ILM FAN YANGILIKLARI KONFERENSIYASI
NOYABR ANDIJON,2025
30
O‘QITUVCHI SHAXSIYATI VA PEDAGOGIK KOMMUNIKATSIYANING
TALABALARDA IJODIY TAFAKKURGA TA’SIRI
Bol aye a Zilola Yo‘ldoshali qizi
O‘zMU O‘zbek ilshunosligi ka ed asi s ajyo -o‘qi u chisi
[email p o ec ed], +998974003885
h ps://o cid.o g/0009-0003-2467-9513
Anno a siya. Maqolada alabala da ijodiy ik lashni shakllan i ishda o‘qi u chi shaxsiya i a
pedagogik kommunika siyaning ahamiya i ilmiy nuq ayi naza dan ahlil qilinadi. Oliy a’lim
izimida ijodiy a akku ning i ojlanishiga o‘qi u chining mo i a sion, kommunika i a
me odik kompe ensiyala i qanday a’si qilishi, amaliy aj ibala o qali aniqlanadi.
Shuningdek, pedagogik yondashu la ning sama ado ligi baholandi a alabala da ijodiy
salohiya ni i ojlan i ish bo‘yicha a siyala ishlab chiqildi.
Kali so‘zla : ijodiy ik lash, o‘qi u chi shaxsiya i, pedagogik kommunika siya, mo i a siya,
k ea i a akku , pedagogik naza iya.
Anno a ion. The a icle analyzes he impo ance o he eache 's pe sonali y and pedagogical
communica ion in he o ma ion o c ea i e hinking in s uden s om a scien i ic poin o
iew. The in luence o he eache 's mo i a ional, communica i e and me hodological
compe encies on he de elopmen o c ea i e hinking in he highe educa ion sys em is
de e mined h ough p ac ical expe imen s. The e ec i eness o pedagogical app oaches was
also assessed and ecommenda ions we e de eloped o he de elopmen o c ea i e po en ial
in s uden s.
Keywo ds: c ea i e hinking, eache 's pe sonali y, pedagogical communica ion, mo i a ion,
c ea i e hinking, pedagogical heo y.
Zamona iy a’lim izimi alabala ni aqa bilim olishga emas, balki mus aqil ik lash,
muammola ni yechish a ijodiy yechimla ishlab chiqish qobiliya iga ega shaxs si a ida
a biyalashga yo‘nal i ilgan. Shu nuq ai naza dan, alabala da ijodiy ik lashni i ojlan i ish
pedagogikaning eng muhim azi ala idan bi i hisoblanadi [1].
Ijodiy a akku — bu inson a akku ining yuqo i da ajasi bo‘lib, ma jud bilim a aj ibaga
yangi bu chakdan qa ash, nooda iy yechimla ishlab chiqish, o‘z ik ini e kin a kons uk i
a zda i oda e ish qobiliya idi [2].
O‘qi u chi esa a’lim ja ayonida aqa ma’ uzachi si a ida emas, balki mo i a o ,
yo‘nal i u chi a kommunika o si a ida ham aol ish i ok e adi. Shu bilan bi ga, uning
shaxsiya i a pedagogik kommunika siyasi alabala ning ijodiy a akku ini shakllan i ishda
be osi a ahamiya kasb e adi [3].
Pedagogik psixologiyada o‘qi u chi shaxsiya i alabaning psixologik a kogni i
i ojlanishiga a’si qilu chi muhim ak o si a ida ko‘ iladi. O‘qi u chining shaxsiya i
quyidagi jiha la bilan i odalanadi [4]:
1. Mo i a sion xususiya la : alabaning ichki mo i a siyasini uyg‘o ish, izlanish a yangilik
ya a ishga ag‘ba be ish.
2. Pedagogik kompe ensiya: a’lim ja ayonini izimli ashkil e ish, me odik osi ala dan
sama ali oydalanish.
3. Kommunika i ko‘nikmala : ochiq, kons uk i a sama ali muloqo o qali alabaning
ijodiy a akku ini qo‘llab-qu a lash.
Ijodiy ik lash a o‘qi u chi shaxsiya i o‘ asidagi bog‘liqlikni J. Guil o d (1967) ham adqiq
qilgan. U ijodiy salohiya ni insonning psixologik a ij imoiy muhi bilan o‘za o a’si i o qali
i ojlanishi mumkin deb hisoblaydi [5]. Shu nuq ai naza dan, o‘qi u chining shaxsiya i
alaba ijodiy salohiya ining asosiy sha -sha oi la idan bi i hisoblanadi.
ILM FAN YANGILIKLARI KONFERENSIYASI
NOYABR ANDIJON,2025
31
Pedagogik kommunika siya — bu o‘qi u chi a alaba o‘ asidagi bilim a aj iba
almashinu i ja ayoni bo‘lib, ijodiy ik lashni ag‘ba lan i adi [6]. Kommunika siyaning
sama ali shaklla i quyidagila :
In o ma sion kommunika siya: bilim a g‘oyala ni ye kazish.
Mo i a sion kommunika siya: alabaning aol ish i okini ag‘ba lan i ish.
Di e gen ik lashni qo‘llab-qu a lash: nooda iy g‘oyala ni ishlab chiqishga imkon ya a ish
[7].
Shu bilan bi ga, o‘qi u chi shaxsiya i a kommunika siyaning uyg‘unligi alabaning ijodiy
yechim ishlab chiqish ezligi a si a iga sezila li a’si ko‘ sa adi [8].
Tadqiqo quyidagi me odla asosida olib bo ildi:
1. Naza iy ahlil: ijodiy ik lash, o‘qi u chi shaxsiya i a pedagogik kommunika siya
bo‘yicha ilmiy manbala ni o‘ ganish [1–5].
2. Ekspe imen al adqiqo : 2 a gu uh (ekspe imen al a nazo a ) shakllan i ildi.
Ekspe imen al gu uhda o‘qi u chining mo i a sion a kommunika i yondashu la i
qo‘llanildi.
3. So siopedagogik kuza u : alabala ning ijodiy ja ayonla i audi o iyada kuza ildi.
4. Baholash mezonla i: o iginal ik la soni, moslashu chanlik, a akku ezligi, amaliy
yechim a badiiy-es e ik a akku [9].
5. S a is ik a si a ahlil: ekspe imen na ijala i ahlil qilindi a o‘ acha ko‘ sa kichla
solish i ildi.
6. Re leksi me od: alabala a o‘qi u chila ning ik a a siyala i ahlil qilindi.
Ekspe imen na ijala iga ko‘ a:
1. O‘qi u chining shaxsiya i a pedagogik kommunika siyasi kuchli gu uhda alabala ning
ijodiy ik lash ko‘ sa kichla i 25–30% ga yuqo i bo‘ldi [6, 9].
2. Sa ol-ja ob, muammoli aziya la a loyiha opshi iqla i alabala da mus aqil a k ea i
a akku ni ag‘ba lan i di.
3. Ijobiy psixologik muhi a ochiq muloqo ijodiy ja ayonning da omiyligini a’minladi.
4. Talabala o‘z ik ini e kin i oda e ish, yangi yechim ya a ish a anqidiy ik lash
qobiliya la ini i ojlan i di.
O‘qi u chi shaxsiya i a pedagogik kommunika siya alabala da ijodiy ik lashni
shakllan i ishning muhim omili hisoblanadi. Ta’lim ja ayonida muammoli aziya la , loyiha
opshi iqla i a in e aol me odla dan keng oydalanish a siya e iladi. Talabala ning ijodiy
salohiya ini baholash uchun o iginal ik la , moslashu chanlik a amaliy yechim mezonla i
qo‘llanishi ke ak. Pedagogik kommunika siya a mo i a siya elemen la i o‘qi u chining
shaxsiya i bilan uyg‘unlash i ilishi lozim. Ekspe imen na ijala i pedagogik amaliyo a oliy
a’lim das u la ini akomillash i ishda qo‘llanishi mumkin.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1. Ka imo , M. Pedagogik a akku a ijodiy yondashu naza iyasi. Toshken : Fan nash iyo i.
2022.
2. Guil o d, J.P. The Na u e o Human In elligence. New Yo k: McG aw-Hill. 1967.
3. Yuldashe a, D. “O‘qi u chi shaxsi a ijodiy muhi ya a ish omilla i.” Ta’lim
Texnologiyala i, №2. 2021.
4. Hasano , B. Pedagogik inno a siyala a in e aol me odla . Sama qand: SamDU nash .
2020.
5. To ance, E.P
