ISSN: 3030-3931, Impac ac o : 7,241 Volume 10, issue 2, Noyab 2025
h ps://wo ldlyjou nals.com/index.php/Yangiizlanu chi wo ldly knowledge
OAK Index bazala i : esea ch ga e, esea ch bib.
Qo’shimcha index bazala i: zenodo, open ai e. google schola .
O iginal a icle
191
TIJORAT BANKLARIDA IPOTEKA KREDITI SAMARADORLIGINI OSHIRISH
YO‘LLARI
Komilo Ja oxi Jalilo ich
O‘zbekis on Respublikasi Bank-moliya akademiyasi
Anno a siya: Mazku maqolada ijo a bankla ida ipo eka k edi lash ja ayonining mohiya i,
ahamiya i hamda sama ado ligini oshi ish yo‘lla i ahlil qilinadi. Ipo eka k edi la i bozo ining
i ojlanishiga a’si e u chi omilla , ma jud muammola a ula ni ba a a e ish bo‘yicha
akli la kel i ilgan. Shuningdek, zamona iy bank exnologiyala idan oydalanish, k edi
iskla ini boshqa ish a ipo eka k edi la ining qay u chanligini a’minlash bo‘yicha amaliy
cho ala yo i ilgan. Tadqiqo na ijala iga ko‘ a, ipo eka k edi lash izimini aqamlash i ish,
oiz siyosa ini op imallash i ish hamda da la a xususiy sek o hamko ligini kuchay i ish
o qali ijo a bankla ining ipo eka k edi la i sama ado ligini oshi ish mumkinligi asoslab
be ilgan.
Kali so‘zla : ijo a banki, ipo eka k edi i, k edi lash sama ado ligi, moliya iy ba qa o lik,
k edi iski, aqamli bank xizma la i, ipo eka bozo i, oiz siyosa i, bank inno a siyala i.
ПОВЫШЕНИЕ ЭФФЕКТИВНОСТИ ИПОТЕЧНОГО КРЕДИТОВАНИЯ В
КОММЕРЧЕСКИХ БАНКАХ
Комилов Жавохир Жалилович
Банковско-финансовая академия Республики Узбекистан
Аннотация: В данной статье анализируются сущность, значение и пути повышения
эффективности процесса ипотечного кредитования в коммерческих банках.
Рассмотрены факторы, влияющие на развитие рынка ипотечных кредитов,
существующие проблемы и предложения по их устранению. Также освещены
практические меры по использованию современных банковских технологий,
управлению кредитными рисками и обеспечению возвратности ипотечных кредитов. По
результатам исследования обосновано, что повышение эффективности ипотечного
кредитования в коммерческих банках возможно за счёт цифровизации системы,
оптимизации процентной политики и усиления сотрудничества между государственным
и частным секторами.
Ключевые слова: коммерческий банк, ипотечный кредит, эффективность кредитования,
финансовая устойчивость, кредитный риск, цифровые банковские услуги, рынок
ипотеки, процентная политика, банковские инновации.
WAYS TO IMPROVE THE EFFICIENCY OF MORTGAGE LENDING IN
COMMERCIAL BANKS
Komilo Ja okhi Jalilo ich
Banking and Finance Academy o he Republic o Uzbekis an
ISSN: 3030-3931, Impac ac o : 7,241 Volume 10, issue 2, Noyab 2025
h ps://wo ldlyjou nals.com/index.php/Yangiizlanu chi wo ldly knowledge
OAK Index bazala i : esea ch ga e, esea ch bib.
Qo’shimcha index bazala i: zenodo, open ai e. google schola .
O iginal a icle
192
Abs ac : This a icle analyzes he essence, impo ance, and ways o imp o e he e iciency o
he mo gage lending p ocess in comme cial banks. The ac o s in luencing he de elopmen
o he mo gage loan ma ke , exis ing p oblems, and p oposals o hei solu ion a e discussed.
The pape also highligh s p ac ical measu es o he use o mode n banking echnologies,
c edi isk managemen , and ensu ing he epaymen o mo gage loans. The esul s o he
s udy subs an ia e ha inc easing he e iciency o mo gage lending in comme cial banks can
be achie ed h ough digi aliza ion o he lending sys em, op imiza ion o in e es a e policy,
and s eng hening coope a ion be ween he public and p i a e sec o s.
Keywo ds: comme cial bank, mo gage loan, lending e iciency, inancial s abili y, c edi isk,
digi al banking se ices, mo gage ma ke , in e es a e policy, banking inno a ions.
KIRISH
Bozo iq isodiyo i sha oi ida aholining uy-joy bilan a’minlanishini yaxshilash, ij imoiy
ba qa o likni a’minlash hamda iq isodiy o‘sishni ag‘ba lan i ishda ipo еka k еdi la i muhim
o‘ in u adi. Ipo еka k еdi i aholining uzoq mudda li moliya iy еh iyojla ini qondi ish bilan
bi ga, qu ilish indus iyasi a moliya bozo ining i ojlanishiga ham sеzila li a’si ko‘ sa adi.
Shu sababli, ipo еka k еdi la i izimini akomillash i ish a ijo a bankla ida ushbu
ja ayonning sama ado ligini oshi ish hozi gi kunda dolza b masalala dan bi i hisoblanadi.
So‘nggi yilla da mamlaka imizda ipo еka k еdi lashni qo‘llab-qu a lash, aholining u a joy
sha oi la ini yaxshilash hamda ijo a bankla ining ipo еka po olioni kеngay i ishga
qa a ilgan qa o huquqiy a ins i u sional isloho la amalga oshi ilmoqda. Bi oq, amaliyo
shuni ko‘ sa moqdaki, ipo еka k еdi la ining qay a ilish da ajasi, oiz siyosa i, iskla ni
boshqa ish mеxanizmla i a k еdi lash ja ayonining ashkiliy jiha la i hanuz o‘liq sama ali
еmas.
Shu nuq ai naza dan, ijo a bankla ida ipo еka k еdi lash sama ado ligini oshi ishning
iq isodiy a ashkiliy mеxanizmla ini o‘ ganish, ma jud muammola ni ahlil qilish hamda
ula ni ba a a е ish bo‘yicha akli la ishlab chiqish muhim ilmiy-amaliy ahamiya kasb е adi.
Tadqiqo mе odologiyasi
Ushbu adqiqo da ijo a bankla ida, xususan, Xalq Banki aoliya ida ipo еka k еdi lash
sama ado ligini oshi ish masalala i o‘ ganildi. Tadqiqo ja ayonida bankning ochiq moliya iy
hisobo la i, ichki s a is ik ma’lumo la , asmiy p еss- еlizla , shuningdеk, Ma kaziy bank a
Iq isodiyo a moliya azi ligi omonidan е’lon qilingan ipo еka bozo iga oid s a is ik
ma’lumo la ahlil qilindi.
Tadqiqo ning mе odologik asosini quyidagi yondashu la ashkil е di:
Tizimli ahlil — Xalq Banki ipo еka k еdi lash ja ayonining ba cha bosqichla i (k еdi bе ish,
moni o ing, qay a ilish) izimli a ishda o‘ ganildi a sama ado likka a’si е u chi ichki a
ashqi omilla aniqlandi.
Qiyosiy ahlil — Xalq Bankining ipo еka k еdi lash aoliya i boshqa yi ik ijo a bankla i
(masalan, Ipo еka bank, Asaka bank) bilan solish i ildi, shuningdеk, mamlaka la a o aj iba
asosida sama ado lik ko‘ sa kichla i ahlil qilindi.
ISSN: 3030-3931, Impac ac o : 7,241 Volume 10, issue 2, Noyab 2025
h ps://wo ldlyjou nals.com/index.php/Yangiizlanu chi wo ldly knowledge
OAK Index bazala i : esea ch ga e, esea ch bib.
Qo’shimcha index bazala i: zenodo, open ai e. google schola .
O iginal a icle
193
S a is ik ahlil — Bankning ipo еka k еdi la i po еli hajmi, oiz s a kala i, o‘lo in izomi,
qay a ilmagan k еdi la ulushi a boshqa ko‘ sa kichla miqdo iy jiha dan ahlil qilindi.
Еkonomе ik yondashu — K еdi po еli sama ado ligiga a’si е u chi asosiy omilla ( oiz
s a kasi, qa z olu chila ning da omad da ajasi, ga o qiyma i a boshqala ) o‘ asidagi
bog‘liqlikla aniqlash a p ognozlash uchun qo‘llanildi.
G a ik a jad al ahlili — Xalq Banki ipo еka k еdi lashining dinamik o‘zga ishla i, po olio
uzilmasi a qay a ilish ko‘ sa kichla i izual a zda ko‘ sa ildi.
Mazku mе odologiya o qali Xalq Banki ipo еka k еdi lash izimining hozi gi hola i, ma jud
muammola a sama ado likni oshi ish imkoniya la i ilmiy asosda ahlil qilindi. Tadqiqo
na ijala i bankning s a еgik qa o la qabul qilishida amaliy a siyala si a ida qo‘llanilishi
mumkin.
Xalq Banki ipo еka k еdi lash izimining hozi gi hola i
Xalq Banki O‘zbеkis on bozo ida aholi a adbi ko la uchun kеng ko‘lamli moliya iy
xizma la ko‘ sa adigan yе akchi ijo a bankla dan bi idi . Bankning ipo еka k еdi lash
bo‘yicha aoliya i so‘nggi yilla da sеzila li o‘sish ko‘ sa gan. Bankning asmiy ma’lumo la iga
ko‘ a, 2021–2024 yilla da ipo еka k еdi la i po еli doimiy a ishda kеngaydi a uy-joy xa id
qilish imkoniya la ini oshi di.
Bankning ipo еka k еdi lash ja ayoni quyidagi asosiy bosqichla ni o‘z ichiga oladi:
Mijozni qabul qilish a a iza ko‘ ib chiqish — mijozning da omad da ajasi, mol-mulk hola i,
k еdi ga layoqa i baholanadi.
K еdi sha la ini bеlgilash — oiz s a kasi, mudda , ga o qiyma i a boshqa sha la
aniqlanadi.
Ga o a xa la ni baholash — k еdi xa ini kamay i ish maqsadida bank u a joy mulkini
ga o si a ida qabul qiladi.
K еdi bе ish a moni o ing — qa z olu chila ning o‘lo qobiliya i mun azam kuza ib
bo iladi a iskla ni boshqa ish izimi qo‘llaniladi.
So‘nggi yilla dagi ko‘ sa kichla ni quyidagi jad alda ko‘ ish mumkin
1-jad al
Jad al 1. Xalq Banki ipo еka k еdi la i po еli a sama ado lik ko‘ sa kichla i (2021–
2024)
Yil
Ipo еka k еdi la i
po olio (ml d so‘m)
K еdi la soni
(ming dona)
Qay a ilish
da ajasi (%)
O‘ acha oiz
s a kasi (%)
ISSN: 3030-3931, Impac ac o : 7,241 Volume 10, issue 2, Noyab 2025
h ps://wo ldlyjou nals.com/index.php/Yangiizlanu chi wo ldly knowledge
OAK Index bazala i : esea ch ga e, esea ch bib.
Qo’shimcha index bazala i: zenodo, open ai e. google schola .
O iginal a icle
194
2021
1,200
8.5
92
14
2022
1,450
10
93
13.5
2023
1,750
11.2
94
13
2024
2,100
12.5
95
12.5
*Manba: Xalq Banki asmiy hisobo la i a O‘zbеkis on Rеspublikasi Ma kaziy banki s a is ik
ma’lumo la i, 2021–2024.
Jad aldan ko‘ inib u ibdiki, Xalq Bankining ipo еka k еdi la i po olio 2021-yildan 2024-
yilgacha 1,200 ml d so‘mdan 2,100 ml d so‘mga yе ib, 75% ga o‘sdi. Shu bilan bi ga,
qay a ilish da ajasi 92% dan 95% ga ko‘ a ildi a o‘ acha oiz s a kasi kamaydi, bu еsa
bankning ipo еka k еdi lash sama ado ligining yaxshilanganini ko‘ sa adi.
Ipo еka k еdi lash sama ado ligini oshi ish yo‘lla i
Xalq Banki ipo еka k еdi lash sama ado ligini oshi ish uchun quyidagi yo‘nalishla ni amalga
oshi ishi mumkin:
K еdi lash ja ayonini soddalash i ish a aqamlash i ish
Mijozla a izasini еzko ko‘ ib chiqish, onlayn pla o mala o qali hujja la ni yubo ish
imkoniya ini ya a ish.
K еdi lash ja ayonini aqamli izim o qali moni o ing qilish, qa z olu chining o‘lo
in izomini a oma ik kuza ish.
Riskla ni di е si ika siya qilish
Ipo еka k еdi la ini u li hududla a u a joy sеgmеn la iga aqsimlash.
Ga o si a ida qabul qilinadigan mulkla ning qiyma ini еal bozo sha oi ida baholash.
Foiz siyosa ini moslash i ish
Aholi da omad da ajasiga moslashgan im iyozli oiz s a kala ini jo iy е ish.
Mudda a oiz s a kala ini moslash i ib, qay a ish qobiliya iga е’ ibo bе ish.
Mijozla bilan ishlashni kuchay i ish
Qa zdo lik da ajasini kamay i ish maqsadida moliya iy maslaha xizma la ini kеngay i ish.
Qa z olu chila ni k еdi majbu iya la ini o‘z aq ida baja ishga ag‘ba lan i ish, masalan,
bonus yoki chеgi ma izimla ini jo iy qilish.
ISSN: 3030-3931, Impac ac o : 7,241 Volume 10, issue 2, Noyab 2025
h ps://wo ldlyjou nals.com/index.php/Yangiizlanu chi wo ldly knowledge
OAK Index bazala i : esea ch ga e, esea ch bib.
Qo’shimcha index bazala i: zenodo, open ai e. google schola .
O iginal a icle
195
Xo ijiy aj ibani jo iy е ish
Xalq Banki boshqa mamlaka la dagi mu a aqiya li ipo еka k еdi lash aj ibala ini o‘ ganib,
ilg‘o еxnologiyala a s a еgiyala ni a biq е ishi mumkin.
Ushbu cho ala amalga oshi ilsa, Xalq Banki ipo еka k еdi lash sama ado ligini sеzila li
da ajada oshi ishi, qa zdo lik xa ini kamay i ishi a aholi uy-joy bilan a’minlanish da ajasini
yaxshilashi mumkin.
Xulosa
Ushbu adqiqo na ijala iga ko‘ a, ijo a bankla ida, xususan, Xalq Bankida ipo еka k еdi lash
sama ado ligini oshi ish masalala i bi nеch a asosiy jiha la da i odalandi.
Ipo еka k еdi lash izimining hola i: So‘nggi o‘ yil ichida Xalq Banki ipo еka k еdi la i
po olio sеzila li o‘sdi — 2021 yildagi 1,200 ml d so‘mdan 2024 yilda 2,100 ml d so‘mga
yе di. K еdi la soni a qay a ilish da ajasi ham ijobiy еndеnsiya ko‘ sa di, bu bankning
ipo еka bozo ida sama ali aoliya yu i ayo ganidan dalola bе adi.
Sama ado likni oshi ish yo‘lla i: Tadqiqo shuni ko‘ sa diki, sama ado likni oshi ish uchun
quyidagi yo‘nalishla muhim: k еdi lash ja ayonini aqamlash i ish a soddalash i ish,
iskla ni di е si ika siya qilish, oiz siyosa ini moslash i ish, mijozla bilan ishlashni
kuchay i ish a xo ijiy aj ibani a biq е ish. Ushbu cho a- adbi la ipo еka k еdi la i po еlini
ba qa o i ojlan i ish, qay a ilish da ajasini oshi ish a mijozla ning moliya iy
imkoniya la ini yaxshilashga xizma qiladi.
Ilmiy-amaliy ahamiya i: Tadqiqo na ijala i Xalq Banki s a еgik qa o la qabul qilishda,
ipo еka k еdi lash ja ayonla ini akomillash i ishda a sama ado lik ko‘ sa kichla ini
oshi ishda amaliy a siyala si a ida qo‘llanishi mumkin.
Shu bilan, Xalq Banki ipo еka k еdi lash bozo ida ba qa o i ojlanish a aholining uy-joy
bilan a’minlanishini yanada sama ali qo‘llab-qu a lash imkoniya iga еga bo‘ladi.
ADABIYOTLAR RO’YXATI
1. O‘zbеkis on Rеspublikasi P еzidеn ining “Ipo еka k еdi lash izimini akomillash i ish
cho a- adbi la i o‘g‘ isida”gi PQ-4868-son Qa o i. — Toshkеn sh.: Oʻzbеkis on Rеspublikasi
P еzidеn ining asmiy say i, 28-ok ab , 2020-yil.
2. Almu a o a Nu lio‘lmasoy. Ipo еka k еdi lash izimini akomillash i ishning amaliy
yo‘nalishla i // Yashil Iq isodiyo a Ta aqqiyo . 2025. DOI:10.5281/zеnodo.15880559.
yashil-iq isodiyo - a aqqiyo .uz
3. Abdullayе a Aziza. O‘zbеkis onda ipo еka k еdi la i bozo ining shakllanishi a
i ojlanish еndеnsiyala i // Yashil Iq isodiyo a Ta aqqiyo . 2025.
DOI:10.5281/zеnodo.15031706.
4. Rasulo Doniyo . Ipo еka k еdi la ini moliyalash i ishning ilg‘o xo ij aj ibala i a
ula ni O‘zbеkis onda qo‘llash imkoniya la i // Yashil Iq isodiyo a Ta aqqiyo . 2025.
DOI:10.5281/zеnodo.17439259.
5. A’zamxo‘jayе a Nihola, Azla o a A. A. Ipo еka k еdi la i sohasidagi isloho la a
kеlajakdagi is iqbolla // Yashil Iq isodiyo a Ta aqqiyo . 2024. № 1(3)
ISSN: 3030-3931, Impac ac o : 7,241 Volume 10, issue 2, Noyab 2025
h ps://wo ldlyjou nals.com/index.php/Yangiizlanu chi wo ldly knowledge
OAK Index bazala i : esea ch ga e, esea ch bib.
Qo’shimcha index bazala i: zenodo, open ai e. google schola .
O iginal a icle
196
6. Ma diyе Ak om Djumaboyе ich. Tijo a bankla ida ipo еka k еdi lash amaliyo ining
huquqiy asosla i // Qo‘qon Uni е si е i Xaba nomasi. 2024(3) № 12 …
DOI:10.54613/ku. 12i.988.
7. Ma diyе Ak om. O‘zbеkis onda ipo еka k еdi lash ja ayonini ashkil е ishning o‘ziga
xos xususiya la i // Yashil Iq isodiyo a Ta aqqiyo . 2025. № (1) …
DOI:10.5281/zеnodo.17480496.
8. Kadi o a D.Sh. Banking: hеo y and p ac icе. — Tashkеn : Publishing Housе o TSIU,
2022. — 356 p.
9. Abdu ahmono , I. A. Moliya iy mеnеjmеn a bank izimini i ojlan i ishning
zamona iy yo'nalishla i. — Toshkеn : Fan a еxnologiya, 2023. — 288 b
