218
Vol. 5, No. 11 pa 2 – Special Issue (EJSSPC)
ISSN: 2181-2888
MINWHPS
In e na ional Scien i ic-P ac ice Con e ence on
“Mode n In e p e a ion o Na ional and Wo ld
His o y: P oblems and Solu ions”
Denau, No embe 17, 2025
in-academy.uz/index.php/ejsspc
DIN VA FAN MUNOSABATI
Asqa jono a Shodiya Asqa jon qizi
Deno adbi ko lik a pedagogika ins i u i
No mo’mino a Shohsanam
Deno adbi ko lik a pedagogika ins i u i
Jumaye a Munisa
Deno adbi ko lik a pedagogika ins i u i.
h ps://doi.o g/10.5281/zenodo.17733836
Anno a siya: Ushbu maqolada din a an o‘ asidagi a ixiy, alsa iy hamda ij imoiy
munosaba la ahlil qilinadi. Insoniya a aqqiyo ida bu ikki soha o‘za o bi -bi ini o‘ldi u chi, ay im
da la da esa qa ama-qa shi bo‘lgan yo‘nalishla da i ojlanib kelgan. Maqolada dinning axloqiy a
ma’na iy qad iya la ni shakllan i ishdagi o‘ ni, anning esa ilmiy a akku a exnologik yu uqla
o qali jamiya ni i ojlan i ishdagi oli ahlil e iladi. Shuningdek, zamona iy da da din a an
uyg‘unligining ijobiy jiha la i yo i iladi.
Kali so‘zla : din, an, ilm, a akku , ma’na iya , exnologiya, uyg‘unlik.
Аннотация: В данной статье анализируются исторические, философские и социальные
отношения между религией и наукой. Эти две сферы в истории человечества развивались как
взаимодополняющие, а иногда и как противоречащие друг другу направления. В статье
рассматривается роль религии в формировании нравственных и духовных ценностей, а также
роль науки в развитии общества через научное мышление и технологические достижения.
Отмечается положительное значение гармоничного взаимодействия религии и науки в
современную эпоху.
Ключевые слова: религия, наука, знание, мышление, духовность, технология,
гармония.
Abs ac : This a icle analyzes he his o ical, philosophical, and social ela ionship be ween
eligion and science. Th oughou human his o y, hese wo sphe es ha e de eloped bo h as
complemen a y and some imes opposing di ec ions. The a icle explo es he ole o eligion in
shaping mo al and spi i ual alues and he ole o science in ad ancing socie y h ough scien i ic
easoning and echnological p og ess. The posi i e aspec s o he ha mony be ween eligion and
science in he mode n e a a e also highligh ed.
Keywo ds: eligion, science, knowledge, easoning, spi i uali y, echnology, ha mony.
Ki ish: Insoniya a ixida din a an ha doim inson a akku i a madaniy hayo ining ikki
muhim us uni si a ida qa algan. Din insonning ma’na iy-axloqiy yo‘nalishini belgilab, hayo ning
mazmuni a maqsadini ushun i ishga ha aka qilgan bo‘lsa, an abia a jamiya qonuniya la ini
ilmiy asosda izohlashga in ilgan. Shu sababli bu ikki soha o‘ asidagi munosaba doimo mu akkab,
ammo o‘za o bog‘liq bo‘lib kelgan.
Asosiy qism
1. Ta ixiy nuq ai naza dan din a an munosaba i
Qadim da la da din a an bi -bi idan aj almagan holda i ojlangan. Mis , Bobil a
Yunonis on si iliza siyala ida diniy qa ashla bilan bi qa o da as onomiya, ma ema ika, ibbiyo
kabi anla ham shakllanib bo gan. O‘ a as la da esa, ayniqsa Ye opada, din anning i ojlanishiga
ba’zan o‘siq bo‘lgan hola la kuza ilgan. Bi oq musulmon Sha qida – xususan, Fo obiy, Ibn Sino,
Be uniy kabi allomala da ida din a an uyg‘unligi eng yuqo i da ajaga chiqqan.
2. Islom amaddunida din a an uyg‘unligi
Islom dini ilm olishni eng ulug‘ amalla dan bi i si a ida e’ i o e adi. Qu ’onning ilk oya la ida
“Iq o” (“O‘qi”) deb boshlanishi ham ilmga bo‘lgan yuksak munosaba ni ko‘ sa adi. O‘ a as la da
219
Vol. 5, No. 11 pa 2 – Special Issue (EJSSPC)
ISSN: 2181-2888
MINWHPS
In e na ional Scien i ic-P ac ice Con e ence on
“Mode n In e p e a ion o Na ional and Wo ld
His o y: P oblems and Solu ions”
Denau, No embe 17, 2025
in-academy.uz/index.php/ejsspc
musulmon olimla i ma ema ika, as onomiya, kimyo, ibbiyo a alsa ada buyuk kash iyo la
ya a ganla . Ula ning aoliya i din a an bi -bi ini o‘ldi ishi mumkinligini yaqqol namoyon e adi.
Insoniya a ixida din a an doimo bi -bi i bilan uz iy aloqada bo‘lib kelgan. Das labki
da la da an diniy dunyoqa ash asosida shakllangan bo‘lsa, keyinchalik ula o‘ asidagi a qla
aniq oq namoyon bo‘ldi. Shunga qa amay, ula ning maqsadi — haqiqa ni izlash a inson
a o onligini a’minlash — umumiydi .
Din asosan axloqiy, ma’na iy a me a izik qad iya la ni o‘ ganadi. U insonning uhiy olamini,
hayo mazmunini, ya a u chiga bo‘lgan ishonchini mus ahkamlaydi. Fan esa hodisala ni aj iba a
kuza u o qali ushun i ishga in iladi, ma e iyaning qonuniya la ini ochib be adi.
3. Zamona iy da da din a an munosaba i
XX–XXI as la da an exnologik inqilobla o qali insoniya hayo ini ubdan o‘zga i di. Shu
bilan bi ga, ilmiy a aqqiyo insonni ma’na iy inqi ozdan saqlab qolish uchun diniy qad iya la ga
eh iyojni ham kuchay i di. Bugungi kunda ko‘plab olimla din a an o‘ asida mu ozana ni opish
za u ligini a’kidlamoqda. Axloqiy mas’uliya , ekologik muammola a sun’iy in ellek kabi
masalala da diniy p insipla anga yo‘l-yo‘ iq ko‘ sa moqda.
Xulosa: Din a an bi -bi iga zid emas, balki insoniya ning ma’na iy a in ellek ual
a aqqiyo ida o‘za o uyg‘unlashgan ikki yo‘nalishdi . Fan insonni abia ni anglashga, din esa ma’noni
opishga undaydi. Ula ning hamko ligi insoniya ni yanada komil, adola li a ba qa o jamiya sa i
ye aklaydi.
Adabiyo la , Re e ences, Литературы:
1. Ibn Sino. Ki ob ash-shi o. – Buxo o, XI as .
2. Be uniy A.R. Hindis on. – Toshken : Fan nash iyo i, 1965.
3. Yusu Xos Hojib. Qu adg‘u bilig. – Toshken : G‘a u G‘ulom nomidagi nash iyo , 1983.
4. Nas , S. H. Science and Ci iliza ion in Islam. – Ha a d Uni e si y P ess, 1968.
5. Al-Ghazali. The Incohe ence o he Philosophe s. – Ox o d Uni e si y P ess, 2000.
6. To‘ ae , A. Din alsa asi asosla i. – Toshken : TDShI nash iyo i, 2018.
