SINOPSIS METAPHYSIC^ 2 2 4 I S"
' D. D. ANDREM GUEVARA.
DISPOSITA
A MICHAELE CARRERA ETSOL,
in Uni e siia e C¿esa ~Augus ana Sac.
Theol. Doc . Reg. Sem. Conc, Ss.
^ Vele ii e B aulU ejusdein pe pe uo.
Mode a o e; ac Mo a ¿c Xalonis
Rec o e.
//•
■ i.-ü.
S PERlORUlVI PERMIS8Ü :
Casa -Jug. Apnd F aiiciscum Magallon,
Anuo 1830.
i ^asíaip::- yy-7
{l<pScDCceDceCee(coCco9oo{c(»¡|co04o]oe|)co|}ooOi oQojQiO o{<^a|<B coOo *
í TRACTATÜS METAPHYSIC^
k
PROLEGOMENJ.
Q. Q u id es Meíaphysica? R. Scíen ia, qu»
adi no iones, causas e a iones gené
icas e um seíe na um ac á uin , e pos-
síbilíu n.
Q. Qua e es scien ia uni e salis ? R. Quía
omnes scieníiae, ab ipsa sua p incipia inu-
uao .
Q. Qiio sun pa es IVTelaphysicíe ? R. Qua-
íuo , On ología, Co& nolügia ¡, Psycologia,
e Theologia na u aiis. °
Q. Quid es Oniologia ? R. Ea pa s Me a-
physicae, qii« ac a de en e gene a im
ejusque a ec ionibus.
Q. Cosn ologia ? R. Quae con empla u e-
uin mundana um quali a es iu eliigibiJes.
Q. Psycologia ? R. Quge con ine ac a un»-
spi i uuin, e e um imma e ialiiim.
Iheülogia na u alis? R. Qu^ ac a de
iiis, qua: de Deo Jumiiie na u ae assequi
possun , ’
Disquisi ío p alimínañs de p incipio
cogni ionis.
Q. Quid es p imii a p incipium cogni io-
nis? R. IIÍud, quo nega o, cze e a axioma-
a co i'uun ; quo admisso, si cas e a ne-
geiilu , pe illud sal e a iudi ec e de aon-
s a i possnn .
Q. Quodnain e go e i p imum cogni ionis
p incipium? R. Con adic ionis, seunon
po es ide ñ simul esse e non es^e, Nam
hoc nega o cae e a uon : hoc posi o, cae-
e a p oban u pe iilud : e ce e admis-,
so quod possi ídem si aul esse e non esse,
ui ego cogi o , e go sum ; cu a possim si-
aul cogi a e e non.
Q. Plu a axiomala ab illa non pendeii ? R.
Penden demons a io ab ilio, si negen u .
Q. P oposi io a i ma i a demons a i non po-
' es pe nega i am, qualis es con adi
c ionis. R. Ce e non po es p oposi io a -
íi ma i a demons a i di ec e pe nega i
am 5 bene e o indi ec o.
Q. P oposi io simplex es p io composi a,'
o Hin es majus eíe. es simplex, con adi
c ionis p incipium composi a. R. Simplex
es p io composi a in o dine p oposi io-
sis s^d non in o dípe ad demons ia ionem.
y''
2. De p incipio a ionis snj]lcien is.
Q. Quid es a io su Rciens? R. Cansa cu
‘ es po ius si , qnam ^onsU.
O. Ouo uplex es a io su iciens? K. l í_
plex possibili a is, seu cu es si possibi-
U: exis en i^, seu cu exis i : e cog-
ni ionis^ pe quam cognoscimus em.
Q. Es aliquid io mundo sine a ione su -
icien i cu po ius si , quain non si . K. JNi-
hil, quommodocumque es exis a , poncn-
da es a io cu exis a , quam non ^ alio-
nuin eodein a i ina i po e i de ipsa qnod
exis a , quam non. qnod es absu dum.
Q. Nonne Deus es causa su iciens c ea u-
a u a, quí ab je e no exis ens, nullam
an e empus p oduxi ? R. Deus es a io su -
iciens c ea o a, p o empo e quo dec e-
i p oduce e: sic c ea u ® non sun ne-
cessa ise, quia non haben a ionem sum^
■ cien em necessa iam; sed solus Deus, qui
necessa io exis i . , u -n
Q. Quo uplex es a io suíBciens R. iJu-
plex in e na , quae in se ipso habe
nem su icien em : e ex e na, quse illam
habe in alio en e. ^ ^
Q. Non possumus asigna e a ionem sudi-

6
cien em. R. Sed non ideo neganda, pía-
ima enim la en .
D IS S E R T A T IO P R IM A .
De On ología,
CAPUT I.
No iones en is gene ales.
§. I. Ens, essen ia exis en ia.
Q. Q u id es ens? R. Id onine quod exis-
i , el po es exisíe e: si ac o e.xis i
di i u ac úale: si po esí exis c c po eu-
iale.
Q. Quid es ens ic um ? R. Deli imn phan-
asige, u Ho a ii mons um.
Q. Quo nodo oca u ens ic um ? R. Ens
a ionis sine undamen o.
Q. Quid es ens ic um cum undamen o ?
R. Illud, quod lice in ebus non cxis a ,
p aehe lamen undamen um in ellec ui il
lud sic concipi^ndi, u genas, species.
Q. Quid es ens possí i um ? R. Quod é-
ain exis en iam habe , au babe e po es .
Q. Nega í um ? R. Quod exis e e non po es .
P i a í um? R. Quod in subjec o ap o
non exis í , u isug in coelo.
Q. Quid es essen ia? R. Illud pe quod es
es quod es , e non aiiud.
Q. Quo uplex es ? R. T iplex, physíca, me^
aphysica, e lógica.
Q. Quid es essen ia physica ? R. Comple-
xio omníum p op ie a um, quse in na u
a cujnsque en is in eni u .
Q, Me aphysíca ? R. Es illud a ibu um,
au a iN a, ex quibus eliquse p op ie-
a es liie e íden u .
Q. Lógica ? R. Quae ex gene e p óximo el
ul ima düFe en ia co nponl u .
Q. Aliquod ens po es ami e e essen iam?
R. Miniine, nain si illam ami e e , non
esse quod es . ^
Q. Essen ia in elligíbilis es ae e na ? R. ü i-
que, ab se e no ens es id quod es .
Q. Essen ia es immu abilis ? R. Ens non
po es aliani essen iam accipe e , non epim
esse quod es .
Q. Possun de aons a i á p ío i no a, qu»
essen iam cons i uun ? R. Miníme, sed
sola qua ab ea dímaiian , u animal a ío-
nale; e go capax idendi.
Q. Possumus cognosce e essen ias e um ?,R.
Essen ias en íum abs ac o um possumus
cognosce e pe ec e, u objec a geome ía;;
s
phisicas nb i nísi impé ec e, quia son iil
- ebus paucae no íe,quas cognosce e pe -
ec e possimus.
Q. Quid es s a us essen ioé i i elligihilis? R.
Ipsum objecluin cngnilionis di inse; p ou
in men e Dei a ibula cons i uen ia es^
sen iam , aliquod esse logicum haben .
Q. Quid es exis en ia ? R; Coinple neníum
' possibili a is, seu ens de quo diciíu ia
«a u a epe i i.
Q. Exis en ia es quid dislinc mn ah esseii-
ia ? R. Miníine, nam impo a acü'onem
Dei, qua esscn ia ans e u de non esse
ad esse.
Q. E go exis en ia e ií nocessa ía, ge e na, si-
, cu éssen ia ? R. Niillo modo ^ es enim
con ingens mu abilis; quia pe exis en iain
es eadem es ; s a us ei, és alius: pe ac-
ionem G ea o is , es mu a uc á sla u iu*
elligibili ad s a um exis eu ise.
2. A i íbiiia i é modi.
Q, Quid sun a ibu a? R. No se íIIíe, quae
ab essen ia p»o lue e concipiun u : e di-
cun u p op ié a es essen ial'es, quía in
~éssen ia haben alioneiii exis en ise soie.
Qi E go a ibala necessa io. insun esen ise
€ ahesse non possun ? R. lía es ; e sun
necessa ia , ae e na e c.
Q. Quid sun modi, sen acciden ia? R. No-
íse, qu£e nec cons i uun essen iam, nec
. ab ea diinanan , e in illa possuii case,
el nbesse.
Q. Ra io su iciens modo um es in essen ia?
R. Minime ; nam une possi a essen ia, mo>-
di pone en u , e non possen abesse;
« go ex a essen iam a io debe esse.
CAPUT II.
En is possibili as e impossibili as. No iones
possibilis, e impossibilis,
Q. Q u id es possibile ? R. Quod nullam in-
ol i con adic ionem , seu cujus essen
ia a's aUiin elligibili, ad ac ualila is an-
s e i po es .
Q. Quo uplex es possibili as? R. Dúplex, ía-
inseca e ex inseca.
Q. Quid es possibili as in ínseca ? R. Con
co dia cons i u ionum, ex qua en is non
epugnan ia ad exis endum o i u .
Q. Ex ínseca? R. Quse si a es in causa p o
dúceme, á qua es ans e u á po en ia
• ad exis en iain.
i6
^ e dígi os e io lexione a,
Q. Quid e» dia inc io o malis ? R. Qu e da
a Ín e em e ejus o maliía es seu a *
ibu a.
Q. Quid es dis inc io i ualis? R. Vi us
dis inc ionis ealis ad i anda conl a-
, dioío ia , qu3e, essen , si non da e u hsec
dis inc io, V. g . homo pe a ionaii a em
iion es similis leoni, bene e o pe an -,
mali a em.
Q. Quid es dis inc io i ualis cum unda
men o? R. Es ea, qua in éllec us concipi
u dis inc a ^ quae eaii e sun idem , u
- jus i ia e mise ico dia Dei.
§. 2. jSiiígula e , e uni e sale.
Q. Quid es singuia e ? R. Quod es iinu íi
in easen ia.
Q. E go quidquid singula e es ? R. Ce e
seu indi iduum.
Q. Aquo summi ii p incipium indi idua io-
nis? R. Ab ómnibus cons i u i is pe qu»
es de e minaíu , u si una. Nam jjib
eo su amendum es , pe quod es cons i-
íui u una nume ice; hoc p aes au sua
cons i u i a , quia Pe us es ale iudi ;i-
duuin, quia habe base in inseca cous-

IS
*7
í u i a^ e non alía.
Q. Male ia eílíoi em singnla em ? R. Sen*
sünü e , seii non me aphysice.
Q. Quouiplex es uni e sale? R. Quad uplex,
u ílic uin es in lógica.
Q. Da ii uni e sale ex a aen em ? R. Mi-
niine , nam uni e sale es unum in mul is,
quoJ exchidi u pe uui a em : quidqusd
exís i singuia e es .
Q. Na u a humana non es una in mul is
hominihus, e singula is in qiio is? R«
Non es una ideu i a e eali.
§. 3. Simplex e composí um.
Q. Quid es ens simplex? R. Quod sullas
habe pa es, u anima, uni as in se ie
in eg o um.
Q. Composi um ? R. Quod ex plu ibus coa*
lesci , u homo.
Q. Ens simplex debe esse p ius composi o?
R. Ulique ; nam composi a o iun u e
pa ibus, h e au cin deben esse simplices,
. nam si hse o en composi se, hse ex sim*
plicibus o i eii u .
Q. Ens simplex ex quo o i i debe ? R. Es
iiihilo, sed debe c ea i: nam o i i non
. po es ex composi o, nec ex sim plicie -
go ex manu C ea o is: hsec c ea ío debe!
ie i in ins an i quia non babel pa es; ac
p oinde nequi poní succesi e.
Q. Quo sun pa es composi i? R. Essen»
iales , e in eg ales.
Q. Quid sun pa es essen iales ? R. Qua um
una ábla a lo um pe i e debe .
Q. In eg ales? R. Qua um una el mul ae
ahla se, emane o uin, . g . b achia.
Q. Quid es pa s aliquo a? R. Quse aliquo ies
epe i a adae'qua o um, u biua ium e
spec a dena ii.
Q. Quid es pa s aliquan a ? R. Qu?e saepius
epe i a, non adeequa o um, sed au dé
ici , au excedi . g. bina iuin espec a
Qo ína ii.
§. 4. Jbsolu um, e ela i um.
Q. Quid es ens absolu mn? R. Quod nul-
Jum espec um conliue sub eano ioué qua
ep sesen a u . g . lapis.
Q. Rela i um? R. Quod exci a aliam no io-
aem p se e p op iam, u Pa e ep se-
sen a ílíum.
Quo includi ela io? R. T ia : subjec um,
ié -minum e undamen um. Subjec um es
a e , quod e e u ad ilium; íe miuus
JeJbeí
s; ac
23
ilius ad quem e e u Vale ¡, iindanien-
u n Pa e ni as.
-Q. Quo suu ela iones? R. Duse : essen ia-
Jes c acciden ales.
Q. Quid es ela io essen ialis ? R. Es ea in
qua íundamen üm es aliquid in insecum
V. g . dúo hoininum es essen ia.
Q. Acciden alis? R. In qua iindamenlum
es accidén ale . g . dúo ^E iopes.
Q. Quid es ela io ealis ? R. Quse da u
Ín e dúo en ia exis en ia.
Q. Ralionis? R. Quec da u pe in ellec u a,
a Ín e deñni iouein, e de ini um.
§. 5. Fini um ^ in iniium muiabile e
immu abile.
Q. Quid es limes, au e minas, au ex-
einum ei ? R. lllud ul a quod nihil
aliud es a ad eamdem pe inens.
Q, Quid es eali as? R. Qu* aliquid poni
in en e: é con a io ca en ia.
Q. Quo sun species limi is ? R. Duse : ex-
ensionis e in ensionis.
Q, Quid es limes ex ensionis? R. Es illud
ul a quod ex ensum non po igi u am-
plius occupnndo spa ium.
Q. lü ensioiíls ? R. Dele mina us núme os
£—|'jnu p i :í:-í¡onjs, uU a onem ¡ncipi
í%£..- í’ , ''T>
Q. i )o-
ca eí I
uní ? : . '
mn ; ‘-x.(
Q. E j. ..-I:
gíi'i^ e
e
í '! • 1 ■:'i.*e!7n<3 í?jHni
O'HÍpi qU£2-
•’:c e o-
s i- ' ; '^o ien).
• ■ , :íi m {•-i.'n,'] iij eo
'>> í - . Uiiqn.:; ( uia
* 1 i -l•í.
Q ■'* ; .4.. Q :,,,Is'ldí U ' li*
Q. Q¡i! ' csl iy:-nVu .,? R. Q„o,] uullis li-
coníia-.í: i-, lua .is .eo coijcipi
.•' ní . ' í
Q. Íníí,u*j :i c eDíi.ins íi-
;,L; ., 7 <-üiíi aj íiuii i-
O^KlU'^
, e l; i-i .
Q. Possin da i ; ¡ilia in ini a ? Zl. PJi-
Ri.ie; n-'u ,-l pi ¡n dis'iiTiiíia, p; une
hy.ee íiüu a qp' liu es, .;ua: in alio imn
in>7n: ; VP{ ;m uíia, e íi je. l - un
ss-;.'jalia, inajq-dia: si i.K-nü ’m,
. c-R in un., un .n
in ^ . .. ;uo. e.¿ ’u-.a: ,, ¡
V c! üin, i,..n iuune o. í;n' : ¡ -
:'.V cn jaíjo
Pll
01
Q. Tíonno hn an '’a :.• " i''o
o - ■’ -■ ■’' '
í!S' 1' . . ..' ,.;I •.' *j , •
•s V’ m s <» nX A-.-'úM. í '. .‘i> > •
Q. Q... ..-í.j .0 i.i ".-'--
sí ioi;. :a , .i . '’MÍ«:c;i - V, , :i-
cuM• ui-Hil iíií : Íbice .u px ii sice, el^
pí;)íi >5ii:« ¿’zc,
Q. Qui í i:>i iai'miíabüe? H. Cujns exis en-
di VIO í:pu s aíu'* -a ia i iii insice non
püi- IVí' .aiio ex ínseca nihil o.nci iin-
inu abiii a i.
§. 6. I>lece3:.a íum * c níingens.
Q. Qi ’ H i-cessa ii - ? ?.. Ciijus opposi-,
íum .. i • /u¿ lo mn es inajus
sn* I '-i.:: J ^-elu uni.
Q. Qni.l 1 : ’’ ¡'O ciicmn ? R.
Cujn í:o'í ccc i. ‘pobsiUÜe nísi
ccnplei. - ’iui íu'....
Q, Ql'o; , íes c co '.i'ío? k . T iplex, an-
:c'
.
............
, !■. - J , '’iibsequens.
Q. Qu£„ ú.^i :. , ,c::; 1 R. Ciijus opposi UDi
non Ci ; íaui¿c Ímp0‘'si!<ile.
Q. Ens qi;od i-- ' SEC.ñ;" í icliidi ació
nela Sü-lijieníeiii exis eiídi; exis i iieceS'^

sa io-? R. U ique, nam ex sua essen ia p o-'
lui exis en ia, e solus Deus sic exis i :
si a io non si in sua essen ia, exis i cou-
ingeii e , u oinnia c ea a.
•Q. E go ens exis ens á se e i se e niim? R.
I a es : nam non debe' habe e ini ium,
au iiiem ; sí enim habe e , posse non es-
se, ac p oinde con iagens.
Q, E i e ia a immu abile? R. U ique: nam
necesa iae sun in illo o anes ealiía es; si
iinmu abiiis esse , pe de e au ecipe e
aliquam.
Q. Es ens á se e iam simplex ? R. U ique:
nam si non esse simplex, habe e pa es,
pa s indica mu abili a em.
Q. Es e iam in ini um? R. U ique, quia o-
mne ini um es con ingens.
Q. Debe con ine eomnes pe ec iones possi-
biies? R. U ique in omni gene e: nam
es in ini um , si non con ine e omnes, non
esse in ini um.
Q. Ens á se es immensum ? R. U ique: nam
si in uno au alio spa io conclude e u , non
esse in ini um.
Q, Ens á se es unicum ? R. Diclum es in
(§. 5. Possun da i dúo en ia in ini a.)
E go ens con ingens debe ca e e his a «
ibu is, qu» e ulijiius ? R. I a es .
Q
94
colloce ii , quía miHum cop ínjuens po es Í!
alio con ingeuie habeiP n ioiiem suse exi-
s cn iae: e go iu necessa io; boc aii ein Dei s
es eus sup emum ciim a ibu is ecensi is
modo. CAPUT V.
De a iis en ium speciehus.
§. I* De causis, e e ec ibm.
Q. ^^uid es pi'jncipium? R. Id omne un-
. de aüquiíl o pu .
Q. Qao upHci modo poles es esse p io
- al e a? R. T iplici: o igine, na u a el
empo e.
Q. Quid es p ius o igine? R. Qnod in se
conline a ionem su icien em al e iuscum
. quo a aen eamdem na u am coannunica ,
n Pa e i® e nus es p io Filio.
Q. Na u a? R. Quod ab alio na u a dis in-
gui u : ad illius amen cxis en iam, quo«
quo modo equi í u .
Q. Tempo e? R. Quod p secedi al e o non-
dum exis en e.
Q. Quo uplex es p incipium? R. Essen i»
exis enlia*, e cogni ionis.
Qj. Quid es p incipium essen iee ? R. Illud
Q-
Q-
Q
C
(
líí
í-
s
is
*5
in qno coníine u a io, n hsc po ius
qnain alia conlinea consliíuíi a.
Q. Quid es p íncipium exis eu íse ? R. A quo
ch enninaíii u exis a .
Q. Cogniíioniá ? R. Illud in quo con ine u
a io u aliquid cognosca u .
Q. Quid in elligi u pe p incipium exis en-
ise? R. Idem ac causa.
Q. Quid es eíFec us ? R. Res quce consequi*
u exis en iam.
Q. Quid pa e lalius, p incipium an causa
R. P incipium, sic omnis causa es p in
cipium, sed non é con a io.
Q. Quo sun gene a causu um? R. Quinqué;
eíHoíen es., ma e iales, o males, inales
. e exempla es,
Q. Quid es causa eíBcIens ? R. Illa cujus a-
c ione a io poni u , u eí ec us ad exi
s en iam pc duca u .
Q. Ex hac de iiii ione qu ^nsm seqiiun u ?'
R. T ia: i. N illu aens c ea um essecau
sal» sui e icien em, na a causa dehe es-
S i p io alu a cíFec u; 2. I^.ls iiecessa--
inm, non habe e causam c dcicn em : 3..
Omnia co:: ingen ia debe e habe e causa a
in nece3 '; io.
Q. Quo uplid e in elligi u op a i causa a?
R. JDupJiciíc : in ac u secundoquando cxe -
3*5. De mo u e quie e.
Q. Quid es mo us? R. T ansla io en is de
uno in aliuin locuin.
Q. Aá quam speciem acciden ium pe ine ino-
us ? R. Aá quali a ein ; auge i eniin , e
minui po es : sic es accele a ns, au e-
a da us, p o majo i, au mino i eloci a e.
Q. Quid es quies? R. Cessa io mo us.
DISSERTATIO SECUNDA.
Cosmología,
CAPÜT I.
§. I. Miindi no iO ejusque pa ium nexus,
Q. Quomodo hic ac a u .de mundo cum
ad.Rhysicam spec e ? R. In Physica a
c a u de inundo eali , hic de in elligibi-
li, de iiexibus nundanonun en inni, de
o igine co po um, de abs ac is no ioni-
bus, spa io, loco, empo C ex eosione,
pe ec ione.
Q. Qiio enlia hic conside a e debemus? R.
Dúo: simul anea, e succesi a.
Q. Quid si]n cn ia simul anea ? R. Quae
simul coscxis un .
Q
C
V

de
10-
e
9^
3 3
Q. Succesj a ? R. Quse non in e up o o di-
ne sibi in icem succedun .
Q. Quse eii ia dicun u connexa a ione loci,
au spa ii? R. Ubi dúo en ia epe iun u ,
quo um unum a ionem con inea , cu
ipsi alíe um cosxis a , u é a, e luna.
Q. Ra ione einpo is ? R. O do succesi o-
um, i a u pos e ius in an eceden e a
ionem su^ exislen ise con inea , u die-
um, e noc ium succesio.
Q. Si omnia en ia sun connexa, au a ione
empo is, au spa ii; nullum e i ens si-
ne inculo cu a aíiis ? R. I a es : omnia
connexa sun a ione causae e inís, quod
ca enain en ium ocaii .
Q. E go lex con iüui a is obse a u in mun
do ? R. Sai em non possumus a i ma e
iiihil ie i pe salium,
Q. Quid es casus? R. E ec us o ui us,
quí sine causa appa en e nobis e eni e
sole , de pcospe is, au ad e sis.
Q. Quid es o ima ? R. E enlus p ospe us
eiu i casu p o enicns.
CAPÜT II.
Q
■ Q
De mundí o igine ac exis en ia.
uo ue e de munJi o igine opiniones?
3
34
R. Plu imse: alü ajnn ma e iam uísse
ae e nam: alii omnía di iiii a is e ma e»
ise a ibij a misceban , seu ina e iam
Deum : alii in einpo e uisse c ea am.
Q. Tu quid sen ís? R. Ma e iain in em
pe e uisse c ea am : nain ma e ia es con-
ingeos; e go debui habe e ini ium: nam
hsec non es eus necessa ium, es enim
mii abile.
Q. Si mundus non es ce e nus, Deus mu-
a e u c eando mnndum, ansiens de
s a u non c eandi ad s a um c ea o is ? R.
Hsec mu a io es es eii inseca , pe e-
ain mu a ionem c ea u a um £e e ek io
c ea o is.
Q. Pe solum dec e um Deus non e a ac a
agens sed in po en ia, quod es mu a io
in ínseca. R. E ce íe non e a ac u
agens espec u e mini, in quo ac a es
mu a io.
Q. Dei olun as es . e icax: e go si olui
c ea e mundum ad ae e no, ab ae e no
c ea i illum ? R. Es e icax p o eo em
pe e , quo dec e i .
Q. E go exequendo dec e um c ea ioni, mun
do accessi no a olun as, u i in ho-
mine ? R. In Deo omnía sun se e na, e
ideo non accessi no a olun as sicu in
p '
¿s
. in e limi a o.
Q. Pe iilam olun a em, el e a ac u ageiis
e niundus sele niis, el in po en ia, e
indigeí no o ac u? R. Po en ia e ac iis
in Deo es ad niodum nos um conci-
piendi. Deus sempe es agens p o empo-
e qiio dec e i .
Q. Vel Deus non po ui c ea e mnndum ab
ae e no quod es imbecilli as; el si po-
lui e nolliii , e in ida ui ; el po-
ui e olui ; e es a; e nus. R. Deus non
po ui c ea e mundum ab se e no eo sensu,
quod mundos sempe coexis e e , quia
ge e ni as sic es a ibu um Dei, cujus
pa icipa io coii eni e non po es ei c ea-
ae ; po ui anien an icipa e empus c ea-
ionis.
Q. Na u a sumini boní es esse communica-
i iim s ii: si mundus ae e nus non u ,
Deus non es summe bonus. R. Deus po-
esí co nmuiiica e se in empo e.
Q. M ílins es mundum esse qua a non esse:
e go. R. Rela e ad c ea u as, non ad Deum.
Q. Mundi c ea io Deum agen em cons i ui ,
melinses euim age e quam non. R. Cón-
s i iii Demn agen em ad ex a, id es ad
pbjec a c éala, non adin a, ad Delim
sciiice »
y
3^
Q. QiiiJquid Deus cognosci ab ae e no co-
- gni um es ; e go quidquid cogui um es ab
ae e iio condi um es . R. Non es ideni
. scien ia e ope a io: scien ia Dei es se e -
na cí necessa ia, sic objec iun cogni um
. es ab íe e no: olun as Dei es Jibe a, e
p oü placeí ope a u .
Q. Muudus po esl exis e e in pe pe uum, e 
go e pe pe uo iiisse. R. Coudi io mundi
pos uia , u é nihilo o ia u , ac p oinde
. in empo e: quod b e i dii e , au iuem
non habea , ipsa non pos ula .
Q. Po ui mundos esse ab se enio? R. Mí-
iiime ; nain an e c ea ionem debui p se-
cede e nihiluni: e go in iÜo une mundus
non exis eba .
Q. Quando incoepi mundus? R. Ul a sex
. au ocio inille annos ex endí non po esl:
quod p aeíe sac as li e as a gumen a non
pauca ph)'sica p oban ecen em exis en-
liani. CAPÜT III.
D. De mundi pe ec ione.
Q U . Op imismo sen ís idein ac Leihní-
ius? R. Minime : iinino con a ipsuin sic
sía uuii u sequen es p oposi iones.
" 0
W '
Q. Qnsnam es i?? R. Dúo en ia omnino
similia non epugnan : nain «!imilia dicun-
u , quae habea quali a es au no as con
o mes ; id non epngna : nam non e-
pugna in ínseca cons i u i a unius esse
con o mia al e ius cons i u i ís.
Q. Quaenam es 2?? R. Dao en ía pe ec e
similia, adhi c essen disce nibilia : nain
dis inc io numé ica quali a mn sa is es aá
disce nendum unum indi iduum ab aÜe,
qiiia di e sum locmn occnpa en .
Q. Tc ia ? R. Mundus op imus non esi in
sensu Leibni iano. Nam ens necessa ium
u po e in ini uin includi omnes pe e-
c iones: e go si mundus op imus es , i a
u melio esse non possi , u ajeba Leib-
ni ius, includi omiies pe ec iones: e i
e go necessa ium e in ini uni.
Q. Qua a ? R. Mundus es pe ec as in o di-
ne, pa ium conseníione e Nam a -
i ex es ens necessa ium in ini e pe e-
c um: ale nonesse , si mundus non iiis-
«e pe ec us, id es si non ende e ad
inem sibi p oposi u n.
*Q. Deus ope a u modo pe ec lssimo: e go
mundus es op imus, u melio esse non
-- possi . R. Ce le ex pa e dí íníe ac ionis
es pe ec issioius, non ex pa e e íec us:

3*
sic e elegi óp ima media ela i a , non
absolu a.
,Q. Mu idus con ine phi a en ia impe ec a,
mons ua, pecca a; e go non es pe ec us.
. R. Mundus non es absolu e pe ec ussed
in suo gene e; ideo mons ua sun impe 
ec a inse, sed pe ec a ela e ad mun-
dum; de pecca is- pos ea.
Q. Mnndus es unicus; aii sun plo es miin-
di ? R. Unicus: nihil esse po es in mun
do, quod pa s uni e si non sií.
CAPUT IV.
I .Q .
Me aphysica noiio co po um.
Q. S 'u id es Co pus ? R. Ma e ia , quae a -
ici sensus nos os.
Q. E go Co pus composi um es ? R. ü iqne.
Q. Subs an ise ma e ialis pa ícula, sen pun-
c um, si quse ex a soli a ia, po es dici
Co pus? R. Minime : quia es simplex.
Q. Quü sun co po is p op ie a es ? R. Qua-
uo : iinpene abiii as , ex eiisio, di isibi-
lí as e mobili as.
Q. Quid es impene abili as? R.Ea, qua co -
pus á loco suo al e uin a ce , i a u duo
non possin esse in eodem.
39
Ú Nonne plo a co po a occupan eumdem
iocum, o cinis e aqua? R. Sed unmn
in oduci u in po is al enus.
O Quid es elemen um co po ii a. K. Ini-
ia composi ionis, i a ü unum aliud non
occopc , e dici u soUdi a^
O. Elemen um es simplex ? R- Ra es . e
unicam pa ein loci occupa ; ac p oinde
es inex ensu a : na a si occupa e duas ,
di idiposse . ,
O. Co pus di idí po es ? R- U ique: elemen
a ma e iíe, sicu uniuimi , i a sepa an
possun : e dici u seclili as.
Q. Quid es ine ia? R- Ap i udo co pons
, .ad mo um .e quie em.
CAPUT V.
De Co ponim ex ensione.
§. I. Coníinmm*
Q u id es exlensum? R- Cujus pa es
^ con iniii a e quada a conjunc ae sun Ua, u
una non occupe eumdem locum
Q. Es Ídem cou inuum ac ex ensum . R. e
e Ídem, sed non nisi con inaum pe ma-
nens ex ensionem localem
Q. Quid es cou iauum succesi mü ■ R*
7
4o
ha ae pa es non simul e:?is en es, sed sí-
ne in e up ione succedeu es, u empus
e mo üs.
Q. Quid es con iguiim? R. Cujus pa es
mu uo a ac ii conjungun u .
Q. Da u cosesio pa iuin ? R. Aliqui judi-
ca un ma e iamex punc is cons a e epul-
si is, u quando accedun epellan n , u
non se con iiigan , e a ac i is ne ni-
mium epellan u : hi solidi a em nullam
nec con ac um admi un .
Q. Quid ibi de hac sen en ia ideíu ? R.
Quidquíd si de ejus e i a e, non ca el
di icul aíibus , quas expone e non ju a .
Q. Quid es di isibili as physica ? R. Qu?e
i ac u.
Q. Geomé ica? R. Ea in qua concipiun u
pa les, quae in ma e ia exis un .
Q. Ma e ia es di isibilis in in in um? R.
Geome icé,non phisice: nam spa iuinín e
angen em e ci culumes di isibiJe iu in i-
ni um, cum in inili ci culi possin o -:
ma i: a gumen a, quse con a opponun u
labo an allacia ; ans undo de s a u geo-
- mé ico ad physicum, e é con a io.
§. 2. De Co po um igú ala ex ensione.
Q* Quid es igu a ? R, Limes ex ensionis
4
1-
9g . cubi igu a ex sex supe iciebus: su
pe icies ex lineis &c.
Q. E go quodlibe eleinen um seo sim non es
igu a? R. I a es : quia igu a impo a
ex ensionem, qua ca en elemen a.
Q. Elemen a sun homogénea, an he e ogé
nea ? R. Nihil p ohibe ab homogeneis
in ini a a composi o um a ie a em o i i
pe di e sam combina ionem , u ocabula
<}uae ex alphabe o o iun u .
Q. Sapien iae Dei magis cong ui c ea e ele
men a dissimilia? R. Magis ex olli di i
na a econdi a em homogénea c ea io.
Q. Nulla ie e di e si as ocum, si singu
la elemen a eumdem ede en sonum . g .
d: e go á pa í. R. Ra io es di e sa: na a
oces consis un in di e sa modula ione
ae is , si una es aodula io una e i se a-
pe ox: sed elemen a, di e sa colloca io-
ne, in ini a a a ie a em induce e possun
composi o um.
CAPUT VI.
De spa io, loco, e empe e»
Q' ^^uid es spa ium ? R, Capaci as in qna
exis mi , el exisíe e possun co po a á
iü
48
idese ma e iales p sehabi ae, id pa iun quodl
ia igilia sensa iones ab objec is inip essc.
§. 3. De memo ia*
Q. Quid es memo ia ? R. Facul as ecogno*
scendi sensa iones.
CAPUT V.
De in ellec u.
§. i. De acúl a e in elligendi.
¡Q. Quid es iii ellec us ? R. Ea animi a
cul as, qiia es dis inc as pe cipimus, ea-
um no as, i a sepa ando, u ab aliís di-
sce iie e possimus.
Q. Quid es is objec i a in ellec us ? R. Ea
qua quis plo a objec a pe cipe e ale .
Q. Fo inalis? R. Qnee consis i in modo co-
gnoscendi, e ep ?esen andi.
Q. Quid es in ellec us p o undos? R. Qoi
pomposi a in objec o epe i , dissol i e
in inemb a disseca .
Q. Quid es acumen ? R. Vis plu a in obje-
c is dis inguendi.
Q. Quid es solidilas? R. Rec a ex bis qo*

J .
pe cepla sun deduc io.
§. i. De judicio e a ione.
49
-Q. Quid es judiciuin ec um? R. Facul as
disce oendi coii enien iam idea um ín e se.
,Q. Quid es a io? R. Facul as quse singu-
. la es e iía es in uni e salibus con en as
deduci 5 e applica .
§. 3. De e iexmie e a eniione.
Q. Quid es e lexio ? R. Con e sio animi
ad sua cogi a a.
CAPUT V.
De comme cio animce cum co po .
Q „i.
§. I í 2 eí 3*
.Q. N:^uid es comme cium animse cum co ^
po e? R. Ac us ecip ocus co po is in e»
e aniinam.
.Q. Quo sun hac de e opiniones? R. T es
i' Sys eina ha monise p ees abili se. s^Cau^
sa iim occasionuliuni. 3? In luxus ph)'sicuSR
Q. Explica i.m R. Le^'bui iuscons i ui quai lH
4
1
dam se íem mo uum in co po e ex se io<
icem nascen ium, quinon penden ab ani
ma, sed ab i np esionibus ex e nis in o -
ganis: simili e in anima se iein pe cep io-
num, e ' oli ionum , i p op ia p odo-
cía um síne co po e, i a u animse e co -
po is ope a iones, e iamsi non exis e e
unum, p oduce en u in alio: sed i a con-
sen iun ín e se mo üs e pe cep iones,
u ídem oinnino si , ac si co pns in ani-
mam e icisim e e in lue en ; e u in u o
pona libe a em, ai , hoc sol ni in e esse
. Ín e co po is mo us e animse pe cep io-
nes, sed appe i us animse e si ab his
o ian u , anima libe e elici illos.
Q. Hoc sys ema es admi endum ? R. Mi-
nime: nam omuia liiun quada a neces*
sí a e quse olli libe a em , es enim ani
ma aii oma um spi i uale, co pus ma e iale.
Q. Explica 2.m R. Ca esiani ajun causaiQ
occasionalem esse, quse des i ui ii i p o
p ia agendi, oceasionem a aen p sebe : sic
Deus modi ica animam, in co pus, e
icisim, u bis mo ibus co po is, has e
non alias Deus in anima p oduca ideas:
his animse pe cep ionibus, hos mo us e
non aiios.
g . Admi is hoc sys ema ? R. Miuime; nam
5» .
pp íllud jus co po is in aDÍmam e i-
cisijn explica ! non po esl: si enim co -
pus mo e u ab anima íainquam ab occa-
sionali causa, Deus p oduce e hos mo as;
I cu da a oU ionis occasione, Deus aliquan-
do similem, aliquando dissimile a co po-
eum ac um exci a e ?
Q. Explica 3-in. R. A islo elici dicun co -
pus iii iue e physice in animam, e ani--
mam in co pus ; subs anlia in lui physi
ce. dum aiis e eali a em quamdam ia
aliam: bine dum co pas ao e animam,
ansi qusedam ismo ix, quae ansmu-
a u in aliam im, u animain mo e ©
possi : simili e dum anima ino e co -
pus, is spi i ualís mu a u in co po eam.
Q. Admi ís hoc syslema ? R. E si obscunim
e iinplica iim, de endí amen po es : nam
hsec ide u ox na u e animam in co -
pus age e e icisim : Deus enim e si in-
co po eiig subs an ia a co po eam impelle»
e po es . CAPUT VII.
De idea um o igine e na u a»
Q. Q io modis eíBciun u pe cep iones ? R.
1. Cuín es sensibiles p aeseu es son e
«»
animum mo enl. 2« Dum absen es i e um
ep asen an u . 3. Dum insensibilia o aa
co pó ea concipiun u . 4. Dum insensibi.
lia ® ma des i uía pe cipiinus.
Q. Ad pe cep iones insensibilium, qiiibüs a-
cul a ibus ii imu ? R. Re lexione, a len-
ione, a iocinio, e abs ac ione.
CAPÜT VIII.
De olún a e e ejus p op ie a e»
.,Q .
§. I. De ohjec o olunia is.
Q. Víuodnam es objec u a olun a is ? R,
Bonum: e es absolu um, e ela i um.
Q. Quid es bonum absolu um ? R. Quod
aliqua pe ec ione es dona iun.
Q. Rela i um ? R. Quod nobis aliquo modo
• conduci .
Q. Da u malum absolu um ? R. Minime:
nam nullum ens boni a e des i ui u .
Q. Da u malum ela i um? R. ü ique: quod
cos is inibos opponi u ; e es e iam e-
um el appa ens.
|Q. Quid es olup as? R. Ea animas a ec io
qua bono pe cepíOj sensu quodam pe -*
.. iiLndi u «
í ia
•V
Y
?J. Taedíum ? R. A ec io, qua malam pe cc»
p um a e sa u aninius.
Q. Quid es appe i us? R. Facul as qua ani
ma, objec o pe cep o, api u p o olup ale,
au ad e sa u p o moles ia.
Q. Anima appe i malu a, ii malu a ; au a e -
sa u bonum, u bonum? R. Mini ae: quia
anima non po es idem place é ac di-
splice e; si elige e malu a qua malu a ,
place e , quia elige e ; displice e , quia ma
lu a jucundi a em non a e e : sicdebono.
Q. Dequo bono hic agi u ? R. De appa en e:
na a saepius elegimus malu as e c edí aus
elíge e bonum.
Q. E go anima non es libe a, cu a de e -
aine u ad eligendum bonum p oposi um
ab in ellec u ? R. Anima non es neces-
sa io de e mina a ad id quodab in elle
c u p oponi u amplec endum: (nisi sum
mum bonum) po es suspende e, ac mu-
a e judicium &c.
Q. lo ellec us po es cognosce e alsum u al-
sum : e go olun as appe e e malum u ma
lu a. R. In ellec us po es cognosce e al-
Eum u alsum, dissen iendo; sic olun
as e u in bonum p osequendo; ín ma<
lum a e sando.
Quí p oxiam a odio habc ul maluiQ

5^
ÍJi elíec u colíoca í debe .
Q . Ad libe la em indií e en íse equin' u a^
cul as expedi a ad agendu a ? R. U ique;
alioquin non esse libe as, si non ue i
expedi a.
Q . Volun as po es pa i locu ionem ? R. Mi-
DÍme: non enim po es de e mina i nisi á
se ipsa, es enim ac us in e nus subs an iíe
spi i ualis.
Q. Es homo lihe plena libé a e síne ulla
necessi a e in e na ad suos ac us ? R. U i-»
que: nain ex libé a e o i u aequi as le-»
gum , e obliga io; us a leges obliga-
en , si mens non esse libe a : posnse es-»
sen iniquae, puniendo id , de quo alile
age e non po es .
Q., Sensus in imas non dese i ad p o aan..
dam lihe a em, nam nos alli , u ali-.
qui c edide e aniinam ésse in o o co po-
e. R. In casu adduc o sensus in imus so-
lum díc aba , ex quacumque co po is pa 
e sensa iones o i i posse, ex quo imp o-
.ban esse in o o co po e j sed am con-
scios non aci de libé a e, u si in e -
o em induce e essemns scepíici.
ÍQ. P sescien ia di ina olJi Übe a em : qnae
enim p asscí a sun , necessa io iun . R.
, Sed haec non es necessi as absolu a sed
V
y
Í7
Tjypo e ica.
Q. Sían e scien ia Dei de u u a sc ip ione^
non possum ommíle e eam, quia alsam
edde em scien iam Dei. R. Possum om-
mi e e acúl a e consequen e, e hypo e-
ica, non an eceden e au iu sensu com-
posi o, sed di iso.
Qk Voiun a es nos ae penden ab inclina io-
nibus, quia penden ab imp essionibus ob-
- jec o um. R. Sed non penden necessa ioj
sed amquam mo i a nullam uecessi a em
inducen ia.
Q. Volun as mo e u ab alio ; quod mo e*
u ab alio, es necessa ium: e go. R. Deus
omnia mo e secundum a ionem aobi-
lium: mo e olun a em, sed non u ex
necessi a e.
Q. Aliqua causa de e mina olun a em ai
elie ; possi a causa , poni u e ec us : e 
go necessa io mo e u . R. Non omnis cau
sa necessa io p oduci eí ec um, e iam-
si si su iciens, po es enim i iipedi iy
sic causa, quse aci olun a em elle, po
es impedi i pe alia a, emo endo quoi
inducj ad elle,
CAPÜT IX.
De na u a e o igine anima,
§. i.An si inco pó ea.
Q. Q uid es ma e ia;, seu Co pus ? R. Sub-
s amia ex ensa, composi a, di ísíbilis,
solida, íne s, iigu abilís.
Q. Quid es spi i us ? R. Subs an ia ínex-
ensa, simplex, ac i a, sine igu a, in el-
lec u e olún a e p aedí a.
Q. Ma e ia po es cogi a e? R. Miuime: líam
p op ie a es ma e ise pugnan cum cogi a*
ioue ; es enim illa ex ensa, di isibilis,
ine s, cogi a io inex ensa e indi isibilis;
quia si esse ex ensa &c. non pe cipe emus
o um objec u a : quia el quaelibe pa s
pe cipi olum; el singulse pa es, sin
gulas objec i; si p imum , in iní se e un
pe cep iones, non una : si al e um, pa s quse
pe cipi unum ex emmn, aliud non pe -
cipe e .
Q. Non possumus nega e cogi a ionem ma e-
iae, quin cognoscamus essen iain, e mo
dos possibiles ma e iae, quod non cogno-
scimus. R. Non es necesse coguosce e hoc
¿u iici u cognoscamus modos con adi^
59
do ios ; qui inessen , s¡ cogi a ione p se-
di a esse .
Q. Ma e ia p aedi a es quali a ibus simplí-
cibus, u g a i a es &c. R. Falsum es es-
• se simpliceá, iiam di idí possun , e hsé
sün ex ínsioae, non e o iní insicse.
Q. Anima hnmana es inco pó ea, e imma-
e ialis? R. ü ique: nam cogi a , ma e-
- ia au em cogi a e non po es .
Q. Anima es spi i ualis ? R. U ique: nam
- el es spi i ualis, el ina e iaíis: non ina-
' e ialis: e go. I em es libe a; libe as
ma e ise con eai e non po es , es enim
ine s.
Q. Anima uniíu cum co po e, sed subs an-
iaedi e sse uni i non possun . R. Possun
uni i quomodo dic üui es ,
Q. Anima es simplex, e indi idua? R. U i
que: unum idemque indi iduum es quod
cogi a , sen i , iil & c.: si plu a indi
idua , pa s quae sen i e , minime con-
scia esse cogni ionis al e ius, e ice e 
sa , quod és absu dum.
Q. E go simplex o i i non po es ? R. E
ce le debe c ea i, au é níhilo ex ahi úni
co momen o , nec co uuipi po es .
^6
ma e possiin . R. I a es ; ca en libe a-
e, quse es exe ci ium a ionis: ao us ee-
uin p ocedun á acúl a e appe endi non
d a ioiie.
Q. Cujus gene is siin animae b u o um. R.
Igno a u mun sin spi i uales, num co -
po ece; sed qui maíe ialem pu an , má
ense pe cipiendi, e cogi audi acul a em
ibiiun .
Q. Nihil es in b u is nisi co po eum, sed
cogi a io non es co pó ea, nec ex ensa,
ine i i eniin non po es &c. R. Pe cep io
es ex ensa e co pó ea, nam nibil nisi
imagines co pó eas pe cipiuu , imago ex
ensa es e igú ala.
DISSERTATIO QüARTA.
Theologia na u alis^
CAPUT I.
Exis en ia Dei^
x>.
Q
(lid es ens necessa ium? R. P inci-
pi im , ac a io su íiciens e uin omniuin,
quod Deum nuncupamus.
Q. Fue um qui exis eii iam Dei nega un . R,
Á híei o e, non co de.
im m

67
Q. Exis en ia Dei p oba ii i missimis a io-
nibiis ? R. U ique: i. Exis un en ia con-
ingeii ia, u mundus, anima nos a & c.:
c go deben esse ab alio : hoc aliud ab
alio 5 doñee pe eniamus ad ens, quod non
si ab alio, seda se; ac p oiude neces-
sa ium , seu Deuin. 2. O ania en ia c éa
la ad unum inem conspi an!: hsec con-
spi a io cons ans ac pe pe uo consé ala,
casu e eni e non po es : e go ab alia cau
sa ; hcTec non po es esse «isi ens pe e-
c issiinum, seu Deus; e go. 3. Consensus
omnium gen ium , quasi lex na u ae pu-
anda es : Cice o ai , quod nulla gens es
am e a, ñeque am immanis, quse e iain
si igno e quaiem Deum habe e debea ,,
amen habendiim scia .
Q. Médium demons a ionis debe esse ne-
cessa iuií), en ia , pe qnse i demons a-
io, sun coii ingenlia: e go. R. Médium
demons a ionis debe esse necessa iuin ne-
cessi a e conexioüis. non exis en iae.
Q. Exis enlia en is con ingen is ion couiiec i-
u cuín exis en ia en is necessa ii, esse
eniin iliiid e iain neces?a iuni. R. Ens con-
ingens non es coiiiiexmn necessa iu , sed
!) 'po e íce.
Q. In e iuilum quale es c ea u a, e in-
«8
iniínm n Deus, non da a p opo io. R‘.
Kon da a p opo io en ila ís, sed de-
penden iae, qu e su ici ad demoas a ionem.
Q. Opus ini u a non p oba auo o em in i-
ni um. R. P o aa , quo ad essen iam , exi>*
gi enim po en iam in ini a a, qualis es
i lus c eandí.
Eiis simplexau omnino cognosci u , quia
nullas habe pa es; au nullo modo. R.
Au omnino 5 au nullo modo o.bjec i e,
cs ce um; sed non ex pa e in ellec ua
nosl i, au subjec i e.
Q. Apud a ias gen es sun a ise no iones
boni e mali, necan pa en es &c. R. No io
nes p í ai i se non suui a ise, sed solum
de i a i a, si e maleapplican p ima p in
cipia. CAPÜT II.
K -A
De a ibu is Dai^
qua no ione deducun u a l ibn a Dei?
R. A no ione en is necesa ii, quod ens
á se ocan ; sic Deus habe necessi a-
em exis endi.
Q. Quid sun a ibula Dei ? P op ie a es il-
lae, qiise ex essen ia di ina p o lue e pe -
cipiuiiíu , e sun possi i a e negaliy.a.
y . Quae sun á ibu a possi i a ? R. Qua*
ocabulis possí i is nuncupan u . g .
sapien ia, p o idenlia &c.
Q. Nega i a? R. Quae lice em possi i am
deno en , p op e eges a em, pe oca-
bola nega i a explican u . g . iinmen-
si as, in ini as &c.
Q. Quid sun a ibü a absolu a? R. Quje nul-
lum ad es espec um haben , u ae e ni as.
Q. Rela i a? R. Quse dicun ela ionem ad
alias es, u mise ico dia.
Q. E icien ia? R. Quse espec ii a haben ad
ope a ionem, u omnipo e í ia.
Q. Ine icien iaFR. Quse soiuui addi inaena»
u se pe ec ione a a inen , u simplici as.
Q. Deus es se e nus? R. ülique : nam en»
necessa ium sempe exisli , ac p oinde
es ae e num.
Q. Quid es ae e ni as? R. In e minabilís í-
ae o a, simul e pe ec a possesio; sen
Sil qua nihil p ae e i um e u u mn coii-
cipe e iice ^ sed omnia sun siinul, e
semel , uenin e e un .
Q. Deus es iu ini us , siniplex &c ? R. Vide
§. 6. de necessa io ^ ubi ac ando de en e
Á se, expen.dun u omnia Dei a ibü a.
Q. Si Deus es omnipo ens quomodonon ex-
íendi u ad iuipossibilia? R. Quia esse
yo
absu da ope andi po es as, e non ope í-»
e u pe ec issime.
Q. Da u dis inc io ealis Ín e a ibu a di
ina ? R. Miniine nam si da e u , Deua
esse composilus, nam cons a e pa ibus.
Q. Da u dis inc io a ionis? ü ique: nam
in ellec u pe cipiimis mise ico diam, u
dis inc a a á jus i ia, e hxc uo io ei
dis inc io in elJec ualis.
CAPÜT III.
L
De in ellec u di ino.
Q. Xn ellec us di inus se ex endi ad omnia
quae possun cognosci ? R. I a es : nain
acul as inlelligendi es pe ec io, ac o-
mnia comp eheiíde e opo e , es enimin i-
ni us e iliini a us.
Q. Dens habe scien iam omnium in g ada
eininen i ? R. U ñjue; nam si non habe e ,
cjus in ellec us non esse pe í’ec issi aus.
CAPÜT IV.
De olún a e Dei,
Q. D eu s hahe pe ec issímam olun a em?
R. U ique: habe in eüec um pe ech'ssi-
uium e go cogüüsci bonum; sed bonu a
i
7*-
es objec iim olun a ís: us a enim ha-
be e cogoi ionem boni, si p osequi illud
nequi e .
Q. Volun as Dei es libe a ? R. U ique: li
be as es pe ec io; e go. Si Deus libe
non esse , nihil esse con ingens: nam a-
io exis en ise con ingen ium esse «eces-
sa ia, se e na &c.
Q. Volun as Dei es immu abilis ? R. U í-
que>: Deus enim es inimu abiÜs: e go
olun as: mu a io in hoinine peude ab
ejus liini a ione.
Q. E go omoia necessa io e enien ? R. Mi-
nime necessi a e an eceden e, beae e o
consequenle.
Q. Deus es sapien issimus in suis dec e is?
R. U ique: nam sapiens agi p op eí i-
ne a: sed ex o dine e um omnium con-
s a ad unum ine a ende e.
Q. Deus ul hominu a elici a em ? R. U í-
que; nam deside ium elici a is es inna-
ain homiui, iiec malum u ale appe i :
hicconnaíus á Deo iinp essus non ad aiium
inem es indi us, quain u illam equi-
a : dedece e Deuin oca e hominem ad
elici a em, quam non ul concede é.
Q. Cu e go o mala in mundo? R. Malum
physicuiu noü es malum nisi ela e ad

pa e a: mo ale au em non ül , sed pe *
ini i : mul a bona olle en u , sí non pe -
mi e e malu a.
Q. Deus debe da é legés , qúibus elici a í
consula u ? U ique ; Deus ul elici a ein
homimim, quam sine legibiis ob ine e non
possun : homo es limi a us, obnoxius
c o i, líbe ad ope andum quod ad elici-
a eni pe ine : e go necessa ia es 1e
na u se humánse díc ala, qua elici ai í con
sula u . CAPOT V.
De Deo c ea o e, e conse a o e.
Q. Quid es p odiiCe e ? R. Face e aliquid
de no o sui, seu ex ahe e alíquid de ni*
hilo am suí, quam subjec i.
Q. Quid es educ io? R. P oduc io ex nibilo,
sed non ex nihílo subjec i.
Q. Deus c ea i ex nihílo omnes subs an-
ias? R. U ique, nam nullum ens con-
ingens habe in se a ionem su icien e n
cxis endi: e go ab s a u non exis endi ad
cxis endum debe ans e i: haec ansía-
ío es c ea io ab alio; hoc an um íie i
po es ab en e necessa io, seu Deo, qui
- habe po enliam in ini a a.
y
73
Q. Quid es conse a io ? R. Con inúala exi-
s en ia cn is jam p oduc i.
Q.
Quo uplexes aodusconse andil
R. Du-
_
. plex
;
di ec e
, e
indi ec e.
Q. Quid es conse a io di ec a ? R. Posi i a
olun as ei exis en iam conse andi.
Q. Indi ec a ? R. Remo io iinpedimeii o u a,
quibüs des ue e u .
Q. Deus eonse a es hoc duplici modo ? R*:
ü ique; nam es c ea a quolibe ins an i
suae conse a ionis, adeo dependel á
manu Dei, qui eam c ea i , u cessan e,
Tedige e u in iiihilum.
Q. C eaíu a semel exis eus debe pe se e a--
e, lisi Deus ellí eam des ue e? R. Mi-
nime ; nam c ea u a habe exis en iam de-
. penden em á Deo, i aque in qiiocumque
momen o addesse debeí dec e um possi í»
um illam conse andi.
Q. A e acía semel ini a non iodi^en con-
se a ione a i icis: e go nec c ea u a. R.
Compa a io npn es ec a : nam ax e ac um
non babel ah auc o e nisi inodi ica ionein ma-
. e i® cxis en ís á qua , e non ab anc o #
. depeiide ; c ea i* a e o habe esse ú Deo,
e sus en a i.
Q. Auima u spi i ualis eo umpi non po es ,
¿imul e go p oducía debe pe se e a e. R.
E quidem debe pe se e a e pe dec e im
eam conse andi, sed non sine possi i a
Dei conse a ione.
Quides concu e e ad al e ius ac ionem?
K. Suppedi a e aliquíd ex quo ac io se-
qua u .
■ Q. Quo uplex es concu sus? R. Dúplex: ge-
ne alis, e immedia us.
’Q. Quid es concu sus gene aüs, seu media-
us? R. Ule quo Deus es se ael c éalas
pe mi e c ipsis, u cae e as ac iones p o
nu u age en .quin Deus in lue e .
Immedia us seu simui aneus? R. Es ille,
in qoo non solo a conse a es c éalas ,
e um concu i ad omnem ac ionem, e
ad illam, i á Deo accep a.
Q. Deus concu i concu su si anllaneo ad
omnes aclioues c ea u a uin ? R. ülique;
nam a a acul as ope andi, quam exe cí a
sun pe ec iones , sed á Deo dimana o-
mnis pe ec io: e go. C ea u a quo is mo
men o á Deo conse a u : e go ab eo ac-
cipi i a agendi.
Q. Si Deus concu e e immedia e p oduce e
ac iones p a as. R. Physice, sed non mo-
ali e .
Q. Si homo concu e e ad ac ionem p a amj
i ibue e u eij pa i e si Deus concu i .
‘ ,
^ 7^
R. T ibue e u homíni quía es causa sin*^
gula is, non Deo, qui es causa uni e salis-
Q. Ac ío Dei e c ea u se, es eadem ac io;
e go si c ea u a pecca , e iam Deus. R. Es
eadem ac io ela e ad e ec um p oducen-
dum, sed non a ione modi ac p incipa
agendi.
Q. In elligi non po es quomodo Deus con-
cu a in causis libe is? R. Deus mo e
olun a em hominis, u uni e salis mo us,
quod es bonum : sed homo pe a ionem
' de e mina u ad elle hoc ei iilud, bo-
Dum e u a, el appa ens, ubi po es es-
se mali ia.
Q. Talis concu sas de e mina u á c ea u a ,
e go non es simul aneus ? R. De e mina-
u in s a u coudi iona o, non absolu o.
lQ. Ac io de enniuans , qualis es ac io c ea u*
ae, es p io de e mina a, e go non es
simiil aueus concu sus. R. E ce e ac io
de e minans e independens, es p io
de e mina a, non e o subo dina a qualis
es c ea u íe.
Q. Ja a e go pende e Deus i c ea u a de e 
minan e. R. Depende e á c ea u a agen
e i accep a á Deo, e ipsi subo dina-
iSL, noa i uíe independea e á Deo»