec uu sche s gee de hie bo en besch e en unc ionali ei wee in een geno malisee de o m.
50
Van da a naa diens - Visie op de on wikkeling an e bonden e goeddiens en
Besp eking belang ijks e pa onen
T ans o ma ie naa RDF
Koloniale Collec ies hee zich e oo ingeze om de ans o ma ie an me ada a naa RDF bij de
b onnen zel e ealise en. He Rijksmuseum le e de al RDF-da a. Hun me ada a wo d ia LDES
opgehaald, waa mee alleen de wijzigingen in de da a kunnen wo den a genomen. Koloniale Collec ies
geb uik momen eel een apa e iples o e om deze inc emen ele upda es e e we ken, oo da de da a
wo d oege oegd aan de cen ale knowledge g aph. Deze aanpak wo d mogelijk in de oekoms
geop imalisee d om de in eg a ie e de e s oomlijnen.
Gecache e knowledge g aph
Koloniale Collec ies on slui een gecache e knowledge g aph die is samenges eld ui geagg egee de
me ada a ui de b onnen. Om de ac uali ei e waa bo gen, wo d de cache dagelijks e e s . Een
geau oma isee d p oces aadpleeg he Da ase egis e om e bepalen o e wijzigingen zijn opge eden
in de da ase s an de b onnen. Indien wijzigingen wo den gede ec ee d, wo den de be e ende da ase s
in de cache bijgewe k . Voo de da a a koms ig an he Rijksmuseum wo d de egis a ie an
wijzigingen in e n doo Koloniale Collec ies bijgehouden en e olgens meegenomen in he
e e singsp oces.
Zoekindex
Voo de Resea ch Applica ie en de Da ase B owse hee Koloniale Collec ies een zoekindex on wikkeld,
gebasee d op de gecache e knowledge g aph. Voo da de me ada a ui de knowledge g aph wo d
geïndexee d, wo d deze geop imalisee d. Ne als de knowledge g aph wo d ook de zoekindex dagelijks
e e s om ac uele esul a en e ga ande en.
In e ace ussen de da alaag en p esen a ielaag
De in e ace ussen de da alaag en de p esen a ielaag binnen Koloniale Collec ies wo d e zo gd doo
een SPARQL-endpoin op de gecache e knowledge g aph en een sea ch-API op de zoekindex. He
SPARQL-endpoin dien oo specifieke da a-op agingen, e wijl de sea ch-API is geop imalisee d oo
ull- ex zoekopd ach en.
Geb uik an de ne we kin as uc uu
Binnen Koloniale Collec ies wo d geb uikgemaak an he Da ase egis e om de gecache e knowledge
g aph efficiën ac ueel e houden. Een geau oma isee d p oces con olee dagelijks ia he
Da ase egis e o da ase s bij de b on zijn gewijzigd.
Wannee wijzigingen wo den gede ec ee d, wo den alleen de gewijzigde da ase s opnieuw e we k bij
he e e sen an de cache. Di oo kom onnodige he ladingen en zo g oo een efficiën e en
schaalba e manie om de knowledge g aph ac ueel e houden.
De in o ma ie in di deel is o s and gekomen in a s emming me de olgende pe sonen:
Ge jan Fila ski, Camiel de Kom en Sjo s de Valk. De besch ij ing is opges eld in de pe iode 2024/2025.
51

Van da a naa diens - Visie op de on wikkeling an e bonden e goeddiens en
1.3 Modemuze
Besch ij ing an he pla o m
Sinds 2015 dien Modemuze als een online en oons ellings uim e en samenwe kings e band ussen
Nede landse en Belgische musea me een modecollec ie. In he Modemuze-pla o m wo den de
collec ies an alle deelnemende ins ellingen bij elkaa geb ach en e bonden. Daa naas bied he
pla o m mogelijkheden oo c owdsou cing ia blogs en nieuwsb ie en.
Modemuze hee , me financiële s eun an he Mond iaan Fonds, geïn es ee d in een in as uc u ele
he in ich ing om be e aan e slui en op de ich lijnen an de Na ionale S a egie Digi aal E goed. De
a chi ec uu is ge ich op he e binden an ach ien collec ies an e goedins ellingen, die e olgens
doo de Modemuze-pipeline wo den e we k , waa bij ha monisa ie, e ijking, opslag en publica ie
plaa s inden. De websi e is gebouwd doo Finalis en o mgege en doo Ape o Zeb a.
O e zich an he applica ielandschap
De belang ijks e unc ionele componen en an Modemuze zijn Py hon-sc ip s, MINT, OpenRefine en
D upal. De onde s aande figuu gee een o e zich an he applica ielandschap.
52
Van da a naa diens - Visie op de on wikkeling an e bonden e goeddiens en
B onnen
1. He da apla o m an e goedins ellingen le e ia OAI-PMH (onde ande e TMS en Adlib), als
da adump, handma ig o ia een eigen API, me ada a aan de collec o (sc ip ) die da ase s
op aag .
2. De collec o is een concep , waa bij e zamelde da ase s in alle lei o men opgehaald kunnen
wo den. Maa in de p ak ijk bes aa de 'Collec o ' ui een eeks an aanle e wijzen en - o ma en,
me e schillende (deels handma ige) p ocessen om ze e kunnen e we ken. Di kan be ekenen da
da ase s zowel geha es kunnen wo den ia de API doo Min als handma ig e we k doo
Modemuze.
3. Ve ijkingen: In de da a e we king wo den e men gekoppeld aan de objec besch ij ingen (zie s ap
8). Daa naas oegen de edac ie en blogsch ij e s handma ig e men oe aan a ikelen om een
koppeling e maken me de collec ie oo we pen (zie s ap 12).
Da alaag
4. De image collec o e zamel he beeldma e iaal anui de Collec o en Modemuzes
D upal-da apla o m waa he opgeslagen wo d .
5. De image ans o me haal he e zamelde beeldma e iaal op ui de image collec o en
ans o mee he naa de gewens e g oo e en he gewens e o maa .
6. Via de image publishe wo d beeldma e iaal oegankelijk gemaak binnen Modemuze.nl.
7. Me MINT wo d de opgehaalde me ada a 'geha monisee d' en ‘geno malisee d’, doo he
con e e en an e schillende da amodellen o o ma en naa RDF/XML gemodellee d me he
EDM- p-model. De da ase s die op deze manie on s aan wo den e olgens als CSV’s geëxpo ee d
en ingeladen in OpenRefine o geëxpo ee d ia MINT’s OAI-PMH (de publishe ) en doo gele e d
aan Eu opeana Fashion.
8. De e men (li e als) wo den in OpenRefine e ijk me de econcilia iese ice an
e minologieb onnen als AAT en EFT (Eu opeana Fashion Thesau us).
9. De CSV-expo s ui OpenRefine wo den me he RDF ans o me -sc ip ge ans o mee d naa RDF
olgens he EDM- p-model. Di esul ee in N-T iples da adumps.
10. De RDF-da adumps wo den opgeslagen in he Modemuze-da ase egis e ia een Gi Hub- eposi o y
(de publishe ). Via Gi Hub maak de publishe de da ase s oegankelijk oo de impo e .
Diens enlaag
11. De impo e : de da ase s wo den gedownload en handma ig geüpload naa de Modemuze-websi e.
De nieuwe collec ie-i ems wo den geïmpo ee d me de s a us 'nie gepublicee d'. Hie is een sc ip
oege oegd da alle 'nie -gepublicee de' collec ie-i ems langsloop , en neem daa an he eld
edm:isShownBy. Di is een link naa de image an he collec ie-i em, en die wo d opgehaald en
lokaal op de se e opgeslagen. Da ophalen gebeu me een pauze an 5 seconden pe image. He
is een aag p oces, maa he zal de se e s an de ins ellingen nie belas en.
12. In de D upal CMS is e een in e ne eld-mapping waa bij da a elden wo den gemap naa de
D upal- elden oo de co ec e ep esen a ie op de websi e. Ook maak he CMS an alle
geïmpo ee de image i ems me he eld edm:isShownBy een aan al 'image s yles'. Di zijn images
in kleine e o ma en zoda he bekijken an de images op de websi e snelle en efficiën e e loop .
Voo de zoek unc ionali ei op de websi e wo d Sea ch API Sol an D upal geb uik .
53
Van da a naa diens - Visie op de on wikkeling an e bonden e goeddiens en
Ne we klaag
13. Me de publishe wo den de – in he EDM- p-model gemodellee de – da ase s als RDF/XML ia
MINT’s OAI-PMH gepublicee d en behoe e an Eu opeana Fashion.
14. He oegankelijk maken an de da ase s oo Eu opeana Fashion (EF) is een apa e diens en
s aa los an he Modemuze.nl-pla o m.
15. Modemuze maak op di momen nog geen geb uik an he Da ase egis e oo he ophalen
an in o ma ie bij de b on.
54
Van da a naa diens - Visie op de on wikkeling an e bonden e goeddiens en
A chi ec uu sche s
De a chi ec uu sche s gee de hie bo en besch e en unc ionali ei wee in een geno malisee de o m.
55
Van da a naa diens - Visie op de on wikkeling an e bonden e goeddiens en
1.5 Van Gogh Wo ldwide
Besch ij ing an he pla o m
Van Gogh Wo ldwide b eng collec ies samen die in o ma ie be a en o e de we ken an Vincen an
Gogh, zoals schilde ijen, ekeningen en p en en. He pla o m s ee e naa we eldwijde in o ma ie o e
Van Goghs we ken e e zamelen.
He diens pla o m is gebouwd anui een samenwe king ussen he RKD, he Van Gogh Museum en he
K ölle -Mülle Museum. De a chi ec uu an Van Gogh Wo ldwide geb uik linked da a als basis om
collec ies samen e b engen. He kan ui geb eid wo den me mee collec ies en is gene iek inze baa
doo e we ken me linked da a anui de b on, modelle ing me Linked A en he koppelen an
hesau us e men zoals de AAT en RKDa is s.
Hoewel de a chi ec uu an Van Gogh Wo ldwide is ge ich op linked da a anui de b on, inden e nog
wel bewe kingen en ans o ma ies plaa s als ussens ap ussen b on en diens pla o m.
O e zich an he applica ielandschap
De belang ijks e unc ionele componen en an Van Gogh Wo ldwide zijn Spinque Desk, D upal en he
Reac - amewo k. De onde s aande figuu gee een o e zich an he applica ielandschap.
62

Van da a naa diens - Visie op de on wikkeling an e bonden e goeddiens en
B onnen
Da a o e Van Gogh wo d e zameld anui de hele we eld, aak ook an kleine ins ellingen. De
ke npa ne s zijn he Van Gogh Museum, he K ölle -Mülle Museum en he RKD. Voo deze
hoo dpa ne s an he conso ium gelden s enge e eisen oo he le e en an da a, zoals he
aanle e en an da a ia een API. Voo de ande e ins ellingen, die een klein gedeel e an hun collec ie
le e en en die de s ap naa linked da a nog nie hebben gemaak , gelden soepele e egels.
1. Ins ellingen die (een deel an) de collec ie nog nie als linked da a kunnen delen, k ijgen an he
conso ium een empla e me ins uc ies hoe ze hun da a kunnen le e en. Deze ins uc ies s aan ook
in de Gi Hub- eposi o y. He o maa an de ges uc u ee de me ada a kan wisselen pe ins elling en
kan gele e d wo den als RDF gemodellee d in Linked A , als CSV olgens he sjabloon an he Van
Gogh Conso ium, o XML olgens LIDO. Da a ia de API’s an de b onsys emen moe gemodellee d
zijn in Linked A en e men dienen e wo den ge econciliee d me de e minologieb onnen AAT (A &
A chi ec u e Thesau us), TGN (Ge y Thesau us o Geog aphic Names) en RKDa is s o ULAN (Union
Lis o A is Names). Als di on oldoende is gedaan bij de aangele e de b onnen, e leen he
Conso ium een se ice doo ze e modelle en en (bepe k ) e econcilië en in Spinque Desk. B onnen
mogen ook ia he RKD hun collec ies aanslui en. Alle modelle ing en econcilia ie als se ice hee
o doel de da a b uikbaa e maken oo he diens pla o m zonde inhoudelijke aanpassingen o
e ijkingen. Di gebeu deels au oma isch, deels handma ig.
2. Founding pa ne s (he Van Gogh Museum, he K ölle -Mülle Museum en he RKD) le e en
RDF-da adumps gemodellee d in Linked A . Zij hebben een eigen ETL-p oces oo de ans o ma ie
an da a naa RDF. De esul e ende RDF-da adumps wo den geïn eg ee d in de VGW Knowledge
G aph in Spinque Desk. Mees al be e he RDF da adump expo s; een enkele pa ne le e ia een
API.
2.1. He Van Gogh Museum en he RKD behe en hun collec ies in Axiell Collec ions.
K ölle -Mülle Museum geb uik TMS (The Museum Sys em) als collec iebehee sys eem.
2.2. Daa naas zijn e ins ellingen die nie beho en o de hoo dpa ne s, zoals de RCE
(Rijksdiens oo he Cul u eel E goed), maa die wel collec ieda a kunnen le e en als
RDF-da adump in de Gi Hub-ins an ie an VGW. Deze dumps zijn al gemodellee d in Linked A en
e ijk me de juis e e minologieb onnen.
Da alaag
3. Spinque Desk is een pla o m da wel ake wo d geb uik binnen he e goed eld om
e schillende collec ies bij elkaa e b engen in een gemeenschappelijk model. Hie op wo d een
knowledge g aph gebouwd, waa bij zoeks a egieën op maa kunnen wo den gemaak . In
Spinque Desk an Van Gogh Wo ldwide wo den de besch e en b onnen an s ap 2 geïmpo ee d
en di ec geïn eg ee d in de VGW Knowledge G aph. De b onnen an s ap 1 die als XML o CSV
wo den gele e d, wo den in Spinque Desk ge ans o mee d naa RDF en gemodellee d in Linked
A . De Mapping Tool is een s andaa donde deel an Spinque Desk. Belang ijk is da he Van
Gogh Conso ium au onomie hee in Spinque Desk om zel da a e impo e en, ans o me en,
modelle en en de zoeks a egieën aan e passen. Zo kan de knowledge g aph opnieuw wo den
gebouwd en kan de API wo den geüpda e .
4. In Spinque Desk kunnen zoeks a egieën wo den samenges eld me onde ande e fil e ing,
o denen, ma ching en samen oeging an da a om een bepaalde aag e bean woo den.
Hie mee wo den API’s gegene ee d die alleen de benodigde da a le e en oo de specifieke
componen en an he diens pla o m. Spinque e zo gde de ini iële configu a ie; bij
63
Van da a naa diens - Visie op de on wikkeling an e bonden e goeddiens en
e ande ingen kan VGW he zel ins ellen, oo alsnog in o e leg me Spinque. Daa naas wo den
deze zoeks a egieën ook geb uik oo koppelingen (bij oo beeld o e en oons ellingen) die
nie mogelijk zijn me alleen de knowledge g aph.
Diens enlaag
5. Vangoghwo ldwide.o g is gebouwd doo Limoeng oen en on wikkeld me D upal in combina ie
me een Reac - amewo k. Limoeng oen doe he webbehee en de aanpassingen. Daa doo kan
he Van Gogh Conso ium nie zel pagina’s aanmaken o ie s oe oegen. Di is zo opgeze
omda e geen behoe e was aan een dynamische opze en omda he kos enbespa end is.
6. De zoek unc ie is een an de componen en an angoghwo ldwide.o g en bied geb uike s de
mogelijkheid om e zoeken naa een kuns we k op onde ande e i el, collec ienumme en
F-numme (een ca alogusnumme ).
7. De kaa unc ionali ei oon de loca ies an e goedpa ne s en musea op een we eldkaa . Hie
kunnen geb uike s inzoomen en op een museum klikken, waa na ze de mogelijkheid hebben om
de koppeling e olgen naa de kuns we ken ui da specifieke museum. De kaa geb uik
Leafle me OpenS ee Map als kaa laag.
8. De gale ij oon de kuns we ken me een fil e op ie oo de pe iode, collec ieloca ie, ui welke
ins elling he a koms ig is en ande e ele an e kenme ken zoals ma e iaal en echniek. Op de
i empagina s aan alle kenme ken ui geb eid wee gege en, inclusie koppelingen naa ex e ne
b onnen.
9. A beeldingen wo den beschikbaa ges eld olgens de IIIF-s andaa d en op de websi e ge oond
me behulp an de Mi ado - iewe .
Ne we klaag
10. He Van Gogh Wo ldwide Conso ium kan bepalen welke da ase s als RDF-da adumps
beschikbaa wo den ges eld ia de Spinque-da ase ice. He Da ase egis e neem de
beschikba e da ase s op in he egis e aan de hand an de da ase besch ij ingen die de
Spinque-da ase ice meele e .
11. Alle econcilia ie me he Te menne we k ind plaa s bij de b on.
64
Van da a naa diens - Visie op de on wikkeling an e bonden e goeddiens en
A chi ec uu sche s
De a chi ec uu sche s gee de hie bo en besch e en unc ionali ei wee in een geno malisee de o m.
Besp eking belang ijks e pa onen
T ans o ma ie naa RDF
De ounding pa ne s en enkele ande e ins ellingen le e en hun me ada a di ec als RDF, gemodellee d
olgens Linked A . Hie doo is de me ada a ( ijwel) di ec geschik oo in eg a ie binnen he pla o m.
De mees e ins ellingen kunnen in de p ak ijk nog geen linked da a le e en. Voo die ins ellingen bied he
Van Gogh Wo ldwide Conso ium onde s euning ia empla es en een handboek.
Gege ens kunnen wo den aangele e d als CSV olgens he sjabloon an he Conso ium o als XML in
LIDO- o maa . Hie oo is een s andaa d ans o ma iepipeline inge ich in Spinque Desk, waa bij de
da a wo d gemodellee d naa Linked A en e men wo den in bepe k e ma e ge econciliee d me
65
Van da a naa diens - Visie op de on wikkeling an e bonden e goeddiens en
e minologieb onnen. Deze ans o ma ie maak de da a b uikbaa binnen he pla o m zonde
inhoudelijke wijzigingen o e ijkingen. De e we king gebeu deels au oma isch, deels handma ig.
(Gecache e) knowledge g aph
Van Gogh Wo ldwide geb uik een (gecach e) knowledge g aph oo efficiën e oegang o
collec iegege ens. Deze knowledge g aph wo d opgebouwd ui da a an e schillende b onnen en
gemodellee d olgens Linked A . De cache is pa ieel: een deel an de da a is slech s eenmalig
aangele e d doo b onnen en wo d nie pe iodiek e e s .
He pe iodiek ophalen en e we ken an da a bepe k zich o b onnen die equen e upda es aanle e en.
De knowledge g aph wo d opgeslagen in een g aa gebasee de opslag binnen de da alaag an he
diens pla o m.
Zoekindex
Op de knowledge g aph index kan e ens zoek unc ionali ei gebouwd wo den. Deze ungee dan ook
als zoekindex.
In e ace ussen de da alaag en geb uik
Een REST API acili ee de ui wisseling an gege ens ussen de da alaag en de p esen a ielaag. Deze
API geb uik de knowledge g aph index en le e da a aan in JSON- o maa , zoda de p esen a ielaag
efficiën objec in o ma ie en ge ela ee de me ada a kan ophalen.
Voo zoek unc ionali ei bied Van Gogh Wo ldwide een apa e zoek-API, die ook in JSON- o maa
esul a en e uggee . Ook de zoek-API geb uik de knowledge g aph index.
Voo he le e en an a beeldingen aan de p esen a ielaag zijn e e schillende op ies.
Als b onnen zel een IIIF Image API aanbieden, wo d deze di ec geb uik ana de p esen a ielaag. Als
b onnen a beeldingen ia HTTP aanle e en zonde IIIF-onde s euning, ungee de IIIF image se e an
Van Gogh Wo ldwide als een p oxy oo he ophalen an de a beeldingen. Zo kunnen de mogelijkheden
an IIIF och wo den benu .
Bij de pa ijen die a beeldingen alleen als download aanbieden, wo den de a beeldingen opgenomen in
de da alaag an Van Gogh Wo ldwide. De IIIF-se e kan ze dan ia de IIIF Image API le e en aan de
p esen a ielaag.
Geb uik an de ne we kin as uc uu
Rele an e wijzigingen in de da ase besch ij ing in de da ase ice an Spinque wo den bijgewe k in he
Da ase egis e , zoda ex e ne pa ijen al ijd oegang hebben o de mees ac uele me ada a. Ook s el
Van Gogh Wo ldwide een RDF-dump an de da ase beschikbaa oo he geb uik doo ande e
pla o men.
He pla o m maak zel geen geb uik an he Da ase egis e oo he inden o bijwe ken an ele an e
b onnen.
De in o ma ie in di deel is o s and gekomen in a s emming me de olgende pe sonen:
Lian Win e mans en Reinie an ' Zel de. De besch ij ing is opges eld in de pe iode 2024/2025.
66
Van da a naa diens - Visie op de on wikkeling an e bonden e goeddiens en
1.6 De Gouda Tijdmachine
Besch ij ing an he pla o m
De Gouda Tijdmachine is een p ojec da de his o ische on wikkeling an de s ad Gouda digi aal
econs uee . He p ojec e zamel onde ande e da a o e gebouwen, s a en, wa e wegen, bed ij en
en bewone s, waa bij a chie b onnen wo den gedigi alisee d en gekoppeld. Via e schillende
publieks oepassingen wo d deze gekoppelde da a ge isualisee d. Daa naas is de da a beschikbaa
oo ande en om eigen publieks oepassingen op e bouwen o e koppelen aan ande e
diens pla o men. He p ojec geb uik he Omeka-S, een linked-da a-by-design collec iebehee sys eem,
om de e zamelde da a als open da a beschikbaa e s ellen.
V ijwillige s spelen een belang ijke ol bij he ansc ibe en en in oe en an da a. Zij kunnen e ens
online bijd agen ia he c owdsou cingpla o m 'Vele Panden'. S eeka chie Midden-Holland pa icipee
ac ie in he p ojec , His o ische Ve eniging Die Goude onde s eun he ini ia ie .
O e zich an he applica ielandschap
De belang ijks e unc ionele componen en an de Gouda Tijdmachine zijn Omeka-S en G aphDB. De
onde s aande figuu gee een o e zich an he applica ielandschap.
67

Van da a naa diens - Visie op de on wikkeling an e bonden e goeddiens en
B onnen/da alaag
1. CSV-bes anden wo den di ec ingelezen en e we k in Omeka S, o onde gaan ee s een
me ada ap epa a ies ap ia OpenRefine en/o wo den e we k doo sc ip s oo da ze in Omeka S
wo den geïmpo ee d.
2. In sommige ge allen wo d de da a opgeschoond in OpenRefine.
3. De me ada ap epa a iesc ip s ze en de da a om naa eks bes anden me kolomkoppen die
o e eenkomen me de eldnamen. Di e een oudig he impo e en en mappen in Omeka S.
4. A beeldingen die nie beschikbaa zijn in IIIF- o maa , wo den geïmpo ee d in Omeka S. Een Omeka
S-module maak deze a beeldingen oegankelijk ia de IIIF Image API (image se e ) en de IIIF
P esen a ion API.
5. A beeldingen die al in IIIF- o maa beschikbaa zijn, wo den als IIIF-link oege oegd aan bes aande
i ems.
6. Omeka S ungee als he collec iebehee sys eem en geb uik de seman ische onde s euning oo
he modelle en an de me ada a en he oekennen an een ARK-pe sis en iden ifie . Daa naas
ungee Omeka S ook als publica ieomge ing an de collec ieda a.
Ne we klaag
7. Me de module NDE-Te menne we k wo den e men e bonden me de me ada a ui de impo s.
8. Een PHP-c awle (een applica ie die da a in documen en op he web kan e zamelen) ha es
N-T iples an de Omeka S API. Een Bash sc ip e zamel de N-T iples, pe esou ce opgeslagen in
MongoDB (een documen -geo iën ee de da abase me een JSON-ach ige opslags uc uu ) en
gepublicee d als een da adump. De ha es e is geop imalisee d om alleen nieuwe en bijgewe k e
esou ces e e we ken. Di wo d bepaald op basis an me ada a in Omeka S die he momen
waa op een esou ce oo he laa s gewijzigd is aangee . Ve olgens wo d deze da adump
geïmpo ee d in G aphDB.
9. G aphDB s el he SPARQL-endpoin beschikbaa .
10. Voo he Te menne we k s el de Gouda Tijdmachine haa hesau i beschikbaa . Voo be e e
pe o mance geb uik he SPARQL-endpoin een Lucene-index.
11. Een PHP-c awle , geb uikmakend an EasyRDF, oep de Omeka-S da a ca alogue API aan om de
da ase besch ij ingen an de bij s ap 8 gemaak e da adump samen me ande e (b on)da ase s aan
e melden bij he Da ase egis e .
68
Van da a naa diens - Visie op de on wikkeling an e bonden e goeddiens en
Gouda Tijdmachine da a pipelines
Diens enlaag
Gouda Tijdmachine hee zich ee s oo al ge ocus op he da apla o m. Voo he diens pla o m
wo den nu e schillende onde delen on wikkeld: een loca ion-based game en een publieks iewe me
een kaa , ijdlijn en objec in o ma ie, gebasee d op da a ui he da apla o m.
12. Omeka S en Wo dP ess wo den geb uik om de collec ieb owse in de p esen a ielaag an he
da apla o m o m e ge en. He behee an de da acomponen en op de websi e gebeu ia de
Omeka S API en de Image-, IIIF- en Tile Se e (een componen om kaa ma e iaal efficiën e
se e en). De websi e oo zie ook in unc ionali ei om gelink e in o ma ie e onen. Bij de
gep esen ee de URI’s wo d , bij he aanklikken, de ach e liggende in o ma ie opgehaald en als
sub- abel ge oond (zie demopagina).
13. Omeka S onde s eun ook linked da a URI esol ing me con en nego ia ion.
14. Wo dP ess publicee een websi e die ijdelijk als diens pla o m ungee .
15. Voo de publieks iewe (zie h ps://g m-poc-gui. e cel.app/ oo een PoC) en p esen a ies als
h ps://www.gouda ijdmachine.nl/omeka/s/da a/page/gebouwen wo d eel uldig geb uikgemaak
an GeoJSON, die wo d gegene ee d in he da apla o m. Voo de ach e g ondkaa en wo d de
Web Map Se ice (WMS)-s andaa d an he Open Geospa ial Conso ium (OGC) geb uik .
16. De Gouda Tijdde ec i e is een loca ion-based game in on wikkeling doo Li ing S o y en Tou io.
Voo he we ken me de linked da a ui he pla o m hee Tou io een lod-explo e on wikkeld die
laagd empelig inzich gee in de beschikba e da a an he SPARQL-endpoin an de Gouda
Tijdmachine.
69
Van da a naa diens - Visie op de on wikkeling an e bonden e goeddiens en
A chi ec uu sche s
De a chi ec uu sche s gee de hie bo en besch e en unc ionali ei wee in een geno malisee de o m.
Besp eking belang ijks e pa onen
T ans o ma ie naa RDF
De mees e b onnen oo de Gouda Tijdmachine zijn nog nie als linked da a beschikbaa en wo den
binnen he pla o m naa RDF ge ans o mee d. Daa naas is e aak e goedma e iaal zonde
bijbeho ende me ada a. He pla o m bied een behee unc ie oo he in oe en an me ada a oo di
ma e iaal.
70
Van da a naa diens - Visie op de on wikkeling an e bonden e goeddiens en
Gecache e knowledge g aph
De Gouda Tijdmachine bied een gecache e knowledge g aph die ia SPARQL e be agen is. De cache
wo d pe iodiek e e s . Bij elke e e sing wo d de RDF API doo zoch om e bepalen welke
objec besch ij ingen nieuw o gewijzigd zijn sinds de o ige upda e. Alleen deze besch ij ingen wo den
dan e we k .
Zoekindex
De zoek unc ionali ei an de Gouda Tijdmachine geb uik de s andaa d zoekmogelijkheden an Omeka
S, die ook ia een API beschikbaa zijn. Voo ui geb eide e zoekop ies is de Omeka S Ad anced
Sea ch-module oege oegd.
Vanwege de schaal an he pla o m – me bijna 1,8 miljoen i ems – wo d ook een Sol -module
geb uik . Deze module bied oegang o een Apache Sol -ins alla ie die speciaal is inge ich om
efficiën e zoekopd ach en op g o e da ase s e e we ken.
In e ace ussen de da alaag en p esen a ielaag
De ui wisseling an me ada a ussen de da alaag en p esen a ielaag gebeu ia een RDF API (JSON-LD)
en een SPARQL-endpoin op de gecache e knowledge g aph en de sea ch API op ze zoekindex.
Voo de ach e g ondkaa en wo d een ach e g ondkaa -API geb uik . Geo- ea u es wo den
ui gewisseld ia een GeoJSON API.
A beeldingen wo den gedeeld ia de IIIF Image API en de IIIF P esen a ion API. Deze wo den waa
mogelijk ech s eeks bij de b on opge aagd. Bij on b ekende b on-API’s wo den a beeldingen
opgenomen in de da alaag an de diens , die een eigen IIIF Image- en P esen a ion API aanbied .
Geb uik an de ne we kin as uc uu
De Gouda Tijdmachine geb uik he Te menne we k doo e men e econcilië en me behulp an he
Te menne we k ijdens he ans o ma iep oces naa RDF. Rele an e e men wo den gema ch en
geïn eg ee d in de ge ans o mee de me ada a. Di zo g oo e binding me ande e da ase s in he
Ne we k Digi aal E goed.
Daa naas wo den de da ase besch ij ingen an de esul e ende da ase s gepublicee d in he
Da ase egis e , waa doo de da ase s indbaa en he b uikbaa wo den binnen he b ede e
e goedne we k. Om deze in eg a ie e e gemakkelijken, is een Omeka S-module (LinkedDa aSe s)
on wikkeld, waa mee da ase s een oudig als linked da a kunnen wo den ge egis ee d.
De in o ma ie in di deel is o s and gekomen in a s emming me Bob Co e . De besch ij ing is
opges eld in de pe iode 2024/2025.
71
Van da a naa diens - Visie op de on wikkeling an e bonden e goeddiens en
1.8 Ams e dam Time Machine - Dia ies
Besch ij ing an he pla o m
Ams e dam Time Machine - Dia ies kwam in mei 2024 online. Deze si e oon agmen en ui dagboeken
an zes ouwen die in Ams e dam woonden ijdens de Tweede We eldoo log. De pe soonlijke e halen
s aan in dagboek o m wee gege en. De si e geb uik linked open da a om de dagboek eks en e
p esen e en, e e ijken en me elkaa e e binden. Da gebeu op basis an namen, loca ies,
o ganisa ies, he hema e en en d inken en da a.
De opgenomen dagboeken komen ui he Ve ze smuseum, A ia, S adsa chie Ams e dam en he Joods
His o isch Museum. Ze zijn ook in e zien ia Delphe /He Geheugen.
Di p o o ype laa zien wa Ams e dam Time Machine allemaal kan me linked open da a. De
publieks oepassing oon hoe nieuwe e halen kunnen wo den e eld en hoe b onnen ui a chie en,
musea en biblio heken en ande e da ab onnen zoals Wikida a me elkaa kunnen wo den e bonden en
e ijk .
De Ams e dam Time Machine - Dia ies-webapplica ie wo d e de on wikkeld om een ijke e
geb uike se a ing e bieden. Op di momen hee de si e hemapagina’s waa op een ee s e hema is
ui gewe k , gale ijen o e onde ande e dagboeksch ij s e s, inclusie een ko e biog afie an de
sch ij s e s en pe sonen en o ganisa ies die in de dagboek agmen en genoemd wo den, me
e wijzingen naa ex e ne da ab onnen zoals Wikida a. Ook is e een kaa wee ga e me alle
loca iege ela ee de passages ui de dagboeken, ge oond op een his o ische kaa an Ams e dam ui
1943, en een kalende waa bezoeke s dagboek agmen en en/o pagina’s me een specifieke da um
kunnen zoeken. Daa naas is he mogelijk pe agmen e ‘flippen’ ussen de o iginele (gesch e en) en
de ge ansc ibee de e sie an een dagboek.
78

Van da a naa diens - Visie op de on wikkeling an e bonden e goeddiens en
O e zich an he applica ielandschap
De belang ijks e unc ionele componen en oo de p esen a ielaag zijn Ma iaDB en Nux /TypeSc ip ,
oo de da alaag zijn di Gi Hub, T ansk ibus, OpenRefine en di e se Py hon-sc ip s.
79
Van da a naa diens - Visie op de on wikkeling an e bonden e goeddiens en
B onnen
1. In en a isa ie an dagboeken: Onde begeleiding an een uni e si ai docen hebben s uden en
dagboeken gezoch die ele an zijn oo Ams e dam, oo al ui de 19e en 20e eeuw, me speciale
aandach oo dagboeken an ouwen in Ams e dam ijdens he In e bellum en de Tweede
We eldoo log. Veel an deze dagboeken zijn online in e zien, oo al in Delphe /He Geheugen o in
de online collec ie an e goedo ganisa ies. Ui eindelijk zijn dagboeken geselec ee d ui de
collec ies an he Ve ze smuseum, A ia, S adsa chie Ams e dam en he Joods His o isch
Museum.
Da alaag
2. De dagboeken wo den ge ansc ibee d me T ansk ibus, een ool oo handsch i he kenning. De
olgende s appen wo den hie bij doo lopen:
2.1. De JPEGs wo den geüpload. E wo d een basic layou -analyse o e de pagina’s gedaan
me he T ansk ibus LA-model. Daa na ind e fijning plaa s doo classifica ies oo egio’s mee e
ge en aan heade , pa ag aa , bijsch i , a beelding en paginanumme . De au oma ische ansc ip ies
zijn een s a pun en wo den e olgens gecon olee d en geco igee d doo s uden en en
begeleide s . A hankelijk an he handsch i kan e eel ijd gaan zi en in de cu a ie hie an. Deze
in o ma ie kan ui eindelijk geëxpo ee d wo den in he PageXML- o maa .
2.2. In T ansk ibus wo den eks passages geanno ee d me in o ma ie o e pe sonen,
plaa sen, da ums en o ganisa ies. De geanno ee de da a wo d geëxpo ee d anui T ansk ibus als
XML-bes anden. Omda deze ge onden en i ei en me mee dan alleen Wikida a (bij oo beeld
Adamlink) gelink wo den, wo d geen geb uik gemaak an de ingebouwde unc ie in T ansk ibus
om e men aan Wikida a e koppelen.
2.3. De XML bes anden wo den ia een da a oo be eidsc ip omgeze naa CSV.
3. In OpenRefine wo den de XML-bes anden geïmpo ee d en omgeze naa CSV. Ook ind
hie e ijking plaa s me ex e ne b onnen zoals Wikida a en Adamlink ia de
Te menne we k- econcilia iese ice (zie s appen 14 en 15).
4. De CSV-bes anden ui OpenRefine wo den opgeslagen in de Ams e dam Time Machine
Gi Hub- eposi o y. He sc ip main.py ealisee mee de e p ocessen:
4.1. De egio’s en ex lines ui de PageXML wo den omgeze naa webanno a ies.
4.2. Me ada a an de dagboeken en sch ij s e s wo d gemodellee d me he op Schema.o g
gebasee de Ams e dam Dia ies-model.
4.3. De geb uik e concep en (e en en d inken) wo den in SKOS besch e en.
4.4. De anno a ies an en i ei en in de dagboeken wo den als webanno a ies gemodellee d.
4.5. Links naa ex e ne esou ces wo den oege oegd aan de en i ei sanno a ies.
4.6. Ou pu - o maa is in JSON-LD.
5. Me he Py hon-sc ip ‘upda e_ex e nal_ esou ces.py’ wo d de anno a ieda a e ijk
me me ada a ui Wikida a en Adamlink .
5.1. Me een SPARQL-que y wo d anui Wikida a de loca ie-label, -besch ij ing en
-geome ie (longi ude en la i ude) opgehaald.
5.2. Loca iegege ens wo den ook anui Adamlink opgehaald me een SPARQL-que y. He
gaa hie ook om loca ie-label, -besch ij ing en -geome ie (asWKT). Voo de geoloca ies wo den de
coö dina en omgeze naa la i ude en longi ude zoda deze geb uik kunnen wo den in Leafle (s ap
13).
80
Van da a naa diens - Visie op de on wikkeling an e bonden e goeddiens en
5.3. De e ijking gebeu in ‘anno a ions_linking.cs ’, die aangemaak is doo main.py en die
me ada a an dagboek agmen en hee . Aan de ‘anno a ions_linking.cs ’ wo den de
eigenschappen oo loca ie oege oegd an Wikida a, en waa he on b eek aange uld doo
Adamlink. Bij he opnieuw ui d aaien an main.py wo d de ex a in o ma ie oege oegd. Di
onde deel is ingebouwd anwege een geb ek aan een da abase en we k naa e edenheid om de
iden ifie s an de anno a ies s abiel e houden.
5.4. Bij geb ek aan een IIIF-endpoin an de e goedaanbiede s hos Ams e dam Dia ies zel
de scans. Alleen op die manie kunnen agmen en ui de scans ge oond wo den in de applica ie
( ia xywh- agmen selec o ). In he ideale ge al kan ook e wezen wo den naa de IIIF Image
API-endpoin s an e goedins ellingen, waa bij geanno ee d wo d op de can as-URI’s die
e goedins ellingen beschikbaa maken.
Diens enlaag
6. De Ams e dam Dia ies Time Machine-applica ie bied oegang o dagboek agmen en waa
bezoeke s doo heen kunnen na ige en . De applica ie is gebouwd doo To al Design, geb uik
makend an een Nux - amewo k waa in zich alle applica ielogica be ind . De Ams e dam Dia ies
Time Machine Vue-applica ie e zo g me name de on -end componen en, zoals
dagboekpagina's, gale ijen, een kaa wee ga e en een kalende pagina. Daa naas wo d e
geb uikgemaak an Ma iaDB zoda he in de applica ieda a wo d weggesch e en en wee wo d
opgehaald om he e geb uiken in ande e componen en.
7. In de Nux -applica ie zijn e impo e -sc ip s die Ams e dam Dia ies Time Machine-da a ophalen ui
de ‘ams e dam-dia ies-da a/ d ’- olde ( ia REST API) in JSON-LD- o maa . De (me a)da a wo d
naa een ela ionele s uc uu e we k ( ijen en kolommen) en als abellen opgeslagen in Ma iaDB.
8. In de applica ie wo d da a anui Ma iaDB opgehaald ia SQL-que ies en gemap zoda deze
b uikbaa is in de componen en.
9. In de applica ie is de OpenSead agon-module geïmplemen ee d om de o iginele dagboekscans e
kunnen bekijken. Bij geb ek aan een IIIF-endpoin an de e goedaanbiede s wo den de scans
gehos doo Ams e dam Dia ies Time Machine. Op die manie kunnen agmen en ui de scans
ge oond wo den in de applica ie ( ia xywh- agmen selec o ). Ve de is he mogelijk, mi s de
e goedaanbiede s een IIIF Image API-endpoin kunnen le e en, om e naa e e wijzen en hebben
alle webanno a ies de desbe e ende URL als a ge , en/o wo d e di ec geanno ee d aan de
can as-URI’s die e goedins ellingen beschikbaa maken. Momen eel wo d e doo be okken
e goedins ellingen nog geen geb uikgemaak an een IIIF P esen a ion API en wo den e alleen
nog maa scans geanno ee d.
10. De websi e geb uik geen zoek unc ionali ei o fil e s maa e is gekozen oo hemapagina's oo
‘pe sonen’, ‘dagboeksch ij s e s’, ‘ hema’s’ en ‘o ganisa ies’ waa de da a en en i ei en wee gege en
wo den als in een gale ij.
11. Voo de kaa iewe wo d Leafle in de applica ie geïmplemen ee d die een his o ische kaa
wee gee ui 1943 an Ams e dam. Hie oo wo den de iles ui
h ps:// iles.ams e dam imemachine.nl/ geb uik . De logica ach e de kaa pagina oon een lijs
an dagboek agmen en die bijgewe k wo den op basis an de geselec ee de loca ie op de kaa .
12. De kalende unc ionali ei maak he mogelijk om op een kalende op da ums e klikken, waa na
dagboekpassages e oo schijn komen die op die da um geanno ee d zijn. De geb uike kan
81
Van da a naa diens - Visie op de on wikkeling an e bonden e goeddiens en
e olgens na ige en naa de bijbeho ende pagina. De applica iecomponen en oo de
kalende pagina zijn geïmplemen ee d in he amewo k.
13. Dagboeken wo den wee gege en als mee de e pagina’s waa de geb uike doo heen kan na ige en.
De ge ansc ibee de pagina’s me e ijkingen en anno a ies wo den aan een kan wee gege en en
aan de ande e kan wo d de scan an he bijbeho ende dagboekgedeel e a gebeeld.
Ne we klaag
14. Te men wo den ge econciliee d me de Adamlink- e minologieb on in OpenRefine ia de
Te menne we k- econcilia iese ice, en als anno a ies me Py hon-sc ip s (zie s ap 5).
15. De da a e we king in de s appen 3 en 5 wo d ge econciliee d me Wikida a. Wannee een pe soon
nie in Wikida a e inden was, is e in enkele ge allen gelink naa de pe soonsobse a ie-URL in
he S adsa chie Ams e dam (bij oo beeld an een pe soonskaa ). Zo we d he och mogelijk om
onbekende pe sonen (die ook nie di ec oldoen aan he no abili ei sc i e ium an Wikida a) een
URI e ge en, waa mee in iede ge al binnen de applica ie de e schillende e meldingen an
dezel de pe soon in de dagboek agmen en aan één pe soon in he pe soneno e zich gekoppeld
konden wo den.
16. De da a oo de applica ie is beschikbaa gemaak in een da adump op Zenodo
(h ps://doi.o g/10.5281/zenodo.14385058).
De code oo Ams e dam Dia ies is beschikbaa ges eld onde MIT-licen ie:
h ps://gi hub.com/ams e dam imemachine/ams e dam-dia ies.
82
Van da a naa diens - Visie op de on wikkeling an e bonden e goeddiens en
A chi ec uu sche s
De a chi ec uu sche s gee de hie bo en besch e en unc ionali ei wee in een geno malisee de o m.
83

Van da a naa diens - Visie op de on wikkeling an e bonden e goeddiens en
Besp eking belang ijks e pa onen
T ans o ma ie naa RDF
In he Ams e dam Dia ies-diens pla o m wo den me ada a en ansc ip ieda a omgeze naa RDF in de
o m an JSON-LD. Di p oces s a me T ansk ibus, waa ui – na he ansc ip iep oces – de
ansc ip ies geëxpo ee d wo den als XML en me een da a oo be eidsc ip wo den omgeze naa CSV.
Ve olgens wo d deze CSV me OpenRefine omgeze naa een geha monisee d CSV- o maa . Zowel
ijdens he ansc ip iep oces als bij de ans o ma ie in OpenRefine wo den e e ijkingen op basis an
Wikida a en Adamlink e we k .
De daadwe kelijke RDF- ans o ma ie ind plaa s me een Py hon-sc ip da de CSV-bes anden e we k
en omze naa RDF in JSON-LD. De JSON-LD-ou pu wo d ui eindelijk opgeslagen in de
Gi Hub- eposi o y an Ams e dam Dia ies.
Vanwege de ela ie bepe k e om ang an de da a is geen geb uik gemaak an een iples o e o ande e
da abase oo he opslaan an de RDF-da a.
In e ace ussen de da alaag en p esen a ielaag
Om de p esen a ielaag e oeden wo d geb uikgemaak an een impo sc ip , gebouwd in TypeSc ip ,
da de me ada a map naa een ela ionele s uc uu om deze e olgens op e slaan in een ela ionele
da abase. Deze da abase wo d e de geb uik om da a, ia SQL-que ies, e on slui en oo de websi e
an Ams e dam Dia ies.
Om e kunnen we ken me a beeldingen is in de p esen a ielaag een IIIF-se e inge ich die een IIIF
Image API on slui . De geb uik e a beeldingen zijn de scans an de o iginele dagboeken.
Geb uik an de ne we kin as uc uu
Ams e dam Dia ies geb uik he Te menne we k oo he econcilië en an e men ijdens he
ans o ma iep oces. De econcilia ie API an he Te menne we k wo d anui OpenRefine aange oepen,
waa bij e men wo den gema ch me de Adamlink- e minologieb on, om e olgens e wo den
opgenomen in de ge ans o mee de me ada a.
De in o ma ie in di deel is o s and gekomen in a s emming me Leon an Wissen. De besch ij ing is
opges eld in de pe iode 2024/2025.
84
Van da a naa diens - Visie op de on wikkeling an e bonden e goeddiens en
1.9 Podiumkuns .ne
Besch ij ing an he pla o m
Podiumkuns .ne hee als doel he e binden en on slui en an collec iegege ens an e schillende
ypen podiumkuns ins ellingen, an hea e g oepen o muzieka chie en. Een ui we king an he
b onlandschap is e inden in de Podiumkuns .ne -wiki. Me financie ing anui de cul u ele
basisin as uc uu (BIS) help Podiumkuns .ne pa ijen om bewus e a chi e en. Ook onde s eun
Podiumkuns .ne podiumkuns ins ellingen om me ada a om e ze en naa linked da a. Di is een
onde s eunende ac i i ei waa bij de e an woo delijkheid oo he behee en de beschikbaa s elling an
de collec ies en de bijbeho ende me ada a bij de deelnemende podiumkuns ins ellingen zel blij . Deze
ac i i ei s aa los an he behe en an de unc ionali ei an he diens pla o m Podiumkuns .ne .
O e zich an he applica ielandschap
De belang ijks e echnische componen en oo Podiumkuns .ne zijn een iple s o e, cachinglaag en
REST API, waa oo op di momen geb uikgemaak wo d an T iplyDB, en een ans o ma ie-engine,
waa oo T iplyETL wo d ingeze . De bo ens aande figuu gee een o e zich an he
applica ielandschap.
85
Van da a naa diens - Visie op de on wikkeling an e bonden e goeddiens en
B onnen
1. Ins ellingen die geen me ada a in ges uc u ee de o m kunnen aanle e en, k ijgen een op he
RDA-applica iep ofiel gebasee de sp eadshee . In deze sp eadshee kan doo de ins elling de
me ada a wo den inge uld. De sp eadshee kan e olgens wo den omgeze naa RDF me een
modelle ing naa RDA.
2. Me ada a die als RDF gepublicee d is maa nie in RDA gemodellee d, wo d ge ans o mee d naa
he RDA-model olgens he RDA-applica iep ofiel an Podiumkuns .ne . Voo de ans o ma ies ui
de s appen 1 en 2 wo den sc ip s en pijplijnen geb uik , bij oo beeld de T iplyETL- unc ionali ei .
3. Me ada a die als RDF gepublicee d is en in RDA gemodellee d, kan op wee manie en wo den
gepublicee d. Voo ins ellingen die zel (nog) geen mogelijkheid hebben om hun linked da a e
publice en, bied Podiumkuns .ne ( ijdelijk) de mogelijkheid deze publica ie echnisch e e zo gen.
Daa oo wo d in de T iplyDB-omge ing an Podiumkuns .ne een apa e ins an ie specifiek oo
die ins elling aangemaak . De podiumkuns ins elling kan e olgens haa me ada a daa in op
(la en) nemen. Ten weede kunnen o ganisa ies die al een iples o e hebben, de da a la en ophalen
in s ap 8 oo he e e sen an de cache. In de ideale si ua ie hebben ins ellingen me ada a in een
eigen iples o e. Omda eel ins ellingen nog nie zo e zijn, is deze gedeelde oo ziening
inge ich .
Da alaag
4. Podiumkuns .ne bied een ( ijdelijke) oo ziening in de T iplyDB-omge ing om ins ellingen e
helpen die zel (nog) geen iples o e hebben.
5. Ins ellingen me een eigen iples o e kunnen ook hun da ase aanslui en op de
iples o e/cachinglaag an Podiumkuns .ne .
6. Podiumkuns .ne maak en publicee zel ook e minologieb onnen. Deze e minologieb onnen zijn
opgenomen in he Te menne we k.
7. Podiumkuns .ne kan helpen bij he le e en an da ase s aan he Da ase egis e . Ideali e
egis e en ins ellingen hun da ase s zel . De Muziekscha en-da ase wo d bij oo beeld doo de
S ich ing Om oep Muziek (een conso iumpa ne ) gele e d.
Diens enlaag
He Podiumkuns .ne -pla o m bied een eenduidige ingang op de collec ie(me a)da a an aangeslo en
podiumkuns ins ellingen, waa op ande e diens aanbiede s een oudig eigen diens en kunnen
on wikkelen. Daa oe bied he Podiumkuns .ne diens pla o m een REST API die de linked da a
an aangeslo en ins ellingen on slui als JSON-LD. De diens enlaag bes aa ui de olgende
onde delen:
8. Een T iply- oo ziening haal ia de SPARQL-endpoin s (di kunnen ook endpoin s zijn an
ins ellingen die een eigen iples o e hebben) pe iodiek de me ada a op en map deze naa een
da ase waa bij een cachinglaag is on wo pen. Deze cache is eigendom an en wo d behee d doo
Podiumkuns .ne . Bo enop deze cachinglaag wo den que y-API’s geconfigu ee d.
86
Van da a naa diens - Visie op de on wikkeling an e bonden e goeddiens en
Geb uik
9. Widge : De widge consumee da a ui de API (8) (de p esen a ielaag). Ins ellingen kunnen deze
zoek unc ie als widge geb uiken op hun eigen websi es. De widge is als open sou ce so wa e
on wikkeld en s aa op Gi Hub.
A chi ec uu sche s
De a chi ec uu sche s gee de hie bo en besch e en unc ionali ei wee in een geno malisee de o m.
Besp eking belang ijks e pa onen
T ans o ma ie naa RDF
Een belang ijk aspec an de a chi ec uu an Podiumkuns .ne is de plek waa me ada a wo d omgeze
naa RDF. Binnen he ne we k an deelnemende podiumkuns ins ellingen is een duidelijke a sp aak
gemaak o e de e an woo delijkheden. De ans o ma ie an me ada a naa RDF is belegd bij de
indi iduele b onhoude s. Om di p oces e onde s eunen, is indien nodig expe ise beschikbaa ges eld
aan deze pa ne s.
87
Van da a naa diens - Visie op de on wikkeling an e bonden e goeddiens en
1.11 Collec iepla o m Nieuwe Ins i uu
Besch ij ing an he pla o m
He Collec iepla o m an Nieuwe Ins i uu bied een nieuwe manie om de Rijkscollec ie oo
Nede landse A chi ec uu en S edenbouw e on dekken. He is mogelijk om in de collec ie ge ich e
zoeken, maa geb uike s kunnen ook dwalen doo a chie en, objec en en e halen om on e wach e
e banden e on dekken. De collec ie om a di e se ma e ialen zoals ekeningen, o o’s, maque es en
gedigi alisee d ma e iaal, aange uld me e halen die een ex a con ex uele laag bieden. Naas de
Rijkscollec ies wo den de ge oonde gege ens e ijk me d ie ex e ne b onnen: Wikida a, Ge y (AAT) en
he Nede lands Ins i uu oo Kuns geschiedenis (RKD). Deze b onnen be a en oo namelijk gege ens
die ele an zijn oo de ca ego ie Pe sonen. Doo he geb uik an linked open da a kunnen e bindingen
wo den gelegd ussen objec en binnen de Rijkscollec ie en me ande e collec ies we eldwijd.
He on we p is gebasee d op onde zoek naa geb uike sged ag en ich zich op s o y elling en
e assende on dekkingen. De cloud-in e ace bied zoomni eaus waa mee geb uike s s eeds diepe de
collec ie kunnen e kennen.
He gehele pla o m bes aa ui d ie hoo donde delen: S api Backend, Nes js Ga eway en Nex .JS
F on end. Nieuwe Ins i uu hee als p incipe om alleen collec ies op he pla o m wee e ge en die
a koms ig zijn an b onnen die oldoen aan linked open da a-s andaa den.
94

Van da a naa diens - Visie op de on wikkeling an e bonden e goeddiens en
Applica ielandschap
De belang ijks e unc ionele componen en an he Collec iepla o m zijn T iplyDB, S api (een op Node.js
gebasee d CMS) en he Reac - amewo k. De onde s aande figuu gee een o e zich an he
applica ielandschap.
B onnen
Nieuwe Ins i uu neem in p incipe alleen b onnen op die oldoen aan linked open da a-s andaa den.
Ook wo den ex e ne b onnen opgehaald ia ede a ed SPARQL-que ies. Alle ede a ed SPARQL-que ies
wo den ui ge oe d ia de T iply REST-JSON API, en de ou pu wo d gese ee d aan de G aphQL API
(s ap 6).
1. De in e ne collec ie an Nieuwe Ins i uu wo d behee d me Axiell Collec ions, die da a ia
OAI-PMH le e aan T iplyDB.
2. WoodWing (DAMS) le e a beeldingen an collec ies in linked open da a- o maa . E is oo de
opslag an mas e bes anden een AWS S3-bucke inge ich : de P ese a ion A chi e.
95
Van da a naa diens - Visie op de on wikkeling an e bonden e goeddiens en
3. Da a wo d e ijk zoals hie bo en besch e en me ede a ed SPARQL-que ies die wo den
ui ge oe d ia de T iply REST API me da a anui Ge y AAT, Wikida a, en me da a anui he RKD -
Nede lands Ins i uu oo Kuns geschiedenis.
Da alaag
4. De T iplyDB-ins an ie wo d geb uik als linked da a-pla o m waa alle collec ies samenkomen. Me
een REST API wo d JSON gele e d aan de TOI API/Ga eway in Nes js.
Diens enlaag
Nieuwe Ins i uu hee een Gi Hub- eposi o y waa alle e we kingen en de amewo k-logica s aan. He
gehele pla o m bes aa ui d ie hoo donde delen: S api CMS, Nes js Ga eway en Nex .JS F on end.
5. De websi econ en wo d ia he S api CMS behee d en beschikbaa ges eld ia een G aphQL API
(zie s ap 8).
6. Me de Ac i e Di ec o y Fede a ion Se ices (ADFS)-se e wo d geb uike sau o isa ie behee d ia
de SAML 2.0-s andaa d.
7. TOI API/Ga eway Nes js dien als een cen ale oegangspoo oo mee de e API’s. Deze
onde s eun de e binding ussen T iplyDB en he S api CMS.
8. De S api CMS-con en wo d ia een G aphQL API on slo en.
9. De da abase Pos g eSQL (Digi alOcean) dien als cloud s o age-oplossing oo de ges uc u ee de
da a.
10. S api geb uik Amazon S3 (cloud s o age) oo schaalba e opslag an alle con en die geüpload
wo d .
11. Een weede G aphQL API haal da a op anui he CMS ia de ee s beschikbaa ges elde G aphQL
API. Deze API haal ook da a op ia de Sea ch API en de REST/JSON API an T iply, waa bij
ede a ed SPARQL-que ies wo den ui ge oe d om da a e e ijken.
12. He REACT-Nex .JS F amewo k be a alle applica ielogica oo de on -end, haal da a op anui de
G aphQL API (s ap 11) en map da a naa de on -end componen en.
13. The O he In e ace-websi e wo d gese ee d me een Nginx-p oxyse e .
14. B owsen doo collec ies: He pla o m be a een ‘cloud in e ace’ waa geb uike s doo
e schillende zoom-le els diepe kunnen na ige en doo de nodes en edges in de collec ie.
Geb uike s s a en me he selec e en an een s a node: A chie en, Objec en, Pe sonen, Ve halen
o Publica ies, en gaan dan naa een diepe e laag: de bijbeho ende p ope ies en ela ies.
15. De zoekmachine maak he mogelijk om naa een specifiek concep e zoeken en gee
o e eenkomende zoek esul a en. Ook hie oo is een fil e op ie om de zoek esul a en e
specifice en. De zoekmachine geb uik T iply’s Elas icsea ch-oplossing.
16. P o enance: Da ab onnen, bij oo beeld de RKD URI beho end o een pe soon, wo den waa
mogelijk wee gege en in de en i ei spagina.
Ne we klaag
17. Da a wo d gele e d aan he Da ase egis e ia he T iplyDB SPARQL-endpoin .
18. He Te menne we k wo d ingeze bij de b on, waa bij e handma ig in oe plaa s ind bij de
collec iebehee sys emen.
96
Van da a naa diens - Visie op de on wikkeling an e bonden e goeddiens en
A chi ec uu sche s
De a chi ec uu sche s gee de hie bo en besch e en unc ionali ei wee in een geno malisee de o m.
97
Van da a naa diens - Visie op de on wikkeling an e bonden e goeddiens en
Besp eking belang ijks e pa onen
T ans o ma ie naa RDF
Nieuwe Ins i uu geb uik he OAI-PMH-endpoin an hun collec iebehee sys eem om me ada a op e
halen oo he p oces an no malise en en ans o me en an de me ada a naa RDF. De ans o ma ie
ind plaa s bij de b on en wo d opgenomen in een iples o e om de knowledge g aph e ealise en.
Gecache e knowledge g aph
De knowledge g aph me collec ieda a kan gezien wo den als een cache die pe iodiek wo d e e s ,
waa in de collec ieda a al in RDF beschikbaa is.
Zoekindex
He da apla o m bied een zoekindex die wo d opgebouwd op basis an de knowledge g aph. Hie mee
is dezel de in o ma ie die ia SPARQL e be agen is, ook e on slui en ia een zoek-API.
On slui ing anui he da apla o m
De JSON API maak zel geb uik an he SPARQL-endpoin an de knowledge g aph en oe ook
ede a ie e SPARQL-que y’s ui naa ex e ne b onnen.
Op allend hie bij is da de in eg a ie an ex e ne b onnen oo namelijk op he ni eau an de in e ace
plaa s ind en nie di ec in de da alaag. Di be eken da gege ens ui ex e ne b onnen pas bij be aging
ia de G aphQL API wo den opgehaald en nie oo a wo den opgeslagen o e we k in de eigen
da alaag. Daa naas wo d de zoekindex ia een zoek-API on slo en.
In e ace ussen de da alaag en de p esen a ielaag
De da alaag an de diens bied een G aphQL API aan en behoe e an de p esen a ielaag. Deze
G aphQL API o kes ee API-calls naa de JSON API an he da apla o m.
Daa naas maak de G aphQL API geb uik an de zoek-API an he da apla o m an Nieuwe Ins i uu en
an da a die doo behee de s in he CMS an he diens pla o m is opgenomen. He G aphQL-endpoin
oo zie de websi e e olgens an da a.
Geb uik an de ne we kin as uc uu
Nieuwe Ins i uu publicee de da ase besch ij ing an zijn collec ieda ase in he Da ase egis e ,
waa doo de me ada a be e indbaa is en he geb uik kan wo den doo ande e pa ijen. De
da ase besch ij ing wo d daa bij bijgehouden om wijzigingen doo e oe en en de me ada a up- o-da e
e houden.
Op di momen wo d he Te menne we k alleen handma ig geb uik bij he behee an de collec ie. E
wo d ech e gewe k aan de implemen a ie an een koppeling me he Te menne we k binnen he
collec iebehee sys eem, zoda in de oekoms econcilia ie au oma isch kan plaa s inden ijdens he
collec iebehee .
De in o ma ie in di deel is o s and gekomen in a s emming me de olgende pe sonen:
Gijs B oos en Loïs Hu ubessy. De besch ij ing is opges eld in de pe iode 2024/2025.
98
Van da a naa diens - Visie op de on wikkeling an e bonden e goeddiens en
1.12 Rijksmuseum
Besch ij ing an he pla o m
He Rijksmuseum e bind mensen me kuns en geschiedenis doo zijn collec ie beschikbaa e s ellen
aan he publiek ia ene zijds Collec ie Online, de collec ie-in e ace an de websi e
h p://www. ijksmuseum.nl, en ande zijds de da ase ices ia da a. ijksmuseum.nl. De da ase ices
o men belang ijke bouws enen oo de websi e, maa wo den ook apa aangeboden als onde deel an
he in 2024 e nieuwde in o ma ie- en da abeleid an he museum.
In 2013 lancee de he Rijksmuseum he ee s e olwaa dige online collec iepla o m, bekend onde de
naam Rijkss udio. De designp incipes an deze oege museale disco e y in e ace we den enkele ja en
nadien doo Mi chell Whi elaw be i eld als een oege o m an een 'gene ous in e ace'. De beelden an
de collec ie we den bijna allemaal in CC0 aangeboden en konden indi idueel wo den gedownload, o
wo den geha es ia een open API. De on wikkeling en he behee an de p esen a ie- én de da alaag
gebeu den oen doo wee ex e ne bu eaus, Q42 en Fab ique.
In 2016 we d he behee an alle in o ma ie en da a o e de collec ie en de o ganisa ie in he
Rijksmuseum gecen alisee d binnen een nieuwe a deling, Resea ch Se ices. Daa binnen we d een
nieuwe en i ei gec eëe d die e an woo delijk was oo Collec ie IT. Deze suba deling is sindsdien
e an woo delijk oo alle collec iesys emen, an de collec ie, he a chie , de biblio heek, he
DAM-sys eem en de onde zoeksda a. De ambi ie was ana oen om he behee an de da alaag en de
daa bij ho ende API's en end poin s e ug e halen naa he Rijksmuseum.
De a gelopen ja en hee he Rijksmuseum als doel gehad om een obuus e in as uc uu e bouwen,
da a op e schonen, e an woo delijkheden be e e beleggen en p ocessen e e be e en. He museum
s ond oo de ui daging om in e n een in eg a ielaag en collec ieda a-in as uc uu e on wikkelen
waa mee da a en sys emen e ec ie konden wo den e bonden en on slo en.
Vana 2022 is e , me een aanzienlijke in es e ing, een nieuwe collec ieda a-in as uc uu
(in eg a ielaag) én een nieuwe collec iewebsi e gelancee d. De in eg a ielaag d aai op linked open da a
en al onde de e an woo delijkheid an de a deling Resea ch Se ices, en daa binnen Collec ie IT. E
moes flink geïn es ee d wo den om de a chi ec uu goed in e ich en, oo al gezien he oenmalige
ge agmen ee de IT-landschap binnen he Rijksmuseum.
Di hele ajec kwam mede oo ui een e nieuwde Digi ale S a egie (2022-2025) waa bij de
e an woo delijkheden oo IT binnen he Rijksmuseum zijn e deeld o e de a deling Communica ie &
Ma ke ing die e an woo delijk is oo Publieke IT, de a deling Resea ch Se ices die e an woo delijk is
oo Collec ie IT en de a deling ICT die e an woo delijk is oo Co e IT-p ocessen.
He Rijksmuseum hee me he he bouwen an de a chi ec uu een in eg a ielaag on wikkeld die
obuus en schaalbaa is. Daa naas is he da abewus zijn binnen he Rijksmuseum e g oo , wa
da amanagemen , digi ale specialis en, in o ma iespecialis en, websi ebouwe s, on we pe s en
conse a o en aak .
99

Van da a naa diens - Visie op de on wikkeling an e bonden e goeddiens en
He on wikkelen an de in eg a ielaag speel een c uciale ol bij he e binden an da a ui e schillende
domeinen. Doo deze laag wo d in o ma ie, die oo heen in a zonde lijke da asilo's za , oegankelijk
gemaak en wo den de silo’s doo b oken. Hie doo kan da a ui di e se domeinen wo den on slo en en
wo den e e bindingen gelegd ussen de e schillende in o ma iegebieden.
Momen eel is de collec ieda a ui he collec iemanagemen sys eem, de bibliog afische me ada a ui he
biblio heeksys eem en de beelden ui he DAM-sys eem me elkaa e bonden. In de oekoms s aan de
koppeling me he a chie - en documen a iesys eem en de esea ch da a eposi o y nog gepland.
Voo he bouwen an de in eg a ielaag is zo eel mogelijk ingeze op s andaa disa ie. Zo wo den di e se
s andaa dda amodellen en p o ocollen zoals Linked A en IIIF geb uik . De in as uc uu is gebasee d
op een mic ose ices-a chi ec uu waa bij ela ie kleine se ices zijn on wo pen om een specifieke
unc ie ui e oe en en wo den geo kes ee d om business unc ies ui e oe en. De so wa e wo d
gespli s in kleine onde delen, gebundeld als Docke -con aine s (een lich gewich , geïsolee d pakke
waa in een applica ie d aai me alles wa die nodig hee , zoals code, lib a ies en ins ellingen, zoda he
o e al he zel de we k ) zoda he een oudig al ui e ollen op se e s. In he ge al an he
Rijksmuseum d aaien de con aine s op een Kube ne es-clus e , als onde deel an de Azu e Kube ne es
Se ice. Me een ‘in as uc uu als code’-benade ing wo d so wa ema ig bepaald hoe de se ices zich
moe en ged agen. Me con inuous deploymen wo den upda es naa nieuwe e sies naa de
p oduc ieomge ing au oma isch ui ge oe d.
Applica ielandschap
De onde s aande figu en ge en een o e zich an he applica ielandschap. De ee s e figuu oon de
in oe laag an de in eg a ielaag waa in da a ui e schillende b onnensys emen wo d opgehaald om
e we k e wo den. De weede figuu beeld de domeinlaag en de ui oe laag an de in eg a ielaag a ,
waa op de p esen a ielaag is aangeslo en en de o e ige da ase ices die wo den aangeboden. De de de
figuu oon de p esen a ielaag waa op de collec iewebsi e is gebasee d. Voo elke figuu wo den de
belang ijks e s appen oegelich .
100
Van da a naa diens - Visie op de on wikkeling an e bonden e goeddiens en
Figuu 1: in oe laag in eg a ielaag
In oe laag
De b onnen komen ui he biblio heeksys eem, collec iemanagemen sys eem en
documen managemen sys eem (a beelding 3).
1. He Rijksmuseum geb uik op di momen Axiell Collec ions oo he behe en an haa
kuns collec ie.
2. De Py hon-se ice Axiell-Collec ions-downloade haal , bij igge doo een da a-e en , da a op
anui Axiell Collec ions ia een API die XML le e .
3. De Py hon-se ice Axiell-Collec ions-moni o de ec ee wijzigingen in Axiell Collec ions en igge
he downloade -se ice (s ap 2).
De igge oo de downloade is een be ich op zijn queue, die doo de Axiell-Collec ions-moni o
wo d ge uld. Zo kunnen e ook mee de e Axiell-Collec ions-downloade s wo den ges a die we k
oppakken. E is nooi di ec e communica ie ussen componen en om e lech ing e oo komen, de
communica ie is loosely coupled ia een Message O ien ed Middlewa e (Rabbi MQ) en geb uik he
Publish-Subsc ibe pa oon oo Loosely Coupled in e ac ie ussen componen en.
4. De Py hon-se ice Axiell-Collec ions-dele ion-de ec o moni o o e nieuwe eco ds zijn
bijgekomen o e wijde d, en consumee nieuwe iden ifica ies die gepublicee d wo den doo de
Py hon-se ice ID Publishe .
5. Voo de biblio heekda a wo d Koha geb uik als open sou ce in eg a ed biblio heeksys eem. Hie bij
wo d de MARC21-s andaa d geb uik als me ada a o maa .
101
Van da a naa diens - Visie op de on wikkeling an e bonden e goeddiens en
6. De Py hon-se ice Koha-connec o haal bibliog afische eco ds anui Koha en plaa s deze op de
queue an de ‘Sou ce da a ga eway’ (s ap 9) om e de e we k e wo den.
7. Pic u epa k is een pla o m oo digi aal collec iemanagemen da geb uik kan wo den om di e se
soo en in o ma ie e s uc u e en en e cen alise en. De componen Pic u epa k Image me ada a
le e da a in JSON- o maa , die ge ans o mee d wo d me XSLT naa XML. E wo d een
e binding gemaak me Mic .io, een IIIF iewe (Image bina ies IIIF, image API).
8. De Py hon-se ice Pic u epa k-connec o haal a beeldingsda a op ui he
Pic u epa k-behee sys eem.
9. De Sou ce da a ga eway is de middlewa e die he doo s omen an da a ui e schillende b onnen
naa de Domain G aph Inse e acili ee .
Figuu 2: de domein- en ui oe laag an de in eg a ielaag
Domein- en ui oe laag
De in eg a ielaag an he Rijksmuseum bes aa ui mee de e lagen, elk me componen en die wo den
gehos op Mic oso Azu e cloud pla o m. Op de Rijksmuseum Da a Se ices-websi e s aa de
102
Van da a naa diens - Visie op de on wikkeling an e bonden e goeddiens en
documen a ie an alle me ada a die beschikbaa is ges eld doo he Rijksmuseum, doo middel an
API's (s ap 22 en 23), endpoin (s ap 25) o da adumps. Op de da adump-pagina kunnen de da ase s
gedownload wo den.
10. De Py hon-se ice Domain-g aph-inse e pe sis ee aangele e de domeinda a in de iples o e
Domain-s o e en publicee een domain-da a-e en oo e de e consump ie.
Di is een lich gewich e en om bepaalde ui oe -pipelines, zoals bij oo beeld he gene e en an
Schema.o g o Linked A , e igge en. Een pipeline is een e zameling an componen en die
logisch bij elkaa ho en, bij oo beeld alle Axiell-Collec ions-componen en o alle ui oe
Linked-A -componen en.
11. De Py hon-se ice Ma che is bedoeld om en i ei en ui e schillende domeinen (dus bij oo beeld
een kuns enaa in he e goeddomein en een sch ij e ui he bibliog afische domein) e
econcilië en. Di gebeu op basis an o e eenkomende (ex e ne) iden ifie s. De ma che kan
bij oo beeld bepalen da wee en i ei en/ esou ces dezel de pe soon zijn, en di leid o he
oekennen an een museum-le el iden ifie en he samen oegen an me ada a in één ex a
esou ce.
12. De Py hon-se ice Min e e we k de nieuwe da a en c eëe nieuwe iden ifie s oo de
ge econciliee de esou ces die wee wo den opgenomen in de T iples o e Domain-s o e (14).
13. De SQL-da abase Min slaa alle iden ifie s, en de (mapping an de) iden ifie s an de
domain- esou ces waa oo een museum-le el esou ce is gec eëe d, op.
14. De T iples o e Domain-s o e (G aphDB).
15. De Py hon-se ice ID-inse e slaa de ele an e iden ifica ies an de aangele e de domeinda a op
in de SQL Da abase IDs.
16. SQL Da abase IDs be a alle iden ifica ies an domeinobjec en an he Rijksmuseum.
17. De Py hon-se ice ID-publishe publicee de iden ifie s die o nu oe doo de in eg a ielaag
e we k zijn zoda de dele ion-de ec o s in de b onsys emen kunnen nagaan o eco ds nog
bes aan.
18. De Py hon-se ice Pa i ione e aal de ele an e subse an me ada a naa ep esen a ie in he
oepasselijke model doo middel an SPARQL en pas JSON-LD- aming oe.
Resol e se ice
De esol e d aag zo g oo de e e encing an URI's naa da a/ esou ces/in o ma ieobjec en en
con en nego ia ion.
19. Py hon-se ice esol e -inse e e we k de Schema.o g- en Linked-A -wijzigingen in de
SQL- esol e -da abase. Hie in wo den alle doo de in eg a ielaag gegene ee de se ialisa ies
opgeslagen.
20. SQL- esol e -da abase oed de esol e -da ase ice me da a.
21. De Resol e API ( esol e -da ase e ) d aai op de da a an de esol e -da abase.
22. IIIF change-disco e y ( esol e -da ase e ) le e domeinda a-wijzigingsbe ich en con o m de
IIIF-s andaa d. De da ase ices s ellen onde ande e de IIIF change disco e y API, IIIF Image API en
IIIF p esen a ion API beschikbaa .
23. LDES ( esol e -da ase e ) le e domeinda a-wijzigingsbe ich en con o m he LDES-p o ocol.
Vanui de da ase ices wo d een LDES API beschikbaa ges eld.
103
Van da a naa diens - Visie op de on wikkeling an e bonden e goeddiens en
Tijdlijn- o kaa wee ga e
Een geb uike wil een ijdlijn o kaa kunnen bekijken, zoda hij be e beg ijp hoe he objec o de
in o ma ie zich e houd o gebeu enissen o loca ies.
Algemene e eis en:
● Een kaa o ijdlijn oon ele an e
in o ma ie
● Delen an de kaa o ijdlijn zijn
aanklikbaa
● De kaa o ijdlijn oon de ails o con ex
● He is mogelijk om de kaa o ijdlijn e
delen ia bij oo beeld social media
● He is mogelijk om de kaa o ijdlijn in
olledige sche mwee ga e e bekijken
Ve eis en oo de (me a)da a:
● Voo een kaa zijn plaa snamen, loca ies
o coö dina en nodig
● Voo een ijdlijn zijn da a nodig
● De in o ma ie oo een kaa o ijdlijn
olg zo eel mogelijk de s andaa den,
bij oo beeld een s andaa d da um/ ijd
o maa o geo-coö dina en
● E is da a oo con ex in o ma ie, zoals
een a beelding
Ve eis en oo he on we p:
● De kaa o ijdlijn is in e ac ie , bij oo beeld me een in- en ui zoommogelijkheid
● E is een legenda o ui leg o e he geb uik an de kaa o ijdlijn
Ve haalwee ga e
Een geb uike wil een e haal kunnen lezen o beluis e en, zoda hij mee lee o e de geschiedenis en
be ekenis an een objec . Di kan in e schillende o men: een eks me a beeldingen, een gesp oken
e haal o een ideo-opname.
Algemene e eis en:
● He e haal kan gep esen ee d wo den in
e schillende o men, zoals eks , audio
en ideo
● E is na iga ie om he e haal
gemakkelijk e lezen
● He is mogelijk om e eage en
Ve eis en oo de (me a)da a:
● Me ada a bij he e haal, bij oo beeld de
au eu , i el, publica ieda um, gen e, aal
o he koms
● T e woo den o ags
● A beeldingen o ande e media
● Ex a me ada a, zoals de
lee ijdsaanduiding, dialec , duu en
ge ela ee de loca ie
Ve eis en oo he on we p:
● Een e haal is isueel aan ekkelijk
● He e haal kan gep esen ee d wo den in e schillende o men, zoals eks , audio en ideo
110

Van da a naa diens - Visie op de on wikkeling an e bonden e goeddiens en
Zoeken
Een geb uike wil kunnen zoeken naa een specifiek onde we p, zoda hij snel ele an e esul a en kan
inden.
Algemene e eis en:
● He zoeken s a na in oe an he
zoekwoo d o ‘en e ’
● He zoeken gee di ec esul aa o een
indica ie an laad ijd
● He zoekwoo d is aan e passen om
opnieuw e zoeken
● Ve schillende zoeks a egieën,
bij oo beeld doo geb uik an speciale
woo den en ekens om de zoekopd ach
slimme e maken
● Sugges ies op basis an he zoekwoo d
● He zoeken we k ook me synoniemen o
spel ou en (‘ ou ole an ie’)
Ve eis en oo de (me a)da a:
● Me ada a oo ‘wie’, ‘wa ’, ‘waa ’ en
‘wannee ’
● Ex a me ada a, zoals kleu , ma e iaal en
ande e kenme ken
Ve eis en oo he on we p:
● He zoek o mulie is op elke pagina gemakkelijk e inden
● He zoek o mulie hee een label o een oo beeld eks (‘placeholde ’)
Zoek esul a en
Een geb uike wil esul a en kunnen zien na he in oe en an een e woo d in een zoek o mulie , zoda
hij an woo d k ijg op de zoek aag.
Algemene e eis en:
● Resul a en be a en he oo sp onkelijke
zoekwoo d
● Een melding wannee e geen esul a en
zijn
● Elk esul aa be a een i el, ko e
omsch ij ing en link naa olledige
esul aa
● In o ma ie o e o aal aan al esul a en
● Mee esul a en zien doo pagine ing,
oneindig sc ollen o ‘mee laden’-knop
Ve eis en oo de (me a)da a:
● Ti el, ko e besch ij ing en link naa
olledige esul aa
● Ex a da a in esul aa , zoals a beelding,
au eu en da um
Ve eis en oo he on we p:
● De zoek esul a en s aan op dezel de pagina als he zoek o mulie
● He oo sp onkelijk zoekwoo d is gema kee d o ui gelich in de esul a en
● He zoek o mulie hee een label o een oo beeld eks (‘placeholde ’)
● Ve schillende manie en om de esul a en e bekijken, bij oo beeld als lijs (nad uk op
in o ma ie) o als gale ij (nad uk op a beeldingen)
111
Van da a naa diens - Visie op de on wikkeling an e bonden e goeddiens en
Bijlage 3: Ve eis en oo de (me a)da a
Op basis an de gids oo ged agsp ofielen wo den de olgende eisen ges eld aan de da a en
bijbeho ende me ada a ingedeeld pe unc ionali ei :
Appa a en en sche m o ma en
● Geop imalisee de mediabes anden
Zoekmachines
● Een ac uele si emap.xml
● Een obo s. x -bes and
● Rele an e me a ags
● Duidelijk leesba e u l’s, geen onui sp eekba e combina ies an cij e s en ekens
● Een zoek unc ionali ei
● Mogelijkheden om e de e b owsen
A beeldingwee ga e (op basis an IIIF)
● Een a beelding me een hoge esolu ie
● Me ada a bij de a beelding, zoals i el en o maa
● Me ada a o e de make
● (Me a)da a o e IIIF-beelden (‘IIIF mani es ’)
Bewa en
● Een licen ie o ech en
● Me ada a bij een objec , zoals de i el, a beelding en ko e besch ij ing
B on e wijzing
● Een link naa de b on is aanwezig in de me ada a
● Een pe manen e link o iden ifie
Ci e en
● Me ada a oo he ci e en, zoals de e aa dige , i el, da um en iden ifie
Da ase besch ij ing inzien
● Me ada a, zoals de b onhoude , i el, publica ie en ac ualisa ieda um
● Een e sienumme
● Voo beelden die de inhoud an de da ase illus e en
● Ande e eisen s aan in de da ase equi emen s an he Ne we k Digi aal E goed
Da ase downloaden
● Me ada a, zoals de b onhoude , i el en publica ieda um
● Bes ands o maa en da ase g oo e
● Een e sienumme
112
Van da a naa diens - Visie op de on wikkeling an e bonden e goeddiens en
Da a se geb uiken
● Me ada a bij da ase , zoals de besch ij ing, make en publica ieda um
● De inhoud en besch ij ing zijn ac ueel
● De da ase is gepublicee d als linked da a
Delen
● Een licen ie o ech en
● Me ada a oo sociale media, zoals de i el, a beelding en ko e besch ij ing
Fil e en
● Me ada a oo fil e s, bij oo beeld de pe iode, make , loca ie en ma e iaalsoo
● Me ada a oo fil e s, a ges emd op geb uike sged ag en - oo keu en
Ge ela ee de objec en bekijken
● Me ada a om de aanbe elingen e doen is aanwezig, bij oo beeld de make , onde we p, pe iode en
plaa s
● Me ada a is uni o m en olledig
He koms con ole en
● De he koms en b onhoude
● Me ada a die de he koms onde s eun , bij oo beeld de make , indplaa s en e aa digingsda um
Lee ijdsindica ie
● He aalgeb uik pas bij de lee ijdsca ego ie
Licen ie inzien
● Licen ie o ech en
Mul imediawee ga e
● Me ada a bij mul imedia, zoals de i el, duu en o maa
● Me ada a o e de e aa dige
● E is een ui leg o e de we king an de digi ale e a ing
Objec de ails
● Me ada a is uni o m en olledig
● E zijn ela ies me ande e in o ma ie o b onnen
O e zich an c ea ies
● Me ada a, zoals de make , publica ieda um, besch ij ing, gen e en e woo d
● E is een e wijzing naa geb uik e b onnen
Pe sonalise en
● E wo d zo g uldig omgegaan me de (pe soons)gege ens an de agens elle
● E is een p i acy e kla ing
113
Van da a naa diens - Visie op de on wikkeling an e bonden e goeddiens en
Reage en
● E is een p i acy e kla ing
So e en
● Me ada a oo beschikba e so ee mogelijkheden, bij oo beeld een da um wannee so e en op
da um mogelijk is
● Me ada a is uni o m en co ec , bij oo beeld al ijd dezel de no a ie oo de da um
Taggen
● V ij in e oe en beg ippen o e men ui een gecon olee de e minologieb on
Tijdlijn- o kaa wee ga e
● Voo een kaa zijn plaa snamen, loca ies o coö dina en nodig
● Voo een ijdlijn zijn da ums nodig
● De in o ma ie oo een kaa o ijdlijn olg zo eel mogelijk de s andaa den, bij oo beeld een
s andaa d da um/ ijd o maa o geo-coö dina en
● E is da a oo con ex in o ma ie, zoals een a beelding
T ansc ibe en
● Me ada a an de b on, bij oo beeld de make , da um en he koms
● Tags o e woo den
● He is duidelijk wa de s a us en kwali ei an de ansc ip ies is
● He is duidelijk in welke aal de ansc ip ie is
Uploaden
● Opslaan me ada a, zoals de au eu , i el en da um
● E zijn ich lijnen om ongepas e c ea ies e oo komen
● He is duidelijk wa e me c ea ies wo d gedaan
Ve haalwee ga e
● Me ada a bij he e haal, bij oo beeld de au eu , i el, publica ieda um, gen e, aal o he koms
● T e woo den o ags
● A beeldingen o ande e media
● Ex a me ada a, zoals de lee ijdsaanduiding, dialec , duu en ge ela ee de loca ie
Zoeken
● Me ada a oo ‘wie’, ‘wa ’, ‘waa ’ en ‘wannee ’
● Ex a me ada a, zoals kleu , ma e iaal en ande e kenme ken
Zoek esul a en
● Ti el, ko e besch ij ing en link naa olledige esul aa
● Ex a da a in esul aa , zoals a beelding, au eu en da um
114
Van da a naa diens - Visie op de on wikkeling an e bonden e goeddiens en
Bijlage 4: Beg ippenlijs
A
● Apache Sol /Lucene (Sol ): Een open sou ce sys eem oo he indexe en an eks uele en
ande e in o ma ie oo zoekdoeleinden.
● Applica ion p og amming in e ace (API): Een e zameling defini ies op basis waa an een
compu e p og amma kan communice en me een ande p og amma o onde deel.
● A chi al Resou ce Key (ARK): Een ARK is een ype pe sis en iden ifie . Een ARK ken een
specifieke opbouw en wo d mees al geb uik als onde deel an een URL om een bepaalde
esou ce e kunnen iden ifice en en op e halen op he web.
B
● Bash: We komge ing oo Linux-sys emen waa in sc ip s oo he au oma isch ui oe en an
aken kunnen wo den gesch e en.
● BIBFRAME: BIBFRAME (Bibliog aphic F amewo k) is een da amodel, gebasee d op linked da a,
oo bibliog afische besch ij ing an objec en.
C
● CIDOC-CRM: CIDOC Concep ual Re e ence Model (CRM) is een on ologie oo he e goed eld.
● Con en nego ia ion: Een mechanisme in HTTP waa mee een se e e schillende wee ga en
an een b on kan wee ge en op basis an de oo keu en an een agende pa ij, zoals aal o
bes ands o maa . Di p oces zo g e oo da de agende pa ij de mees geschik e e sie an
de b on on ang .
● Con en managemen sys eem (CMS): Een sys eem waa mee je con en en pagina's kun
behe en oo publica ie op he web.
D
● Django: Een open sou ce amewo k oo he on wikkelen an mode ne, eilige en schaalba e
webapplica ies.
● D upal: Een open sou ce con en managemen sys eem (CMS).
● Dublin Co e: De Dublin Co e (DC) is een s andaa d oo he besch ij en an con en op he
in e ne . Di om a zowel gesch e en eks en op webpagina's als con en in XML- o maa . Ook
ideo's en geluids agmen en kunnen me de Dublin Co e besch e en wo den.
115

Van da a naa diens - Visie op de on wikkeling an e bonden e goeddiens en
E
● Elas icsea ch: Elas icsea ch le e een b eed geb uik e oplossing oo sea ch – he
doo zoekbaa maken an documen en.
● ELT: Ex ac Load T ans o m (ELT) is een p oces om da a ui een b on op e halen (Ex ac ), deze
weg e sch ij en op een ande e plaa s (Load) en op dezel de plaa s e ans o me en naa een
gewens e s uc uu (T ans o m), aak in combina ie me ande e da a die anui e schillende
plekken geladen is.
● ETL: Ex ac T ans o m Load (ETL) is een p oces om da a ui een b on op e halen (Ex ac ),
deze e ans o me en naa een gewens e s uc uu (T ans o m) en wee weg e sch ij en op
een ande e plaa s (Load).
● Eu opeana Da a Model (EDM): EDM is een on ologie oo he besch ij en an e goedin o ma ie
in he kade an Eu opeana.
G
● GeoJSON: o maa oo he as leggen an geog afische kenme ken samen me ande e (nie
uim elijke) da a doo middel an Ja aSc ip Objec No a ie (JSON).
● G aphDB: G aphDB an On o ex is een an de bekende iples o e-oplossingen geb uik oo
he opslaan, be agen o bewe ken an RDF.
● G aphQL: (G aph Que y Language): aal oo he be agen an da ab onnen, de da as uc uu
an he esul aa is oo a as gelegd en he wo d wee gege en in JSON- o maa wa de aal
populai maak onde on end/web on wikkelaa s.
I
● IIIF Change Disco e y API: Een API om IIIF da a-objec en e inden en om e zien welke
da a-objec en nieuw zijn oege oegd o aangepas , zoda ze efficiën kunnen wo den bijgewe k
o opgehaald.
● IIIF Image API: De IIIF Image API definiee een webse ice die a beeldingen le e in eac ie op
een ges andaa disee d HTTP(S)- e zoek. Hie mee kunnen a beeldingen opge aagd, geschaald,
bijgesneden en ge ans o mee d wo den oo flexibele wee ga e in IIIF-compa ibele iewe s.
● IIIF P esen a ion API: De IIIF P esen a ion API bied een ijke s andaa dbesch ij ing an hoe
(een mogelijk complexe combina ie an) a beeldingda a gep esen ee d moe wo den op he
web.
● IIIF iewe : Een IIIF iewe is een ool waa mee je hoge esolu ie a beeldingen kun bekijken,
inzoomen en anno e en olgens de In e na ional Image In e ope abili y F amewo k
(IIIF)-s andaa d. Di wo d eel geb uik in musea, biblio heken en a chie en om digi ale
collec ies oegankelijk e maken.
● In e na ional Image In e ope abili y F amewo k (IIIF): IIIF is een se open s andaa den die he
makkelijke maak om gedigi alisee de schilde ijen, kaa en, ak es, middeleeuwse handsch i en,
o o’s en ande e a beeldingen online oegankelijk e maken, samen me de bijbeho ende
in o ma ie.
116
Van da a naa diens - Visie op de on wikkeling an e bonden e goeddiens en
K
● Knowledge g aph: Een knowledge g aph is een ges uc u ee de ep esen a ie an kennis,
waa bij en i ei en zoals objec en, gebeu enissen o concep en als knopen (nodes) wo den
wee gege en, en de ela ies ussen deze en i ei en als e bindingen (edges). Di model s el
zowel mensen als machines in s aa om in o ma ie e ec ie e beg ijpen en e geb uiken,
doo da he de con ex en onde linge e banden ussen e schillende gege ens wee gee
[on o ex , wikipedia].
L
● Lib a y Re e ence Model (LRM): LRM is een e e en iemodel oo he besch ij en an
biblio heek- en cul u eel e goedcollec ies en onde s eun de mogelijkheid om de in o ma ie in
linked da a o m e publice en.
● Ligh weigh In o ma ion Desc ibing Objec s (LIDO): LIDO is een XML-publica ie o maa oo
e goedin o ma ie.
● Linked A Model: He Linked A Da a Model is een model da kan wo den geb uik om b onnen
an cul u eel e goed e besch ij en, me een ocus op kuns we ken en museumgeo iën ee de
ac i i ei en. He is gebasee d op CIDOC-CRM.
● Linked Da a E en S eams (LDES): LDES is een linked da a p o ocol om wijzigingen in een
linked da a da ase als s eam e publice en.
N
● Nes JS: Een se e -side applica ie amewo k gebasee d op Node.JS en TypeSc ip .
● Nex .js: Een Reac - amewo k da geb uikmaak an alle Reac oo delen zoals flexibili ei ,
snelheid en op imalisa ie-op ies.
● Nginx: Een k ach ige, efficiën e en eelgeb uik e open sou ce webse e . He kan wo den ingeze
als webse e , e e se p oxy, load balance , en mee . He is populai anwege zijn hoge
p es a ies en lage esou ce e b uik.
● Nux : Een g a is en open sou ce on end amewo k gebouwd bo en op Vue.js. He bied
ingebouwde unc ies en ools, waa doo he gemakkelijke wo d om ingewikkelde applica ies e
maken. He is een amewo k me een ui b eidba e manie om webapplica ies en websi es e
maken me Vue.js.
O
● Omeka S: Een open sou ce, seman isch collec iebehee sys eem, waa aan je e schillende
modules kun oe oegen om he sys eem NDE-compa ibel e maken.
● On ologie: Een concep ueel da amodel an een bepaald domein. Linked da a-on ologieën
wo den mees al in OWL ui ged uk .
117
Van da a naa diens - Visie op de on wikkeling an e bonden e goeddiens en
● Open A chi es Ini ia i e P o ocol o Me ada a Ha es ing (OAI-PMH): OAI-PMH is een p o ocol
p imai bedoeld om me ada a e ha es en. He is gebasee d op XML en kan ook RDF/XML
e ou ne en.
● OpenRefine: Een k ach ige g a is open sou ce ool oo he we ken me ommelige da a: he
opschonen e an, he omze en an he ene o maa naa he ande e en he ui b eiden e an me
webse ices en ex e ne da a.
● OpenSead agon: Een open sou ce, webgebasee de iewe oo hoge- esolu ie inzoom ba e
a beeldingen, geïmplemen ee d in pu e Ja aSc ip , geschik oo desk op en mobiel.
● OpenS ee Map: Een p ojec da als doel hee om ij beschikba e en bewe kba e geog afische
gege ens e e zamelen, zoda daa ui landkaa en en ande e diens en gemaak kunnen
wo den.
P
● Pe sons in Con ex (PiCo): PiCo is een kennismodel oo he besch ij en an
pe soons e meldingen en (daa ui a geleid) uniek geïden ificee de pe sonen. He kennismodel
geb uik een aan al bes aande on ologieën: Schema.o g, BIO, PNV en PROV-O.
● PoolPa y Seman ic Sui e: Een be aalde diens an Seman ic Web Company oo he opbouwen
an en onde houden an axonomieën, hesau i en on ologieën olgens SKOS en OWL.
Nede landse e goedins ellingen kunnen hie kos eloos geb uik an maken ia de Rijksdiens
oo Cul u eel E goed.
● PRO-GEN: So wa e on wo pen om s amboomonde zoek e onde s eunen. He s el geb uike s
in s aa om genealogische gege ens in e oe en, behe en en publice en. E zijn ui geb eide
mogelijkheden oo he as leggen an in o ma ie zoals oepnamen, i els, b on e meldingen,
ak enumme s, b on eks en en ge uigen.
● P o égé: Een g a is, open sou ce on ologie-edi o en amewo k oo he bouwen an in elligen e
sys emen.
● P oxyse e : Een se e die zich be ind ussen de compu e an een geb uike en de compu e
waa op de doo de geb uike gewens e in o ma ie s aa . Wil iemand op een compu e waa op
een p oxyse e is inges eld een ande e compu e be eiken, dan gebeu di nie ech s eeks,
maa ia deze p oxyse e . He doel an deze ussens ap is a hankelijk an he ype p oxyse e .
● Py hon: Een p og ammee aal da on wikkeld is me he oog op leesba e code. He is e g
een oudig om in Py hon he b uikba e code e sch ij en. Py hon wo d daa om eel geb uik oo
he snel on wikkelen an een nieuwe applica ie zonde da de daa bij gep oducee de code
onleesbaa wo d .
Q
● QGis: Een g a is en open sou ce Geog afisch In o ma iesys eem (GIS) waa mee geb uike s
geog afische gege ens kunnen isualise en, bewe ken, analyse en en behe en.
118
Van da a naa diens - Visie op de on wikkeling an e bonden e goeddiens en
R
● RDA: (Resou ce Desc ip ion and Access) is een s andaa d oo he besch ij en en on slui en an
in o ma ieb onnen, zoals boeken, a chie en en digi ale objec en. He is on wo pen oo geb uik
in biblio heken en e goedins ellingen en gebasee d op he concep uele Lib a y Re e ence Model
● Reac : Reac (ook wel Reac .js o Reac JS genoemd) is een Ja asc ip biblio heek om
geb uike sin e aces mee e bouwen.
● Rep esen a ional s a e ans e (REST): REST is een so wa e-a chi ec uu oo gedis ibuee de
mediasys emen zoals he we eldwijde web. REST wo d eelal geb uik oo he on we pen an
applica ion p og amming in e aces (API) oo he in e ne , op de HTTP-s andaa d, maa is nie
gelimi ee d o HTTP en ook oepasbaa bui en API’s. Een klikba e, in e ac ie e websi e zoals
Wikipedia oldoe bij oo beeld aan de REST-a chi ec uu .
● Re e se p oxy: Een se e die zich be ind ussen de compu e an een geb uike en de
compu e waa op de doo de geb uike gewens e in o ma ie s aa . Bij e e se p oxy we k de
p oxyse e an bui en naa binnen, dus ande som. Di wo d ook wel ‘web se e accele a ion’
genoemd. Hie bij wo d de p oxyse e ingeze om de belas ing anui he in e ne naa de
webse e (s) gelijkma ige e e delen, zowel om be eiligings- als om ‘loadbalancing’- edenen.
● Reco ds-in-Con ex s On ology (RIC-O): RiC-O is een concep ueel model on wikkeld doo de
In e na ional Council on A chi es (ICA). He model bied een ela ionele manie om
a chie gege ens e besch ij en. In plaa s an alleen documen en hië a chisch e o denen, leg
RiC-CM nad uk op ela ies ussen documen en, pe sonen, o ganisa ies, unc ies en
gebeu enissen.
S
● Schema.o g: Een gezamenlijk ini ia ie an d ie g o e zoekmachines: Bing, Google en Yahoo me
als doel om een gedeeld schema op e s ellen om da a e s uc u e en.
● SPARQL-endpoin : Een web-gebasee de in e ace o diens , waa mee geb uike s da a kunnen
op agen en ophalen ui RDF-da ase s me behulp an de SPARQL-que y aal.
● Spinque Desk: Een be aalde diens an Spinque waa mee geb uike s da a ui e schillende
b onnen samen kunnen b engen in een Knowledge G aph en waa mee zoeks a egieën
on wikkeld kunnen wo den oo he aanbieden an ele an e in o ma ie.
T
● T ansk ibus is een pla o m, onde s eund doo AI, da he mogelijk maak om scans an
bij oo beeld his o ische documen en die handgesch e en zijn e digi alise en.
● T iples o e: Een iples o e o RDF-s o e is een speciaal gebouwde da abase oo de opslag en
he ophalen an iples ia seman ische que y's . Een iple is een da a-en i ei die is
samenges eld ui subjec – p edikaa – objec , zoals ‘Bob is 35’ (d.w.z. Bobs lee ijd geme en in
ja en is 35) o ‘Bob ken F ed’.
119