"Saruhanoğulları Beyliği'nde Denizcilik Faaliyetlerinin Askerî, Ticari ve Siyasi Boyutları"

The Mili a y, Comme cial and
Poli ical Dimensions o Na al
Ac i i ies in he Sa ukhand
P incipali y
Founded by Sa uhan Bey wi h i s cen e in Manisa, he
Sa uhanid P incipali y p io i ized na al ac i i ies om
i s incep ion. Th ough he es ablishmen o a
o midable na al flee , he p incipali y conduc ed aids
and engaged in comme cial ela ions ac oss he Aegean
Sea, he eby achie ing significan poli ical, mili a y,
and economic de elopmen . In collabo a ion wi h he
Aydınid P incipali y, he Sa uhanids launched na al
expedi ions o he Aegean islands, Gallipoli, he
Peloponnese Peninsula, and Th ace. Howe e , he
O oman conques o he Ka asid e i o ies in 1345
hinde ed Sa uhanid access o he sho es o he Sea o
Ma ma a, and he La in cap u e o İzmi in 1348 u he
obs uc ed hei each o he Aegean coas line. This
s udy aims o examine he mili a y, comme cial, and
poli ical dimensions o he na al expedi ions and na al
ac i i ies unde aken du ing he eigns o Sa uhan Bey,
Fah eddin İlyas Bey, and İshak Bey wi hin he
Sa uhanid P incipali y.
Keywo ds: Sa uhand P ncpal y, Aydınd
P ncpal y, Aegean Sea, Tu ksh Na al Hs o y,
O oman Emp e
Abs ac
Ta hn Peşnde / The Pu su o Hs y
* Doç. D . Selçuk Üni e si esi Edebiya Fakül esi Ta ih Bölümü Öğ e im Üyesi, Konya/Tü kiye. [email p o ec ed] ORCID: 0000-0002-3581-
1028
SORUMLU YAZARLAR/CORRESPONDING AUTHOR
Se e SOLMAZ
Selçuk Üni e si esi, Konya/Tü kiye.
E-pos a/E-mail: [email p o ec ed]
Baş u u/Submied: 04.07.2025
Son Re izyon/Las Re ision Recei ed: 17.08.2025
Kabul/Accep ed: 24.08.2025
ATIF/CITATION:
Se e , Solmaz “Sa uhanoğulla ı Beyliği'nde Denizcilik Faaliye le inin Aske î, Tica i e Siyasi Boyu la ı” Ta ihin Peşinde Ulusla a ası Ta ih
e Sosyal A aş ı mala De gisi, S. 34, (2025), 31-45
“Sa uhanoğulla ı Beylğ'nde
Denzclk Faalye le nn Aske î,
Tca  e Syas Boyu la ı”
Sa uhan Bey a a ından Mansa me kezl ola ak ku ulan Sa uhanoğulla ı
Beylğ, ku uluşundan  ba en denzclğe önem e mş e ku duğu güçlü
donanmayla Ege Denz'nde akınla yapa ak e ca  lşkle de buluna ak
syas, aske î e ekonomk ola ak gelşme gös e mş  . Sa uhanoğulla ı,
Aydınoğulla ı le b lk e Ege adala ına, Gelbolu, Mo a Ya ımadası e
T akya'ya denz se e le  düzenlemşle d . Ancak 1345 yılında
Osmanlıla ın Ka esoğulla ı Beylğ op akla ını ele geç mele 
Sa uhanoğulla ının Ma ma a kıyıla ına e 1348 yılında La nle n İzm '
zap e mele  se onla ın Ege kıyıla ına ulaşmasına engel olmuş u . Bu
çalışmada, Sa uhanoğulla ı Beylğ'nde Sa uhan, Fah eddn İlyas e İshak
Bey dönemle nde ge çekleş  len denz se e le  e denzclk
aalye le nn aske î, ca  e syas yönle  o aya konulmaya
çalışılacak ı .
Anah a Kelmele : Sa uhanoğulla ı Beylğ, Aydınoğulla ı Beylğ, Ege
Denz, Tü k Denzclk Ta h, Osmanlı De le .
ÖZ
Se e SOLMAZ *
“
Yıl/Yea : 2025 | Sayı/Issue: 34 | Say a/Page: 31-45
A aş ı ma Makales / Resea ch A icle
Doi: 10.5281/zenodo.17551015
ULUSLARARASI TARİH e SOSYAL ARAŞTIRMALAR DERGİSİ
INTERNATIONAL PERIODICAL FOR HISTORY AND SOCIAL RESEARCH
SOLMAZ | Sa uhanoğulla ı Beyliği’nde Denizcilik Faaliye le inin Aske î, Tica i e Siyasi Boyu la ı
32
Gi iş
oğolla ın 1243 yılında meydana gelen Kösedağ Sa aşı’nda Sul an II. Gıyâseddin
Keyhus e ida esindeki Tü kiye Selçuklu o dusunu yenilgiye uğ a ması de le in
yıkılış sü ecine gi mesine neden oldu. Bu yenilginin a dından bölge Moğol
ahakkümü al ına gi di e Tü kiye Selçuklula ının Moğolla a ödediği e gile Anadolu
halkını bi hayli zo du umda bı ak ı.
1
Bunun üze ine Anadolu’da yaşayan e dışa ıdan gelen
Tü kmenle iç bölgele den kıyı bölgele e doğ u göç e mek zo unda kaldıla . Tü kmenle bu
sı ada Bizans’a ai olan a azile i ele geçi e ek bu ala ı yu edindile .
2
İş e bu Tü kmenle i
e a ında oplayan Tü kmen beyle i Anadolu’da yeniden beylikle esis e meye başladıla .
Ni ekim 1308 yılında Sul an II. Gıyaseddin Mesud’un e a ı ile bi lik e Tü kiye Selçuklu
De le i esmen yıkıldı e akabinde Anadolu’da ikinci beylikle dönemi esmen başladı. Bu
dönemde Anadolu’da yi miden azla Tü k Beyliği ku uldu.
3
İş e ku ulan bu beylikle den
bi isi de a aş ı ma konumuz olan Sa uhanoğulla ı Beyliği’di .
Sa uhanoğulla ı Beyliği’nin ku ucusu olan Sa uhan Bey’in, Hâ zimşahlı komu anla
a asında ye alan Sinâeddin Kaymaz’ın Yassıçimen Sa aşı’ndan son a Tü kiye Selçuklu
ida esine geçmesi için ikna e iği Sa uhan Bey’in
4
o unu, Alpağı’nın da oğlu olması ku e le
muh emeldi . Sa uhan Bey’in Çuğa e Ali Paşa adla ında iki ka deşi bulunmak adı . Ali Paşa
Ni (Kemalpaşa) emî idi . Bu nedenle Alaşehi bölgesinde Hâ zim ismini aşıyan köyle
bulunmak adı . Bölgede bulunan aşi e e köy adla ı Sa uhan Bey’in Hâ zim Tü kle inden
olma ih imalini güçlendi mek edi . Beylik ku ulmadan önce Sa uhan beyle inin a ala ı
Ge miyanoğlu beyle inin hizme inde de bulunmuşla dı . Aydın e Sa uhan beyle i
Ge miyanoğulla ının en ba ıya gönde dikle i komu anla dandı .
5
1305 yılında Manisa bölgesindeki aaliye le ini a ı an Sa uhan Bey’i du du mak amacıyla
İmpa a o II. And onikos, oğlu IX. Mikhail’i Ba ı Anadolu’ya gönde di. P ens Mikhail, Ka alan
ku e le inin des eğiyle Manisa’ya kada ile ledi; ancak Sa uhanoğulla ına he hangi bi za a
e emeden sahile çekilmek zo unda kaldı. Bu sı ada Ka alan ku e le ini Danya kalesinde
kuşa an Sa uhan Bey bu ayı ele geçi emedi. Sa uhan Bey, bi sü e son a Ka alanla ın bölgeyi
e k e mele i üze ine Manisa’ya ka şı saldı ıla ını a ı a ak 1308 yılına kada ci a daki kasaba
e köyle i amamen zap e i.
6
A dından Manisa’yı 1313 yılında e hede ek beyliğinin me kezi
yap ı. Beyliğin üç a a ı Ba ı Anadolu’nun önemli beylikle iyle çe ilidi . Beyliğin, doğusunda
Ge miyanoğulla ı Beyliği, güneyinde Aydınoğulla ı Beyliği e kuzeyinde Ka esioğulla ı
1
Salim Koca, Anadolu Tü k Beylikle i Ta ihi, Be ikan Yayıne i, Anka a 2017, s. 29; Bu ak Gani E ol, Tü kiye Selçuklula ı
e Anadolu Beylikle i Döneminde Tü k Denizcilik Faaliye le i, Gazi Üni e si esi, Sosyal Bilimle Ens i üsü, Ta ih
Anabilim Dalı, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Anka a 2004, s. 35-37; Sai Ko oğlu, Hamidoğulla ı Beyliği, TTK
Basıme i, Anka a 2006, s. 74.
2
Özlem Kalkan, Ba ı Anadolu Beylikle i’nin Teşekkül De i, Muğla Üni e si esi, Sosyal Bilimle Ens i üsü, Ta ih Anabilim
Dalı, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Muğla 2011, s. 56; Koca, Anadolu Tü k Beylikle i Ta ihi, s. 26-27.
3
Ko oğlu, age., s. 75; E doğan Me çil, Müslüman-Tü k De le le i Ta ihi, TTK Basıme i, Anka a 2011, s. 167; Gül Güney,
Ba ı Anadolu Bölgesinde (Aydın, İzmi , Manisa) Beylikle Dönemine Ai Özellikli Al ı Camiinin Süslemele i, Dokuz Eylül
Üni e si esi, Sosyal Bilimle Ens i üsü, Geleneksel Tü k El Sana la ı Ana Sana Dalı, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi,
İzmi 1998, s. 4.
4
İbn Bibi, el-E âmi ü’l-Alâ’iyye i’l-Umû i’l-Alâ’iyye Selçuknâme, Çe . Mü sel Öz ü k, C.1, T.C. Kül ü Bakanlığı
Yayınla ı, Anka a 1996, s. 430.
5
Yasemin Gedik, Sa uhanoğulla ı Beyliğinin Ku uluşu e Siyasi Teşekkülü, Fı a Üni e si esi, Sosyal Bilimle Ens i üsü,
İslam Ta ihi e Sana la ı Anabilim Dalı, İslam Ta ihi Bilim Dalı, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Elazığ 2004, s. 38,
43-44.
6
Ahme , Şimşi gil, “Sa uhanoğulla ı Beyliği”, Tü kle , C 6, Ed. Hasan Celâl Güzel d., Yeni Tü kiye Yayınla ı, Anka a,
(2002), s. 787.
M
Ta ihin Peşinde | The Pu sui O His o y
Ulusla a asi Ta ih e Sosyal A aş i mala De gisi - In e na ional Pe iodical Fo His o y And Social Resea ch
33
Beyliği ye almak adı . Sa uhanoğulla ı Beyliği, Ba ı Anadolu’daki Ka esi, Aydın e Men eşe
gibi denizci Tü kmen beylikle i a asında bulunmak adı . Ku uluşundan i iba en denizcilik
aaliye le ine önem e en Sa uhan Bey, bu kapsamda kendine ai bi donanma ku muş e bu
şekilde hâkimiye alanla ını genişle e ek bi yayılma alanı elde e miş i .
7
Ni ekim
Sa uhanoğulla ı, bölgedeki a lığını sü dü ebilmek amacıyla aske î ola ak düzenleyeceği
se e le için yönünü ba ıya yani denize çe i en bi beylik olmuş e denizcilik aaliye le ini de
genellikle Aydınoğulla ı ile i i ak yapa ak sü dü müş ü . Ay ıca bu i i akla a zaman zaman
Men eşeoğulla ı e Ka esioğulla ı da des ek e mişle di . Özellikle Aydınoğlu Umu Bey’in
önde liğindeki büyük se e le e de bu beylikle Sa uhanoğulla ı ile bi lik e ka ılmışla dı . He
ne kada me zubahis beylikle a asında a klı zamanla da anlaşmazlıkla çıksa da bu üç
beylik Bizans, La in e bazı dönemle de Osmanlıla a ka şı benze bi u um se gilemişle di .
8
1. O a Çağ Anadolu’sunda Tü kle in İlk Denizcilik Faaliye le i
Tü kle , üç a a ı denizle le çe ili Anadolu’ya gelince denizcilikle ilgilenmeye başladıla .
Tü kle in denizciliğe önem e meden Anadolu’da hâkimiye le ini sü dü mele i zo du.
Çünkü iaşe maddele i, ham maddele gibi bi akım za u i ih iyaçla ı eda ik e mede
dünyadaki en uygun e büyük ulaş ı ma a açla ı gemile di e bu nedenle deniz yolunun
kullanılması elzemdi . Bunun için önemli kıyı ken le inin ele geçi ilmesi ge ekmek eydi. İş e
bununla ilgili O a Çağ Anadolu’sundaki önemli gelişmele den bi i Emî Ka a Tegin’in
Ka adeniz’in önemli bi deniz üssü olan Sinop’u ele geçi mesidi .
9
Ancak Anna’nın
bildi diğine gö e, Sinop bi hileyle İmpa a o I. Aleksios Komnenos a a ından ge i alındı.
Denizcilikle ilgili ilk kayı ise İznik me kezli ku ulan Tü kiye Selçuklu De le i’nin hükümda ı
Ku almışoğlu Süleymanşah’ın kendisine ekil ola ak bı ak ığı Ebü’l Kâsım’ın Kios’u (Gemlik)
ala ak bu ada bi e sane ku ması e elde e iği donanmayla Bizans’a ka şı mücadele e mesi
üze inedi . Ancak İmpa a o I. Aleksios Komnenos’un, Manuel Bou oumi es ida esinde
gönde diği Bizans donanması Gemlik’e doğ u ha eke e geçe ek bu ada bulunan Tü kiye
Selçuklu donanmasını yakmış ı.
10
O a Çağ Anadolu’sunda denizcilik aaliye le iyle uğ aşan beylikle in başında hiç
şüphesiz Çaka Beyliği gelmek edi . İzmi e ci a ında kendisine bi beylik ku an Çaka Bey,
1081 yılında bi donanma ku a ak Ege Denizi sahili boyunca e adala ında hâkimiye sağladı.
Çaka Bey, Bizans’a ka şı üs ün gelebilmek için güçlü bi donanma ku ması ge ek iğinin
a kındaydı. Ni ekim İzmi ’i ele geçi ince ilk iş ola ak donanmasını yap ı dı. İzmi ’de gemi
inşa e mek üze e ye li bi us a gö e lendi en Çaka Bey, kı k pa çalık e üs ü kapalı
gemile den oluşan donanmasını, deneyimli mü e eba la dona ı; a dından İzmi ’e yakın sahil
ken le i e adala ı ele geçi me ha ekâ ına başladı. Ele geçi diği ye le a asında U la e
Foça’nın yanı sı a Midilli, Sakız, Sisam e Rodos adala ı da bulunmak aydı. Ay ıca Çaka
Bey’in bu sı ada Balkanla da ile leyen Peçenekle le mü e ik olması onun nü uzunu
yaymasına ka kı sağlamış ı. Çaka Bey’in bu e ih ha eke le i İmpa a o I. Aleksios
Komnenos’u bi hayli edi gin e miş bu nedenle iki a a a asında bi çok mücadele yaşanmış ı.
Çaka Bey he ne kada Peçenekle le o ak ha eke e se de onun ku e le i ile T akya’daki
7
Mehme E san e Mus a a Alican, Tü kle in Kayıp Yüzyılı Beylikle De i Tü kiye Ta ihi, İs anbul 2017, s. 153; Fe idun
Emecen, “Sa uhanoğulla ı”, İslam Ansiklopedisi, C 36, Tü kiye Diyane Vak ı Yayınla ı, (2009), s. 170.
8
Hasan Akyol, “Sa uhanoğulla ı’na Dai A aş ı mala ”, MCBÜ Sosyal Bilimle De gisi, C 16/S. 1, (2018), s. 227; Aynu
Du ukan, “Beylikle Dönemi Kül ü O amından Bi Kesi ”, Tu kish S udies, C 9/S. 10, 2014, s. 412.
9
Mus a a Gül e Mus a a Balcıoğlu, “Anadolu Selçuklula ında Denizcilik Faaliye le i”, Ondokuz Mayıs Üni e si esi Eği im
Fakül esi De gisi, C 5/S. 1, (1990), s. 57, 60.
10
Anna Komnena, Alexiad Malazgi ’in Son ası, Çe . Bilge Uma , İnkılâp Ki abe i, İs anbul 1996, s. 195-199.
SOLMAZ | Sa uhanoğulla ı Beyliği’nde Denizcilik Faaliye le inin Aske î, Tica i e Siyasi Boyu la ı
34
Peçenek a lıla ı bi leşemedi. Bu du um impa a o un bu iki mü e iki yenmesi için zaman e
ı sa bulmasına sebebiye e di. Ne icede impa a o , Peçenekle ’den Kumanla ası asıyla,
Çaka Bey’den ise damadı Sul an I. Kılıç A slan’ı kayınpede ine ka şı kışkı a ak ku uldu.
11
Haçlı Se e le i sı asında, 1097 yılında İznik’i ele geçi en İmpa a o , esi e iği Çaka Bey’in kızı
aynı zamanda Sul an I. Kılıç A slan’ın eşi ası asıyla İzmi ’i ek a ele geçi miş i. Tü kiye
Selçuklu De le i, uzun sü e kıyıla dan uzak kala ak Anadolu’da bi ka a de le i ola ak
a lığını sü dü dü. Ancak Selçuklu sul anla ı, denizle e açılmanın hem aske î hem de
ekonomik açıdan önemli olduğunu biliyo la dı. Bu çe çe ede, Sul an II. Kılıç A slan 1178
yılında Samsun’u e he miş, yüzyılın sonla ına gelindiğinde ise T abzon’a kada uzanan kı lık
bölgeyi de hâkimiye i al ına almış ı.
12
T abzon Rum İmpa a o luğu’nun 1204 yılında ku uluşu a dından kısa bi sü e son a IV.
Haçlı Se e i sonucunda La inle in İs anbul’u ele geçi mele i e akabinde ku ulan İznik Rum
İmpa a o luğu, Tü kiye Selçuklula ının sahil bölgele inden bi kez daha uzaklaşmasına yol
aç ı. Ancak Tü kiye Selçuklula ı, Anadolu’dan geçen ica e yolla ını e kin bi şekilde
kullanabilmek için Akdeniz limanla ına ulaşmanın s a ejik bi zo unluluk olduğunun
bilincindeydi. Ni ekim ülkenin ekonomik ola ak kalkınması için çeşi li de le le le ica e
yapan e çok işlek bi liman olan An alya’nın ele geçi ilmesi elzemdi. Ne icede İ alyan Aldo
B andini’nin hâkimiye inde bulunan An alya, II. Gıyâseddin Keyhus e a a ından 1207
yılında ele geçi ildi. An alya’nın e hiyle bi lik e Kıb ıslıla e Venediklile ile ica e
an laşmala ı imzalandı e bu ada Selçuklula bi de e sane yap ıla .
13
Bu önemli gelişmeyi
Sul an I. İzzeddin Keykâ us’un önemli bi kıyı limanı olan Sinop’u 1214 yılında ele geçi mesi
izledi e bu ada bi de e sane inşa e i ildi.
14
Ancak An alya’daki Rumla ın daha öncesinde
şeh i Kıb ıs F ankla ının des eğiyle alması üze ine Sul an I. İzzeddin Keykâ us, Sinop’u ele
geçi dik en son a An alya üze ine se e e çıka ak şeh i 1216 yılında yeniden Selçuklu
hâkimiye ine ka ı.
15
Sul an Alâeddin Keykubad ise 1221 yılında öncelikle Alanya e Ala a
kalele ini ele geçi di.
16
1222-1223 yılla ında Moğolla ın Ka adeniz’in önemli ica e
limanla ına akınla düzenleye ek yağmalamala ı üze ine T abzon Rumla ı bu ka ışıklıkla dan
is i ade ede ek bölgeye gelen ücca la ı soymaya e gemile i yağmalamaya başladı.
Tücca la dan gelen şikâye le üze ine Sul an Alâeddin Keykubad, Hüsâmeddin Çoban
komu asındaki bi Selçuklu donanmasını Suğdak üze ine gönde di e bu ası 1224 yılında
e hedildi.
17
Gö üldüğü üze e Tü kiye Selçuklu De le i aske î, siyasi e ekonomik ola ak
a lığını sü dü ebilmek için önemli ica i limanla a ulaşması ge ek iğinin a kındaydı. Bu
amaçla kıyı şehi le ini ele geçi me siyase i güdüle ek Ka adeniz e Akdeniz’in önemli
11
Ioannes Zona as, Ta ihle in Öze i, Çe . Bilge Uma , A keoloji e Sana Yayınla ı, İs anbul 2008, s.165 n. 69; Anna
Komnena, age., s. 229-230, 254-255, 270-271; Akdes Nime Ku a , Çaka Bey, İzmi e Ci a ındaki Adala ın İlk Tü k Beyi
M.S. 1081-1096, Tü k Kül ü ünü A aş ı ma Ens i üsü, Tü k Kül ü ünü A aş ı ma Ens i üsü Yayınla ı, Anka a 1966, s. 27-
28; Akdes Nime Ku a , Peçenek Ta ihi, De le Basıme i, İs anbul 1937, s. 199-201.
12
İb ahim Tellioğlu, XI-XIII. Yüzyılla da Tü k-Gü cü İlişkile i, Bilge Kül ü -Sana , İs anbul 2022, s. 112.
13
İbn Bibi, age., s. 115-121; İbnü’l-Esî , İslâm Ta ihi el-Kâmil i’ - â îh Te cümesi, Çe . Abdülke im Özaydın e Ahme
Ağı akça, C. 12, Baha Yayınla ı, İs anbul 1991, s. 209-210; G ego y Abû’l-Fa ac, Abû’l-Fa ac Ta ihi, Çe . Öme Riza
Doğ ul, C. 2, TTK Basıme i, Anka a 1999, s. 488; Gül e Balcıoğlu, agm., s. 61-62.
14
İbn Bibi, age., s. 172-174; Müneccimbaşı Ahmed b. Lü ullah, Câmiu’d-dü el, Selçuklula Ta ihi II, Anadolu Selçuklula ı
e Beylikle , Yay. Ali Öngül, C. 2, Akademi Ki abe i, İzmi 2001, s. 49; Yazıcızâde Ali, Te â îh-i Âl-i Selçuk Oğuznâme-
Selçuklu Tâ ihi, Haz. Abdullah Bakı , Çamlıca Yayınla ı, İs anbul 2017, s. 224-226; Gül e Balcıoğlu, agm., s. 63.
15
İbn Bibi, age., s. 162-167; Müneccimbaşı, age., s. 47; Salim Koca, Sul an I. İzzeddin Keykâ us (1211-1220), TTK
Basıme i, Anka a 1997, s. 29, 35-37.
16
Müneccimbaşı, age., s. 60-62; Osman Tu an, Selçuklula Zamanında Tü kiye, Ö üken Neş iya , İs anbul 2005, s. 356-358;
Se on Lloyd e D. S o m Rice, Alanya (‘Alā’ıyya), Çe . Ne min Sinemoğlu, TTK Basıme i, Anka a 1989, s. 4-5.
17
Gül e Balcıoğlu, agm., s. 63.
Ta ihin Peşinde | The Pu sui O His o y
Ulusla a asi Ta ih e Sosyal A aş i mala De gisi - In e na ional Pe iodical Fo His o y And Social Resea ch
35
limanla ı sı asıyla ele geçi ildi. Zi a ele geçi ilen he limanın e sane esis edip donanma
ku a ak o dunun güçlendi ilmesi imkânını e mesinin yanı sı a ku ulan ica i bağlan ıla la
i hala e ih aca ın ge çekleş i ilmesi için de önem a z e iği bilinen bi ge çek i . Ay ıca
Venedik e Kıb ıs gibi de le le le yapılan ica i anlaşmala büyük bi geli kaynağı
du umundaydı. Ancak Kösedağ Sa aşı’nın a dından Anadolu’nun Moğol is ilasına uğ aması,
bu ica i ha eke liliği sek eye uğ a ı. Bu sü eç e Anadolu’da yeniden beylikle ku ulmuş e
böylece ikinci beylikle dönemi başlamış ı.
2. Sa uhanoğulla ı Beyliği’nde Denizcilik Faaliye le inin Gelişim Sey i
a. Sa uhan Bey’in Denizcilik Poli ikala ı
Manisa e ha alisini ida e eden Sa uhan Bey, başlangıç a Ge miyan Bey’in
komu anla ındandı e bu beyliğin sını la ını genişle mek üze e ba ıya gönde ildi. Sa uhan
Bey’in muh emelen 1300 yılında kendi başına ha eke e iğini söylemek mümkündü . Bu
dönemde Ge miyan, Ka esi, Aydınoğlu e Bizans İmpa a o luğu, Sa uhanoğlu Beyliği’nin dış
siyase ini beli lemesinde önemli bi ol oynadı. Beyliğin üç yönünün de yeni ku ulan
beylikle le çe ili olması, Sa uhan Bey’in poli ikala ını büyük bi i izlik e s a ejik özenle
şekillendi mesine yol aç ı. Bu nedenle denizci bi beylik ola ak ba ıya doğ u e ih ha eke le i
düzenlenmeye başladı. Beyliğin denizcilik aaliye le i ile ilgili olmasının en büyük
nedenle inden bi i de Gediz Vadisi’nin kena ına ku ulmuş olmasıydı.
18
Ba ı Anadolu’daki Tü k aaliye le i öncele i Venediklile i e kilememiş i. Bu sı ada
Cene izlile Sakız adasını almışla , Foça e Yeni Foça’ya da hâkim olmuşla dı. Bizans e
Cene izlile ise Venediklile e ka şı i i ak ku muşla dı. Sahille e doğ u akın eden Tü k
aşi e le i du umla ını ku e lendi mek için ka ada olduğu gibi, denizde de ça ışmak
du umunda kalıyo la dı. Bu amaçla 1300-1302 yılla ı a asında çok sayıda gemi inşa ede ek
bi çok Ege Adası’nı ah ip e meye başladıla . Bu sı ada Ba ı’da Sa uhanlıla ın adala a e
T akya kıyıla ına hücum edebilmele i için bi üs ku mala ı ge ekmek eydi. Muh emelen
Güzelhisa ’ı bu sı ada aske î bakımdan ko unaklı, anayol üze inde bulunduğu, sahile yakın,
nü us bakımından uygun e u -kaç yapmaya el e işli olduğu için bi sü eliğine üs ola ak
kullandıla . Aliağa İskelesi’nin olduğu ye den eya G eynion’dan adala a akınla
yapılmak aydı. Bu ala dan ele geçi ilen malla en yakın kasabada saklanmak aydı. Sa uhan
Bey, 1313 yılında Spil Manisa’sı denilen şimdiki Manisa’yı ele geçi diğinde, sahile kada
sını la ını genişle i. O, ku uluş döneminden i iba en denizciliğe önem e e ek bi donanma
ku du e akabinde ko sancılık aaliye le ine başladı. Bu ko sancılık aaliye le i Ege kıyıla ında
sıklıkla de am e i iliyo du. Sa uhan Bey, Manisa’yı e he mesinin a dından Aydın, Men eşe
e Ka esioğulla ı gibi o da Bizans ile adala da ica e yapmaya başladı. Gi i Adası bu ica i
me kezle den bi isiydi. Bu ada Sa uhanlıla dan e diğe kıyı beylikle inden ke en, şap, a ,
ahıl almak a e ka şılığında Tü kle e bez, kalay e cam sa mak aydı. Bu sahil beylikle i
Bizans’a önemli mik a da buğday da sa mak aydı. Sa uhanoğulla ı Beyliği, Anadolu’daki
diğe beylikle le de ile işim halindeydi. Özellikle denize yönelik akınla da güneydeki sını
komşusu Aydınoğulla ı Beyliği ile i i ak ku a ak onla la bi lik e ha eke e meye başladı. Bu
i i aka daha güneyde ye alan Men eşeoğulla ı da bazı zamanla dâhil oldu. İlhanlıla ın
Anadolu Valisi Emî Çobanoğlu Timu aş’ın baskıla ı nedeniyle Aydın, Men eşe e
Tekeoğulla ı beylikle iyle bi lik e ha eke e i. Ay ıca Sa uhanoğulla ı Beyliği 1316-1324 yılla ı
a asında ge ek iği zamanla da Hamidoğlu Dünda Bey’i des ekledi e bu beyliğe aske
18
Gedik, ag ., s. 43-44.

SOLMAZ | Sa uhanoğulla ı Beyliği’nde Denizcilik Faaliye le inin Aske î, Tica i e Siyasi Boyu la ı
36
e meyi kabul e i. Ancak İlhanlıla ın Anadolu Valisi Timu aş 1324 yılında Hamidoğulla ının
op akla ını ele geçi ince bu beylikle Sa uhanlıla ın yap ığı anlaşmada sona e di.
19
Sa uhan Bey zamanında Ge miyan, Ka esi e Aydınoğulla ı Beylikle i ile Bizans
İmpa a o luğu beyliğin dış siyase inde önemli bi ole sahip ile . Beyliğin üç a a ının yeni
ku ulan beylikle le çe ili olması, Sa uhan Bey’i oldukça ih iya lı bi poli ika izlemeye zo unlu
bı ak ı. Bu nedenle Sa uhanoğulla ı Beyliği denizci bi beylik ola ak ba ıya doğ u açılmaya
başladı. Denizcilik e ile lemesinde Sa uhanlıla ın Gediz Vadisi’nin kena ında ku ulmasının
da e kisi bulunmak aydı.
20
Bizans İmpa a o u III. And onikos Paleologos Ege Denizi’nde
Cene izlile , Balkanla da Bulga la e Sı pla a a ından, Anadolu’nun kuzeyba ısında ise
Osmanlıla a a ından ehdi al ındaydı. Bu yüzden Ba ı Anadolu’daki Tü k hâkimle i ile
i i ak ku maya ka a e di. 1329 yılı sonbaha ında donanmasıyla Cene izlile in
kon olündeki Sakız e Foça üze ine başa ılı se e le düzenledi. Bu se e le in a dından
başken ine dönmeden e el Aydın e Sa uhan beyle ine habe gönde e ek kendile i ile
gö üşmek is ediğini bildi di. Sa uhan Bey da e e bizza ka ılı ken bu sı ada has a olan
Aydınoğlu Mehmed Bey gö üşmeye iş i ak edemedi. Ancak impa a o a ulakla la bi lik e
değe li hediyele gönde di.
21
Sa uhanlıla bölgede ak i ola ak deniz se e le ine de am e mek eydi. Ni ekim Sa uhan
donanması Makedonya e T akya kıyıla ına doğ u se e le yap ı. Daha son a Tü k Beylikle i
üze ine doğ u genişleme ha eke le inde bulunamayacağı için Sa uhan Bey denizciliğe daha
da önem e e ek Eski Foça, Yeni Foça, Nahsas (Naksos), Sakız’daki ica e i elinde u an
Cene iz e Midillili lo d e ücca la ı e giye bağladı. Böylelikle bu e gile beyliğin önemli
geli kaynakla ı oldu.
22
Bizans ile a ala ındaki anlaşmaya ağmen Aydınoğlu Umu Bey,
Sa uhanlı ku e le inin de dâhil olduğu donanmasıyla bi lik e 1331 yılında Gelibolu üze ine
se e e çık ı. Mü e ik ku e le 1332 yılında Eğ iboz e Semadi ek Adası’ndaki Bizanslıla a
saldı ı düzenleye ek bu ala ı yağmaladıla . A dından Gümülcine bölgesine gele ek bu ada
ka şıla ına çıkan Bizans ku e le iyle sa aşsala da daha azla mücadele edemeye ek ge i
çekildile .
23
El-Öme î ese inde, Sa uhan Bey’in ida esindeki Sa uhanlı Beyliğinin başken inin Manisa
olduğunu beli ik en son a Sa uhan Bey’in on beş kasaba e yi mi kalesinin bulunduğunu
i ade e mek edi . Ay ıca o, Sa uhanlı o dusunun on binden azla a lı sa aşçıya sahip
olduğunu, bunla a asında sadece ka a aske le inin değil aynı zamanda deniz sa aşçıla ının
da bulunduğunu dile ge i mek edi .
24
Ni ekim Sa uhan Bey’in donanmasının Ege Denizi’nde
daima akın e gazala yapması bu bilgiyi doğ ula mahiye edi .
25
Ay ıca Sa uhan Bey’in
19
Fe idun Emecen, “Sa uhan Oğulla ı Beyliği”, Anadolu Beylikle i El Ki abı, Ed. Haşim Şahin, G a ike Yayınla ı, Anka a
2017, s. 154-155; Ce a Yıldı ım, Güzelhisa Aliağa e Çe esi İle Bi lik e, Aliağa Ken Ki aplığı, İzmi 2017, s. 85, 88.
20
Gedik, ag ., s. 44.
21
Yusu Ayönü, “Sa uhanoğulla ının Adala Denizi e Balkanla daki Faaliye le i”, Ulusla a ası Ba ı Anadolu Beylikle i
Ta ih, Kül ü e Medeniye i Sempozyumu-IV, Sa uhanoğulla ı Beyliği Bildi ile , Haz. Mehme E san, Cüney Kana ,
Mehme Şeke e Muza e Tepekaya, TTK Basıme i, (2021), s. 345-346.
22
Du ukan, agm., s. 418; Yıldı ım, age., s. 88; Gedik, ag ., s. 44.
23
Emecen, “Sa uhan Oğulla ı Beyliği”, s. 155; Ayönü, agm., s. 346; Umu Baya , Tü kiye Selçuklula ı e Beylikle Dönemi
Ba ı Anadolu’da Tü k Denizcilik Faaliye le i, Gazi Üni e si esi, Sosyal Bilimle Ens i üsü, Ta ih Anabilim Dalı, O a Çağ
Ta ihi Bilim Dalı, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Anka a 2019, s. 59.
24
El-Öme î, Şihabeddin b. Fazlullah, Mesâlîku’l Ebsâ , Tü kle Hakkında Gö dükle im e Duydukla ım, Çe . Ahsen Ba u ,
Selenge Yayınla ı, İs anbul 2014, s. 167.
25
Koca, Anadolu Tü k Beylikle i Ta ihi, s. 139.
Ta ihin Peşinde | The Pu sui O His o y
Ulusla a asi Ta ih e Sosyal A aş i mala De gisi - In e na ional Pe iodical Fo His o y And Social Resea ch
37
Ni ’ e ikame eden ka deşi Ali Bey’in sekiz kasaba, o uz kale e sekiz bin a lıya sahip
olduğunu ila e e mek ge eki .
26
Sa uhan Beyliği ile ilgili bi diğe önemli kayı 16 Mayıs 1333 a ihinde Ramazan
Bay amının ilk günü Manisa’ya gelen dönemin ünlü seyyahı İbn Ba û a a a ından
u ulmuş u .
27
O ese inde, Manisa’nın dağ e eğinde bulunan bi o a üze ine ku ulduğunu,
bu anın su kaynakla ı, nehi le e bahçele açısından zengin olduğunu e şeh i Sa uhan
Bey’in ida e e iğini beli mek edi . İbn Ba û a, Manisa’ya geldiğinde Sa uhan Bey’i bi kaç ay
e el e a eden oğlunun ü besinde gö e ek ona selam e diğinden söz e mek edi .
A dından o, akşamleyin a la ı sulamak için gö ü en e ge i dönemeyen kölele ini bulmak için
Sa uhan Bey’in huzu una çık ığını e onun gönde diği Tü kmenle in deniz kıyısında
kâ i le in o u duğu Foça’ya i a eden kölele i e a la ı bulup ge i diğini bildi mek edi .
Ay ıca İbn Ba û a, Foça’nın oldukça sağlam bi su la çe ili olmasından dolayı Sa uhan
Bey’in, onla ın he yıl gönde dikle i hediyele i almakla ye indiğini ese inde ak a mak adı .
Onun e diği bu bilgile beyliğin denizcilik aaliye le inde bulunduğunu o aya
koymak adı .
28
1334 yılında Aydın e Sa uhanlı donanmala ı iki yüz ye miş gemiyle Mo a se e ine
çık ıla . Bu se e i Sa uhan Bey’in oğlu Süleyman Bey komu a e i e se e sonucunda bi çok
ganime malı, esi le le bi lik e ele geçi ildi. Bu mücadelele sı asında Foça’daki Cene iz
kolonisi Sa uhanlıla ın ha açgüza ı oldu.
29
Düs u name-i En e i’ye gö e, Umu Bey o uz a lı
ile adaya çıka ak ka şısına çıkan on bin kişiyi bozguna uğ a mış e bundan son a Mo a’ya
aske çıka a ak kı anın me kezi olan Mis i şeh ine ile lemiş i . Bu şeh e aman dile ik en e
Gi ilibos’a akın e ik en son a İzmi ’e ge i dönmüş ü . Sa uhan oğlu Süleyman Bey yolda
çıkan şidde li ı ına nedeniyle asıl donanmadan ay ı düşmüş e on kada Hı is iyan kadı gası
a a ından onun gemisi kuşa ma al ına alınmış ı . Umu Bey, bi kadı gaya bine ek Süleyman
Bey’i ku a maya gi miş; düşmanla onu gö ünce kaçmış e böylece Umu Bey, Süleyman Bey
ile bi lik e İzmi ’e ulaşmayı başa mış ı .
30
İmpa a o III. And onikos Paleologos 1335 yılında Midilli üze ine se e çık ı. O, Bizans
donanmasından bazı gemile le adayı abluka al ına alı ken kendisi de Foça üze ine gide ek
şeh i bi kez daha kuşa ı. Sa uhanoğulla ı bu se e e ya dımcı ku e le gönde e ek
impa a o a des ek e mele inin yanı sı a, bi de Bizans ku ele ine iaşe emin e ile .
Böylelikle Sa uhanoğulla ından aldığı des ek sayesinde impa a o Foça’yı e Midilli’yi
ku a mayı başa dı.
31
Sa uhan Bey’in oğlu Süleyman e diğe Sa uhanoğlu ile i gelenle inden yi mi dö kişi,
Foçalı ko sanla a a ından esi alındı. Bu sı ada Foça’nın Cene izli alisi de bağımsızlığını
ilan e i e Bizans’ın hâkimiye ini anımadı. Bu du um üze ine Bizans İmpa a o u III.
And onikos Paleologos, 1336 yılında Foça’da muhasa a e iği Cene izlile e ka şı Sa uhan Bey
e Aydınoğlu Umu Bey’den bi kez daha ya dım is edi. Sa uhan Bey bu is eği daha önce
26
Emecen, “Sa uhan Oğulla ı Beyliği”, s. 155-156.
27
Emecen, “Sa uhanoğulla ı”, s. 171.
28
İbn Ba û a, İbn Ba û a Seyaha namesi, Çe . A. Sai Ayku , C. I, Yapı K edi Kül ü Sana Yayıncılık, İs anbul 2004, s.
426-427.
29
İsmail Hakkı Uzunça şılı, Anadolu Beylikle i e Akkoyunlu, Ka akoyunlu De le le i, TTK Basıme i, Anka a 2003, s. 105-
106; Gedik, ag ., s. 44; Emecen, “Sa uhan Oğulla ı Beyliği”, s. 155; Baya , ag ., s. 61.
30
En e i, Düs u name-i En e i, Nş . Mük imin Halil Yinanç, E ka Ma baası, İs anbul 1929, s. 34-35; İsmail Hakkı
Uzunça şılı, Anadolu Ki abele i, De le Ma baası, İs anbul 1929, s. 66.
31
Ayönü, agm., s. 346.
SOLMAZ | Sa uhanoğulla ı Beyliği’nde Denizcilik Faaliye le inin Aske î, Tica i e Siyasi Boyu la ı
38
Cene izlile a a ından esi edile ek Foça’da bulunan oğlu Süleyman ile soylu yi mi dö genci
ku a mak şa ıyla kabul e i. İmpa a o bu şa ı kabul edince Sa uhanlıla a ai sü a i e
piyadele ka adan Foça’yı kuşa sala da beş ay boyunca sü en kuşa madan bi sonuç
alınamadı. İmpa a o bu de a Aydınoğlu Umu Bey’den ya dım is edi. Onun da ka ılımıyla
Bizans, Sa uhan e Aydınoğlu gemile inden oluşan mü e ik donanma Foça Valisi Dominik’i
bi deniz sa aşına zo lamaya çalışsa da sonuç alamadıla . Ancak impa a o , Dominik ile
anlaşma sağlaya ak Sa uhanoğlu Süleyman Bey e adamla ını se bes bı ak ı mayı başa dı.
32
Sa uhanlı Beyliği’nin aske î gücü kendini sa unabilecek e dışa ıdan gelebilecek düşman
saldı ıla ını önleyebilecek kada büyük ü. Ay ıca Foça gibi önemli bi limanı ele geçi miş
bulunuyo la dı. He ne kada bu dönemde beyliğin denizle deki ek limanı Foça olmuşsa da,
Eski Foça e Yeni Foça limanla ı başlıca ülkele le ica i emasın ku ulmasını sağlamak aydı.
33
Sa uhanoğulla ının La in e Cene izle le ica i ilişkile de bulundukla ı bilinmek edi .
Ni ekim Sa uhan Bey’in 1340 yılında La inle le yap ığı ica i anlaşma beyliğin ekonomisi
açısından oldukça ehemmiye a z e mek eydi.
34
15. yüzyılın o ala ında önemini kaybedene
kada Foça’nın özellikle kı mızı sah iyani e şap madenle i ünlüydü. Şap madenle i
Cene izlile a a ından işle iliyo e e gisi Sa uhanoğulla ı Beyliği’ne ödeniyo du. Ba ı
ülkele i ile yapılan ica e e kinliği çe çe esinde Sa uhan Bey’in gümüş Giglia i sikkele
bas ı ığı da bilinmek edi .
35
İmpa a o III. And onikos Paleologos’un 1341 yılında ölümü üze ine ah ka gala ından
is i ade eden Sa uhan Bey, Gelibolu a a la ına bi se e düzenledi ise de başa ılı olamadı.
Bizans donanması ise Sa uhan Beyliği’nin kıyıla ında yağma e ah iple de buluna ak buna
ka şılık e di. Kan akuzen, Dime oka’da impa a o luğunu ilan edince Aydınoğlu Umu
Bey’den ya dım is edi. Bunun üze ine 1342 yılının sonunda Umu Bey üç yüz gemiyle Me iç
ağzında ona des ek de bulunsa da kış yaklaş ığı için kısa bi sü e son a ge i döndü. Umu Bey
1343 yılında ek a T akya’ya gide ek Selanik’i yağmaladı. Onun bu ha ekâ ına muh emelen
Sa uhan Bey’de iş i ak e i.
36
Aydınoğlu Umu Bey’in Ege Denizi’ndeki yayılımcı aaliye le inden aha sız olan Bizans
İmpa a o içesi Anna’nın eş ikiyle 1344 yılında Papa, Venedik e Rodos donanmala ı, Umu
Bey’in elinde bulunan İzmi ’i zap ede ek Aydınoğlu donanmasını yak ıla . Bunun üze ine
Umu Bey, Rumeli’de bulunan dos u Kan akuzen’e ya dım e mek için Sa uhan Bey’e
baş u du e onun ülkesinden geçmek is edi. Umu Bey bu alebinin kabul edilmesi
ka şılığında a ala ındaki a aziden bi pa çayı Sa uhan Bey’e e meyi aahhü e i. İs eği kabul
edilince Sa uhanoğlu Süleyman Bey ile bi lik e yi mi bin kişilik bi o duyla Ka esi
op akla ından geçe ek Çanakkale a a la ından Rumeli yakasına geç i. Bu geçiş sı asında
Ka esi donanması da kullanılmış ı . Bu adaki amaç Kan akuzen ile bi lik e içe iden de des ek
alına ak İs anbul’u işgal e mek i.
37
Dime oka’ya ulaşan Tü k ku e le i bi kaç ay Bulga is an
op akla ına akın düzenledik en son a Sla mace ape es Momcilo’nun aaliye le ine son
32
Uzunça şılı, Anadolu Beylikle i e Akkoyunlu, Ka akoyunlu De le le i, s. 85; Muha em Kesik, Anadolu Tü k Beylikle i,
Bilge Kül ü -Sana , İs anbul 2023, s. 245-246; Yıldı ım, age., s. 89.
33
Hüseyin Kayhan, “Sa uhanoğulla ı Beyliği Ekonomisi”, Geçmiş en Günümüze Manisa Şehzade II. Mehmed e Manisa
Ta ihi-Kül ü ü-Ekonomisi, C I, (2018), s. 199-200.
34
Sa uhanoğulla ının, İ alyan ücca la ından aldıkla ı e sa ıkla ı malla hakkında daha de aylı bilgi için, bk. Kesik, age., s.
251.
35
Du ukan, agm., s. 422.
36
Kesik, age., s. 246.
37
Uzunça şılı, Anadolu Beylikle i e Akkoyunlu, Ka akoyunlu De le le i, s. 85; Baya , ag ., s. 46.
Ta ihin Peşinde | The Pu sui O His o y
Ulusla a asi Ta ih e Sosyal A aş i mala De gisi - In e na ional Pe iodical Fo His o y And Social Resea ch
39
e mek amacıyla ha eke e geç i. Ni ekim Momcilo 7 Hazi an 1345 a ihindeki sa aş a
öldü üldü. A dından Bizans o dusu mü e ik Tü k ku e le iyle bi lik e Sı p K alı S e an
Duşan’ın saldı ı düzenlediği Se ez’e doğ u yola koyuldu. Bu sı ada İs anbul’dan
Kan akuzen’in akibi Apokaukos’un öldü üldüğü habe i geldi. Bunun üze ine Umu Bey’in
a siyesiyle Se ez meselesi son aya bı akıla ak aki kaybe meden ah ı ele geçi mek için
İs anbul’a gidilmesine ka a e ildi. Kan akuzen, İs anbul’a ulaşmayı başa sa da ah ı ele
geçi emeye ek Makedonya’ya dönmek zo unda kaldı.
38
Ni ekim İs anbul’a dönüş sı asında
Sa uhanoğlu Süleyman Bey, Küçükçekmece ci a ında humma has alığından e a e miş i. Bu
du um Umu Bey’in, Makedonya’ya gi mek en azgeçe ek Süleyman Bey’in cesedini ala ak
ge i dönmesine neden oldu. A dından cenazeyi Sa uhan Bey’e eslim ede ek İzmi ’e ge i
döndü. Sa uhan Bey ise oğlunun e a ından kısa bi sü e son a aynı sene içinde 1345 yılında
e a e i.
39
Süleyman Bey’in ölümünde Umu Bey’in bi pa mağının olduğu söylen isinin
çıkması Umu Bey’in Kan akuzen’in yanında daha azla kalamamasına yol açmış ı. Zi a Umu
Bey bu söylen i yüzünden komşusu du umda olan Sa uhan Bey’in, oğlunun ölümünü bahane
ede ek Aydınoğlu op akla ına bi saldı ı düzenleyebileceğinden çekinmek eydi. Ancak
Sa uhanoğulla ından bu sü e za ında he hangi bi saldı ı eşebbüsü meydana gelmedi.
40
b. İlyas Bey’in Denizcilik Poli ikala ı
Düs u name’ye gö e, Sa uhan Bey’in Temu Han,
41
O han Bey, Süleyman Bey e İlyas Bey
adla ında dö oğlu bulunmak adı .
42
Sa uhan Bey’in oğulla ından Süleyman Bey e Temu
Bey babala ının sağlığında e a e mişle di .
43
Fah eddin İlyas Bey, 1346 yılında Sa uhanoğlu
ah ına “Uluğ Bey” un anıyla geç i e 1364 yılına kada yi mi sene baş a kaldı. Sa uhan Bey,
beyliğin başındayken Kan akuzen, Aydınoğlu Umu Bey’in a dından 1346 yılında O han Gazi
ile de i i ak ku a ak kızı Theodo a’yı ona e di. Bu du umdan hoşnu olmayan Bizans
İmpa a o içesi Anna, elçisi Taga is’i Sa uhan Beyliği’ne gönde e ek, onla ın aske î des eğini
almak üze e bi anlaşma yap ı.
44
Bu dönemde Anadolu beyle i a asında yapılan anlaşma ge eği, a ala ından bi i se e
çık ığı zaman diğe beyin aske le inden bi mik a aske , se e e çıkan beyin o dusunda ye
almak aydı. İlyas Bey, impa a o içeye bi mik a ku e gönde mek için hazı lanı ken, bu
anlaşma ge eğince Umu Bey, İlyas Bey’in aske le inin a asına iki bin kişi ye leş i di e bu
aske le e Kan akuzen ile ka şılaş ıkla ında sa değiş i mele ini öğü ledi. Sa uhanoğlu e
Aydınoğlu bi likle i yola çık ıkla ında anlaş ıla . Onla ilk ola ak İs anbul’a gi ile .
İmpa a o içeden pa a e hediye aldık an son a T akya’ya gide ek Kan akuzen’in em ine
gi dile . Bulga is an op akla ından pek çok esi e ganime elde ede ek ülkele ine ge i
döndüle . Muh emelen bu se e Sa uhanoğulla ının Rumeli’ye son se e le i oldu.
45
38
Ayönü, agm., s. 347.
39
Uzunça şılı, Anadolu Beylikle i e Akkoyunlu, Ka akoyunlu De le le i, s. 86; Emecen, “Sa uhanoğulla ı”, s. 171.
40
Ayönü, agm., s. 347-348.
41
İsmail Hakkı Uzunça şılı ese inde bu ismi De le Han ola ak e mek edi . Bk. Uzunça şılı, Anadolu Beylikle i e
Akkoyunlu, Ka akoyunlu De le le i, s. 91; Kesik’in ese inde ise, Sa uhan Bey’in, Timu Han, O han, Süleyman, İlyas,
De le han e Budak Paşa isimle inde al ı oğlu olduğu, De le han’ın Demi ci’yi, Budak Paşa’nın da Gö des’i ida e e iği
i ade edilmek edi . Bk. Kesik, age., s. 247.
42
En e i, age., s. 73.
43
Gedik, ag ., s. 44.
44
Gedik, ag ., s. 44; Süleyman H. Yaku , Sa uhanoğulla ı Beyliği, Celal Baya Üni e si esi, Sosyal Bilimle Ens i üsü, Ta ih
Anabilim Dalı, O açağ Ta ihi Bilim Dalı, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Manisa 2002, s. 19.
45
Çağa ay Uluçay, “Sa uhan-Oğulla ı”, İslam Ansiklopedisi, C 10, MEB Yayınla ı, (1993), s. 241; Gedik, ag ., s. 47; Yaku ,
ag ., s. 19.