405
“MOTION CONTROL XR” INNAVATSION QURILMASINING KAR VA
ZAIF ESHITUVCHI OʻQUVCHILAR DARS MASHGʻULOTLARI
SAMRADORLIGIGA KOʻRSATADIGAN TAʼSIRI
Xu sano a Ruxso a Olimjon qizi,
O ien al uni e si e i “Jismoniy madaniya ”
ka ed asi ka a oʻqi u chisi
xu sano a uxso [email protected]
Anno a siya: Mazku maqolada “mo ion con ol XR” inna a sion qu ilmasining
ka a zai eshi u chi oʻqu chila da s mashgʻulo la i sam ado ligiga koʻ sa adigan
aʼsi i hamda uning ahlili kel i ilgan.
Kali soʻz: “mo ion con ol XR” qu ulmasi, ayyo ga lik, mashgʻulo , ka a zai
eshi u chi, umumiy a mo o zichlik.
Abs ac : This a icle p esen s he impac o he inno a i e ʼMo ion Con ol XRʼ
de ice on he e ec i eness o lessons o dea and ha d-o -hea ing s uden s, as well as
i s analysis.
Keywo ds: Mo ion Con ol XR” de ice, p epa a ion, aining, dea and ha d-o -
hea ing, mo o densi y.
Maqolaning dolza bligi. Dunyo miqyosida, bugungi kunda, eshi ishida nuqsoni
bo oʻqu chila ning jismoniy ayyo ga ligini akomillash i ish muhim a dolza b
masalala dan bi i boʻlib qolmoqda. Eshi ishida nuqsoni boʻlgan oʻqu chila da
ha aka la koo dina siyasining ye a li da ajada shakllanmaganligi a mu ozana ni
saqlashdagi qiyinchilikla ula ning jismoniy aollik da ajasining pasayishiga olib
kelmoqda. Maxsus mashqla a me odikala yo damida eshi ishida nuqsoni bo
oʻqu chila ning jismoniy ayyo ga ligini oshi ish na aqa ula ning jismoniy sogʻligʻini
yaxshilash, balki ula ning ij imoiy muhi ga moslashu ini osonlash i moqda. Eshi ish
o ganla ining unksional cheklanishi u ayli bu oʻqu chila koʻplab spo u la i a
jismoniy mashgʻulo la da ye a licha ish i ok e a olmaydila . Shu bois, maxsus
mashqla yo damida bu oi a oʻqu chila ining jismoniy ayyo ga ligini
akomillash i ish boʻyicha ilmiy izlanishla a me odikala ni ya a ish bugungi kunda
dolza b ahamiya kasb e moqda.
Adabiyo la ahlili (Li e a u e e iew). Respublikamiz miqyosida adap i
jismoniy a biya hamda eshi ishida nuqsoni bo shaxsla ning jismoniy ayyo ga ligi,
spo mashgʻulo la i hamda ula ning ij imoiylashu ini ezlash i ish masalala i
yaxshilash bo asida zamona iy naza iy a amaliy-ilmiy asoslangan me odla ishlab
chiqilmoqda hamda amaliyo ga jo iy e ishda keng qoʻllanilib kelmoqda. Ushbu
yoʻnalishda olib bo ilgan ba cha adqiqo la oʻqu chila ning jismoniy ayyo ga ligini
yaxshilashga qa a ilgan boʻlib olimla dan, R.S.Salomo , N.K.S e lichnaya,
M.X.Mi jamolo , L.B.Sobi o a, Sh.A.Abdiye M.A.Ib agimo a Sh.Z.Rajapo la
oʻzla ining ilmiy-uslubiy ishla ida spo chila ning ayyo ga ligini op imallash i ish a
ejalash i ish uslubiya ini ochib u li akli la be ishgan.
406
Zai eshi u chi oʻqu chila ning jismoniy a biya mashgʻulo la ida umumiy a
mo o zichlikni aniqlash maqsadida x oname aj oʻ kazildi. Jismoniy a biya da sla ida
x onome aj da sning umumiy a mo o zichligini aniqlash maqsadida olib bo iladi.
Da sning umumiy zichligi deb pedagog nuq ayi naza dan oʻgʻ i oydalanilgan
aq ning bu un da s da omidagi nisba iga ay iladi.
Da sning mo o zichligi deb, oʻqu ching be osi a ha aka aoliya iga, mashq
baja ish uchun sa langan aq ga ay iladi. X onome ajdan olingan maʼlumo la
da sning pedagogik axlilini maʼlum da ajada chuqu lash i adi, chunki ha xil aoliya
uchun ke adigan aq ni a sional sa lash imkonini be adi.
Da s boshlanguncha ekshi u chi x onome aj bayonnomasiga da s azi ala ini,
shuningdek ha xil boʻlimla ga yoki da s qismla iga belgilangan aq ni aniqlab olishi
ke ak. Buning uchun ekshi u chi da s oʻ u chining da s ejasi bilan anishishi sha .
Tadqiqo me odologiyasi (Resea ch Me hodology). Mashgʻulo ja ayonining
uz iyligini, belgilangan aq dan sama ali oydalanishni aʼminlash maqsadida biz
omonimizdan ishlab chiqilgan “Mo ion con ol XR” exnalogik qu ulmasini adqiqo
ja ayonida qoʻllashni aqozo e di. “Mo ion con ol XR” qu ilmasi haqida a si
be adigan boʻlsak, U aʼlim ja ayonida eshi ishida nuqsoni boʻlgan oʻqu chila uchun
moʻljallangan boʻlib, uning asosiy unksiyasi ib a siya signalini uza ish o qali mashq
ja ayonini boshqa ishdan ibo a . Ushbu qu ilma quyidagi asosiy qismla dan ibo a :
Mobil ilo a: Oʻqi u chi omonidan mashgʻulo aq ida buy uqla ni soa
qu ulmasiga yubo ish azi asini baja adi.
1- asm. “Mo ion con ol XR” mobil ilo asi
407
Ushbu mobil ilo a 12 a mashgʻulo ja ayonida koʻp qoʻllaniladigan, shuningdek,
da s da omida oʻqi u chi a oʻqu chila oʻ asidagi muloqo osi asi si a ida
qoʻllaniladi. Rasmda koʻ ib u ganingizdek, ha bi aqamga alohida buy uq yozilgan.
Vib a siya be u chi soa : oʻqu chila ning qoʻlla iga mos a ishda aqiladi
hamda ula ning ibi a siyala ni qabul qilu chi osi asi si a ida qoʻllanadi.
2- asm. “Mo ion con ol XR” qu ulmasining ib a siya soa i
Simsiz ulanish izimi: Qu ilmaning mus aqil a qulay ishlashini aʼminlaydi. u
bulyu us o qali ulanadi hamda 12 a soa ga ham bi aq ning oʻzida signalni yubo ish
xususiya iga ega. Shuningdek, u miyya ham hisoblanib qizil ugamasi o qali mobil
ilo asiz ham ibe a siyala ni soa la ga yubo a oladi.
3- asm. “Mo ion con ol XR” qu ulmasining miyasi
Qu ilmaning exnik imkoniya la i oʻqu chila uchun signalni aniq a ezko qabul
qilishni aʼminlashga imkon be adi, bu esa jismoniy a biya mashgʻulo la ida oʻza o
muloqo ni sezila li da ajada soddalash i adi. Ushbu qu ilma yo damida
mashgʻulo la ni ashkil qilish yanada qulay a sama ali boʻladi. Bundan ashqa i,
signal o qali boshqa u xa sizlikni oshi adi a oʻqu chila uchun qulay sha oi
ya a adi. Vib a sion signal o qali mashqla ni boshqa ish yangi pedagogik yondashu
hisoblanadi. Qu ilma da s ja ayonining umumiy si a ini yaxshilaydi a koʻp oq
408
oʻqu chining da sga jalb qilinishiga yo dam be adi. Mashgʻulo da omida signal
o qali ha aka la ni boshqa ish a mala xa ini kamay i adi.
Tahlil a na ijala (Analysis and esul s). Shu asosda ushbu exnalogik qu ulma
ishlab chiqilishidan oldin a keyin 45 daqiqalik da s mashgʻulo la ni x oname aj
oʻ kazish o qali ula ning umumiy a mo o zichligi aniqlandi. X oname aj ha ikki
nazo a a aj iba gu uhla idan olindi. Tadqiqo oxi ida ha ikki gu uhning ham
na ijala i ahlil qilindi.
1-jad al
Nazo a a aj iba gu uhila ining x oname aj ahlili
Gu uh
Тadqiqo boshi
Таdqiqo oxi i
TG
NG
TG
NG
Umumiy zichlik
77,5%
80,7%
85,5%
79 %
Mo o zichlik
38 %
40 %
56,6 %
42,4 %
Ushbu jad aldan koʻ inib u ibdiki, oʻ kazilgan aj iba yaʼni “Mo ion con ol XR”
exnologik qu ulmasining belgilangan aq dan sama ali oydalanishda yuqo i sama asi
ma jud ekan. Ka a zai eshi u chi bolala uchun da s mashgʻulo la ida mo o
zichlikni oizi yuqo i boʻlishi mu akkab oq boʻlgan hola di . Ula ning eshi masligi ha
bi be ilayo gan opshi iqla ni oʻz aq ida qabul qilib, baja ishiga oʻsqinlik qiladi.
Shuning uchun ham biz aynan “Mo ion con ol XR” exnologik qu ulmasini ishlab
chiqdik a amaliyo ga adbiq e dik. Bu aynan oʻqu chila ning mashgʻulo aq ida
buy uqla ni ez anglashi a aq dan sama ali oydalanishga olib keldi.
Xulosa a akli la (Conclusion/Recommenda ions). Xulosa qilib ay ganda,
“Mo ion Con ol XR” exnalogik qu ilmasining qoʻllanilishi mashgʻulo aq ining
sama ali aqsimlanishini aʼminladi, oʻqu chila ning mashqla baja ishga boʻlgan
eʼ ibo ini kuchay i di hamda da s ja ayonini boshqa ishni soddalash i di. Belgilangan
aq dan sam ali oydalanish da ajasining aj iba gu uhida nazo a gu uhiga qa aganda
ancha a qli da ajada oʻsganligi biz omonimizdan ishlab chiqilgan me odikala hamda
zamona iy yondashu la ning sama asi deb baholaymiz.
Foydalanilgan adabiyo la
1. Oʻzbekis on Respublikasi P eziden ining 2020-yil 10-ok ab dagi PF-6099-son
“Sogʻlom u mush a zini keng a biq e ish a omma iy spo ni yanada i ojlan i ish
cho a- adbi la i oʻgʻ isida” gi qa o i.
2. Oʻzbekis on Respublikasi P eziden ining 2021-yil 16-iyundagi PQ – 5148 –
son “Alohida aʼlim eh iyojla i boʻlgan bolala ga aʼlim- a biya be ish izimini yanada
akomillash i ish cho a- adbi la i oʻgʻ isida” qa o i.
3. G.W. Ladd, H.L. Munson, J. K. Mille &"Social In eg a ion o Dea
Adolescen s in Seconda y-Le el Mains eamed P og ams" Excep ional Child en,
1984, 50(5), 420–428.
4. Sa i I., & Bayazi B. - The Rela ionship Be ween Pe cei ed Coaching
Beha iou s, Mo i a ion and Sel -E icacy in W es le s. Jou nal o Human Kine ics,
57(1), 2017.
5. Ib agimo M.A. - Imkoniya i cheklangan shaxsla ga Yunon- um ku ashini
409
oʻ ga ishning op imal nisba la i pedagogika anla i boʻyicha alsa a dok o i.diss…,
OAK Oʻz.Res. Chi chiq. OʻzDJTSU. 2024-100 b.
6. Salamo R.S. Jismoniy a biya naza iyasi a uslubiya i. Oʻqu qoʻllanma II-
jild. Т.: 2015. – 180 b.
7. Liebe man, Lau en Joy. The E ec o T ained Hea ing Pee Tu o s on he
Physical Ac i i y Le els o Dea S uden s in Inclusi e Elemen a y Physical Educa ion
Classes // o he deg ee o Doc o o Philosophy in Human Pe o mance p esen ed on
Augus 14. 1995. 143. pp.
8. SARAH SOMERSET. - In es iga ing he expe iences o dea o ha d o hea ing
child en pa icipa ing in Spo // Thesis submi ed o he Uni e si y o No ingham o
he deg ee o Doc o o Philosophy. 28 h June 2018. – 311. pp.
