REPUBLICAN SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE “THE ROLE OF PARENTS IN RAISING
CHILDREN: MODERN PEDAGOGICAL AND PSYCHOLOGICAL APPROACHES”, OCTOBER 15-16, 2025
352
KREATIV TARBIYACHILARNI TARBIYALASHDA OTA-
ONALAR ISHTIROKINI TA’MINLASH YO‘LLARI
Xalkuziye a Dilnoza Baxadi o na1, Rasulo a Du donaxon Sha ka jon qizi2, Xalimo a
Saidaxon Vohidjon qizi3
1Qo‘qon da la uni e si e i dok o an i, 2,3Qo‘qon da la uni e si e i alabasi,
h ps://doi.o g/10.5281/zenodo.17548045
Anno a siya. Ushbu maqolada kichik mak ab yoshidagi bolala ning o‘sishi, uning
psixikasining i ojlanishi a a’lim olish ja ayonida bolada bilish ja ayonla ining namoyon
bo‘lish xususiya la i, ik yu i ishda yuzaga keladigan psixologik qiyinchilikla hamda ula ning
yechimla i, kichik mak ab yoshi da ida yuz be adigan psixologik o‘zga ishla haqida so‘z
yu i iladi.
Kali so‘zla : k ea i a biyachi, mak abgacha a’lim, o a-onala ish i oki, hamko lik,
ijodiy i ojlanish, pedagogik in eg a siya.
KIRISH
Fa zandla imizni mus aqil ik li, zamona iy bilim a kasb-huna la ni egallagan,
mus ahkam hayo iy pozi siyaga ega, chinakam a anpa a insonla si a ida a biyalash biz
uchun dolza b ahamiya ga ega bo lgan masala hisoblanadi, - deb a’kidlaydi da la imiz
p eziden i Sh.M.Mi ziyoe .
Bolaning shaxsiya i ko'plab omilla a'si i os ida shakllanadi, ula ij imoiy, milliy,
madaniy, abiiy, maxsus ashkil e ilgan, psixologik omilla bo'lishi mumkin. Ammo asosiy
omilla dan bi i bu bola yashaydigan, i ojlanadigan a a biyalanadigan muhi di .
Mak abgacha a’lim izimida a biyachining shaxsiy a kasbiy si a la i, ayniqsa,
k ea i lik da ajasi, bolaning in ellek ual hamda ijodiy i ojlanishiga be osi a a’si ko‘ sa adi.
K ea i a biyachi — bu yangilikka ochiq, muammola ga nooda iy yondashu chi,
bolala da e kin ik lashni ag‘ba lan i a olu chi mu axassisdi . Bunday a biyachila ni
ayyo lashda oila bilan hamko likni yo‘lga qo‘yish muhim pedagogik sha la dan bi idi . Chunki
o a-onala bolala ning bi inchi a biyachila i si a ida a’lim- a biya ja ayonining aj almas
ish i okchila idi .
ADABIYOTLAR TAHLILI VA METODLAR
Pedagogning ko’p qi ali aoliya i a uning qobiliya i, ijodko a idoiy bo’lishi hamda
shogi dla ni ba kamol insonla qilib a biyalash masalasi da la siyosa i da ajasidagi dolza b
masalala dan bi idi . Pedagogik maho a ga ega bo’lgan pedagog a biyadagi qiyinchilikla ni
yengishga qodi bo’lgan nu uzli ahba , o’sib kelayo gan yosh a lodning ma’na iy dunyosini
ushuna oladigan, ula ning uyg’ula ini his qila oladigan, ichki dunyosi nozik bo’lgan bola
shaxsiga mohi lik bilan a aylab yondashadigan, donolik a ijodiy dadillik, ilmiy ahlil, xayol a
an aziya, chuqu ilmiy a akku ga ega bo’lgan shaxsla di .
“K ea i lik” ushunchasi o’zida madaniy xilma-xillikni aks e i adi. K ea i likni: ijodga
in ilish, hayo ga ijodiy yondashish, o’ziga doimiy anqidiy naza solish a ahlil e ish deyish
mumkun. Hozi gi zamon psixologiya apedagogika lug’a la iga asoslanib a biyachining
k ea i ligi deb uning iki la idagi sezgila idagi, muloqo dagi, alohida aoliya u idagi, ijodiy
yondashish, bilish da ajasi deb a‟ i lash mumkun.
REPUBLICAN SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE “THE ROLE OF PARENTS IN RAISING
CHILDREN: MODERN PEDAGOGICAL AND PSYCHOLOGICAL APPROACHES”, OCTOBER 15-16, 2025
353
K ea i lik insonda ma jud ma’lumo la ni qay a ishlab chiqa ish a ula ni cheksiz yangi
modelini ya a ishga ja ob be adi. Ta’lim sohasiga qo’yiladigan alabla o asida mak abgacha
a’lim ashkilo la i mu axassisla ining kasbiy a k ea i kompe en ligini oshi ish uchun qa o
cho a- adbi la yo’lga qo’yilgan. Pedagog shaxsiga qo’yiladigan alab – eng a alo o’z us ida
izlanishla olib bo ishidi . Shunday ekan, mak abgacha a’lim izimida eng muhim eh iyoj
mak abgacha a’lim ashkilo i mu axassisla ining kasbiy ye ukligi bilan bi ga k ea i
kompe en ligi hamdi .
Tadqiqo ja ayoni quyidagi me odologik asosla o qali olib bo ildi:
• Naza iy ahlil — k ea i lik, hamko lik a o a-onala ish i oki o‘g‘ isidagi ilmiy
manbala o‘ ganildi;
• Kuza u — MTTla da a biyachi a o a-onala ning o‘za o muloqo i ahlil qilindi;
• Suhba a so‘ o noma — o a-onala a a biyachila ning ik la i, amaliy aj ibala i
o‘ ganildi;
• Amaliy aj iba — o a-onala ish i okidagi k ea i mashg‘ulo la ashkil e ildi.
NATIJA
Olib bo ilgan adqiqo la shuni ko‘ sa adiki, o a-onala ish i okini a’minlash k ea i
a biyachila aoliya ining sama ado ligini sezila li da ajada oshi adi. Quyidagi yo‘nalishla
ayniqsa sama ali bo‘lib chiqdi:
1. O a-onala uchun ijodiy semina a eningla ashkil e ish — bolala ning qiziqishla ini
i ojlan i ishga oid me odik ko‘nikmala ni o‘ ga adi.
2. “Ta biyachi–oila–bola” uchlik modeli asosida in eg a siyalashgan mashg‘ulo la
o‘ kazish.
3. O a-onala ni i ojlan i u chi ma kazla aoliya iga jalb e ish — u ye da ula o‘z
a zandla i bilan bi galikda ijodiy mashg‘ulo la da qa nashadila .
4. K ea i loyiha a ko‘ gazmala da o a-onala ish i okini a’minlash — bu ja ayon
oila iy qad iya la a pedagogik bi damlikni kuchay i adi.
5. MTT pedagogla i uchun o a-onala bilan muloqo madaniya ini i ojlan i ishga
qa a ilgan eningla ashkil e ish.
K ea i a biyachila ni ayyo lashda oila bilan hamko lik - bu aqa bolala i ojiga emas,
balki a biyachining o‘z kasbiy o‘sishiga ham a’si ko‘ sa adi. O a-onala ish i oki
a biyachila ni bolala bilan ishlashda yangi usulla ni sinab ko‘ ishga, inno a sion g‘oyala ni
amalga oshi ishga undaydi. Shu bilan bi ga, oila bilan pedagogik muloqo ning sama ali
shaklla ini ishlab chiqish a biyachila ning ij imoiy-emo sional kompe ensiyala ini i ojlan i adi.
XULOSA
Xulosa qilib shuni ay ish mumkinki, k ea i likni ijodga in ilish, hayo ga ijodiy
yondashish, o’ziga doimiy anqidiy naza solish a ahlil e ish deyish mumkin. Hozi gi zamon
psixologiya a pedagogika lug’a la iga asoslanib, a biyachining k ea i ligi deb, uning
ik la idagi, sezgila idagi, muloqo dagi, alohida aoliya u idagi, ijodiy yondashish, bilish
da ajasi deb a’ i lash mumkin. Ta biyachining k ea i ligi, bu uning qa ’iy, chega alangan yoki
sus chega alangan sha oi la da ha xil o iginal g’oyala ni izlab opish layoqa idi .
Ha bi a biyachi MTTda pedagogik ja ayon ashilo chisi hisoblanadi a uni yaxshi a
qiziqa li ashkil e ish ham a biyachiga bog’liq ja ayondi . Pedagog a biyachila
mashg’ulo la ga yangicha usul bilan yondashishi, k ea i g’oyala ya a ishi, yangilikka in ilishi
a bu bilan a biyalanu chila ni mashg’ulo la ga qiziq i a olishi, ulaning ongini yangi bilimla
REPUBLICAN SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE “THE ROLE OF PARENTS IN RAISING
CHILDREN: MODERN PEDAGOGICAL AND PSYCHOLOGICAL APPROACHES”, OCTOBER 15-16, 2025
354
bilan boyi ishi, o’qishga, a’lim olishga bo’lgan qiziqishini yanada oshi ishi, ula ning eng ka a
yu ug’i hisoblanadi.
K ea i a biyachila ni a biyalashda o a-onala ish i okini a’minlash - bu zamona iy
mak abgacha a’lim izimining aj almas yo‘nalishidi . Ushbu hamko lik o‘za o ishonch, ochiqlik
a ijodiy muhi ga asoslanishi za u . Amaliy aj iba shuni ko‘ sa adiki, oila a MTT bi galikdagi
aoliya i na ijasida a biyachila ning kasbiy k ea i ligi oshadi, bolala esa o‘z ijodiy salohiya ini
e kin namoyon e a boshlaydi.
REFERENCES
1. Волосовец Т.В. Разработка спецификаций развивающей предметно-про-
странственной среды дошкольной образовательной организации в соответствии с
ФГОС дошкольного образования // Детский вопрос.2013. № 11. – С.20–22. -URL:
h p://goo.gl/VhpiU .
2. Клецина И. С. Психология гендерных отношений: учебно-методическое посо-бие. –
Санкт-Петербург: РГПУ им. А. И. Герцена, 2018. – 102 с.
3. Козлова С.А., Теория и методика ознакомления дошкольников с социальным миром. –
М.: Инфра-М, 2018. -146 с.
4. Мануйлов Ю. С. Средовой подход в свете педагогических идей Льва Семё-новича
выготского // Вестник. 2019. № 4. Ч 1 -С. 315-320
5. h ps://muhaz.o g/ eja-ki ish-asosiy-qism-i-bob-i oda- og isida-umumiy- ushuncha.h ml
page=3
6. h ps://schola .google.com/ci a ions? iew_op= iew_ci a ion&hl= u&use =Rh71JaMAAAA
J&ci a ion_ o _ iew=Rh71JaMAAAAJ:Se3iqnhou wC
7. Sul ono a N.A., O`zbekis onda Mak abgacha a'lim izimini 2030 yilgacha
i ojlan i ishning kelajak is iqbolla i. In e na ional Scien i ic and P ac ical Con e ence,
2023/11/30., 4-7. h ps://www.con e encese ies.in o/index.php/educa ion
8. Sul ono a Nu khon An a o na, Kady o a Nasibakhon., Impac o he In e ne in he
Condi ions o Global P ocesses on Spi i uali y and Heal h o You h., INTERNATIONAL
JOURNAL OF INCLUSIVE AND SUSTAINABLE EDUCATION., 2022/12/29., 1/6.
p165-168
9. Sul ono a N An a o na Some Aspec s o he Ma ia Mon esso i Me hod in he Educa ion
o P eschool Child en., In e na ional Jou nal o Inclusi e And Sus ainable Educa ion 1,
2022., p169-173
10. Sul ono a Nu khon An a o na, Issues o Educa ion du ing he O ien al Renaissance.,
In e na ional jou nal o inclusi e and sus ainable educa ion., 2022, 1/5 p301-305
