THE VI INTERNATIONAL SCIENTIFIC CONFERENCE “SCIENTIFIC FOUNDATIONS FOR THE USE OF
INFORMATION TECHNOLOGIES OF A NEW LEVEL AND MODERN PROBLEMS OF AUTOMATION”,
NOVEMBER 20, 2025
58
KO'CHA-YO'L KESISHMASIDA YO`L HARAKATINI
TASHKIL ETISH
1Bo` ono Sh.E., Rayimo A. A.
1Toshken shah idagi Bela us-О‘zbekis on qо‘shma a moqla a o amaliy exnik k ali ika siyala
ins i u i, Toshken , O‘zbekis on
h ps://doi.o g/10.5281/zenodo.17737868
Anno a siya. A omobil yо‘lla i о‘za o kesishmasi hola ining xa sizligiga a'si i. Yо‘l
kesishmala iga qо‘yiladigan alabla . A omobil yо‘lla ning о‘za o kesishmala ida sodi e ilgan
yо‘l- anspo xodisala i ahlili. Yо‘l kesimala ida anspo osi ala i ha aka i kо‘ sa kichla ini
adqiq qilish Yо‘l kesishmala ida anspo osi ala i ha aka i kо‘ sa kichla ining о‘zga ishi. Yо‘l
kesishmala ida ha aka xa sizligini a’minlanganlik da ajasini oshi ish bо‘yicha a siyala .
Ishlab chiqilgan a siyala ni exnik iq isodiy asoslash.
Kali so‘zla : Yо‘l kesishmai, ha aka , xa sizlik, anspo , yo‘l ha aka i qa nashchila i.
Abs ac . The impac o in e sec ion condi ions on a ic sa e y. In e sec ion equi emen s.
Analysis o oad acciden s a in e sec ions. Resea ch in o ehicle a ic indica o s a in e sec ions.
Changes in ehicle a ic pa e ns a in e sec ions. Recommenda ions o imp o ing a ic sa e y
a in e sec ions. Feasibili y s udy o he de eloped ecommenda ions.
Key wo ds: In e sec ion, a ic, sa e y, anspo , oad use s.
Аннотация. Влияние состояния перекрёстков на безопасность движения.
Требования к перекрёсткам. Анализ дорожно-транспортных происшествий на
перекрёстках. Исследование показателей движения транспортных средств на
перекрёстках. Изменение показателей движения транспортных средств на перекрёстках.
Рекомендации по повышению уровня безопасности движения на перекрёстках. Технико-
экономическое обоснование разработанных рекомендаций.
Ключевые слова: Перекресток, движение, безопасность, транспорт, участники
дорожного движения.
So`nggi pay la da yo‘l ha aka i xa sizligi muammosi ilmiy adqiqo obyek i si a ida
mamu iy huquq sohasi olimla i omonidan keng adqiq qilinmoqda, shu bilan bi ga ushbu
muammoning ilmiy ahliliga oid yagona yondashu hali ishlab chiqilmagan. Ayniqsa yo`l ha aka i
xa sizligini o`g` idan- o`g` i ma`mu iy-huquqiy a ibga solish obyek i si a ida ushunish
masalasida ye a licha adqiqo la olib bo ilmagan.
Bundan ashqa i, aksa iya adqiqo mualli la i o` gan yilla ning ijobiy ajibasini o`lik
hisobga olmay, yo`l ha aka i ha sizligi ushunchasini “yo`l ha aka i”, “yo`l ha aka i ha sizligi”,
“yo`l ha aka i ha sizligini a`minlash” ka ego iya o qali izohlamagan, bu esa muammoni
o` ganishning yana bi dolza b jiha ini i oda e adi.
Yo`l hа аkа ini аshkil e ish- аnspо оsi аlа i оqimini mаksimаl dа аjаdа yo`lning
gеоmе ik o`lchаm imkоniya lа idаn оydаlаnib, uning hа xil bo`lаklа idа xа siz hа аkа
а ibini а yuqо i o` kаzish qоbiliya ini а`minlаshdan ibо а bo`ladi.
A оmоbil yo`llа idа hа аkа а ibsiz а ishdа ujudgа kеlаdi. Hа bi hаydо chi o`zigа
qulаy hа аkа а ibini аnlаydi a o`zi аnlаgаn hа аkа а ibining bоshqа hа аkа qа nаshchilа igа
а`si i bilаn hisоblаshmаydi. shuningdеk, shaha ko`chala i a magis al yo`lla ning kengligi u li
THE VI INTERNATIONAL SCIENTIFIC CONFERENCE “SCIENTIFIC FOUNDATIONS FOR THE USE OF
INFORMATION TECHNOLOGIES OF A NEW LEVEL AND MODERN PROBLEMS OF AUTOMATION”,
NOVEMBER 20, 2025
59
usumli а оmоbillа ning hа xil dinаmik gaba i i si а i hа аkа а ibigа а`si qilishi muqа а .
Yo`l hа аkа idа а оmоbillа ning o`zа о а`si i hа аkа miqdо i qаnchа ko`p bo`lsа, shunchа о а
bо аdi. Yo`l kengligini ashkil qilishning аsоsiy mаqsаdi dеb hа xil аnspо оsi аlа ini yuqо i
еzlik bilаn yo`lning u li bo`lаgidаn yilning hа qаndаy оb-hа о shа оi lа idа xа siz o` kаzishi
ushunilаdi.
A omobilla yo`l ha aka i ha sizligini yo`nаlishlа bo`yichа аj а ishdа quyidаgi ishlа
еjаlаsh i ilаdi:
1. Аj а u chi аsmа yo dаmidа аlоhidа yo`nаlishlа bo`yichа yo`l qа nо qismini yaxli
bi a yo`l pоyidа jоylаsh i iladi.
2. Yo`nаlishlа bo`yichа qа nо qismini аlоhidа yo`l pоyidа jоylаsh i ish.
3. Ko` inishi а`minlаnmаgаn kichik adiusli eg iliklа dа yo`nаlishlа bo`yichа аj а u chi
xа sizlik о оlchаlа ini o` nа ish.
4. Аhоli yashаydigаn jоylа dаgi pа аllеl ko`chаlа dа bi оmоnlаmа hа аkа ni аshkil
qilish.
5. Chо аhаdа kеsishаdigаn yo`llа ni hа xil sа hdа jоylаsh i ish.
6. Bi sа hdа jоylаshgаn chо аhаlа dа chаpgа bu ilаdigаn а оmоbillа ku ib u ishi uchun
xа sizlik о оlchаlа i (yo`l bеlgi chizig`i о qаli) yo dаmidа ku ish аsmаlа ini аj а ish.
Hozi gi aq da global a omobillash i ishni hisobga olgan holda, yo`l ha aka ida ish i ok
e u chi a huquqbuza bo`lgan huquqiy munosaba la sub`ek la iga nisba an o` gangan mamu iy
olinishi, mamu iy majbu lo xususiya idagi ma`mu iy aʼminlashi, maʼmu iy ja obga lik
nazo a ini qo`llashni naza da u u chi ma`mu iy a ibga solish no mala ni o`z kuchiga ega
boshqa ish uchun keng qam o li inno a siyala ga bo`lgan eh ioj hukuma da ajasida hal e ilish
bilan izohlanadi.
A omobil ha aka i xa sizligi yo`l kengligining oi asi a a omobilla ning ha aka
a omobilla ning ezligi a dinamik gaba i iga ham bog`liq. A omobil yo`li kengligi anspo
oqimining zichligiga ka a a`si ini o` kazadi. T anspo oqimining zichligi oshgan sa i anspo
o aliq maso asining kamayishi, ezligining da ajasi, haydo chila ning psixologi ish ejimining
qiyin kuchi umumiy yo`l ha aka ining noqulayligiga olib keladi.
A omobil yo`lla ida Xa siz ha aka ni ashkil e ishda anspo a piyodala ha aka ini
a si lo chi ko‘ sa kichla ni adqiq qilish bi inchi na ba dagi azi a hisoblanadi. Yo‘l
ha aka ining qonuniya la ini ahlil qilishda, shuningdek, ha aka ni boshqa ishning amaliy
masalala ini yechishda anspo oqimi a si la ining o‘za o a’si idan oydalanish ke ak bo‘ladi.
O‘zbekis on Respublikasi P eziden ining 2022 yil 4 ap eldagi “A omobil yo‘lla ida inson
xa sizligini ishonchli a’minlash a o‘lim hola la ini keskin kamay i ish cho a- adbi la i
o‘g‘ isida”gi PQ-190-son qa o iga mu o iq 2022 - 2025 yilla da O‘zbekis on Respublikasida
jamoa xa sizligini a’minlash izimini i ojlan i ish s a egiyasiga mu o iq, shuningdek, Yangi
O‘zbekis on sha oi ida a omobil yo‘lla ida inson haѐ i a sog‘lig‘ini ha qanday hodisala dan
ka ola li himoya qilish maqsadida mamlaka imizda yo‘l ha aka i xa sizligini a’minlashning
dolza b yo‘nalishla i belgilandi. Shaha yo‘l-ko‘cha a moqla ida baja iladigan eng muhim
azi ala dan bi i, a moq bo‘ylab anspo , piyodala a elosipedchila ning xa siz ha aka ni
ashkil e ish, anspo ni i bandligini ba a a qilish e ish, yo‘l o‘ kazish qobiliya ni ekshi ish,
ko‘cha bo‘ylab op imal ezlikni a’minlash a yo‘l anspo hodisala ini kamay i ish. Sanab
o‘ ilgan adbi la ni amalga oshi ishda a shaha yo‘l a ko‘chala ini anspo eksplua a sion
ko‘ sa kichla ini oshi ishda yo‘l ha aka ini ashkil e ishdagi exnik osi ala a qo‘llaniladigan
usulla dan oydalanish na aqa ha aka ni o‘g‘ i ashkil e ishda, balki ha aka xa sizligini a
THE VI INTERNATIONAL SCIENTIFIC CONFERENCE “SCIENTIFIC FOUNDATIONS FOR THE USE OF
INFORMATION TECHNOLOGIES OF A NEW LEVEL AND MODERN PROBLEMS OF AUTOMATION”,
NOVEMBER 20, 2025
60
yo‘lni o‘ kazish qobiliya ini hisobga olishga sama ali a’si qiladi.
Shuningdek yuqo ida kel i ilgan adbi la ko‘chani ekons uksiya qilishga nisba an a zon
bo‘lib, capi al yo‘l ishla ini qilishdan oldin shaha yo‘l a ko`chala ni ha aka lanish sha oi la ini
yaxshilash bo`yicha bi inchi na ba da baja iladigan bosqich deb qabul qilish ke ak. Yo`l ha aka i
xa sizligini a`minlash anspo ning qulayligini a`minlash, yo`l ha aka i qa nashchila ining
huquq a qonuniy man aa la ini hu ma qilish, mamlaka iq isodiyo ining anspo sohasini
i ojlan i ishning asosiy omili bo`lib, shunga mos a ishda u li a ibga solish osi ala idan
oydalanishni naza da u adi.
Xulosa qilib ay ganda, 2022–2026 yilla ga mo‘ljallangan Yangi O‘zbekis onning a aqqiѐ
s a egiyasi a 2030 yilgacha bo‘lgan da da ba qa o i ojlanish sohasidagi Milliy maqsad a
azi ala asosida olib bo ilayo gan keng ko‘lamli isloho la , alba a, yo‘l ha aka i xa sizligini
kuchay i ishda ham, qola e sa ma’mu iy-huquqiy a ibga solish no mala ini akomillashu ida o‘z
sama asini be adi.
REFERENCES
1. O‘zbekis on Respublikasi P eziden ining Qa o i ”A omobil yo‘lla ida inson xa sizligini
ishonchli a’minlash a o‘lim hola la ini keskin kamay i ish cho a- adbi la i
o‘g‘ isida”.04.04.2022
2. O‘zbekis on Respublikasi Vazi la Mahkamasining “Yoʻl ha aka i xa sizligi oʻgʻ isida”gi
172-sonli qa o i.2022-yilning 12-ap elida
3. Cho axala da a emi yo`l kesishmala ida sun`iy in ellek ni qo`llash. Bo` ono Sh.E.,
Rayimo A.A., Ku bono F.Q. № DGU 49290. Talabnoma aqami DT 202502484. (2025)
4. Ko‘cha-yo‘l kesishmasida ha aka xa sizligini oshi ish yo`lla i. Bo` ono Sh.E., Rayimo
A., Uk amo a S.. Amaliy anla a exnologiyala : sohala ga amaliy a biq e ishning
muammola i a yechimla i. Respublika ilmiy-amaliy anjumanining ma` uzala o`plami. 2-
qism. 30-ap el 2025-yil-277 b.
5. www.unice .uz
6. h ps://www.unice .o g/uzbekis an/uz/ oad-sa e y- o -child en
