282
Vol. 5, No. 11 pa 2 – Special Issue (EJSSPC)
ISSN: 2181-2888
MINWHPS
In e na ional Scien i ic-P ac ice Con e ence on
“Mode n In e p e a ion o Na ional and Wo ld
His o y: P oblems and Solu ions”
Denau, No embe 17, 2025
in-academy.uz/index.php/ejsspc
OLIY TA’LIM JARAYONIDA TA’LIM STRATEGIYALARIDAN
FOYDALANISH MEXANIZMINI TAKOMILLASHTIRISHNING
PEDAGOGIK ASOSLARI
Abdu ahimo Siyo ush Su onqulo ich
Deno adbi ko lik a pedagogika ins i u i
Mus aqil adqiqo chisi.
h ps://doi.o g/10.5281/zenodo.17735043
Anno a siya: Ushbu maqola oliy a'lim izimida a'lim s a egiyala ini oydalanish
mexanizmini akomillash i ishning pedagogik asosla ini o' ganishga bag'ishlangan. Maqolada a'lim
ja ayonini op imallash i ishda inno a sion pedagogik yondashu la , aqamli exnologiyala a
alabala ning aol ish i okini ag'ba lan i ish mexanizmla i ahlil qilinadi. Tadqiqo na ijala iga ko' a,
pedagogik asosla ni mus ahkamlash o qali a'lim si a ini oshi ish mumkin bo'lib, bu esa xo ijiy
aj ibala a mahalliy sha oi la ni hisobga olgan holda amalga oshi ilishi lozim. Kali so'zla : oliy
a'lim, a'lim s a egiyala i, pedagogik asosla , mexanizm akomillash i ish, inno a sion
exnologiyala .
Kali so‘zla ; oliy a'lim, a'lim s a egiyala i, pedagogik asosla , mexanizm akomillash i ish,
inno a sion exnologiyala .
Аннотация. Настоящая статья посвящена исследованию педагогических основ
совершенствования механизма использования образовательных стратегий в системе высшего
образования. В статье анализируются инновационные педагогические подходы, цифровые
технологии и механизмы стимулирования активного участия студентов в оптимизации
образовательного процесса. Результаты исследования свидетельствуют о возможности
повышения качества образования за счет укрепления педагогических основ, которое должно
осуществляться с учетом зарубежного опыта и местных условий. Ключевые слова: высшее
образование, образовательные стратегии, педагогические основы, совершенствование
механизма, инновационные технологии.
Ключевые слова: высшее образование, образовательные стратегии, педагогические основы,
совершенствование механизмов, инновационные технологии.
Abs ac . This a icle is de o ed o he s udy o he pedagogical ounda ions o imp o ing he
mechanism o using educa ional s a egies in he highe educa ion sys em. The a icle analyzes
inno a i e pedagogical app oaches, digi al echnologies and mechanisms o s imula ing he ac i e
pa icipa ion o s uden s in op imizing he educa ional p ocess. Acco ding o he esul s o he s udy,
i is possible o imp o e he quali y o educa ion by s eng hening pedagogical ounda ions, which
should be ca ied ou aking in o accoun o eign expe ience and local condi ions. Keywo ds: highe
educa ion, educa ional s a egies, pedagogical ounda ions, mechanism imp o emen , inno a i e
echnologies.
Keywo ds: highe educa ion, educa ional s a egies, pedagogical ounda ions, mechanism
imp o emen , inno a i e echnologies.
Ki ish
Zamona iy oliy a'lim izimi globaliza siya a aqamli ans o ma siya sha oi ida jadal
i ojlanmoqda. O'zbekis on Respublikasida "O'zbekis on-2030" s a egiyasi doi asida a'lim si a ini
oshi ish a kad la ayyo lash izimini mode niza siya qilish masalasi dolza b ahamiya kasb
e moqda. Bu ja ayonda a'lim s a egiyala ini sama ali oydalanish mexanizmini akomillash i ish
pedagogik asosla ga asoslangan bo'lishi za u . Pedagogika anining 13.00.01 yo'nalishi (Umumiy
pedagogika, a'lim a a biya naza iyasi a me odikasi) doi asida ushbu ma zu disse a siya
alabla iga mu o iq kengay i ilgan holda o' ganilmoqda.
283
Vol. 5, No. 11 pa 2 – Special Issue (EJSSPC)
ISSN: 2181-2888
MINWHPS
In e na ional Scien i ic-P ac ice Con e ence on
“Mode n In e p e a ion o Na ional and Wo ld
His o y: P oblems and Solu ions”
Denau, No embe 17, 2025
in-academy.uz/index.php/ejsspc
Maqolaning maqsadi – oliy a'limda a'lim s a egiyala ini qo'llash mexanizmini
akomillash i ishning pedagogik asosla ini izimli ahlil qilish a amaliy akli la ishlab chiqish.
Tadqiqo ob'ek i si a ida O'zbekis on oliy a'lim muassasala i ko' ib chiqiladi, sub'ek i esa pedagogik
s a egiyala ni akomillash i ish mexanizmla i hisoblanadi. Me odologik asos si a ida dialek ik
yondashu , izimli ahlil a xo ijiy aj ibala ni o' ganish qo'llaniladi.
Adabiyo la ahlili
Oliy a'limda a'lim s a egiyala ini oydalanish masalasi pedagogika a didak ika anla ida
keng yo i ilgan. Xo ijiy olimla , masalan, J. Dewey a L.S. Vygo skiy a'lim ja ayonini alaba
ma kazida ashkil e ishni a'kidlaganla bo'lib, bu bugungi kunda aol o'qi ish s a egiyala iga asos
bo'lmoqda. Zamona iy adqiqo la da pedagogik kon en bilimla i (PCK) oliy a'limda
o'qi u chila ning p o essional ayyo ga ligini oshi ishda muhim ol o'ynashi ko' sa ilgan.
O'zbekis on pedagogikasida bu ma zu "Ta'lim, an a inno a siya" ju nalida e' i o e ilganidek,
aqamli exnologiyala ni a'lim ja ayoniga in eg a siya qilish o qali mexanizmla ni akomillash i ish
za u ligi a'kidlanadi. Shuningdek, oliy a'lim muassasala ida xalqa olashu ja ayonida alabala ning
pedagogik sha -sha oi la ini yaxshilash mexanizmla i adqiq e ilgan, bu a'lim s a egiyala ining
sama ado ligini oshi ishga hissa qo'shadi.
Mahalliy adabiyo la da pedagogik menejmen asosla i oliy a'limda o'qi u chi- alaba
munosaba la ini op imallash i ishga qa a ilgan bo'lib, bu mexanizmni akomillash i ishning asosiy
omili si a ida ko' iladi. Xo ijiy aj ibala dan oydalanish mexanizmla i, xususan, AQSh a Ye opa
uni e si e la idagi aol o'qi ish s a egiyala i O'zbekis on sha oi ida moslash i ilishi mumkin. Bi oq,
ma jud adqiqo la da mexanizm akomillash i ishning pedagogik asosla i ye a licha izimli emasligi
kuza iladi, bu esa ushbu maqolaning dolza bligini oshi adi.
Pedagogik asosla a mexanizm akomillash i ish
1. Ta'lim s a egiyala ining naza iy asosla i
Oliy a'limda a'lim s a egiyala i – bu o'qi ish, o' ganish a baholash ja ayonla ini
mu o iqlash i ishga qa a ilgan yondashu la majmuasi. Pedagogik asosla ga ko' a, bu s a egiyala
alabala ning in ellek ual a kasbiy i ojlanishini a'minlashi lozim. Masalan, lipped class oom
( eska i sin ) s a egiyasi alabala ga oldindan ma e ialla ni o' ganish imkonini be ib, da s aq ini
muhokama a amaliy mashg'ulo la ga aj a adi. Bu mexanizmni akomillash i ish uchun
o'qi u chila ning PCK da ajasini oshi ish za u .
O'zbekis on oliy a'lim muassasala ida aqamli pla o mala dan (masalan, Moodle yoki Zoom)
oydalanish s a egiyala i a'lim ja ayonini maso a iy a gib id shaklla ga o' kazishda muhim.
Pedagogik asosla bo'yicha, bunday s a egiyala ni qo'llashda alabala ning indi idual eh iyojla ini
hisobga olish a shaxsiy ik -mulohazala ni be ish mexanizmi ishlab chiqilishi ke ak.
2. Mexanizm akomillash i ishning pedagogik p in sipla i
Mexanizm akomillash i ish quyidagi pedagogik p in sipla ga asoslanadi:
- Tizimlilik p in sipi: Ta'lim s a egiyala ini ba cha bosqichla da (ki ish, asosiy a yakuniy)
mu o iqlash i ish. Bu ahba a pedagog kad la ni p o essional i ojlan i ish o qali a'minlanadi.
- Faollik p in sipi: Talabala ning o'qu ja ayoniga aol jalb e ilishi. Tadqiqo la da
ko' sa ilganidek, aol o'qi ish s a egiyala i (masalan, loyiha asosidagi o'qi ish) o'qu na ijala ini 20-
30% ga oshi adi.
- Moslashu chanlik p in sipi: S a egiyala ni mahalliy a global sha oi la ga moslash i ish.
O'zbekis onda xo ijiy aj ibala dan oydalanish mexanizmi oliy a'lim sama ado ligini oshi ishda
sama ali bo'ladi.
284
Vol. 5, No. 11 pa 2 – Special Issue (EJSSPC)
ISSN: 2181-2888
MINWHPS
In e na ional Scien i ic-P ac ice Con e ence on
“Mode n In e p e a ion o Na ional and Wo ld
His o y: P oblems and Solu ions”
Denau, No embe 17, 2025
in-academy.uz/index.php/ejsspc
Ushbu p in sipla ni amalga oshi ish uchun oliy a'lim muassasala ida pedagogik menejmen
izimini jo iy e ish akli e iladi, bu o'qi u chila a alabala o' asidagi aloqala ni kuchay i adi.
3. Amaliy mexanizmla a akli la
Mexanizm akomillash i ish uchun quyidagi amaliy cho ala ko' ilishi mumkin:
Mexanizm Ta si Pedagogik asos
Raqamli esu sla ni in eg a siya qilish Onlayn pla o mala dan oydalanish a i ual
labo a o iyala ashkil e ish Didak ik model o qali alabala ni ag'ba lan i ish
O'qi u chila malakasini oshi ish Semina la a eningla o' kazish PCK ni i ojlan i ish
o qali a'lim si a ini yaxshilash
Talaba ma kazli baholash Po olio a pee - e iew izimla ini jo iy e ish Faol o'qi ish
s a egiyala ini qo'llash
Xalqa olashu mexanizmla i Almashinu das u la i a xo ijiy aj ibala ni o' ganish Pedagogik
sha -sha oi la ni akomillash i ish
Bu mexanizmla "O'zbekis on-2030" s a egiyasiga mos kelib, a'lim si a ini oshi ishga xizma
qiladi.
Xulosa
Oliy a'limda a'lim s a egiyala ini oydalanish mexanizmini akomillash i ishning pedagogik
asosla i alabala ning kasbiy ayyo ga ligini oshi ish a a'lim ja ayonini mode niza siya qilishda
muhim ahamiya ga ega. Tadqiqo na ijala iga ko' a, aqamli exnologiyala a aol o'qi ish
s a egiyala ini in eg a siya qilish o qali mexanizmni akomillash i ish mumkin. Kelgusida ushbu
yo'nalishda empi ik adqiqo la olib bo ish a pilo loyihala ni jo iy e ish a siya e iladi. Bu esa
O'zbekis on oliy a'lim izimini xalqa o s anda la ga yaqinlash i adi.
Adabiyo la , Re e ences, Литературы:
1. TA'LIM JARAYONINI RAQAMLI TEXNOLOGIYALAR ASOSIDA TASHKIL QILISH... //
Resea chGa e. – 2024.
2. Oliy a'lim muassasala i xalqa olashu ida... // Resea chGa e. – 2024.
3. Ta'limni ans o ma siyalash sha oi ida... // TIIAME. – 2024.
4. Ta'lim, an a inno a siya. – 2024. – №2.
5. PEDAGOGIKA OLIY TA'LIM MUASSASALARIDA... // in-academy.uz. – 2024.
6. PEDAGOGIK MENEJMENT ASOSLARI. – TIU. – 2024.
7. Umumiy pedagogika. – Renessans a'lim uni e si e i. – 2023.
8. 70112301-Ta'lim a a biya naza iyasi... // JDPU. – 2024.
9. Ta'lim, an a inno a siya. // TIIAME. – 2024.
10. Beyond adi ional eaching... // PMC. – 2024.
11. Pedagogical app oaches o eaching... // Caduceus.
12. A C i ical Re iew o Pedagogical App oaches... // JOHEPAL. – 2025.
13. Pedagogical con en knowledge (PCK)... // ScienceDi ec . – 2024.
14. Pedagogical S a egies and C i ical Success Fac o s... // MDPI. – 2024.
15. Na iga ing he adop ion... // APS. – 2025.
16. E ec i e Pedagogical S a egies... // Resea chGa e. – 2024.
17. Teaching Imp o emen Ini ia i es... // AMACAD.
18. Pedagogical S a egies o P omo ing... // PMC. – 2024.
19. PEDAGOGICAL MECHANISMS... // IDPublica ions. – 2020.
