396
TALABALARDA IJTIMOIY FAOLLIKNI OSHIRISHNING SAMARALI
YO‘LLARI
Toshkano a Se inch
SHDPI Ij imoiy anla akul e i
Psixologiya yo‘nalishi 1-bosqich alabasi
Jabbo o a Maloha Azimo na,
Shah isabz da la pedagogika ins i u i do sen i .b.,
Psixologiya anla i bo‘yicha alsa a dok o i (PhD)
Anno a siya. Ushbu maqola alaba shaxsida ij imoiy aollikni shakllan i ishda muhim
sanaladigan omilla a mezonla haqida so‘z yu i adi. Shuning ba oba ida o‘qu chi bu maqoladan
«ij imoy aoliya » ushunchasining bugungi kunda alqin qilinayo gan ma’nola i o‘g‘ isida, uning
ahamiya i bo asidagi qa ashla ni; alaba yoshla ning ij imoiy aolligini shakllan i ish bugun
nechog‘lik za u a ga aylanayo gani hamda uning sababla ini ahlil qiladi. Bu maqoladan
pedagogika a psixologiya sohasining akilla i, soha bo‘yicha a’lim olayo gan alaba a
magis la ham e kin izlanu chila oydalanishi mumkin.
Kali so’zla . Ij imoiy aoliya , alaba, shaxs, ha aka chanlik, kons uk i lik.
Abs ac . This a icle discusses he ac o s and c i e ia ha a e impo an in he o ma ion o
social ac i i y o he s uden . A he same ime, om his a icle he eade lea ns abou he meaning
o he concep o "social ac i i y" oday, i s impo ance; analyzes how impo an i is o o m
s uden social ac i i y oday and why. This a icle can be used by ep esen a i es o he ield o
pedagogy and psychology, s uden s and unde g adua es s udying in his ield.
Keywo ds. Social ac i i y, s uden , pe sonali y, dynamism, mobili y, cons uc i eness.
Respublikamizda Oliy a‟lim mazmuni a kad la ayyo lash ja ayonla ini ilg„o
xo ijiy aj ibala asosida akomillash i ish, alabala da ij imoiy kompe ensiyala ni
i ojlan i ishga ma‟na iy-ma‟ i iy ishla ning muhim yo„nalishi si a ida alohida
e‟ ibo qa a ilmoqda. Shu bilan bi bi ga alabala ning kasbiy aoliya ining ij imoiy
ahamiya ini o„liq anglashiga e ishish, ij imoy alab a majbu iya la ga mas‟uliya ni
munosib qa o op i ishning pedagogik mexanizmla ini akomillash i ish za u iya i
yuzaga kelmoqda.
O„zbekis on Resublikasini yanada a aqqiy e i ishga qa a ilgan «Ha aka la
s a egiyasi»da ham «Jismonan sog„lom, uhan a aqliy jiha dan i ojlangan,
mus aqil ik laydigan, Va anga sodiq, qa ‟iy hayo iy nuq ai naza ga ega yoshla ni
a biyalash, demok a ik isloho la ni chuqu lash i ish a uqa olik jamiya ini
i ojlan i ish ja ayonida ula ning ij imoiy aolligini oshi ish» singa i ahamiya li a
muhim azi ala belgilab qo„yilgan edi [1]. Bu alabala ning ij imoiy aolligini
i ojlan i ishning pedagogik a psixologik omondan xususiya la iga aniqlik ki i ish,
ij imoiy aollikni i ojlan i ishning pedagogik modeli a audi o iyadan ashqa i
397
bo„lgan hola la da mashg„ulo la a kibini shakllan i ishda in e aol hamda
zamona iy exnologiyala ga mu ojaa e ishni alab qiladi. Shu boisdan ham ishning
eng a alida, ij imoiy aoliya ning aynan Nima a qanday bo„lishini hamda
alabala ning ij imoiy aolligini shakllan i ishning omilla i a mezonla ini o„ ganib,
so„ng a exnologiyala ni adbiq qilish lozim bo„ladi [2].
“Ij imoiy aoliya ” ushunchasi bugungi kunda keng a o ma‟noda alqin
qilinmoqda. Keng a o ma‟noda ij imoiy aollik deganda shaxsning ij imoiylik
da ajasini aks e i u chi si a ushuniladi, ya‟ni uning ij imoiy bu unlik bilan
aloqala i, jamiya man aa la i yo„lida ha aka qilishga ayyo ligi, jamoa
man aa la ini qabul qilish chuqu ligi, o ma‟noda esa ij imoiy aollik deganda,
shaxsning ma‟lum bi ij imoiy hamjamiya bilan aloqasini i odalo chi si a i
ushuniladi. Biz “ij imoiy aoliya ” ka ego iyasini ushbu ilmiy maqolada o ma‟noda
ko„ ib chiqamiz. Zamona iy a‟lim makoni bugun kasbiy jiha dan ba kamol, ij imoiy
aol a aqoba ba dosh kad la ga, jamiya ni ba qa o , xa siz, mu a aqiya li
a‟minlashga ayyo bo„lgan mu axassisla ga eh iyoji bo . Chunki jamiya insoniya
oldiga yanada mu akkab azi ala ni qo„ymoqda [3]. Bunday ja ayonla da jamiya ga
za u mu axassisla o„z aqdi ini belgilash, o„z-o„zini anglash, e kin a mus aqil
ik lash, lo„nda qilib ay ganda, ij imoiy aol shaxs bo„lmog„i da ko .
Talaba yoshla ij imoiy gu uh si a ida o„ziga xos sanaladi. Demak, u yoshlikning
ba cha xususiya la ini o„zida jamlaydi, shuningdek, o„ziga xos quyidagi xususiya la i
bilan buni asdiqlaydi:
- oliygohda a‟lim bilan bog„liq aoliya ;
- eng bilimli yoshla qa lami;
- bilim xodimla ini o„ldi ish uchun zaxi a;
- ziyolila ning aj almas qismi;
- ij imoiy kelib chiqishining he e ojenligi;
- ma‟lum bi gu uhning o„zini o„zi anglashi;
- man aa la jamiya i a submadaniya [4].
Talaba yoshla ning ij imoy aolligini shakllan i ish za u . Bunda alba a, bi
omondan o„zga u chan ij imoiy xususiya la ini hisobga olgan holda ha aka qilish
joiz bo„lsa, boshqa a a dan esa, ushbu ij imoy-demog a ik gu uhning o„ziga xos
xususiya la i, uning ichki abaqalanishi, jamiya dagi o„ ni a oli,
shungdek,yoshla ning o asidagi eh iyojla ning ma jud ziddiya li jiha ini hal e ish a
uni ij imoiy sub‟yek si a ida hamda ula ni amalga oshi ish imkoniya la ini ham
398
naza dan che da qoldi maslik da ko . Talabala da ij imoiy aolikni shakllan i ishni
boshqa ish ham ahamiya lidi .
Bunda alabala ning ij imoiy shakllanishini boshqa ish sama ado ligining asosiy
mezoni alaba yoshla ning aolligi uning ba cha aoliya i u la ining yuqo i da ajasi
a man aa la ning boshqa ij imoiy subyek la man aa la iga yuqo i da ajada
mu o iqligidi .
Xulosa qilib ay ganda, o„sib kelayo gan yosh a lodni ij imoiy aollik uhida
a biyalash bugungi kundagi dolza b azi ala dan hisoblanadi.
Foydalanilgan adabiyo la o‘yxa i:
1. Mi ziyoye SH.M. Buyuk kelajagimizni ma d a olijanob xalqimiz bilan bi ga qu amiz. – T.:
O„zbekis on, 2017.
2. Usa o , J. (2019). Using Teaching Me hods o De elopmen S uden Compe encies.
In e na ional Jou nal o P og essi e Sciences and Technologies.
3. E naza o a, G. (2016). Imp o emen o Voca ional T aining o Voca ional Colleges s uden s
‟on basis o Acmeological App oach. Eas e n Eu opean Scien i ic Jou nal.
4. Sama o a, S. (2018). Fo ming C ea i e Vision o Pe son as Uni e sal Me hod Enhancing
C ea i i y. Eas e n Eu opean Scien i ic Jou nal.
